{"id":43481,"date":"2017-09-01T09:55:27","date_gmt":"2017-09-01T08:55:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=43481"},"modified":"2020-09-01T13:00:05","modified_gmt":"2020-09-01T12:00:05","slug":"lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki","title":{"rendered":"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki"},"content":{"rendered":"<p>Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 jedn\u0105 z najciekawszych i najwa\u017cniejszych galerii \u2013 tzw. galerii autorskich \u2013 wsp\u00f3\u0142czesnego Lublina jest Galeria Bia\u0142a. Powsta\u0142a w 1985 roku przy Lubelskim Domu Kultury (przekszta\u0142conym nast\u0119pnie w Centrum Kultury) z inicjatywy dwojga ambitnych artyst\u00f3w, w \u017cyciu prywatnym pary ma\u0142\u017ce\u0144skiej \u2013 Anny Nawrot i Jana Gryki, uczni\u00f3w prof. Mariana Stelmasika w Instytucie Wychowania Artystycznego UMCS (obecnie Instytut Sztuk Pi\u0119knych Wydzia\u0142u Artystycznego UMCS). Oboje nie tylko stworzyli Galeri\u0119 Bia\u0142\u0105, opracowali jej ciekawy i zr\u00f3\u017cnicowany program wystawienniczy, uwzgl\u0119dniaj\u0105c w nim tak\u017ce dzia\u0142ania o charakterze edukacyjno-artystycznym, ale kieruj\u0105 ni\u0105 \u2013 z powodzeniem \u2013 do dnia dzisiejszego. Kolejne wernisa\u017ce przyci\u0105gaj\u0105 ka\u017cdorazowo grono wiernych widz\u00f3w, znakomicie rozumiej\u0105cych i czuj\u0105cych proponowan\u0105 im sztuk\u0119 lub wydarzenie artystyczne, widz\u00f3w, kt\u00f3rych systematycznie przybywa z roku na rok. Galeria od samego pocz\u0105tku swego istnienia mie\u015bci si\u0119 w zabytkowych pomieszczeniach dawnego zespo\u0142u ko\u015bcielno-klasztornego ss. Wizytek w\u00a0samym centrum miasta. Tylko w latach 2009\u20132013, kiedy w budynkach zajmowanych przez Centrum Kultury przeprowadzano kompleksowe prace remontowo-adaptacyjne, Galeria Bia\u0142a przenios\u0142a si\u0119 do tymczasowej siedziby w budynku przy ul. Narutowicza 32. O dziwo, jak napisa\u0142 w katalogu wystawy z 2014 roku Jan Gryka, by\u0142 to najlepszy moment funkcjonowania galerii, kt\u00f3ra mia\u0142a w\u00f3wczas do swojej dyspozycji du\u017c\u0105 pracowni\u0119 z magazynem, przytulne biura, a nawet rabatk\u0119. \u201ePo remoncie Centrum Kultury w\u00a02013 roku \u2013 czytamy dalej \u2013 wr\u00f3cili\u015bmy do starej siedziby, gdzie powierzchnia galerii wzros\u0142a z 60 m\u00b2 do niemal 600 m\u00b2. Pojawi\u0142y si\u0119 nowe typy przedsi\u0119wzi\u0119\u0107: du\u017ce wystawy retrospektywne, kuratorskie wystawy zbiorowe, zupe\u0142nie inna oferta na miesi\u0105ce wakacyjne. Wprowadzamy nowe programy edukacyjne, muzyczne i w inny spos\u00f3b promujemy m\u0142odych artyst\u00f3w. Powierzchnia jest znacz\u0105co wi\u0119ksza od dotychczasowej, natomiast jej wystawiennicz\u0105 jako\u015b\u0107 okre\u015bl\u0119 jako trudn\u0105. Rozcz\u0142onkowanie sal oraz dziel\u0105cy je korytarz powoduj\u0105, \u017ce nie ma poczucia jednolitej przestrzeni, co stanowi rodzaj wyzwania nie tylko technicznego, ale tak\u017ce merytorycznego\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43688\" aria-describedby=\"caption-attachment-43688\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08\/\" rel=\"attachment wp-att-43688\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43688\" title=\"Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08-540x403.jpg\" alt=\"Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" width=\"540\" height=\"403\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08-540x403.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08-900x672.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08-576x430.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg 1550w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43688\" class=\"wp-caption-text\">Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ju\u017c z tego fragmentu wypowiedzi Jana Gryki wynika, \u017ce wraz z \u017con\u0105 Ann\u0105 Nawrot za jeden z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w w\u0142a\u015bciwego funkcjonowania galerii uznali promowanie artyst\u00f3w m\u0142odych, dopiero rozpoczynaj\u0105cych swoj\u0105 karier\u0119 artystyczn\u0105, zainteresowanych realizowaniem \u015bmia\u0142ych pomys\u0142\u00f3w w ka\u017cdy mo\u017cliwy spos\u00f3b, z wykorzystaniem wszelkich wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dost\u0119pnych technik i materia\u0142\u00f3w. