{"id":43667,"date":"2017-09-07T08:07:45","date_gmt":"2017-09-07T07:07:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=43667"},"modified":"2020-09-01T13:00:04","modified_gmt":"2020-09-01T12:00:04","slug":"magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany","title":{"rendered":"Kino postwolno\u015bciowe"},"content":{"rendered":"<p>Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej poprzez spogl\u0105danie w przesz\u0142o\u015b\u0107 kraju. Spojrzenia te s\u0105 tak r\u00f3\u017cne, jak r\u00f3\u017cne jest dzi\u015b pojmowanie samej tradycji narodowej czy rozumienie patriotyzmu: od tonacji heroicznej po oskar\u017cycielsk\u0105 czy \u2013 jak pisa\u0142 Jan J\u00f3zef Lipski w <em>Dw\u00f3ch ojczyznach, dw\u00f3ch patriotyzmach<\/em> \u2013 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 megalomanii narodowej lub krytycznym gorzkim obrachunkom.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43674\" aria-describedby=\"caption-attachment-43674\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/kino-postwolnosciowe-poklosie\/\" rel=\"attachment wp-att-43674\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43674\" title=\"\u201ePok\u0142osie\u201d, re\u017c. W. Pasikowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie-540x360.jpg\" alt=\"\u201ePok\u0142osie\u201d, re\u017c. W. Pasikowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43674\" class=\"wp-caption-text\">\u201ePok\u0142osie\u201d, re\u017c. W. Pasikowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W najnowszym wydaniu <em>Historii kina polskiego<\/em> Tadeusz Lubelski podsumowuje trwaj\u0105ce ostatnie p\u00f3\u0142torej dekady \u201eKino Wolno\u015b\u0107\u201d, kt\u00f3rego podstaw szuka w nowej sytuacji polityczno-spo\u0142ecznej (po wej\u015bciu Polski do Unii Europejskiej) oraz produkcyjnej (po powstaniu Pa\u0144stwowego Instytutu Sztuki Filmowej). Podejmuj\u0105c si\u0119 analizy jego \u201etrudnego powrotu do Europy\u201d, wyodr\u0119bnia \u201ekino pami\u0119ci narodowej\u201d, podejmuj\u0105ce temat historii najnowszej (\u201eNowe spojrzenie na wydarzenia XX wieku\u201d), a tak\u017ce tematyczne nurty obejmuj\u0105ce \u201elustrowanie PRL-u\u201d i relacje polsko-\u017cydowskie (Lubelski 2008, s. 636\u2013662).<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-43667 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/attachment\/43676'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eW ciemno\u015bci\u201d, re\u017c. A. Holland (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43676\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43676'>\n\t\t\t\t\u201eW ciemno\u015bci\u201d, re\u017c. A. Holland (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/attachment\/43675'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d, re\u017c. R. Wieczy\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43675\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43675'>\n\t\t\t\t\u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d, re\u017c. R. Wieczy\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/kino-postwolnosciowe-poklosie'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-poklosie-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePok\u0142osie\u201d, re\u017c. W. Pasikowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43674\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43674'>\n\t\t\t\t\u201ePok\u0142osie\u201d, re\u017c. W. Pasikowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/kino-postwolnosciowe-oblawa'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43673\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43673'>\n\t\t\t\t\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Podzia\u0142 mo\u017cna jednak przeprowadzi\u0107 wed\u0142ug innych kryteri\u00f3w ni\u017c tematyczne. W poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142ach mo\u017cna bowiem wyczu\u0107, \u017ce niekt\u00f3re filmy wystaj\u0105 niczym za d\u0142uga koszula poza przyk\u0142adan\u0105 do rozdzia\u0142u miar\u0119. \u201eDla pog\u0142\u0119bienia wsp\u00f3lnotowej wyobra\u017ani widowni wi\u0119cej czasem robi\u0105 utwory, kt\u00f3re na pierwszy rzut oka nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego ani z kinem popularnym, ani z realizacj\u0105 \u00bbpolityki pami\u0119ci\u00ab, w istocie jednak spe\u0142niaj\u0105 warunki ich obu jakby mimochodem\u201d (s. 653) \u2013 pisze Lubelski, przywo\u0142uj\u0105c mi\u0119dzy innymi <em>Rewers<\/em> (2009) Borysa Lankosza, <em>Dom z\u0142y<\/em> (2009) i <em>R\u00f3\u017c\u0119<\/em> (2011) Wojciecha Smarzowskiego czy <em>Ob\u0142aw\u0119<\/em> (2012) Marcina Krzyszta\u0142owicza. Te dzie\u0142a uznaj\u0119 za reprezentatywne przyk\u0142ady nowej tendencji, dla kt\u00f3rej chcia\u0142abym zaproponowa\u0107 roboczy termin \u2013 niejako na drodze rozwoju obowi\u0105zuj\u0105cej dotychczas terminologii \u2013 kina postwolno\u015bciowego.