{"id":43000,"date":"2017-08-02T00:00:49","date_gmt":"2017-08-01T23:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=43000"},"modified":"2020-11-04T14:42:05","modified_gmt":"2020-11-04T13:42:05","slug":"anna-michalik-ad-lem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem","title":{"rendered":"Ad Lem"},"content":{"rendered":"

Cho\u0107 w marcu bie\u017c\u0105cego roku min\u0119\u0142o ju\u017c 11 lat od \u015bmierci Stanis\u0142awa Lema, dopiero teraz na rodzimym rynku debiutuje jego pierwsza biografia. Wojciech Orli\u0144ski, dziennikarz, pisarz, autor opracowania Co to s\u0105 sepulki? Wszystko o Lemie<\/em> i inicjator wydana edycji dzie\u0142 zebranych pisarza[1]<\/sup><\/a>, zmierzy\u0142 si\u0119 w niej nie tylko z \u017cyciorysem autora Dziennik\u00f3w gwiazdowych<\/em>, ale i jego legend\u0105.<\/p>\n

\"Wojciech<\/a>
Wojciech Orli\u0144ski, \u201eLem. \u017bycie nie z tej ziemi\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017 \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Mimo \u017ce Lem \u2013 gdyby \u017cy\u0142 \u2013 za cztery lata obchodzi\u0142by swoje setne urodziny, to wci\u0105\u017c jest autorem, kt\u00f3rego dorobek artystyczny i biografia sprawia czytelnikom wiele niespodzianek. Zw\u0142aszcza \u017cycie pisarza pe\u0142ne luk, niejasno\u015bci, dziwnych wypowiedzi lub nawet ustawicznego unikania odpowiedzi na okre\u015blone tematy powinno ju\u017c wcze\u015bniej wzbudzi\u0107 zdziwienie w\u015br\u00f3d potencjalnych badaczy. Wydaje si\u0119, \u017ce spraw\u0119 prze\u015blepiono z kilku powod\u00f3w; jednym z nich by\u0142 fakt, \u017ce Lem swoje \u017cycie przedstawi\u0142 kilkakrotnie, w rozmaitej formie.<\/p>\n

Po raz pierwszy o swojej m\u0142odo\u015bci opowiedzia\u0142, ukrywaj\u0105c j\u0105 pod alegorycznym p\u0142aszczykiem, ju\u017c w 1966 roku na stronach powie\u015bci Wysoki Zamek<\/em>, o kt\u00f3rej wydawca napisa\u0142, \u017ce \u201e[j]est autoportretem pisarza z okresu dzieci\u0144stwa, dociekliw\u0105, nie oszcz\u0119dzaj\u0105c\u0105 siebie, ale te\u017c pe\u0142n\u0105 humoru histori\u0105 o rodzeniu si\u0119 i kszta\u0142towaniu jego osobowo\u015bci, inteligencji i wyobra\u017ani. Na tle panoramy mi\u0119dzywojennego Lwowa Lem czyni siebie samego bohaterem opowie\u015bci o dojrzewaniu \u2013 nie mniej atrakcyjnej i pe\u0142nej zaskocze\u0144 ni\u017c fantastyczne fabu\u0142y. Bo te\u017c po co zagl\u0105da si\u0119 w dzieci\u0144stwo? Najpierw z przyczyn sentymentalnych i dla rekonstrukcji minionego \u015bwiata. Potem jednak po to, by siebie \u2013 dojrza\u0142ego \u2013 zrozumie\u0107 i w centrum panoramy zbudowa\u0107 Wysoki Zamek sensu, pomnik przymierza mi\u0119dzy dawnymi a nowymi laty\u201d[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