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ma\u0142\u017conkowie szeroko otworzyli wn\u0119trze galerii na prezentacj\u0119 prac rysunkowych i malarskich, kompozycji rze\u017abiarskich, komiks\u00f3w, r\u00f3\u017cnego rodzaju fotografii, w tym fotografii\u00a0<em>collage\u2019s<\/em>, a zw\u0142aszcza na tak bliskie obojgu tworzenie obiekt\u00f3w i instalacji, organizowanie rozmaitych akcji, podejmowanie dzia\u0142a\u0144 typu performerskiego, multimedialnych oraz komponowanie bilbord\u00f3w i plakat\u00f3w. \u201eTa r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 tego, co kiedy\u015b okre\u015blono \u00abbia\u0142\u0105 sztuk\u0105\u00bb, i w dalszym ci\u0105gu t\u0119 konwencj\u0119 nieustannie pr\u00f3bujemy utrzyma\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> \u2013 konstatuje Jan Gryka.<\/p>\n<p>Przytoczone s\u0142owa o charakterze i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci prezentowanej w Galerii Bia\u0142ej sztuki, kt\u00f3rej tw\u00f3rcami s\u0105 przede wszystkim ludzie m\u0142odzi (nie tylko ze \u015brodowiska lubelskiego), cho\u0107 nierzadko przecie\u017c goszcz\u0105 w niej tak\u017ce arty\u015bci ju\u017c dojrzali i uznani, \u015bmia\u0142o mo\u017cna odnie\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c do tw\u00f3rczo\u015bci Jana Gryki. Urodzi\u0142 si\u0119 on w 1959 roku w Micha\u0142owie na Bia\u0142ostocczy\u017anie, uko\u0144czy\u0142 \u015bwietne liceum plastyczne w Supra\u015blu, a nast\u0119pnie \u2013 jak wspomnia\u0142em \u2013 studia w Instytucie Wychowania Artystycznego UMCS. Jednak ten uzdolniony ucze\u0144 Mariana Stelmasika, kulturalnego i wra\u017cliwego kolorysty, tw\u00f3rcy orgiastycznie ekspresyjnych obraz\u00f3w abstrakcyjnych, malowanych w spos\u00f3b tradycyjny, na dwuwymiarowym p\u0142\u00f3tnie, nie poszed\u0142 drog\u0105 zasugerowan\u0105 mu przez mistrza. Maj\u0105c niewiele ponad dwadzie\u015bcia lat, szybko znalaz\u0142 swoje w\u0142asne miejsce w sztuce, kt\u00f3ra powinna wed\u0142ug niego \u0142\u0105czy\u0107 interdyscyplinarny charakter dzia\u0142a\u0144 z elementami czasu i przestrzeni, a\u00a0nierzadko powstawa\u0107 te\u017c przy aktywnym udziale publiczno\u015bci. Jan Gryka opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie tworzenia zar\u00f3wno pojedynczych obiekt\u00f3w i instalacji, jak i ich ca\u0142ych serii, a tak\u017ce inicjowania szeroko zakrojonych akcji, realizowanych w przestrzeni galeryjnej oraz poza ni\u0105, m.in. w zurbanizowanej przestrzeni miejskiej b\u0105d\u017a w kontakcie z przyrod\u0105, t\u0105 naturaln\u0105, jak i \u201epoprawian\u0105\u201d r\u0119k\u0105 ucywilizowanego cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>Takie podej\u015bcie Jana Gryki do bardzo konkretnych gatunk\u00f3w i rodzaj\u00f3w sztuki ma sw\u00f3j pierwowz\u00f3r w tym, co pr\u00f3bowa\u0142 stworzy\u0107 i realizowa\u0142 z powodzeniem na gruncie lubelskim Andrzej Mroczek (1941\u20132009), historyk sztuki, kurator i wieloletni dyrektor Galerii Labirynt i BWA. To dzi\u0119ki niemu Lublin sta\u0142 si\u0119 w latach 70. i 80. XX wieku wa\u017cnym o\u015brodkiem dzia\u0142a\u0144 typu performance w Polsce i do miasta zacz\u0119li zje\u017cd\u017ca\u0107 wszyscy najwybitniejsi przedstawiciele tego rodzaju sztuki z kraju i zagranicy. Anna Nawrot i Jan Gryka postanowili kontynuowa\u0107 ten typ my\u015blenia o sztuce, wzbogacaj\u0105c jednak tworzone przez nich samych, jak i pokazywane w Galerii Bia\u0142ej instalacje i obiekty innych tw\u00f3rc\u00f3w o coraz to nowe materia\u0142y i \u015brodki wyrazu, kt\u00f3re pozwala\u0142y na zr\u00f3\u017cnicowanie ich formy plastycznej oraz rozbudowanie i pog\u0142\u0119bienie sfery znaczeniowej i interpretacyjnej.<\/p>\n<p>Patrz\u0105c na ponadtrzydziestoletni dorobek tw\u00f3rczy Jana Gryki, \u015bmia\u0142o mo\u017cna uzna\u0107 go za artyst\u0119 prawdziwie renesansowego, interdyscyplinarnego, kt\u00f3ry potrafi wypowiada\u0107 si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby, z wykorzystaniem wszelkich mo\u017cliwych technik. Na pocz\u0105tku drogi artystycznej bez w\u0105tpienia najbli\u017csze by\u0142y mu dzia\u0142ania typu performance, w ramach kt\u00f3rych ch\u0119tnie wykorzystywa\u0142 w\u0142asne cia\u0142o i twarz jako wa\u017cny element przekazu plastycznego. Obecnie za\u015b z godn\u0105 pozazdroszczenia fantazj\u0105, zw\u0142aszcza jednak konsekwencj\u0105, precyzj\u0105 i staranno\u015bci\u0105 realizuje obiekty i instalacje, wzbudzaj\u0105ce ciekawo\u015b\u0107, zaskoczenie, a nawet autentyczny zachwyt, przekraczaj\u0105c\u0105 wszelkie granice wyobra\u017ani, szerok\u0105 gam\u0105 \u015brodk\u00f3w wyrazu.