<\/p>\n<p><strong>\u201eKino post-Wolno\u015b\u0107\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Filmy historyczne powsta\u0142e po 1989 roku obrazowa\u0142y wydarzenia wymagaj\u0105ce spo\u0142ecznego przepracowania: II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, Holokaust, stalinizm, a ich zadaniem by\u0142a \u201epraca \u017ca\u0142oby\u201d poprzez wpisanie tych temat\u00f3w w poczet tekst\u00f3w kultury (realizatorami tego zadania byli m.in. niegdysiejsi tw\u00f3rcy polskiej szko\u0142y filmowej, jak Andrzej Wajda czy Kazimierz Kutz, kt\u00f3rych j\u0119zyk filmowy mia\u0142 du\u017cy wp\u0142yw na kinematografi\u0119 lat 90.). Charakteryzowa\u0142a je tradycyjna forma i patriotyczny wyd\u017awi\u0119k, kt\u00f3ry mia\u0142 zjedna\u0107 Polak\u00f3w wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnego rdzenia kulturowego. Dzi\u015b tego zadania \u2013 \u201ewype\u0142niania bia\u0142ych plam\u201d jako niezb\u0119dnego elementu konstrukcji nowej to\u017csamo\u015bci narodowej, wpisuj\u0105cego si\u0119 w dyskurs lansowanej przez w\u0142adze polityki historycznej \u2013 podejmuje si\u0119 kino pami\u0119ci narodowej.<\/p>\n<p>Tym terminem Witold Mrozek okre\u015bli\u0142 filmy historyczne powstaj\u0105ce dzi\u0119ki politycznej \u201ekoniunkturze\u201d w czasie rz\u0105d\u00f3w partii konserwatywnych (Mrozek<em> <\/em>2009, s. 295\u2013319). Do tego nurtu autor zalicza, mimo \u015bwiadomo\u015bci ogromnych r\u00f3\u017cnic je dziel\u0105cych, takie tytu\u0142y jak <em>Katy\u0144<\/em> (2007, A. Wajda), <em>Popie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas<\/em> (2009, R. Wieczy\u0144ski) czy <em>Genera\u0142 Nil<\/em> (2009, R. Bugajski), a wi\u0119c realizuj\u0105ce \u201epolski\u201d, martyrologiczny model tematyczny. Poprzez najcz\u0119\u015bciej autentyczne historie opowiadaj\u0105 one losy ciemi\u0119\u017conej Polski, za\u015b ich bohaterowie wykazuj\u0105 niez\u0142omn\u0105 postaw\u0119 wzgl\u0119dem naje\u017ad\u017acy\/przeciwnika\/systemu i charakteryzuj\u0105 si\u0119 niebywa\u0142\u0105 lojalno\u015bci\u0105 wobec ojczyzny.<\/p>\n<p>Kinem postwolno\u015bciowym tymczasem nazywam grup\u0119 film\u00f3w o historii najnowszej, mi\u0119dzy innymi tych wspomnianych na wst\u0119pie niniejszego artyku\u0142u, kt\u00f3re przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 temu, co jako kino pami\u0119ci narodowej rozumie Witold Mrozek. Utwory postwolno\u015bciowe kreuj\u0105 nowy typ bohatera, inaczej rozk\u0142adaj\u0105 akcenty i znaczenia tematyczne, pozwalaj\u0105 sobie na odwa\u017cniejsze chwyty formalne i fabularne, czego najoryginalniejszym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 ekscentryczne podej\u015bcie do wydarze\u0144 historycznych w <em>Hiszpance<\/em> (2014, \u0141. Barczyk). Na Histori\u0119 spogl\u0105daj\u0105 zazwyczaj z perspektywy historii prywatnej (<em>Rewers<\/em>) zwyk\u0142ego obywatela (<em>Obywatel<\/em> [2014, J. Stuhr]), b\u0119d\u0105cego postaci\u0105 z fikcyjnego porz\u0105dku fabularnego (<em>Pok\u0142osie<\/em> [2012, W. Pasikowski]).<\/p>\n<figure id=\"attachment_43673\" aria-describedby=\"caption-attachment-43673\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/kino-postwolnosciowe-oblawa\/\" rel=\"attachment wp-att-43673\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43673\" title=\"\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa-540x269.jpg\" alt=\"\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"269\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa-540x269.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa-900x448.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa-576x287.