W 1987 roku wydany zosta\u0142 tom wywiad\u00f3w, jakie z pisarzem przeprowadzi\u0142 w latach 1981\u20131982 Stanis\u0142aw Bere\u015b; ca\u0142o\u015b\u0107 \u2013 w wersji okaleczonej przez cenzur\u0119 \u2013 ukaza\u0142a si\u0119 po raz pierwszy jako Rozmowy ze Stanis\u0142awem Lemem<\/em>. Dopiero w 2002 roku ksi\u0105\u017ck\u0119 wznowiono w oryginalnej, pozbawionej ci\u0119\u0107 cenzorskich wersji o planowanym wcze\u015bniej tytule Tako rzecze\u2026 Lem<\/em>. Pod koniec lat 90. XX wieku ukaza\u0142 si\u0119 \u015awiat na kraw\u0119dzi<\/em>, kolejny tom rozm\u00f3w z pisarzem, kt\u00f3re tym razem przeprowadzi\u0142 Tomasz Fia\u0142kowski. R\u00f3wnocze\u015bnie ukazywa\u0142y si\u0119 tak\u017ce kolejne tomy list\u00f3w pisarza: do rozmaitych czytelnik\u00f3w (Listy albo op\u00f3r materii<\/em>, 2002), do jego ameryka\u0144skiego t\u0142umacza (S\u0142awa i fortuna. Listy do Michaela Kandla 1972\u20131987<\/em>, 2003) oraz do S\u0142awomira Mro\u017cka (Listy 1956\u20131978<\/em>, 2011)[3]<\/sup><\/a>. W 2009 roku natomiast ukaza\u0142y si\u0119 Awantury na tle powszechnego ci\u0105\u017cenia<\/em>, b\u0119d\u0105ce wspomnieniami Tomasza Lema o ojcu.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie na rynku wydawniczym ukaza\u0142o si\u0119 wiele publikacji omawiaj\u0105cych dorobek pisarza, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsza \u2013 z punktu widzenia jego biografii \u2013 jest Zag\u0142ada i gwiazdy. Przesz\u0142o\u015b\u0107 w prozie Stanis\u0142awa Lema<\/em>[4]<\/sup><\/a> Agnieszki Gajewskiej. Pozycja ta powinna obudzi\u0107 czujno\u015b\u0107 ka\u017cdego mi\u0142o\u015bnika tw\u00f3rczo\u015bci Lema, poniewa\u017c w nowatorski spos\u00f3b podchodzi do wielu \u2013 do tej pory \u2013 pomijanych w\u0105tk\u00f3w, obecnych w \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci pisarza[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Orli\u0144ski podczas pisania biografii nie zaniedba\u0142 nie tylko podr\u00f3\u017cy do miejsc zwi\u0105zanych z \u017cyciem Lema oraz gruntownej lektury samych dzie\u0142 pisarza, ale i ich najnowszych opracowa\u0144, w tym tak\u017ce ksi\u0105\u017cki Gajewskiej. Co ciekawe, nawet na stronach chronologicznie wcze\u015bniej wydanej Zag\u0142ady i gwiazd<\/em> pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiski, w kt\u00f3rych autorka dzi\u0119kuje Orli\u0144skiemu za mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeczytania maszynopisu jego pracy[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Biograf ju\u017c na wst\u0119pie oznajmia: \u201e[b]\u0119d\u0119 pisa\u0142, co mi wiadomo \u2013 a nie \u00abjak by\u0142o\u00bb\u201d[7]<\/sup><\/a>, zajmuj\u0105c tym samym stanowisko kogo\u015b, kto b\u0119dzie wyja\u015bnia\u0142 popularne b\u0142\u0119dy i uzupe\u0142nia\u0142 bia\u0142e plamy z \u017cycia pisarza. I rzeczywi\u015bcie, nawet profesjonalny lemolog znajdzie na stronach \u017bycia nie z tej ziemi<\/em> co\u015b dla siebie.<\/p>\n

Orli\u0144ski z wielkim znawstwem, ale i wyczuleniem na nie\u015bcis\u0142o\u015bci relacjonuje kolejne etapy \u017cycia pisarza. Zwraca uwag\u0119 na jego raczej smutne dzieci\u0144stwo, pozbawione czu\u0142o\u015bci i zainteresowania ze strony rodzic\u00f3w. Z wielkim taktem pisze o dziejach rodziny Lem\u00f3w we Lwowie, odtwarzaj\u0105c ich wojenne losy i zag\u0142ad\u0119, kt\u00f3ra dotkn\u0119\u0142a niemal wszystkich krewnych pisarza opr\u00f3cz niego samego i jego rodzic\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 w ostatniej chwili uciec do Krakowa. Dostrzega, ale i przekonuj\u0105co wyja\u015bnia kluczenie Lema wok\u00f3\u0142 