{"id":43719,"date":"2017-09-18T06:30:43","date_gmt":"2017-09-18T05:30:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=43719"},"modified":"2020-09-01T13:00:01","modified_gmt":"2020-09-01T12:00:01","slug":"andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco","title":{"rendered":"Dobra zmiana genera\u0142a Franco"},"content":{"rendered":"<p>Odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt \u201eobowi\u0105zkowe\u201d punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, tury\u015bci sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek obcowania z dzik\u0105 natur\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43750\" aria-describedby=\"caption-attachment-43750\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001\/\" rel=\"attachment wp-att-43750\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43750\" title=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001-540x364.jpg\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" width=\"540\" height=\"364\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001-540x364.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001-576x388.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001.jpg 659w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43750\" class=\"wp-caption-text\">Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Gra sko\u0144czona, figury rozp\u0142yn\u0119\u0142y si\u0119,<\/em><br \/>\n<em>linie zatar\u0142y, szachownica sple\u015bnia\u0142a.<\/em><br \/>\n<em>Wszystko na powr\u00f3t sta\u0142o si\u0119 barbarzy\u0144skie.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Henry Miller,\u00a0<em>Kolos z Maroussi<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Na Lanzarote przylecia\u0142em w grudniu, gdy oblegane w sezonie Playa Blanca i Puerto del Carmen, kurorty na po\u0142udniu wyspy, \u015bwieci\u0142y pustkami. Zamieszka\u0142em w G\u00fcime, ma\u0142ym miasteczku oddalonym osiem kilometr\u00f3w od po\u0142udniowego wybrze\u017ca Atlantyku i stolicy Arrecife. G\u00fcime sprawia\u0142o wra\u017cenie niezamieszka\u0142ego. To by\u0142 pierwszy plus; brak ludzi, s\u0142o\u0144ce i smoliste wulkany. Okoliczne bia\u0142e domy z zielonymi okiennicami wydawa\u0142y si\u0119 martwe. Zaspany horyzont; w tle wulkany wij\u0105ce si\u0119 jak w\u0119\u017ce. By\u0107 mo\u017ce z tego powodu G\u00fcime mia\u0142o w sobie co\u015b z film\u00f3w Jima Jarmuscha; wymaga\u0142o kontemplacji, spokoju, w\u0142asnego rytmu. Mieszkaj\u0105c w takim miejscu, w\u015br\u00f3d strach\u00f3w na wr\u00f3ble wygl\u0105daj\u0105cych jak bia\u0142e pude\u0142ka od zapa\u0142ek, mia\u0142em nieodparte wra\u017cenie zawieszenia i nieobecno\u015bci, bo i taki klimat udziela si\u0119 w\u00f3wczas cz\u0142owiekowi. Gdy wychodzi\u0142em z domu, wystarczy\u0142o spojrze\u0107 na prawo, aby ujrze\u0107 na\u017carte brzuszyska Montana Blanca i Monte Guatisea, starych wulkan\u00f3w poro\u015bni\u0119tych zielon\u0105 szczecin\u0105.<\/p>\n<p>M\u00f3j gospodarz Miguel, lat 66, kaprawe oko, wytarte tenis\u00f3wki, \u015bwietnie rozeznany w ostatnich wydarzeniach zwi\u0105zanych z Polsk\u0105, ju\u017c pierwszego dnia pozbawi\u0142 mnie z\u0142udze\u0144, \u017ce zdo\u0142am odpocz\u0105\u0107 od swojego kraju \u2013 to on, cz\u0142owiek wygl\u0105daj\u0105cy na kogo\u015b, kto przez ca\u0142e \u017cycie zach\u0142ystywa\u0142 si\u0119 niew\u0142a\u015bciwymi rzeczami, by\u0142 dla mnie czym\u015b w rodzaju nadaj\u0105cego przez ca\u0142\u0105 dob\u0119 odbiornika radiowo-telewizyjnego. To w\u0142a\u015bnie od Miguela dowiedzia\u0142em si\u0119 o zamachu w Berlinie z polskim kierowc\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wki w roli g\u0142\u00f3wnej czy o okupowanym przez polityk\u00f3w opozycji Sejmie. Tego samego dnia m\u00f3j gospodarz oznajmi\u0142, \u017ce na Lanzarote nie nale\u017cy si\u0119 wstydzi\u0107 nawet zlania si\u0119 w gacie przy zgaszonym \u015bwietle w kuchni \u2013 do dzisiaj nie wiem, jak rozumie\u0107 te s\u0142owa; w ka\u017cdym razie cz\u0142owiek, kt\u00f3ry je wypowiedzia\u0142, zawsze by\u0142 lekko wkurwiony, szczeg\u00f3lnie na turyst\u00f3w, na mnie oczywi\u015bcie te\u017c si\u0119 napi\u0105\u0142, poniewa\u017c nie posiadam prawa jazdy, a to znaczy, \u017ce nie zarobi dodatkowo na wynajmie swojego starego samochodu, no i \u017ce bez prawa jazdy jestem kiepskim turyst\u0105. Mimo wszystko polubili\u015bmy si\u0119 ju\u017c pierwszego dnia, w \u015bwi\u0119to Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. W trakcie rozmowy wysz\u0142o na to, \u017ce w gruncie rzeczy jest to \u015bwi\u0119to Matki Boskiej in Vitro.