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43673\" class=\"wp-caption-text\">\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wy\u0142onieniu si\u0119 nowego nurtu nie towarzyszy \u017cadne konkretne wydarzenie, cho\u0107 istniej\u0105 okoliczno\u015bci, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y jego zaistnienie i rozw\u00f3j. Jej <em>spiritus movens<\/em> z pewno\u015bci\u0105 by\u0142y uwarunkowania artystyczne i polityczne ostatniej dekady. Zauwa\u017cenie jakichkolwiek tendencji w kinie historycznym jest mo\u017cliwe przede wszystkim dzi\u0119ki ich rosn\u0105cej produkcji, dla kt\u00f3rej kluczowe by\u0142o powstanie Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w 2005 roku. Poprzez finansowe wsparcie pa\u0144stwowej instytucji, kt\u00f3ra nad wyraz ch\u0119tnie subsydiowa\u0142a utwory o historii (a\u017c 69 pe\u0142nometra\u017cowych film\u00f3w w latach 2005\u20132015), mo\u017cliwy by\u0142 ich renesans na ekranach polskich kin. Mog\u0105 one liczy\u0107 na najwy\u017csze mo\u017cliwe dofinansowanie (6 mln z\u0142otych, czyli o po\u0142ow\u0119 wi\u0119cej ni\u017c utwory niehistoryczne), a tak\u017ce \u201ewsparcie frekwencyjne\u201d w postaci licznie odwiedzaj\u0105cych kina szk\u00f3\u0142 (przyk\u0142adowo w\u015br\u00f3d dziesi\u0119ciu najbardziej kasowych premier 2014 roku po\u0142owa to filmy o historii, za\u015b trzy z nich \u2013 o II wojnie \u015bwiatowej). Rodzaj tematyki, kt\u00f3r\u0105 PISF wspiera\u0142 najch\u0119tniej, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 za po\u015brednictwem wsp\u00f3\u0142organizowanych przez niego konkurs\u00f3w scenariuszowych: na film fabularny i pe\u0142nometra\u017cowy dokument o Powstaniu Warszawskim (2005), na film o \u201eSolidarno\u015bci\u201d, o Bitwie Warszawskiej i o stosunkach polsko-rosyjskich po roku 1991 (wszystkie w 2008 roku). Dwudziestowieczna historia na ekranach kin pojawi\u0142a si\u0119 wi\u0119c g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki wsparciu PISF-u.<\/p>\n<p>\u201eProjektowanie\u201d sukcesu frekwencyjnego przez \u2013 jak pisze Mrozek \u2013 \u201einstytucje nowoczesnej w\u0142adzy\u201d pomog\u0142o w pierwszej kolejno\u015bci zaistnie\u0107 kinu pami\u0119ci narodowej. Jednak ostatnie opisywane przez niego filmy, jak <em>Genera\u0142 Nil<\/em> czy <em>Popie\u0142uszko<\/em>, powsta\u0142y w sezonie 2009\/2010, w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142o tak\u017ce znacz\u0105ce prze\u0142amanie fali \u201epatriotycznego wzmo\u017cenia\u201d. Jakub Majmurek wyznacza ten sezon jako prze\u0142omowy dla polskiego kina, kt\u00f3re \u2013 wraz z powstaniem <em>Rewersu<\/em> \u2013 zako\u0144czy\u0142o epok\u0119 \u201ema\u0142ego realizmu\u201d i otworzy\u0142o si\u0119 na gatunkowo\u015b\u0107 i pastisz (Majmurek 2016). Poza tym post\u0119puj\u0105cy w tym czasie dychotomiczny podzia\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3rego najwa\u017cniejszym punktem by\u0142a katastrofa smole\u0144ska z kwietnia 2010 roku, sprawi\u0142, \u017ce widzowie por\u00f3\u017cnili si\u0119 niczym polityczni wyborcy i zacz\u0119li domaga\u0107 si\u0119 \u201eswojego\u201d kina.<\/p>\n<p>Nie oznacza to, \u017ce model kina pami\u0119ci narodowej by\u0142 jedynie chwilowym fenomenem, kt\u00f3rego produkcja znikn\u0119\u0142a po 2009 roku. Przeciwnie, filmowy dyskurs patriotyczno-dydaktyczny tak\u017ce si\u0119 rozwin\u0105\u0142 i do dzi\u015b wsp\u00f3\u0142istnieje z rosn\u0105cym w si\u0142\u0119 kinem postwolno\u015bciowym. Dzi\u015b utwory kontynuuj\u0105ce tendencje kina pami\u0119ci narodowej wybiegaj\u0105 jednak poza prosty i jednoznaczny schemat (czego przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 m.in. <em>W ciemno\u015bci<\/em> [2011, A. Holland], <em>Wa\u0142\u0119sa. Cz\u0142owiek z nadziei<\/em> [2013, A. Wajda] czy <em>Za\u0107ma<\/em> [2016, R. Bugajski]). Wci\u0105\u017c nosz\u0105 one jednak znamiona historyczno-patriotycznego dydaktyzmu, od kt\u00f3rego \u015bwiadomie odcina si\u0119 kino postwolno\u015bciowe. \u201eNowe\u201d, postwolno\u015bciowe kino historyczne nie tylko bowiem skupia si\u0119 na opowiedzeniu o dziejach historycznych w celu przywr\u00f3cenia ich zbiorowej pami\u0119ci, lecz poszukuje te\u017c punkt\u00f3w zapalnych ka\u017cdego wydarzenia, przedstawia pomijane zazwyczaj fakty, kt\u00f3re mog\u0105 komplikowa\u0107 jego historyczn\u0105 ocen\u0119. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w historycznych: <em>Kret<\/em> (2010, R. Lewandowski), <em>Pok\u0142osie<\/em>, <em>Ob\u0142awa<\/em> czy <em>Ida<\/em> (2013, P. Pawlikowski).