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-43481 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43688\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43688'>\n\t\t\t\tJan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\/if'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-historia-drobin-mlyn-gospodarczy-garbow-2017-09-08-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Gryka, \u201eHistoria drobin \u2013 ostatni epizod\u201d, instalacja: drobiny, obiekty z drobinami, M\u0142yn Gospodarczy w Garbowie, 2007\u20132011. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43689\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43689'>\n\t\t\t\tJan Gryka, \u201eHistoria drobin \u2013 ostatni epizod\u201d, instalacja: drobiny, obiekty z drobinami, M\u0142yn Gospodarczy w Garbowie, 2007\u20132011. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Gryka, \u201eTyp 650\u201d, instalacja: m\u0105ka, woda, s\u00f3l, jajko, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2001. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43690\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43690'>\n\t\t\t\tJan Gryka, \u201eTyp 650\u201d, instalacja: m\u0105ka, woda, s\u00f3l, jajko, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2001. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Jan Gryka to nie tylko uznany artysta, ale r\u00f3wnie\u017c pedagog oraz kierownik Zak\u0142adu Intermedi\u00f3w i Rysunku na Wydziale Artystycznym UMCS. Niedawno (13 stycznia 2017 \u2013 12 lutego 2017) Muzeum Lubelskie w Lublinie zorganizowa\u0142o chyba pierwsz\u0105 tak du\u017c\u0105 jego wystaw\u0119 o charakterze monograficznym. Przyby\u0142a wyj\u0105tkowo licznie na wernisa\u017c publiczno\u015b\u0107 mia\u0142a okazj\u0119 nie tylko obejrzenia wielu dzie\u0142 bohatera wieczoru, ale tak\u017ce powstaj\u0105cych na ich oczach rysunk\u00f3w zaprzyja\u017anionego z nim Mariusza Tarkawiana. Mog\u0142a te\u017c uczestniczy\u0107 w wydarzeniu\u00a0<em>Od renesansu do postimpresjonizmu \u2013 od van Gogha do Roberta Mapplethorpe\u2019a<\/em>, zorganizowanym z\u00a0udzia\u0142em Katarzyny Cicho\u0144, wiza\u017cystki, a zarazem szalej\u0105cej po wystawie \u201ereporterki\u201d, oraz Micha\u0142a Stachyry, maluj\u0105cego wyj\u0105tkowo sugestywny portret, do kt\u00f3rego pozowa\u0142 \u2013 w ekwilibrystycznej pozie \u2013 przebrany za prawos\u0142awnego popa Robert Ku\u015bmirowski. Wystawie towarzyszy\u0142 obszerny katalog, a w\u0142a\u015bciwie bogato ilustrowany album z licznymi komentarzami samego artysty i dwoma wa\u017cnymi wst\u0119pami pi\u00f3ra kuratora Marcina Lachowskiego i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cego z nim \u0141ukasza Wi\u0105cka.<\/p>\n<p>Znamienny, nieco tajemniczy, bardzo literacki tytu\u0142 ekspozycji\u00a0<em>Jan Gryka. Ma\u0142e Muzeum Drobnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki oraz inne w\u0105tki<\/em>\u00a0wskazuje nie tylko na talent j\u0119zykowy tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry ch\u0119tnie pos\u0142uguje si\u0119 w swoich dzia\u0142aniach r\u00f3wnie\u017c s\u0142owem (m.in. jako autor notatek z lat 1983\u20131996 ukrywaj\u0105cy si\u0119 pod pseudonimem Jan z Moszenek<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>), ale przede wszystkim zapowiada wspania\u0142\u0105 uczt\u0119 wizualn\u0105, kt\u00f3ra pozostawi\u0142a, przynajmniej na pisz\u0105cym te s\u0142owa, ogromne i niezatarte wra\u017cenie. W zbyt ciasnych i niedostosowanych do eksponowania tego rodzaju sztuki salach zamku lubelskiego mieli\u015bmy rzadk\u0105 okazj\u0119 obejrzenia wielu dzie\u0142, kt\u00f3re opar\u0142y si\u0119 zgubnemu up\u0142ywowi czasu. W gruncie rzeczy zebrano wszystko to, co Janowi Gryce uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 i zrekonstruowa\u0107 w stanie umo\u017cliwiaj\u0105cym ekspozycj\u0119. G\u0142\u00f3wnym materia\u0142em, z kt\u00f3rego zosta\u0142y wykonane prezentowane obiekty i instalacje, a tak\u017ce obrazy, by\u0142a tak ulubiona przez tw\u00f3rc\u0119 \u2013 wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o ca\u0142kowicie nieartystyczna \u2013 zwyk\u0142a m\u0105ka pszenna.<\/p>\n<p>M\u0105ka jest obecna w dzia\u0142aniach artystycznych Jana Gryki od samego pocz\u0105tku. Pocz\u0105tkowo rozsypywana na pod\u0142odze rodzimej Galerii Bia\u0142ej, a\u00a0nast\u0119pnie innych galerii w Polsce, formowana w najprostsze, zdecydowanie p\u0142askie figury geometryczne, usypywana w sto\u017cki, z czasem tak\u017ce pakowana w woreczki, zawieszane w konkretnej przestrzeni lub te\u017c wsuwane i k\u0142adzione we wn\u0119kach i niszach \u2013 specjalnie wykutych przez artyst\u0119 \u2013 w \u015bcianach. Ale tak\u017ce m\u0105ka wymieszana z wod\u0105, kt\u00f3ra pos\u0142u\u017cy\u0142a Janowi Gryce do pokrywania \u015bcian galerii r\u00f3\u017cnymi formami geometrycznymi, do oblekania zwyk\u0142ych przedmiot\u00f3w (m.in. but\u00f3w, marynarek czy \u017cyrandoli) organiczn\u0105 warstw\u0105 zmieniaj\u0105c\u0105 ich pierwotny charakter i wygl\u0105d czy wreszcie do zamalowywania \u2013 w 2014 roku \u2013 g\u0119stym ciastem zakupionych w sklepach oferuj\u0105cych towary z drugiej r\u0119ki kilkudziesi\u0119ciu reprodukcji obraz\u00f3w innych artyst\u00f3w, fotografii i plakat\u00f3w, a wi\u0119c do \u015bwiadomego kreowania nowej rzeczywisto\u015bci uj\u0119tej w tradycyjne ramy.