{"id":43499,"date":"2017-08-30T06:30:17","date_gmt":"2017-08-30T05:30:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=43499"},"modified":"2017-09-05T09:26:48","modified_gmt":"2017-09-05T08:26:48","slug":"zaczytana-polonia-polonia-bookstore-miesiecznik-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zaczytana-polonia-polonia-bookstore-miesiecznik-odra","title":{"rendered":"Zaczytana Polonia"},"content":{"rendered":"

\u201ePolonia Bookstore\u201d w Chicago przy North Milwaukee Avenue by\u0142a przez wiele lat najwi\u0119ksz\u0105 ksi\u0119garni\u0105 polonijn\u0105 w Stanach Zjednoczonych. Za\u0142o\u017cy\u0142 j\u0105 w 1969 roku Edward Puacz, publicysta i dziennikarz z Warszawy, w p\u00f3\u017aniejszym czasie pani m\u0105\u017c. Prosz\u0119 przybli\u017cy\u0107 jego posta\u0107.<\/strong><\/p>\n

Edward by\u0142 na pewno postaci\u0105 intryguj\u0105c\u0105. Wychowany w Warszawie w rodzinie z ziemia\u0144skimi korzeniami z Pomorza, spokrewniony by\u0142 z Janta-Po\u0142czy\u0144skimi, Zab\u0142ockimi i Komierowskimi. Studiowa\u0142 w Pary\u017cu, najpierw na Wydziale Ekonomiki Rolnej, z czego szybko zrezygnowa\u0142, nast\u0119pnie w presti\u017cowej \u00c9cole Libre des Sciences Politiques, gdzie zrozumia\u0142, jak spo\u0142ecze\u0144stwa klasowe jednych preferuj\u0105, a drugich ograniczaj\u0105. W\u00f3wczas narodzi\u0142o si\u0119 jego \u017cyciowe credo na przysz\u0142e lata: sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna w nowym demokratycznym pa\u0144stwie. W latach wojny przebywa\u0142 w Pary\u017cu, nast\u0119pnie w Londynie. Zwi\u0105zany z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105, po wojnie zdecydowa\u0142 si\u0119 na powr\u00f3t do Polski. Tu jednak po 1948 roku pozbawiony zosta\u0142 prawa do wykonywania zawodu, otrzyma\u0142 bowiem wilczy bilet z brakiem mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia pracy w mediach. Troch\u0119 z przekory z\u0142o\u017cy\u0142 podanie do pracy przy wyr\u0119bie lasu i te\u017c otrzyma\u0142 odmow\u0119. W ko\u0144cu, po wielu staraniach, na pocz\u0105tku lat 60. dosta\u0142 paszport i wiz\u0119 pobytow\u0105 w Stanach Zjednoczonych, gdzie od lat w Kalifornii mieszka\u0142a jego siostra, znana w kraju \u015bpiewaczka operowa, Ganna Walska.<\/p>\n

\"Ksi\u0119garnia<\/a>
Ksi\u0119garnia Polonia w Chicago w latach 1986\u20132015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Miry Puacz)<\/figcaption><\/figure>\n

Jakie by\u0142y za\u0142o\u017cenia stworzonej przez niego ksi\u0119garni?<\/strong><\/p>\n

Edward Puacz zak\u0142ada\u0142, \u017ce w Ksi\u0119garni Polonia ma znale\u017a\u0107 si\u0119 miejsce dla dobrych i warto\u015bciowych ksi\u0105\u017cek autor\u00f3w polskich tworz\u0105cych w Polsce i na emigracji, jak r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105\u017cek w j\u0119zyku angielskim traktuj\u0105cych o zagadnieniach Polski czy t\u0142umaczeniach literatury polskiej na angielski. Nie znosi\u0142 cenzury: ani instytucjonalnej, ani \u015brodowiskowej. Powtarza\u0142, \u017ce dobre ksi\u0105\u017cki wychodz\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie spod pi\u00f3ra dobrych autor\u00f3w, niezale\u017cnie od miejsca ich zamieszkania. Podkre\u015bla\u0142 te\u017c znaczenie ksi\u0105\u017cek w obcych j\u0119zykach o Polsce, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 jednym z najlepszych instrument\u00f3w jej promocji. Ksi\u0105\u017cki z Polski mog\u0142y by\u0107 sprowadzane tylko za po\u015brednictwem Centrali Handlu Zagranicznego Ars Polona, kt\u00f3ra mia\u0142a wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na eksport d\u00f3br kulturalnych. W ksi\u0119garni sprzedawane by\u0142y pisma r\u00f3\u017cnych opcji politycznych funkcjonuj\u0105cych na emigracji, natomiast na jej p\u00f3\u0142ki nie trafi\u0142y \u017cadne propagandowe pisma i ksi\u0105\u017cki wydawane w Polsce.<\/p>\n