tych temat\u00f3w, zwi\u0105zane nie tylko z b\u00f3lem po \u015bmierci bliskich czy pi\u0119tnem ocala\u0142ego, ale i niemoc\u0105, jaka w tej kwestii towarzyszy\u0142a pisarzowi przez ca\u0142e jego \u017cycie: nie m\u00f3g\u0142 nic zrobi\u0107, by ich uratowa\u0107, ale tak\u017ce nie m\u00f3g\u0142 w\u0142a\u015bciwie prze\u017cy\u0107 i opisa\u0107 \u017ca\u0142oby po ich stracie, poniewa\u017c obecna w PRL-u cenzura nie dopu\u015bci\u0142aby do druku \u017cadnego tekstu z tak\u0105 zawarto\u015bci\u0105. Lem musia\u0142 wi\u0119c przyj\u0105\u0107 strategi\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142aby mu m\u00f3wienie o wa\u017cnych sprawach, ale w taki spos\u00f3b, by przy okazji wywie\u015b\u0107 w pole samego cenzora. W stylizowanym na powie\u015b\u0107 pocz\u0105tku biografii Orli\u0144ski wk\u0142ada w usta Lema s\u0142owa: \u201e\u017baden polonista nie traktuje serio literatury fantastycznej. Co ma t\u0119 dobr\u0105 stron\u0119, \u017ce pisarz mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 na wszystko, bo nie b\u0119d\u0105 jego dzie\u0142a obraca\u0107 na nice ani krytyk, ani cenzor\u201d[8]<\/sup><\/a>, wyja\u015bniaj\u0105c tym sposobem taki a nie inny wyb\u00f3r drogi pisarskiej przez Lema.<\/p>\n

Biografia podzielona jest na kilka rozdzia\u0142\u00f3w o nazwach wzi\u0119tych z tytu\u0142\u00f3w kolejnych ksi\u0105\u017cek pisarza: Wysoki Zamek<\/em>, Wej\u015bcie na orbit\u0119<\/em>, Dialogi<\/em> etc., nawi\u0105zuj\u0105c nie tylko do tworzonych w\u00f3wczas przez niego dzie\u0142, ale i \u017cycia autora, kt\u00f3re obfitowa\u0142o w nietypowe wydarzenia. Pierwsze trzy rozdzia\u0142y Orli\u0144ski buduje w du\u017cej mierze na hipotezach, kt\u00f3re jednak sensownie wyja\u015bnia, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 m.in. adekwatnymi fragmentami z dzie\u0142 Lema, lekko polemizuj\u0105c przy tym z ksi\u0105\u017ck\u0105 Gajewskiej. Od czwartego rozdzia\u0142u, przypadaj\u0105cego na przybycie autora Edenu<\/em> do Polski i jego p\u00f3\u017aniejsze \u017cycie, praca ze \u017ar\u00f3d\u0142ami staje si\u0119 \u2013 jak sam biograf przyznaje \u2013 o wiele \u0142atwiejsza, poniewa\u017c wtedy Lem zaczyna korespondowa\u0107 z przyjaci\u00f3\u0142mi i znajomymi, relacjonuj\u0105c post\u0119p prac nad swoimi kolejnymi ksi\u0105\u017ckami i przybli\u017caj\u0105c wydarzenia dziej\u0105ce si\u0119 obok nich.<\/p>\n

Orli\u0144ski podkre\u015bla, \u017ce dla ukszta\u0142towania si\u0119 osobowo\u015bci Lema i warsztatu literackiego w znanej obecnie postaci jednym z wa\u017cniejszych zdarze\u0144 by\u0142o poznanie \u2013 ju\u017c po przybyciu do Krakowa \u2013 profesora Mieczys\u0142awa Choynowskiego, kt\u00f3ry wci\u0105gn\u0105\u0142 go w \u015bwiat nauki, podrzucaj\u0105c przy tym mn\u00f3stwo warto\u015bciowych lektur i sugeruj\u0105c interesuj\u0105ce kierunki rozwoju: to od niego pisarz po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142 o nowej nauce, jak\u0105 by\u0142a wtedy cybernetyka. W kilka lat po spotkaniu Choynowskiego i pierwszych utworach Lem trafi\u0142 do redakcji \u201eTygodnika Powszechnego\u201d. Jak trafnie zauwa\u017ca biograf: \u201eChoynowski pom\u00f3g\u0142 