<\/p>\n<p>Z ogromnej masy r\u00f3\u017cnorodnych realizacji autorstwa Jana Gryki, wobec kt\u00f3rych trudno jest przej\u015b\u0107 wra\u017cliwemu widzowi oboj\u0119tnie, chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 wszystkich zainteresowanych tym rodzajem sztuki na instalacj\u0119\u00a0<em>Typ 650<\/em>, powsta\u0142\u0105 z wykorzystaniem m\u0105ki, wody, soli oraz jajek i\u00a0pokazanej w Galerii Bia\u0142ej w 2001 roku. Instalacj\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a sw\u00f3j dalszy, jak\u017ce tw\u00f3rczy ci\u0105g w latach nast\u0119pnych. Oto, co napisa\u0142 o jej pocz\u0105tku sam artysta: \u201ePo kilkunastu latach sypania m\u0105ki po r\u00f3\u017cnych zakamarkach, szczelinach i innych miejscach, w momencie kiedy zacz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c tzw. rynek sztuki, zacz\u0105\u0142em zadawa\u0107 sobie pytanie, czy w tak odleg\u0142ych, prowincjonalnych miejscach co\u015b, co okre\u015blamy umownie sztuk\u0105, jest jeszcze komu\u015b potrzebne? Pomys\u0142 wynika\u0142 z materii, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142em, czyli m\u0105ki. Kupi\u0142em w\u00a0supermarkecie 100 kg m\u0105ki pszennej, najta\u0144szej, technicznie oznaczonej jako TYP 650. By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c tytu\u0142 wystawy w Galerii Bia\u0142ej na pocz\u0105tku 2001 roku. Na \u015bcianach galerii wyznaczy\u0142em siatk\u0119 kwadrat\u00f3w 50 \u00d7\u00a050 cm i postanowi\u0142em zaprosi\u0107 do realizacji wystawy r\u00f3\u017cne osoby, kt\u00f3re mia\u0142y wykleja\u0107 ciastem w autorski spos\u00f3b wybrane kwadraty\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43690\" aria-describedby=\"caption-attachment-43690\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08\/\" rel=\"attachment wp-att-43690\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43690\" title=\"Jan Gryka, \u201eTyp 650\u201d, instalacja: m\u0105ka, woda, s\u00f3l, jajko, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2001. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08-540x355.jpg\" alt=\"Jan Gryka, \u201eTyp 650\u201d, instalacja: m\u0105ka, woda, s\u00f3l, jajko, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2001. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\" width=\"540\" height=\"355\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08-540x355.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08-900x591.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08-576x378.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-typ-650-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43690\" class=\"wp-caption-text\">Jan Gryka, \u201eTyp 650\u201d, instalacja: m\u0105ka, woda, s\u00f3l, jajko, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2001. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pocz\u0105tkowo zgodnie z koncepcj\u0105 artysty pierwsze kwadraty wyklei\u0142a najbli\u017csza rodzina, p\u00f3\u017aniej znajomi i wszyscy ci, kt\u00f3rych Janowi Gryce uda\u0142o si\u0119 spotka\u0107 i zaprosi\u0107 do udzia\u0142u w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. W ci\u0105gu miesi\u0105ca odby\u0142 rozmowy z ponad trzystoma osobami i 66 spo\u015br\u00f3d nich nak\u0142oni\u0142 do wsp\u00f3\u0142redagowania wystawy. W miar\u0119 up\u0142ywu czasu kwadraty wysycha\u0142y i\u00a0odpada\u0142y, krusz\u0105c si\u0119 na pod\u0142og\u0119, w ich miejsce powstawa\u0142y nowe. Niekt\u00f3rzy z uczestnik\u00f3w akcji wyklejali wi\u0119cej ni\u017c jeden kwadrat, inni pr\u00f3bowali przekaza\u0107 ze swojej strony jak najmniej, ale ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w szuka\u0142 jednak w\u0142asnej formy przekazu czy ekspresji. Przez ca\u0142y czas trwania wystawy (akcji) artysta dokumentowa\u0142 jej poszczeg\u00f3lne etapy, fotografuj\u0105c \u015bciany galerii z zachodz\u0105cymi na nich zmianami strukturalnymi. \u201eOstatecznie po miesi\u0105cu \u2013 jak zauwa\u017cy\u0142 Jan Gryka \u2013 ciasto odpad\u0142o na pod\u0142og\u0119 i w\u00f3wczas okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest go bardzo du\u017co\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Okruch\u00f3w