<\/p>\n<p>Tw\u00f3rcy postwolno\u015bciowi, podobnie jak filmowcy w latach 90., pokazuj\u0105, \u017ce musimy kulturowo przepracowa\u0107 nasze traumy, lecz dzi\u015b \u2013 jak twierdz\u0105 \u2013 nale\u017cy pokazywa\u0107 ju\u017c nie tylko tragiczne, heroiczne i wznios\u0142e czyny w jednorodnej, patetycznej tonacji, ale r\u00f3wnie\u017c sprawy nieoczywiste, k\u0142ad\u0105ce si\u0119 cieniem na kreowanym dotychczas wizerunku niez\u0142omnego Polaka. Trzeba si\u0119ga\u0107 po nowe tematy i nowe formy \u2013 i w ich ramach realizowa\u0107 zupe\u0142nie now\u0105 polityk\u0119 pami\u0119ci. Wida\u0107 to ju\u017c poprzez wyb\u00f3r bohatera, odcinaj\u0105cego si\u0119 od archetypicznie m\u0119skich cech i atrybut\u00f3w charakteryzuj\u0105cych postaci z film\u00f3w wcze\u015bniejszej formacji: odwagi (<em>Popie\u0142uszko<\/em>), honoru (<em>Syberiada polska<\/em> [2013, J. Zaorski]), uporu (<em>Wa\u0142\u0119sa. Cz\u0142owiek z nadziei<\/em>), bezinteresownego po\u015bwi\u0119cenia (<em>1920.<\/em> <em>Bitwa Warszawska<\/em> [2011, J. Hoffman]), szacunku dla m\u0119skiej przyja\u017ani i munduru (<em>Katy\u0144<\/em>) oraz mi\u0142o\u015bci do matki, kt\u00f3ra nieco tylko mniej wa\u017cy od mi\u0142o\u015bci do Ojczyzny (<em>Historia Roja<\/em> [2016, J. Zalewski]).<\/p>\n<figure id=\"attachment_43675\" aria-describedby=\"caption-attachment-43675\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/attachment\/43675\/\" rel=\"attachment wp-att-43675\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43675\" title=\"\u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d, re\u017c. R. Wieczy\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko-540x359.jpg\" alt=\"\u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d, re\u017c. R. Wieczy\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko-900x598.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-popieluszko.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43675\" class=\"wp-caption-text\">\u201ePopie\u0142uszko. Wolno\u015b\u0107 jest w nas\u201d, re\u017c. R. Wieczy\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong><em>Albo\u015bmy to jacy, tacy\u2026<\/em><\/strong><strong> Jednostka vs. zbiorowo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p>\u201eByli\u015bmy jednak r\u00f3wnie\u017c tacy\u201d \u2013 zdaj\u0105 si\u0119 m\u00f3wi\u0107 tw\u00f3rcy kina postwolno\u015bciowego. \u201eTacy\u201d, czyli pe\u0142ni w\u0105tpliwo\u015bci (<em>Ida<\/em>), ze skomplikowanymi motywacjami (<em>Pok\u0142<\/em><em>osie<\/em>), niejednoznacznymi relacjami z bliskimi i w\u0142adz\u0105 (<em>Kret<\/em>), nie zawsze tylko szlachetni i dobrzy (<em>Ob\u0142awa<\/em>). Co bardzo znacz\u0105ce, w kinie postwolno\u015bciowym bohaterowie, podobnie jak sama przedstawiana historia \u2013 mimo zachowania rzeczywistego kontekstu historycznego, reali\u00f3w i t\u0142a spo\u0142eczno-politycznego \u2013 nie opieraj\u0105 si\u0119 na faktach. Odrzucenie popularnego chwytu prezentowania bohater\u00f3w wybieranych z realnego historycznego panteonu niesie ze sob\u0105 okre\u015blone konsekwencje. Przede wszystkim mo\u017cna w\u00f3wczas podwa\u017cy\u0107 obowi\u0105zuj\u0105cy w patetycznym dyskursie kina historycznego podzia\u0142 dobry Polak \u2013 z\u0142y Obcy, za\u015b brak obaw przed obci\u0105\u017caj\u0105c\u0105 faktografi\u0105 pozwala tak\u017ce na pog\u0142\u0119bienie historii o w\u0105tki poboczne, co \u2013 w obu przypadkach \u2013 umo\u017cliwia konstruowanie wielowymiarowych postaci. Fikcyjno\u015b\u0107 historii daje r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 narracyjn\u0105.<\/p>\n<p>Borys Lankosz, re\u017cyser <em>Rewersu<\/em>, m\u00f3g\u0142by doda\u0107: \u201ei nasz\u0105 histori\u0119 mo\u017cna opowiedzie\u0107 te\u017c tak\u201d. \u201eTak\u201d, czyli w atrakcyjnej gatunkowo formie, z perspektywy kobiecej (<em>herstory<\/em>) i poruszaj\u0105c temat pami\u0119ci indywidualnej \u2013 na przek\u00f3r \u201em\u0119skiej\u201d tradycji kina historycznego (nierzadko wojennego lub biograficznego), odnosz\u0105cej si\u0119 do pami\u0119ci zbiorowej. Cho\u0107 trzy panie Jankowskie: c\u00f3rka Sabina (Agata Buzek), matka Irena (Krystyna Janda) i babcia (Anna Polony), oraz jedyny m\u0119ski domownik, Arkadek (\u0141ukasz Konopka), przyjmuj\u0105 postawy, zdawa\u0142oby si\u0119, niezgodne z narodowym etosem, to widz sympatyzuje z bohaterami. Irena uniemo\u017cliwi\u0142a swoim dzieciom uczestniczenie w powstaniu, przedk\u0142adaj\u0105c \u017cycie rodzinne nad \u201eojczyst\u0105 powinno\u015b\u0107\u201d. \u201ePrywatne powstanie\u201d Sabiny to zatem nie w\u0105tek patriotyczno-historyczny, lecz romansowy: gdy chce pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo, to nie \u2013 jak dyktowa\u0142by patetyczny dyskurs historycznych zdarze\u0144 \u2013 z powodu rozdarcia moralnego i niech\u0119ci p\u00f3j\u015bcia na kompromisy z w\u0142adz\u0105, ale z przyczyn osobistych.