Lemowi zrozumie\u0107 nauk\u0119. Turowicz \u2013 ca\u0142\u0105 reszt\u0119. W pogr\u0105\u017caj\u0105cym si\u0119 w\u0142a\u015bnie w stalinowskim szale\u0144stwie kraju Lem odnalaz\u0142 dw\u00f3ch nauczycieli, kieruj\u0105cych jego intelekt w innym kierunku, w stron\u0119 niezale\u017cnych poszukiwa\u0144 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Dlaczego Lem tak bardzo r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno od innych pisarzy science fiction na \u015bwiecie, jak i od pisarzy w Polsce en masse<\/em>? Bo intelektualnie ukszta\u0142towa\u0142y go inne lektury. Czyta\u0142 to, co rekomendowali mu Turowicz i Choynowski, a wi\u0119c by\u0142 lepiej zorientowany w \u015bwiatowej nauce od przeci\u0119tnego polskiego pisarza, a tak\u017ce w humanistyce od przeci\u0119tnego pisarza science fiction\u201d[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Na ten okres przypada nie tylko pocz\u0105tek znajomo\u015bci pisarza z Janem B\u0142o\u0144skim, S\u0142awomirem Mro\u017ckiem czy Janem J\u00f3zefem Szczepa\u0144skim, ale i rozwi\u0105zywanie kwestii mieszkaniowych. B\u0142o\u0144ski nam\u00f3wi\u0142 Lema do zakupu domu nieopodal w\u0142asnego, na krakowskim osiedlu Kliny. Rekomendowa\u0142 je nie tylko blisko\u015bci\u0105 w\u0142asnego domostwa, ale i cisz\u0105, tak potrzebn\u0105 ka\u017cdemu pisarzowi. Lem przysta\u0142 na jego ofert\u0119 i zakupi\u0142 \u00f3w dom, jednak wtedy jeszcze nie wiedzia\u0142, w co si\u0119 anga\u017cuje. Dom wymaga\u0142 gruntownego remontu, dlatego pisarz musia\u0142 uruchamia\u0107 wszystkie swoje znajomo\u015bci, by cokolwiek za\u0142atwi\u0107, ale i zdoby\u0107 jak najwi\u0119cej pieni\u0119dzy: pobiera\u0142 wi\u0119c zaliczki na poczet przysz\u0142ych ksi\u0105\u017cek. Dzi\u0119ki takim umowom wydawniczym powsta\u0142y jedne z jego najs\u0142ynniejszych dzie\u0142: Pami\u0119tnik znaleziony w wannie<\/em>, Powr\u00f3t z gwiazd<\/em> oraz Solaris<\/em>. Nie tylko za spraw\u0105 obowi\u0105zuj\u0105cych go um\u00f3w wydawniczych pisarz mniej wi\u0119cej od ko\u0144ca lat 50. uwa\u017ca\u0142, \u017ce ma za ma\u0142o czasu, by wywi\u0105za\u0107 si\u0119 ze wszystkich obietnic; Wojciech Orli\u0144ski wylicza, \u017ce np. Solaris<\/em> Lem pisa\u0142 w tempie a\u017c 6 stron dziennie. R\u00f3wnolegle z wyt\u0119\u017con\u0105 prac\u0105 szed\u0142 tak\u017ce wi\u0119cej ni\u017c przyzwoity sukces finansowy: za granic\u0105 ukazywa\u0142y si\u0119 kolejne przek\u0142ady dzie\u0142 pisarza, \u015bwi\u0119c\u0105cych triumfy zw\u0142aszcza w Zwi\u0105zku Radzieckim.<\/p>\n

Wielokrotnie przytaczana na stronach biografii Lema jest tak\u017ce jego korespondencja, kt\u00f3r\u0105 przez lata wymieni\u0142 z ogromn\u0105 ilo\u015bci\u0105 os\u00f3b Ciekawe s\u0105 zw\u0142aszcza wyimki, w kt\u00f3rych pisarz ocenia dzie\u0142a swoich koleg\u00f3w po fachu, ale i sam si\u0119 takiej krytyce poddaje. Cho\u0107 pisarze podsy\u0142ali sobie maszynopisy kolejnych utwor\u00f3w, rzadko otrzymywali pochwa\u0142y od koleg\u00f3w po pi\u00f3rze: Lem skrytykowa\u0142 Tango<\/em> Mro\u017cka, Mro\u017cek to samo zrobi\u0142 z Summ\u0105 technologiae<\/em>, natomiast Szczepa\u0144skiemu nie podoba\u0142 