drobnego ciasta o r\u00f3\u017cnorodnych kszta\u0142tach i wielko\u015bci, a tak\u017ce m\u0105cznego py\u0142u i drobnych fragment\u00f3w tynku i farby ze \u015bcian uzbiera\u0142o si\u0119 a\u017c kilkana\u015bcie pude\u0142ek. Artysta nazwa\u0142 to medium drobinami ciasta z wystawy<em>\u00a0TYP 650<\/em>\u00a0i uzna\u0142, \u017ce dzi\u0119ki zawartej w nich energii (zw\u0142aszcza potu, oddechu i linii papilarnych 66 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cych je os\u00f3b oraz wch\u0142oni\u0119ciu energii setek wystaw wisz\u0105cych przez kilkana\u015bcie lat na tych \u015bcianach galerii) od tego momentu wy\u0142\u0105cznie one mog\u0105 by\u0107 medium jego przysz\u0142ych projekt\u00f3w. I tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. W latach nast\u0119pnych Jan Gryka zrealizowa\u0142 z\u00a0<em>Kolekcji drobin<\/em>\u00a0ca\u0142y szereg instalacji i obiekt\u00f3w, zapraszaj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy przy realizacji wielu z\u00a0nich grono zaprzyja\u017anionych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 bawi go bowiem i cieszy dzia\u0142anie o charakterze zbiorowym, pozwalaj\u0105ce na osi\u0105gni\u0119cie bardzo r\u00f3\u017cnorodnych i ciekawych rezultat\u00f3w.<\/p>\n<p>Zanim jednak do tego dosz\u0142o, artysta postanowi\u0142 najpierw zidentyfikowa\u0107 ka\u017cd\u0105 z drobin przez nadanie jej numeru zar\u00f3wno jednostkowego, jak i\u00a0w\u00a0ramach ca\u0142ego zespo\u0142u oraz stosownego opisu formalnego. W efekcie w\u00a0lutym 2003 roku mia\u0142a miejsce w Galerii Bia\u0142ej wystawa\u00a0<em>2 lata po\u2026<\/em>, w ramach kt\u00f3rej drobiny powr\u00f3ci\u0142y w to samo miejsce, w kt\u00f3rym powsta\u0142y dwa lata wcze\u015bniej. Od tego momentu rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 tryumfalny poch\u00f3d drobin i\u00a0ich \u2013 coraz bardziej zauwa\u017calna \u2013 obecno\u015b\u0107 w \u017cyciu wystawienniczym wielu miast polskich i zagranicznych, m.in.: w Galerii Miejskiej w Ba\u0144skiej Bystrzycy (2003), Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Kijowie (2004) czy West Cork Arts Centre, Skibbereen w Irlandii (2005), kt\u00f3re to pokazy poprzedzi\u0142a akcja z\u00a02001 roku we W\u0142oszech, kiedy Jan Gryka nakarmi\u0142 2773 drobinami go\u0142\u0119bie na placu \u015bw. Marka w Wenecji. To przedsi\u0119wzi\u0119cie, podobnie jak wszystkie pozosta\u0142e akcje podejmowane przez lubelskiego artyst\u0119, zosta\u0142o starannie udokumentowane za pomoc\u0105 ca\u0142ej serii fotografii, pozwalaj\u0105cych po latach na odtworzenie przynajmniej cz\u0119\u015bci tych ulotnych i nietrwa\u0142ych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n<p>Jan Gryka traktuj\u0105cy bardzo powa\u017cnie swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 (kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca nawet za rodzaj misji) jest jednocze\u015bnie cz\u0142owiekiem niepozbawionym du\u017cego poczucia humoru, czego dowodem m.in. podpisywanie w\u0142asnych notatek wspomnianym ju\u017c wcze\u015bniej pseudonimem Jan z Moszenek. Gdy pod koniec lat 90. XX wieku w kilkuset kilogramach m\u0105ki zgromadzonej w jego pracowni przy ul. Go\u015bcinnej w Lublinie pojawi\u0142y si\u0119 wo\u0142ki, kt\u00f3re w\u00a0b\u0142yskawicznym tempie zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozmna\u017ca\u0107, artysta wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0105ki wyrzuci\u0142 na \u015bmietnik, a minimalne jej ilo\u015bci w postaci sygnaturek w szczelnie zamykanych naczyniach wywi\u00f3z\u0142 na wie\u015b do domu letniskowego w Kolonii Garb\u00f3w. Tak dosz\u0142o do powstania Ma\u0142ego Muzeum Drobnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki. To w nim pojawi\u0142 si\u0119 z czasem\u00a0<em>Bia\u0142y kwadrat na bia\u0142ym tle<\/em>, kt\u00f3ry stanowi\u0142 tworzywo filmu wideo o takim samym tytule. \u201eFilm by\u0142 \u2013 jak napisa\u0142 Jan Gryka w swoich notatkach \u2013 ci\u0105g\u0142\u0105 rejestracj\u0105 kwadratu usypanego z m\u0105ki, kt\u00f3ry w czasie 56 dni zamieni\u0142 si\u0119 w organiczn\u0105 ple\u015b\u0144 w barwach mutuj\u0105cych si\u0119 od jasnego ugoru przez sepi\u0119 po fiolety, b\u0142\u0119kity, a\u017c po czer\u0144\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Systematyczne powi\u0119kszanie si\u0119 zbior\u00f3w muzeum doprowadzi\u0142o do powstania w 2007 roku filii w M\u0142ynie Gospodarczym w Garbowie. I chocia\u017c wielu zwolennik\u00f3w inicjacji artystycznych Jana Gryki nigdy tam nie by\u0142o i\u00a0zapewne nie b\u0119dzie, to jednak dzi\u0119ki jego nieustaj\u0105cej