<em><\/em><\/p>\n<p><em>Rewers<\/em> do\u015b\u0107 ostentacyjnie pokazuje nie \u201ewielk\u0105 Histori\u0119\u201d, lecz histori\u0119 prywatn\u0105, pami\u0119\u0107 indywidualn\u0105 konfrontuje z pami\u0119ci\u0105 zbiorow\u0105, do kt\u00f3rej zazwyczaj odwo\u0142uje si\u0119 bohater w narodowych narracjach historycznych. Pracownia filmowego Arkadka pe\u0142na jest p\u0142\u00f3cien zaludnionych przez upiorne, turpistyczne wizje i obrazy grozy \u2013 nasza tradycja kulturowa podpowiada, \u017ce do takich przera\u017caj\u0105cych fantazmat\u00f3w doprowadzaj\u0105 traumatyczne prze\u017cycia historyczne. Tymczasem u Lankosza to ma\u0142a, prywatna historia rodzinna. Cho\u0107 <em>Rewers<\/em> stanowi rodzaj postmodernistycznej zabawy kinem i gry podj\u0119tej z widzem, jego wyd\u017awi\u0119kowi patronuje tradycja Bia\u0142oszewskiego, przeciwstawiaj\u0105ca si\u0119 patetycznej narracji powsta\u0144czej. Podczas gdy w polskiej kinematografii po 1989 roku, w tym w filmach pami\u0119ci narodowej, histori\u0119 pokazywano g\u0142\u00f3wnie z perspektywy genera\u0142\u00f3w, oficer\u00f3w czy ksi\u0119\u017cy, film postwolno\u015bciowy powraca do \u201ezwyk\u0142ego\u201d cz\u0142owieka, czy to partyzanta (<em>Ob\u0142awa<\/em>), czy po prostu obywatela (<em>Obywatel<\/em>).<\/p>\n<figure id=\"attachment_43676\" aria-describedby=\"caption-attachment-43676\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\/attachment\/43676\/\" rel=\"attachment wp-att-43676\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43676\" title=\"\u201eW ciemno\u015bci\u201d, re\u017c. A. Holland (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci-540x360.jpg\" alt=\"\u201eW ciemno\u015bci\u201d, re\u017c. A. Holland (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-w-ciemnosci.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43676\" class=\"wp-caption-text\">\u201eW ciemno\u015bci\u201d, re\u017c. A. Holland (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>(I)granie z konwencj\u0105<\/strong><\/p>\n<p>Zako\u0144czenie <em>Rewersu<\/em>, wprowadzaj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 ram\u0119 narracyjn\u0105, tak\u017ce jest znacz\u0105ce dla nowej odmiany kina narodowego. Nawet je\u015bli opowie\u015b\u0107 zostaje osadzona w czasie historycznym, to zazwyczaj \u201ewybiega\u201d ona w przysz\u0142o\u015b\u0107: albo bezpo\u015brednio umieszczaj\u0105c akcj\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci (<em>Pok\u0142osie<\/em>), albo \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z przysz\u0142o\u015bci\u0105 czy chocia\u017c takowe po\u0142\u0105czenie sugeruj\u0105c \u2013 najcz\u0119\u015bciej w postaci metafory drogi (<em>Ida<\/em> lub <em>Wo\u0142y\u0144<\/em> [2016, W. Smarzowski]). Dodanie zapo\u015bredniczenia w opowiadaniu o historii wskazuje na najwa\u017cniejszy temat kina postwolno\u015bciowego \u2013 pami\u0119\u0107. W przeciwie\u0144stwie do modelu kina, kt\u00f3remu nurt ten si\u0119 przeciwstawia, a kt\u00f3re pami\u0119\u0107 umieszcza na sztandarach, nie narzuca ono okre\u015blonego modelu pami\u0119tania i rozumienia historycznych wydarze\u0144. Raczej tematyzuje sam\u0105 pami\u0119\u0107 \u2013 zadaje pytanie o to, co j\u0105 konstytuuje, podkre\u015bla jej wp\u0142yw na nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 (zar\u00f3wno jednostkow\u0105, jak i narodow\u0105) oraz problematyzuje jej rol\u0119 kulturotw\u00f3rcz\u0105. Jako pierwszy do pokazania wydarzenia historycznego w ten spos\u00f3b \u2013 za po\u015brednictwem walki o pami\u0119\u0107 \u2013 podszed\u0142 Wajda, jednak jego <em>Katy\u0144<\/em> obok osobistych cel\u00f3w pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 rozliczenia rachunku historycznego i zado\u015b\u0107uczynienia martyrologicznej tradycji.<\/p>\n<p>Najlepszym przyk\u0142adem tendencji postwolno\u015bciowych pozostaj\u0105 <em>Pok\u0142osie<\/em> Pasikowskiego oraz <em>Ida<\/em> Pawlikowskiego. Bohaterowie obu dzie\u0142 stanowi\u0105 \u0142\u0105cznik mi\u0119dzy pami\u0119ci\u0105 komunikacyjn\u0105 a kulturow\u0105. Jak w <em>Pami\u0119ci zbiorowej i kulturowej<\/em> pisa\u0142a Magdalena Saryusz-Wolska (2009), \u201e[s]pecyfika pierwszej polega na tym, \u017ce obraz minionych wydarze\u0144 kszta\u0142towany jest przez relacje \u015bwiadk\u00f3w, przekazywane w drodze mi\u0119dzypokoleniowego dialogu\u201d (s. 28), za\u015b druga \u201ewy\u0142ania si\u0119 w chwili, gdy pami\u0119\u0107 komunikacyjna zaczyna wygasa\u0107. Jednym s\u0142owem, wraz z odchodzeniem \u015bwiadk\u00f3w historii, upami\u0119tnianie przesz\u0142o\u015bci zostaje przeniesione w obszar zewn\u0119trzny\u201d (s. 31). J\u00f3zef Kalina, bohater <em>Pok\u0142osia<\/em>, podobnie jak tytu\u0142owa Ida stanowi\u0105 zatem ostatnie ogniwo stoj\u0105ce na drodze zamiany realnych wspomnie\u0144 w rytua\u0142 \u2013 i od nich zale\u017cy, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a pami\u0119\u0107 spo\u0142eczno\u015bci, natomiast od tw\u00f3rc\u00f3w wspomnianych dzie\u0142 \u2013 jakie b\u0119dzie mia\u0142a znaczenie nasza spo\u0142eczna pami\u0119\u0107 historii.