si\u0119 Powr\u00f3t z gwiazd<\/em>. Lem przyznawa\u0142 im racj\u0119, dodaj\u0105c w jednym z list\u00f3w do S\u0142awomira Mro\u017cka z 1964 roku o dr\u0119cz\u0105cym go \u2013 zdumiewaj\u0105cym z dzisiejszej perspektywy \u2013 uczuciu dojmuj\u0105cej zawodowej pora\u017cki: \u201e<\/strong>Jestem autorem 17 ksi\u0105\u017cek; z dwoma i kawa\u0142kiem milion\u00f3w nak\u0142adu \u0142\u0105cznego; ksi\u0105\u017cek mych nabywa\u0107 nigdzie w kraju si\u0119 nie da, bo wyczerpane. (\u2026) Nie znalaz\u0142em ani adwersarzy gwa\u0142townych, ani oponent\u00f3w b\u0142yskotliwych, ani zwolennik\u00f3w entuzjastycznych, nie zapocz\u0105tkowa\u0142em \u017cadnego ruchu, \u017cadnej wymiany zda\u0144 na jakikolwiek w og\u00f3le temat. W tym jedynie si\u0119 licz\u0105cym sensie, z wszystkimi milionami nak\u0142ad\u00f3w w og\u00f3le nie istniej\u0119\u201d[10]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Zaledwie kilka lat p\u00f3\u017aniej w li\u015bcie do S\u0142awomira Mro\u017cka z 1967 roku Jan B\u0142o\u0144ski o Lemie pisze tak: \u201eStaszek te\u017c smutnawy, nic napisa\u0107 nie mo\u017ce, w\u0142a\u015bciwie to on science fiction wyssa\u0142 do ko\u0144ca. Powinien zacz\u0105\u0107 nowe \u017cycie, zapewne jako filozof, m\u00f3g\u0142by na pewno. C\u00f3\u017c za dziwny umys\u0142: w trzech dziedzinach: naukowej, literackiej, filozoficznej, zupe\u0142nie r\u00f3wno uzdolniony. Gdyby zsumowa\u0107, by\u0142oby genialne. Ale w\u0142a\u015bnie taki to rozum, \u017ce zsumowa\u0107 si\u0119 nie daje\u201d[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Jak zauwa\u017ca biograf, lata 70. to czas, w kt\u00f3rym Lem nie tylko by\u0142 ju\u017c zm\u0119czony pisaniem fantastyki, ale i stopniowo zaczyna\u0142a mu si\u0119 wyczerpywa\u0107 wena. Na ten czas przypada tak\u017ce do\u015b\u0107 s\u0142ynna awantura z Philipem Dickiem i stworzony przez niego donos dla FBI, oraz pierwsze \u201elisty rozwodowe\u201d, czyli k\u0105\u015bliwe informacje o zerwaniu wsp\u00f3\u0142pracy, jakie pisarz przesy\u0142a\u0142 swoim wsp\u00f3\u0142pracownikom po szczeg\u00f3lnych \u2013 jego zdaniem \u2013 zniewagach.<\/p>\n

Po wybuchu stanu wojennego Lem z obawy o swoje \u017cycie bardzo szybko uciek\u0142 za granic\u0119; Tomasz Lem sugeruje, \u017ce by\u0142o to zwi\u0105zane z wojenn\u0105 traum\u0105 i pami\u0119ci\u0105 o rodzinie, kt\u00f3r\u0105 straci\u0142 niemal w ca\u0142o\u015bci we Lwowie. Pisarz skontaktowa\u0142 si\u0119 ze swoimi zagranicznymi wydawcami, poprosi\u0142 o przyznanie stypendium i usi\u0142owa\u0142 \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 do siebie rodzin\u0119. Po przymusowej emigracji, kiedy uzna\u0142, \u017ce jest ju\u017c bezpiecznie, zacz\u0105\u0142 zamyka\u0107 swoje zagraniczne sprawy, by w 1988 roku wr\u00f3ci\u0107 do Krakowa. Orli\u0144ski uwa\u017ca, \u017ce wp\u0142yw na to mia\u0142 bardzo z\u0142y stan zdrowia pisarza i przekonanie o rych\u0142ej \u015bmierci; sugeruje tak\u017ce, \u017ce pisarz chcia\u0142 si\u0119 po\u017cegna\u0107 ze swoimi czytelnikami powie\u015bci\u0105 Fiasko<\/em>, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 jego ostatnim dzie\u0142em. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o, a sam Lem na niwie pisarskiej by\u0142 aktywny do swej \u015bmierci w roku 2006.<\/p>\n