potrzebie dokumentowania w\u0142asnych dokona\u0144 za pomoc\u0105 aparatu fotograficznego zainteresowany tematem widz otrzyma\u0142 obszerne\u00a0<em>dossier<\/em>\u00a0pokazuj\u0105ce niezwykle frapuj\u0105c\u0105 \u201erzeczywisto\u015b\u0107\u201d, w kt\u00f3rej istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa up\u0142ywaj\u0105cy czas. W\u00a0bardzo konkretnej przestrzeni artysta ustawi\u0142 niby przypadkiem ca\u0142y szereg bardzo prostych \u2013 \u017ceby nie powiedzie\u0107 zupe\u0142nie zwyczajnych\u00a0\u2013 obiekt\u00f3w oraz instalacji sprawiaj\u0105cych wra\u017cenie rozpadaj\u0105cych si\u0119, rozsypuj\u0105cych b\u0105d\u017a uszkodzonych, lub po prostu usuni\u0119tych z codziennego \u017cycia, a nast\u0119pnie porzuconych i\u00a0zapomnianych. Pozorny nie\u0142ad i szczera a\u017c do b\u00f3lu \u201eprzypadkowo\u015b\u0107\u201d czyni\u0105 z\u00a0Ma\u0142ego Muzeum Drobnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki i zgromadzonych w nim eksponat\u00f3w warto\u015b\u0107 uniwersaln\u0105, prawdziwie humanistyczn\u0105, warto\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 w gruncie rzeczy t\u0119sknimy wszyscy. Wchodz\u0105cy do tego niezwyk\u0142ego muzeum widz lub kto\u015b ogl\u0105daj\u0105cy je na zdj\u0119ciach odbywa magiczn\u0105 podr\u00f3\u017c w czasie. Niczym doros\u0142y cz\u0142owiek, kt\u00f3ry odnalaz\u0142 po latach bliskie i cenne dla niego w\u00a0dzieci\u0144stwie przedmioty, prze\u017cywa wspomnienie szcz\u0119\u015bliwej m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n<p>Do 2010 roku drobiny m\u0105ki bez w\u0105tpienia zdominowa\u0142y artystyczne\u00a0<em>oeuvre<\/em>\u00a0Jana Gryki. Ale lubelski performer, autor ca\u0142ego szeregu \u201ebia\u0142ych\u201d obiekt\u00f3w i instalacji, kocha przecie\u017c tak\u017ce barwy \u017cywe, dynamiczne, wr\u0119cz jaskrawe. Jedn\u0105 z takich realizacji by\u0142\u00a0<em>B\u0142\u0119kitny obelisk<\/em>\u00a0z 2014 roku wykonany z suporeksu pomalowanego farb\u0105 akrylow\u0105 na b\u0142\u0119kitno i ustawiony w\u00a0przestrzeni publicznej O\u015brodka Rozdro\u017ca w Lublinie. Inspiracj\u0119 dla tego dzie\u0142a stanowi\u0142 z jednej strony projekt francuskiego artysty intermedialnego Yves\u2019a Kleina pt.\u00a0<em>B\u0142\u0119kitny obelisk<\/em>\u00a0z 1958 roku, kt\u00f3ry zosta\u0142 zrealizowany w Pary\u017cu na placu Zgody dopiero w 1983 roku, a z drugiej zakodowany w\u00a0pami\u0119ci Jana Gryki b\u0142\u0119kit cerkiewek z rodzinnej Bia\u0142ostocczyzny. W zamierzeniu tw\u00f3rcy \u00f3w uniwersalny obiekt to synonim wolno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 symbolizuje szlachetny b\u0142\u0119kit. Kolejnych sze\u015b\u0107, nieco zmodyfikowanych egzemplarzy\u00a0<em>B\u0142\u0119kitnego obelisku<\/em>\u00a0pojawi\u0142o si\u0119 na dziedzi\u0144cu i przed wej\u015bciem do zamku lubelskiego w\u00a0listopadzie 2016 roku i towarzyszy\u0142o wystawie monograficznej artysty w\u00a0styczniu i lutym 2017 roku. Ku satysfakcji wielu zwiedzaj\u0105cych muzeum stoj\u0105 tam nadal.<\/p>\n<p>Od 2010 roku \u2013 r\u00f3wnolegle do ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 (czy rzeczywi\u015bcie?) procesu zwi\u0105zanego z drobinami ciasta \u2013 artysta rozpocz\u0105\u0142 kolejne realizacje w przestrzeni publicznej, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym elementem sta\u0142y si\u0119 tym razem sztuczne kwiaty o bogatym spektrum znaczeniowym. I tak w latach 2012 i 2013 w ramach drugiego i trzeciego Land Art Festiwal w Zwierzy\u0144cu powsta\u0142y realizacje:\u00a0<em>To nie s\u0105 nenufary<\/em>\u00a0i\u00a0<em>To te\u017c nie s\u0105 nenufary<\/em>. Tym razem Jan Gryka, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 r\u00f3wnie ch\u0119tnie obok zwyk\u0142ej m\u0105ki s\u0142owem pisanym, zanotowa\u0142: \u201ePierwsza by\u0142a p\u0142ywaj\u0105c\u0105 form\u0105 umieszczon\u0105 wok\u00f3\u0142 wyspy z zielon\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105 i drzewami, na stawach, tu\u017c przy ko\u015bciele na wodzie. Poniewa\u017c odbywaj\u0105 si\u0119 w nim \u015bluby, do\u015b\u0107 szybko powsta\u0142a lokalna mitologia tej pracy. Poniewa\u017c w czasie monta\u017cu i otwarcia nie zbli\u017ca\u0142o si\u0119 \u017cadne wa\u017cne lokalne \u015bwi\u0119to ko\u015bcielne, miejscowe Panie uzna\u0142y, i\u017c jest to dekoracja z okazji \u015blub\u00f3w, kt\u00f3re w najbli\u017cszym czasie mia\u0142y si\u0119 w pobliskim ko\u015bci\u00f3\u0142ku odby\u0107, no i \u017ce wreszcie jaki\u015b dobry pomys\u0142! Druga za\u015b realizacja powsta\u0142a na sztucznej ruinie architektonicznej na kanale wodnym w Zwierzy\u0144czyku. Tutaj