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-43719 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43750\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43750'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43751\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43751'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43752\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43752'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43753\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43753'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43754\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43754'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-43755\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-43755'>\n\t\t\t\tFot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Jaka pi\u0119kna katastrofa<\/strong><\/p>\n<p>Wyspa le\u017cakuje tu\u017c przy wybrze\u017cu Sahary Zachodniej i geograficznie jest to raczej Afryka ni\u017c Europa. Aby zrozumie\u0107 jej specyfik\u0119, nale\u017cy sobie przypomnie\u0107 wydarzenia sprzed lat, gdy 1 wrze\u015bnia 1730 roku, mi\u0119dzy 9 i 10 wieczorem, w pobli\u017cu wsi Timanfaya na po\u0142udniowym wybrze\u017cu wyspy eksplodowa\u0142a pot\u0119\u017cna g\u00f3ra, a z jej szczytu buchn\u0119\u0142y p\u0142omienie, kt\u00f3re p\u0142on\u0119\u0142y przez 19 dni. Pola i domy przera\u017conych rolnik\u00f3w zosta\u0142y pokryte law\u0105 i popio\u0142em. Kobiety nadal nosi\u0142y czerwone, szerokie sp\u00f3dnice, jednak m\u0119\u017cczy\u017ani w bia\u0142ych koszulach i szerokich kapeluszach nerwowym krokiem przemierzali nie \u017cyzn\u0105 gleb\u0119, lecz ja\u0142ow\u0105 ziemi\u0119. Przez 2 tygodnie pobytu na Lanzarote szuka\u0142em skrawk\u00f3w do\u015bwiadczenia tych ludzi, \u015blad\u00f3w ich przera\u017cenia.<\/p>\n<p>Gdy ju\u017c oswoi\u0142em si\u0119 z faktem, \u017ce tym razem na swoich zimowych wakacjach nie zdo\u0142am uciec od polityki, zosta\u0142em zmuszony drugi raz cofn\u0105\u0107 si\u0119 w czasie, teraz do epoki genera\u0142a Franco, poniewa\u017c, jak si\u0119 okaza\u0142o, Miguel najbardziej jest z\u0142y w\u0142a\u015bnie na Franco, z kt\u00f3rym od lat prowadzi prywatn\u0105 wojn\u0119. Nieszcz\u0119\u015bcia \u017cyciowe gospodarza \u2013 wieloletnia banicja w Maroku, strata maj\u0105tku i domu rodzinnego, aresztowanie i torturowanie ojca \u2013 zacz\u0119\u0142y si\u0119 w 1936, gdy za pr\u00f3b\u0119 obalenia ustroju republiki i nielojalno\u015b\u0107 wobec rz\u0105du zdegradowano genera\u0142a Franco do pozycji komendanta Wysp Kanaryjskich. Przysz\u0142y dyktator mia\u0142 administrowa\u0107 rajskie widoczki, co w praktyce okaza\u0142o si\u0119 pocz\u0105tkiem wojny domowej w Hiszpanii. Jednak w trakcie tego karnego zes\u0142ania Franco sta\u0142 si\u0119 szefem pa\u0144stwa, szefem rz\u0105du, zwierzchnikiem si\u0142 zbrojnych, szefem Falangi i jako jedyny mia\u0142 przywileje stanowienia prawa poprzez wydawanie dekret\u00f3w. Podobno by\u0142 to cz\u0142owiek pozbawiony jakichkolwiek wybitnych cech i talent\u00f3w, nawet militarnych; typowy \u017co\u0142nierz, id\u0105cy po trupach na szczyty hierarchii, dla kt\u00f3rego liczy\u0142y si\u0119 tylko dwie warto\u015bci \u2013 katolicyzm i patriotyzm, bo przecie\u017c spo\u0142ecze\u0144stwem trzeba kierowa\u0107 w taki spos\u00f3b, w jaki kieruje si\u0119 wojskiem, a wi\u0119c k\u0142a\u015b\u0107 nacisk na dyscyplin\u0119, karno\u015b\u0107 i \u015blep\u0105 wiar\u0119.<\/p>\n<p>Brzmi znajomo, prawda?<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c wzgl\u0119dem kanaryjskiej turystyki system dyktatora by\u0142 prosty: odda\u0107 za bezcen w r\u0119ce inwestor\u00f3w stare, upadaj\u0105ce na wyspie gospodarstwa i po\u0142o\u017cone na wybrze\u017cu hektary ziemi obci\u0105\u017cone d\u0142ugami. R\u00f3wnolegle, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie lat 60., dyktator wprowadzi\u0142 w \u017cycie pomys\u0142 uruchomienia czarterowych lot\u00f3w na Wyspy Kanaryjskie, dzi\u0119ki czemu zyska\u0142 wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad turystami odwiedzaj\u0105cymi ten raj na ziemi, a inwestycje uzale\u017cni\u0142 politycznie. Cel by\u0142 wszak jeden \u2013 wyspy mia\u0142y odci\u0105ga\u0107 uwag\u0119 od kontynentalnej, mocno trzymanej pod butem Hiszpanii.