<\/p>\n<p>W perspektywie osobistego zaanga\u017cowania w histori\u0119 i jej pami\u0119tanie \u2013 zw\u0142aszcza bohatera filmu Pasikowskiego \u2013 nale\u017cy tak\u017ce wspomnie\u0107 o terminie post-pami\u0119ci. W \u015blad za definicj\u0105 ukut\u0105 przez Marianne Hirsch, od pami\u0119ci odr\u00f3\u017cnia j\u0105 dystans pokoleniowy, za\u015b od historii emocjonalne zaanga\u017cowanie. W przypadku post-pami\u0119ci przesz\u0142o\u015b\u0107 \u201e powraca w postaci inwestycji wyobra\u017ce\u0144, r\u00f3\u017cnego rodzaju projekcji\u201d (Hirsch<em> <\/em>2008). Skonstruowany przeze mnie termin \u201epost-wolno\u015bci\u201d stanowi analogiczny konstrukt j\u0119zykowy, odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do element\u00f3w niewyst\u0119puj\u0105cych w oficjalnym nurcie kina historycznego (m.in. fikcjonalizacji zdarze\u0144), a jednocze\u015bnie buduj\u0105cy krytyczny czy wr\u0119cz polemiczny wzgl\u0119dem niego obraz wydarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Oba wspomniane filmy problematyzuj\u0105ce skomplikowane powojenne relacje polsko-\u017cydowskie \u2013 i wywo\u0142uj\u0105ce przy tym du\u017ce kontrowersje odbiorcze \u2013 pokazuj\u0105 istotn\u0105 cech\u0119 film\u00f3w postwolno\u015bciowych: poruszaj\u0105 one okre\u015blon\u0105 tematyk\u0119 nie tyle w celu dokonania historycznej rekompensaty, ile ukazania pal\u0105cych kwestii historycznych z dzisiejszej perspektywy. Odnosz\u0105 si\u0119 wi\u0119c nie do tego, co zosta\u0142o zak\u0142amane za czas\u00f3w PRL-u, ale do tego, co zosta\u0142o przemilczane ju\u017c w wolnej Polsce. Bohaterowie chc\u0105cy odnale\u017a\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 poprzez zrewidowanie przesz\u0142o\u015bci rodzinnej stanowi\u0105 <em>de facto<\/em> symboliczn\u0105 reprezentacj\u0119 narodu dochodz\u0105cego \u2013 nie bez b\u00f3lu i ofiar \u2013 do historycznej prawdy. Je\u015bli tak zrozumiemy sens tych film\u00f3w, odnajdziemy w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wn\u0105 motywacj\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w postwolno\u015bciowych: przepracowanie historycznych traum, a przez to przeprowadzenie od nowa narracji to\u017csamo\u015bciowej narodu. Przeciwnicy film\u00f3w postwolno\u015bciowych obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce opowiedziana przez tw\u00f3rc\u00f3w wersja historii o charakterze jednostkowym przejdzie do oficjalnego obiegu, staj\u0105c si\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 narracj\u0105, i dlatego podwa\u017caj\u0105 ich autentyczno\u015b\u0107 \u2013 oskar\u017caj\u0105c je cz\u0119sto o antypolski wyd\u017awi\u0119k (<em>Przegl\u0105d recenzji filmu \u201ePok\u0142osie\u201d autorstwa prawicowych publicyst\u00f3w<\/em>, stosuj\u0105cych zazwyczaj \u201ehistoryczny\u201d argument, opublikowa\u0142a \u201eGazeta Wyborcza\u201d, 20.11.2012). Tymczasem warstwa faktograficzna jest drugoplanowa wzgl\u0119dem mo\u017cliwo\u015bci odbycia spo\u0142ecznej \u017ca\u0142oby czy zbiorowego <em>katharsis<\/em>.<\/p>\n<p>\u201eNasz film nie jest histori\u0105 mordu w Jedwabnem. W og\u00f3le nie jest filmem historycznym. To film wsp\u00f3\u0142czesny opowiadaj\u0105cy o reakcjach ludzi na fakt odkrycia \u015blad\u00f3w wojennych zbrodni pope\u0142nionych przez s\u0105siad\u00f3w na s\u0105siadach\u201d<em> <\/em>\u2013 m\u00f3wi\u0142 w odpowiedzi na wspomniane zarzuty Pasikowski.<em> <\/em>Z jednej strony w ten spos\u00f3b fikcyjna filmowa opowie\u015b\u0107 bardzo ciekawie koresponduje z jej rzeczywistym odd\u017awi\u0119kiem (to, jak reagujemy na \u201eodkrycie\u201d \u015blad\u00f3w historycznych, stawia nas w pozycji pozytywnie lub negatywnie sportretowanych bohater\u00f3w), z drugiej \u2013 pokazuje<em> novum<\/em> w filmach o historii ostatnich lat: ich formu\u0142\u0119 gatunkow\u0105. <em>Pok\u0142osie<\/em> to formalnie thriller, kolejne dzie\u0142o Pasikowskiego \u2013 <em>Jack Strong<\/em> (2014) czy <em>Kret<\/em> korzystaj\u0105 ze schemat\u00f3w kina sensacyjnego, za\u015b w zakresie wykorzystania konwencji gatunkowych \u201edominuje\u201d <em>Rewers<\/em>, kt\u00f3ry przetwarza schematy czarnej komedii, filmu <em>noir<\/em>, melodramatu, krymina\u0142u, a nawet horroru.