sztuczne kwiaty wie\u0144czy\u0142y kamienn\u0105 form\u0119, jakby na niej wyros\u0142y i opada\u0142y do wody. Poniewa\u017c woda tam p\u0142ynie do\u015b\u0107 wolno, przed otwarciem wrzuci\u0142em do niej jeszcze sporo kwiat\u00f3w. Dawa\u0142o to wra\u017cenie, \u017ce kwiaty z tej formy si\u0119 odrywaj\u0105 i p\u0142yn\u0105 z nurtem gdzie\u015b dalej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>W ci\u0105gu dw\u00f3ch ostatnich lat realizacji tego typu by\u0142o znacznie wi\u0119cej, artysta tworzy\u0142 je z coraz wi\u0119kszym rozmachem i swobod\u0105, atakuj\u0105c widz\u00f3w jaskrawymi kolorami i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 skal\u0105 kwiatowych p\u0142aszczyzn, od ma\u0142ych, ko\u0142ysz\u0105cych si\u0119 spokojnie na tafli stawu (<em>Amarantowe wyspy<\/em>\u00a0powsta\u0142e w ramach sz\u00f3stego Land Art Festiwal, Zamek Biskup\u00f3w, Jan\u00f3w Podlaski 2016), po bardzo du\u017ce i agresywne, wype\u0142niaj\u0105ce ca\u0142e \u015bciany lub ich fragmenty (m.in.\u00a0<em>Amorficzna \u015bciana<\/em>, Galeria Manhattan, \u0141\u00f3d\u017a 2015 i\u00a0<em>\u015aciana\u2026<\/em>, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2015).<\/p>\n<p>Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Marcin Lachowski, historyk sztuki i krytyk, a zarazem kurator wystawy artysty na zamku w Lublinie, Jan Gryka nawi\u0105zuje w\u00a0swojej tw\u00f3rczo\u015bci do realizacji artystycznych z ko\u0144ca lat 60. i 70. XX wieku, zw\u0142aszcza do postminimalistycznych struktur Roberta Smithsona (ameryka\u0144skiego przedstawiciela land artu), Richarda Longo (tak\u017ce ameryka\u0144skiego malarza i rze\u017abiarza) czy Josepha Beuysa (bardzo wa\u017cnego niemieckiego artysty i teoretyka sztuki, a zarazem pedagoga, dzia\u0142acza i reformatora spo\u0142ecznego oraz politycznego), a wi\u0119c tw\u00f3rc\u00f3w zafascynowanych procesem rozpadu i dekonstrukcji. \u201ePodobnie jak pionierzy wsp\u00f3\u0142czesnej formu\u0142y sztuki instalacji podejmuje dialog z organicznymi, naturalnymi formami, aran\u017cuj\u0105c je w nietrwa\u0142e systemy i formy wizualne. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Gryki mierzy si\u0119 jednak nie tylko z materialnymi sk\u0142adnikami procesu, ale i z symbolicznym wymiarem u\u017cytych form. Ujawniane przez niego mikrodzia\u0142ania i powolne przemiany nasycone s\u0105 j\u0119zykiem symboli i mit\u00f3w. M\u0105ka, kwiaty, obeliski odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do symboliki religijnej zwi\u0105zanej z przemian\u0105, sublimacj\u0105, uwznio\u015bleniem z\u0142\u0105czenia \u017cycia i \u015bmierci, sfery sacrum i profanum\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>I chyba dlatego tak ch\u0119tnie patrzymy na obiekty i instalacje autorstwa Jana Gryki. Lubelski artysta za ka\u017cdym razem ma bowiem bardzo du\u017co do powiedzenia wiernej publiczno\u015bci, zar\u00f3wno tu na miejscu w Lublinie, w \u201eswojej\u201d Galerii Bia\u0142ej, jak i w galeriach innych miast polskich. A to, co \u201em\u00f3wi\u201d za pomoc\u0105 uprawianej przez siebie sztuki, jest nie tylko ciekawe i wa\u017cne, ale przede wszystkim autentyczne i inspiruj\u0105ce dla innych. I oby tak by\u0142o zawsze.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Jan Gryka: <em>biala.art.pl<\/em> (wst\u0119p w:) <em>biala.art.pl \u2013 przewodnik po wystawie<\/em> [katalog wystawy], Lublin 11.07\u201321.09.2014, Lublin 2014, b.n.s.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Oto, co na ten temat napisa\u0142 sam artysta: \u201e\u00abJan z Moszenek\u00bb to nazwa firmy powsta\u0142ej w momencie, gdy zamieszka\u0142em w\u00a0Moszenkach. By\u0142 to rodzaj pseudo-firmy powsta\u0142ej na skutek ch\u0119ci bycia zdeklarowanym performerem. Owa znacz\u0105ca deklaracja pozbawi\u0142a mnie jednak przyjemno\u015bci swojego rodzaju komfortu w wykonywaniu r\u00f3\u017cnych prac plastycznych. Postanowi\u0142em wi\u0119c, \u017ce to, co robi\u0119 \u201er\u0119cznie\u201d, b\u0119dzie firmowa\u0142 Jan z Moszenek, reszt\u0119 ja jako ja. Moszenki to by\u0142a wie\u015b oddalona od Lublina na tyle daleko, by m\u00f3c si\u0119 zm\u0119czy\u0107, id\u0105c trzy dni pieszo\u201d \u2013 Jan Gryka: <em>Uwagi z autobiografii Jana z Moszenek<\/em> (w:) <em>Jan Gryka. Ma\u0142e Muzeum Drobnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki oraz inne w\u0105tki<\/em> [Katalog wystawy w Muzeum Lubelskim], Lublin 2016, s. 226.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Jan Gryka: <em>TYP 650<\/em> (w:) ten\u017ce, <em>biala.art.pl<\/em>, dz. cyt., s. 131.