Orli\u0144ski nie tylko zapisuje wiele bia\u0142ych plam z \u017cycia pisarza, ale i do wielu wydarze\u0144 podchodzi zdroworozs\u0105dkowo, zw\u0142aszcza kiedy nakre\u015bla absurdy, z jakimi zderza\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek \u017cyj\u0105cy w PRL-u \u2013 zupe\u0142nie niepojmowalne dla obywatela Zachodu, jakim by\u0142 np. Philip Dick. Biograf nie waha si\u0119 polemizowa\u0107 z autorytetami, wskazuj\u0105c s\u0142abe lub prze\u015blepione punkty ich opracowa\u0144. Tworzy portret nie tylko pisarza, ale i czas\u00f3w, kt\u00f3re (do pewnego stopnia) sam pami\u0119ta. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje tak\u017ce klucz, jakiego u\u017cy\u0142 podczas pisania tej biografii, przybli\u017caj\u0105c \u017cycie pisarza niejako przez pryzmat w\u0142asnych wspomnie\u0144 i wra\u017ce\u0144, poniewa\u017c bez oporu przyznaje, \u017ce wychowywa\u0142 si\u0119 na ksi\u0105\u017ckach Lema. Wspomina, kt\u00f3re z jego dzie\u0142 podkrada\u0142 rodzinie, kt\u00f3re kolegom, a kt\u00f3re \u2013 jako nastolatek \u2013 kupowa\u0142 w ksi\u0119garni. Broni tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re autor uwa\u017ca\u0142 za s\u0142abe, wskazuje tak\u017ce swoje ulubione dzie\u0142a pisarza. Bardzo dobrze prezentuje si\u0119 tak\u017ce klamra, jak\u0105 rozpoczyna i ko\u0144czy opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu autora Solaris<\/em>, nawi\u0105zuj\u0105ca do s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re Lem wybra\u0142 na sw\u00f3j nagrobek: Feci, quod potui<\/em>, faciant meliora potentes<\/em>, czyli: <\/em>Zrobi\u0142em, co mog\u0142em, kto potrafi, niech zrobi lepiej<\/em>.<\/p>\n

Cho\u0107 biograf kilkukrotnie na stronach po\u015bwi\u0119conego Lemowi \u017bycia nie z tej ziemi<\/em> u\u017cywa wzgl\u0119dem pisarza okre\u015blenia \u201egeniusz\u201d, to nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie jest to biografia napisana na kolanach, lecz z ogromn\u0105 fascynacj\u0105, znawstwem przedmiotu i \u015bwiadomo\u015bci\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142, a tak\u017ce niezb\u0119dn\u0105 doz\u0105 dystansu i krytyki. Cieszy zw\u0142aszcza fakt, \u017ce biografi\u0119 Lema napisa\u0142 jemu podobny geek<\/em>, interesuj\u0105cy si\u0119 nowo\u015bciami technicznymi[12]<\/sup><\/a>, niestroni\u0105cy od pisania utwor\u00f3w w konwencji bliskiej fantastyce[13]<\/sup><\/a> i \u2013 mimo humanistycznego zaci\u0119cia \u2013 o wykszta\u0142ceniu \u015bcis\u0142ym[14]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Niesamowite historie zwi\u0105zane z kolejnymi samochodami Lema, dot\u0105d niepublikowane listy pisane charakterystycznym stylem i pe\u0142ne neologizm\u00f3w, wierszyk napisany dla Tomasza: \u201eKomputer by\u0142 chory i le\u017ca\u0142 w \u0142\u00f3\u017ceczku i przyszed\u0142 pan robot, postuka\u0142 po wieczku\u2026\u201d[15]<\/sup><\/a> oraz morze ciekawostek i nieznanych do tej pory fakt\u00f3w sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na biografi\u0119 Lem. \u017bycie nie z tej ziemi<\/em>. Fantastyczna lektura.<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n<\/div>\n
Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Utwory Stanis\u0142awa Lema, opatrzone krytycznymi komentarzami lemolog\u00f3w (m.in. Jerzego Jarz\u0119bskiego) ukaza\u0142y si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa Agora. Za ow\u0105 inicjatyw\u0119 Wojciech Orli\u0144ski zosta\u0142 w 2008 roku nagrodzony \u015al\u0105kf\u0105 w kategorii Wydawca Roku.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Stanis\u0142aw Lem, Wysoki Zamek<\/em>, Wydawnictwo Literackie, 2000, blurb.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. W oparciu o taki w\u0142a\u015bnie zestaw tekst\u00f3w kilka lat temu powsta\u0142a pierwsza biografia pisarza, napisana przez Graszkiewicza i Borysowa i opublikowana w Rosji. Orli\u0144ski zwraca uwag\u0119, \u017ce jej autorzy bazowali na popularnych w Polsce ksi\u0105\u017ckach: rozmowach pisarza z Beresiem i Fia\u0142kowskim oraz na tomach list\u00f3w, powielaj\u0105c przy tym popularne b\u0142\u0119dy (vide<\/em>: data opuszczenia Lwowa przez rodzin\u0119 Lem\u00f3w). Na ten temat szerzej na blogu biografa: http:\/\/wo.blox.pl\/2017\/03\/Zycie-nie-z-tej-ziemi.html<\/a> [dost\u0119p: 19.07.2017 r.].\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. Agnieszka Gajewska, Zag\u0142ada i gwiazdy. Przesz\u0142o\u015b\u0107 w prozie Stanis\u0142awa Lema<\/em>, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Pozna\u0144 2016.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. Recenzj\u0119 tej ksi\u0105\u017cki napisa\u0142 swego czasu Wojciech Orli\u0144ski: http:\/\/wyborcza.pl\/1,75410,20380215,tajemnice-stanislawa-lema-co-o-przeszlosci-genialnego-pisarza.html<\/a> [dost\u0119p: 19.07.2017 r.].\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. Agnieszka Gajewska, dz. cyt., s. 78, 115.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. Wojciech Orli\u0144ski, Lem. \u017bycie nie z tej ziemi<\/em>, Czarne 2017, s. 13.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. Tam\u017ce, s. 12.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. Tam\u017ce, s. 110.\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. Stanis\u0142aw Lem, S\u0142awomir Mro\u017cek, Listy 1956-1978<\/em>, s. 358-359.\u21b5<\/a><\/li>\n
  11. Wojciech Orli\u0144ski, Lem\u2026<\/em>, s. 286.\u21b5<\/a><\/li>\n
  12. Orli\u0144ski jest autorem ksi\u0105\u017cki Internet. Czas si\u0119 ba\u0107<\/em>, Agora 2013.\u21b5<\/a><\/li>\n
  13. Na \u0142amach \u201eNowej Fantastyki\u201d opublikowa\u0142 kilka opowiada\u0144, w tym m.in.: Wszystkie szajby \u015bwiata<\/em> czy Socpunk<\/em>.\u21b5<\/a><\/li>\n
  14. Biograf z wykszta\u0142cenia jest in\u017cynierem chemikiem, tytu\u0142 jego pracy magisterskiej brzmi: Chronokulometryczne badanie wp\u0142ywu adsorpcji wy\u017cszych alkoholi alifatycznych na kinetyk\u0119 elektroredukcji kompleksu o\u0142owiu Pb(II) z eterem koronowym 18c6 na kapi\u0105cej elektrodzie rt\u0119ciowej. <\/em>\u21b5<\/a><\/li>\n