<\/p>\n<p>Kino postwolno\u015bciowe zwraca uwag\u0119 na zabiegi formalne (np. narracyjne, jak w <em>Ob\u0142awie<\/em>) czy odwo\u0142uje si\u0119 do schemat\u00f3w kina artystycznego (<em>Ida<\/em>). Forma kina postwolno\u015bciowego ma jednak g\u0142\u0119bsze znaczenie. Agnieszka Graff (2013) w tek\u015bcie krytykuj\u0105cym film Pawlikowskiego<em> <\/em>na \u0142amach \u201eKrytyki Politycznej\u201d stawia pytanie, czy na tak\u0105 form\u0119 nie jest za wcze\u015bnie. Innymi s\u0142owy: czy powinni\u015bmy realizowa\u0107 artystycznie wyrafinowane, wr\u0119cz przeestetyzowane kino bez uprzedniego \u201eodbycia pracy \u017ca\u0142oby\u201d, kt\u00f3ra \u015bwiadczy\u0142aby o poradzeniu sobie z ci\u0119\u017carem tematu. Graff, zarzucaj\u0105c Pawlikowskiemu brak odwagi czy wr\u0119cz pomieszanie porz\u0105dku <em>sacrum<\/em> (estetyki filmu) i <em>profanum<\/em> (dosadnej tematyki), nie zauwa\u017ca, \u017ce na tle dotychczasowych klasycznych formu\u0142 film\u00f3w historycznych filmy postwolno\u015bciowe s\u0105 odwa\u017cne w\u0142a\u015bnie poprzez owo porzucenie ogranicze\u0144 formalnych i my\u015blenia, i\u017c istniej\u0105 okre\u015blone konwencje gatunkowe, kt\u00f3re \u201eprzystoj\u0105\u201d kinu zanurzonemu w historii.<\/p>\n<p><strong>Poza podzia\u0142y?<\/strong><\/p>\n<p>Jeszcze kilka lat temu polskie filmy o historii najnowszej mo\u017cna by\u0142o w do\u015b\u0107 wyra\u017any spos\u00f3b przyporz\u0105dkowa\u0107 albo do kina postwolno\u015bciowego, albo do przeciwstawianego mu kina pami\u0119ci narodowej. To pierwsze nie pojawi\u0142o si\u0119 w pr\u00f3\u017cni, lecz by\u0142o odpowiedzi\u0105 na jednorodny nurt historycznych narracji. Raz jeszcze warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce ukszta\u0142towanie si\u0119 nowej tendencji nie uniewa\u017cni\u0142o dotychczasowego nurtu \u201epatriotycznego wzmo\u017cenia\u201d (co wida\u0107 ostatnio na przyk\u0142ad w <em>Historii Roja<\/em> czy <em>Wykl\u0119tym<\/em> [2017, K. \u0141\u0119cki]), ale wprowadzi\u0142o bardziej pluralistyczne spojrzenie na histori\u0119. Co wi\u0119cej, r\u00f3\u017cne polityki pami\u0119ci w polskim kinie historycznym b\u0119d\u0105 koegzystowa\u0107, dop\u00f3ki b\u0119dzie na nie polityczne i spo\u0142eczne zapotrzebowanie.<\/p>\n<p>Niedawno jednak pojawili si\u0119 tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy skomplikowali dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cy podzia\u0142. Jak bowiem \u201ewpasowa\u0107\u201d w te kategorie na przyk\u0142ad <em>Wo\u0142y\u0144<\/em> \u2013 film o tradycyjnej strukturze narracyjnej, kt\u00f3ry tworzy skomplikowane portrety psychologiczne na wskro\u015b podzia\u0142\u00f3w i nacji, na celu maj\u0105cy jednocze\u015bnie przede wszystkim \u201ewype\u0142nianie bia\u0142ej plamy\u201d w dotychczasowej kinematografii historycznej? Jak ma si\u0119 pe\u0142ne wizualnego rozmachu <em>Miasto 44<\/em> (2014, J. Komasa) do podkre\u015blenia heroizmu Polak\u00f3w i sensowno\u015bci ich walki? Kompromituje kult powstania czy go wyg\u0142asza? Podobny problem jednoznacznej kwalifikacji dotyczy tak\u017ce innych \u201enowych film\u00f3w powsta\u0144czych\u201d (pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 terminem Barbary Szczeka\u0142y), na przyk\u0142ad <em>By\u0142 sobie dzieciak\u2026<\/em> (2013) Leszka Wosiewicza pr\u00f3buje spojrze\u0107 na powstanie przez pryzmat jednostkowej narracji i sportretowa\u0107 bohatera na przek\u00f3r jednoznacznym podzia\u0142om, ostatecznie jednak nie wnosi \u017cadnej nowej perspektywy w obrazie historycznych wydarze\u0144. Niejasno\u015b\u0107 i niedefinitywno\u015b\u0107 podzia\u0142\u00f3w nie przekre\u015bla jednak sensowno\u015bci konstruowania modelowych kategorii. Stoj\u0105 bowiem za nimi pytania, kt\u00f3re pozostaj\u0105 wyj\u0105tkowo zasadne i aktualne w pr\u00f3bie zrozumienia \u2013 a tak\u017ce podsumowania i skategoryzowania \u2013 dzisiejszego kina historycznego<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\"><strong> Bibliografia<\/strong>\n<p>A. Graff, <em>\u201eIda\u201d \u2013 subtelno\u015b\u0107 i polityka<\/em>, \u201eKrytyka Polityczna\u201d, 1.11.2013, <a href=\"http:\/\/www.krytykapolityczna.pl\/artykuly\/film\/20131031\/graff-ida-subtelnosc-i-polityka\">http:\/\/www.krytykapolityczna.pl\/artykuly\/film\/20131031\/graff-ida-subtelnosc-i-polityka<\/a>.