Pani m\u0105\u017c mia\u0142 dobre kontakty z parysk\u0105 \u201eKultur\u0105\u201d, ale nie tylko z ni\u0105…<\/strong><\/p>\n

Ksi\u0119garnia Polonia od samego pocz\u0105tku by\u0142a przedstawicielem \u201eKultury\u201d paryskiej w Ameryce. Puacz nawi\u0105za\u0142 kontakty ze wszystkimi wydawnictwami emigracyjnymi w Londynie, Pary\u017cu czy Toronto. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Adamem Cio\u0142koszem w Londynie, przedwojennym socjalist\u0105, z Jerzym Giedroyciem, kt\u00f3rego zna\u0142 jeszcze sprzed wojny. Sam pisywa\u0142 do \u201eKultury\u201d, g\u0142\u00f3wnie na temat Polonii ameryka\u0144skiej. Mia\u0142 dobre kontakty z przedstawicielami Narodowej Demokracji w Londynie i Chicago.<\/p>\n

Edward Puacz proponowa\u0142 te\u017c polskie ksi\u0105\u017cki bibliotekom ameryka\u0144skim\u2026<\/strong><\/p>\n

Podj\u0105\u0142 pioniersk\u0105 akcj\u0119 ich sprzeda\u017cy do bibliotek publicznych w Ameryce, wzoruj\u0105c si\u0119 w tej sprawie na spo\u0142eczno\u015bci latynoskiej. Pocz\u0105tkowo udawa\u0142o si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie w Chicago i okolicach, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 du\u017ca grupa polonijna. Na r\u00f3\u017cnych spotkaniach zach\u0119ca\u0142 Polak\u00f3w do odwiedzania bibliotek i wypo\u017cyczania ksi\u0105\u017cek, by widoczne by\u0142o zainteresowanie polskimi tytu\u0142ami. Trzeba tak robi\u0107 do dzisiaj \u2013 pyta\u0107 o ksi\u0105\u017cki. S\u0105 one w Stanach drogie, ale dzi\u0119ki bibliotekom dost\u0119pne dla wszystkich. Nasza ksi\u0119garnia wci\u0105\u017c zach\u0119ca czytelnik\u00f3w do odwiedzania bibliotek, bo dzi\u0119ki temu w wielu z nich istniej\u0105 ju\u017c powa\u017cne zbiory ksi\u0105\u017cek polskich, a uzupe\u0142nia si\u0119 je dzi\u0119ki zam\u00f3wieniom w polskich ksi\u0119garniach. Polacy przez wielu ameryka\u0144skich bibliotekarzy uwa\u017cani s\u0105 za jedn\u0105 z najwi\u0119cej czytaj\u0105cych grup etnicznych, a cz\u0119sto prowadz\u0105 w czytelniczych statystykach. Pomoc czytelnik\u00f3w jest nieoceniona, bo w bibliotekach nie zawsze pracuj\u0105 osoby polskiego pochodzenia, kt\u00f3re wiedz\u0105, jakie pozycje nale\u017ca\u0142oby zam\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Po pani \u015blubie z Edwardem Puaczem prowadzili pa\u0144stwo ksi\u0119garni\u0119 wsp\u00f3lnie.<\/strong><\/p>\n

W po\u0142owie lat 70. przyjecha\u0142am do Chicago zaproszona przez Edwarda, kt\u00f3rego pozna\u0142am w Warszawie, a kt\u00f3ry szuka\u0142 osoby, kt\u00f3ra pomog\u0142aby mu w lepszym zorganizowaniu pracy w ksi\u0119garni. Po sko\u0144czeniu studi\u00f3w na Wydziale Handlu Zagranicznego \u00f3wczesnej SGPiS pracowa\u0142am w Ars Polona. Na pocz\u0105tku by\u0142o to du\u017ce wyzwanie, bo musia\u0142am zapozna\u0107 si\u0119 z literatur\u0105 emigracyjn\u0105, kt\u00f3r\u0105 zna\u0142am tylko fragmentarycznie. By\u0142am zdumiona ilo\u015bci\u0105 bardzo dobrej prozy wydanej g\u0142\u00f3wnie w Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie, nie m\u00f3wi\u0105c o ksi\u0105\u017ckach Instytutu Literackiego w Pary\u017cu czy zupe\u0142nie nieznanej mi Libelli. Zachwyci\u0142 mnie pi\u0119knie wydawany kwartalnik \u201eOficyna Poet\u00f3w\u201d publikowany w Londynie. Mog\u0142am te\u017c pozna\u0107 s\u0142ynne, wtedy ju\u017c londy\u0144skie \u201eWiadomo\u015bci Literackie\u201d.<\/p>\n

Dwa lata po moim przyje\u017adzie Edward zdecydowa\u0142 si\u0119 na zakup budynku, do kt\u00f3rego ksi\u0119garnia zosta\u0142a przeniesiona. Od tego momentu rozkwit\u0142a.<\/p>\n