  15. Wojciech Orli\u0144ski, Lem\u2026<\/em>, s. 296.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Cho\u0107 w marcu bie\u017c\u0105cego roku min\u0119\u0142o ju\u017c 11 lat od \u015bmierci Stanis\u0142awa Lema, dopiero teraz na rodzimym rynku debiutuje jego pierwsza biografia. Wojciech Orli\u0144ski, dziennikarz, pisarz, autor opracowania Co to s\u0105 sepulki? Wszystko o Lemie<\/em> i inicjator wydana edycji dzie\u0142 zebranych pisarza, zmierzy\u0142 si\u0119 w niej nie tylko z \u017cyciorysem autora Dziennik\u00f3w gwiazdowych<\/em>, ale i jego legend\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":581,"featured_media":43018,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3768,484,6350,3125,713],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14093],"yoast_head":"\nAd Lem<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Lem jako bohater biografii autorstwa Wojciecha Orli\u0144skiego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/wojciech-orlinski-lem-zycie-nie-z-tej-ziemi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/wojciech-orlinski-lem-zycie-nie-z-tej-ziemi.jpg\",\"width\":\"636\",\"height\":\"1024\",\"caption\":\"Wojciech Orli\u0144ski, \u201eLem. \u017bycie nie z tej ziemi\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017 \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem\",\"name\":\"Ad Lem\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-08-01T23:00:49+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:42:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\"},\"description\":\"Lem jako bohater biografii autorstwa Wojciecha Orli\u0144skiego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ad Lem\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\",\"name\":\"Anna Michalik\",\"description\":\"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ad Lem","description":"Lem jako bohater biografii autorstwa Wojciecha Orli\u0144skiego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/wojciech-orlinski-lem-zycie-nie-z-tej-ziemi.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/wojciech-orlinski-lem-zycie-nie-z-tej-ziemi.jpg","width":"636","height":"1024","caption":"Wojciech Orli\u0144ski, \u201eLem. \u017bycie nie z tej ziemi\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017 \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem","name":"Ad Lem","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#primaryimage"},"datePublished":"2017-08-01T23:00:49+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:42:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6"},"description":"Lem jako bohater biografii autorstwa Wojciecha Orli\u0144skiego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-ad-lem#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ad Lem"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6","name":"Anna Michalik","description":"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43000"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43000"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48496,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43000\/revisions\/48496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43000"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=43000"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=43000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}