<\/p>\n<p>M. Hirsch, <em>Pokolenie postpami\u0119ci<\/em>, t\u0142um. M. Borowski, M. Sugiera, \u201eDidaskalia\u201d 2011, nr 105, s. 28-36.<\/p>\n<p>T. Lubelski, <em>Historia kina polskiego. Tw\u00f3rcy, filmy, konteksty<\/em>, Chorz\u00f3w 2008.<\/p>\n<p>J. Majmurek, <em>Ostatnia dekada: zwrot antyrealistyczny<\/em>, Dwutygodnik.com, 10\/2016, nr 196.<\/p>\n<p>W. Mrozek, <em>Film pami\u0119ci narodowej. Najnowsze kino polskie w dyskursie polityki historycznej<\/em>, [w:] <em>Kino polskie jako kino narodowe<\/em>, red. T. Lubelski, M. Stroi\u0144ski, Krak\u00f3w 2009.<\/p>\n<p><em>Przegl\u0105d recenzji filmu \u201ePok\u0142osie\u201d autorstwa prawicowych publicyst\u00f3w<\/em>, \u201eGazeta Wyborcza\u201d, 20.11.2012, dost\u0119p: http:\/\/wyborcza.pl\/1,76842,12887456,Przeglad_recenzji_filmu__Poklosie__autorstwa_prawicowych.html.<\/p>\n<p>M. Saryusz-Wolska (red.), <em>Pami\u0119\u0107 zbiorowa i kulturowa. Wsp\u00f3\u0142czesna perspektywa niemiecka<\/em>, Krak\u00f3w 2009.<\/p>\n<p>B. Szczeka\u0142a, <em>Nowe kino powsta\u0144cze?<\/em>, \u201eEkrany\u201d 2014, nr 6.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej poprzez spogl\u0105danie w przesz\u0142o\u015b\u0107 kraju. Spojrzenia te s\u0105 tak r\u00f3\u017cne, jak r\u00f3\u017cne jest dzi\u015b pojmowanie samej tradycji narodowej czy rozumienie patriotyzmu: od tonacji heroicznej po oskar\u017cycielsk\u0105 czy \u2013 jak pisa\u0142 Jan J\u00f3zef Lipski w <em>Dw\u00f3ch ojczyznach, dw\u00f3ch patriotyzmach<\/em> \u2013 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 megalomanii narodowej lub krytycznym gorzkim obrachunkom.<\/p>\n","protected":false},"author":782,"featured_media":43673,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1233,7212,2874,1607,377,6490,4081,6488,6489,2357,2873,149],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6487],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kino postwolno\u015bciowe. Polskie kino i historia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa.jpg\",\"width\":\"1600\",\"height\":\"798\",\"caption\":\"\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\",\"name\":\"Kino postwolno\u015bciowe. Polskie kino i historia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-09-07T07:07:45+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:00:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4b9a65ebf8e675e7014d678c78b6f970\"},\"description\":\"Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Kino postwolno\u015bciowe\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4b9a65ebf8e675e7014d678c78b6f970\",\"name\":\"Magdalena Urba\u0144ska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/magdalena-urbanska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kino postwolno\u015bciowe. Polskie kino i historia","description":"Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kino-postwolnosciowe-oblawa.jpg","width":"1600","height":"798","caption":"\u201eOb\u0142awa\u201d, re\u017c. M. Krzyszta\u0142owicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y pisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany","name":"Kino postwolno\u015bciowe. Polskie kino i historia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2017-09-07T07:07:45+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:00:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4b9a65ebf8e675e7014d678c78b6f970"},"description":"Polskie kino od po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku podejmuje pr\u00f3b\u0119 zbudowania nowej narracji to\u017csamo\u015bciowej...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/magdalena-urbanska-kino-postwolnosciowe-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Kino postwolno\u015bciowe"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4b9a65ebf8e675e7014d678c78b6f970","name":"Magdalena Urba\u0144ska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/magdalena-urbanska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/782"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43667"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43667\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43667"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=43667"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=43667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}