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Jan Gryka: <em>Ma\u0142e Muzeum Drobnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki<\/em> (w:) ten\u017ce, <em>biala.art.pl<\/em>, dz. cyt., s. 202.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Ten\u017ce: <em>Sztuczne kwiaty<\/em> (w:) <em>biala.art.pl<\/em>, dz. cyt., s. 230.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Marcin Lachowski: <em>W\u0119dr\u00f3wki sztuki<\/em> (w:) <em>Jan Gryka. Ma\u0142e Muzeum Dawnych Przejaw\u00f3w M\u0105ki oraz inne w\u0105tki<\/em>, dz. cyt., s. 6.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okruch\u00f3w drobnego ciasta o r\u00f3\u017cnorodnych kszta\u0142tach i wielko\u015bci, a tak\u017ce m\u0105cznego py\u0142u i drobnych fragment\u00f3w tynku i farby ze \u015bcian uzbiera\u0142o si\u0119 a\u017c kilkana\u015bcie pude\u0142ek. Artysta nazwa\u0142 to medium drobinami ciasta z wystawy <em>TYP 650<\/em> i uzna\u0142, \u017ce dzi\u0119ki zawartej w nich energii (zw\u0142aszcza potu, oddechu i linii papilarnych 66 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cych je os\u00f3b oraz wch\u0142oni\u0119ciu energii setek wystaw wisz\u0105cych przez kilkana\u015bcie lat na tych \u015bcianach galerii) od tego momentu wy\u0142\u0105cznie one mog\u0105 by\u0107 medium jego przysz\u0142ych projekt\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":593,"featured_media":43688,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2477,2944,7321,4120,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[4049],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Magazyn O.pl wspiera aktywno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 poprzez om\u00f3wienia, recenzje, prezentacje, interpretacje najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 kulturalnych\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg\",\"width\":\"1550\",\"height\":\"1158\",\"caption\":\"Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\",\"name\":\"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-09-01T08:55:27+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:00:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b56c45148f7819111cff7fdc861b2ed9\"},\"description\":\"Magazyn O.pl wspiera aktywno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 poprzez om\u00f3wienia, recenzje, prezentacje, interpretacje najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 kulturalnych\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b56c45148f7819111cff7fdc861b2ed9\",\"name\":\"Lechos\u0142aw Lame\u0144ski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/lechoslaw-lamenski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki","description":"Magazyn O.pl wspiera aktywno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 poprzez om\u00f3wienia, recenzje, prezentacje, interpretacje najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 kulturalnych","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/jan-gryka-autoportret-z-drobinami-galeria-biala-lublin-2017-09-08.jpg","width":"1550","height":"1158","caption":"Jan Gryka, \u201eAutoportret z drobinami\u201d, Galeria Bia\u0142a, Lublin 2003. Fot. Jan Gryka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe kwartalnika \u201eAkcent\u201d)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki","name":"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#primaryimage"},"datePublished":"2017-09-01T08:55:27+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:00:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b56c45148f7819111cff7fdc861b2ed9"},"description":"Magazyn O.pl wspiera aktywno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105 poprzez om\u00f3wienia, recenzje, prezentacje, interpretacje najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 kulturalnych","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lechoslaw-lamenski-z-biela-mu-do-twarzy-magiczny-swiat-sztuki-jana-gryki#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Z biel\u0105 mu do twarzy. Magiczny \u015bwiat sztuki Jana Gryki"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b56c45148f7819111cff7fdc861b2ed9","name":"Lechos\u0142aw Lame\u0144ski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/lechoslaw-lamenski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43481"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/593"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43481"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43481\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43481"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=43481"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=43481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}