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43751\" aria-describedby=\"caption-attachment-43751\" style=\"width: 367px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-002\/\" rel=\"attachment wp-att-43751\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-43751\" title=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-002.jpg\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" width=\"367\" height=\"580\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43751\" class=\"wp-caption-text\">Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Geniusz marketingu<\/strong><\/p>\n<p>I tutaj dochodzimy do C\u00e9sara Manrique, urodzonego na Lanzarote rze\u017abiarza, malarza i architekta, zas\u0142u\u017conego jak nikt inny dla lokalnej spo\u0142eczno\u015bci artysty, kt\u00f3ry przemieni\u0142 pustynny i ja\u0142owy krajobraz wyspy w dzie\u0142o sztuki architektury krajobrazu, a klepi\u0105cych bied\u0119 rolnik\u00f3w, jeszcze nie tak dawno emigruj\u0105cych zarobkowo do Wenezueli, przeflancowa\u0142 na krezus\u00f3w drobnej przedsi\u0119biorczo\u015bci. Dzi\u0119ki arty\u015bcie powsta\u0142 ekologiczny rezerwat biosfery wpisany na list\u0119 UNESCO, a hojne dotacje madryckiego rz\u0105du umo\u017cliwi\u0142y naukowcom wszelkiej ma\u015bci geologiczn\u0105 eksploracj\u0119 wulkanicznych skarb\u00f3w. Dla turysty szukaj\u0105cego ucieczki od swoich problem\u00f3w \u2013 \u017cy\u0107, nie umiera\u0107! Ale nie dla Miguela, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 wybaczy\u0107 arty\u015bcie, \u017ce w czasie wojny domowej s\u0142u\u017cy\u0142 ochotniczo w armii genera\u0142a Franco, mimo \u017ce \u2013 jak g\u0142osi pojawiaj\u0105ca si\u0119 we wszystkich serwisach turystycznych informacja \u2013 Manrique po roku s\u0142u\u017cby zdar\u0142 z siebie mundur, obla\u0142 go benzyn\u0105 i spali\u0142 w ge\u015bcie protestu. Ten niepozorny epizod z biografii artysty wydaje si\u0119 jednak kluczowy \u2013 oto jak Manrique kontestowa\u0142 bum inwestycyjny lat 60. i 70. genera\u0142a Franco: Genera\u0142 Franco otwiera Wyspy Kanaryjskie na \u015bwiat, wielkie inwestycje na Teneryfie, nowe kurorty na Gran Canarii\u2026 Przekl\u0119ci pismacy! \u017badnemu nie przesz\u0142o przez pi\u00f3ro s\u0142owo prawdy. Powinni raczej pisa\u0107: \u201eBetonowe tsunami pustoszy Kanary\u201d. Albo ten tytu\u0142 \u2013 uderzy\u0142 d\u0142oni\u0105 w stron\u0119 ze zdj\u0119ciem krateru \u2013 \u201eNajbrzydsza wyspa archipelagu Lanzarote pi\u0119knieje za spraw\u0105 inwestor\u00f3w\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>To w\u0142a\u015bnie z tego powodu m\u00f3j gospodarz, Miguel, jest podw\u00f3jnie z\u0142y \u2013 i na artyst\u0119, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 u Franco, i na poruszaj\u0105cych si\u0119 po sztywno wyznaczonych przez artyst\u0119 C\u00e9sara Manrique punktach atrakcji krajoznawczych folderowych turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zagl\u0105daj\u0105 do takich dziur jak G\u00fcime, rodzinne miasteczko Miguela.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43752\" aria-describedby=\"caption-attachment-43752\" style=\"width: 362px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-003\/\" rel=\"attachment wp-att-43752\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-43752\" title=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-003.jpg\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" width=\"362\" height=\"580\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43752\" class=\"wp-caption-text\">Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Teatr dla turyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119, \u017ce legenda o arty\u015bcie jest nieco naci\u0105gan\u0105 bajeczk\u0105. W trakcie swojego pobytu mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce zbyt wielu ludzi kupuje tak\u0105 polukrowan\u0105 wersj\u0119 biografii m\u0119\u017ca opatrzno\u015bciowego i syna marnotrawnego powracaj\u0105cego z Nowego Jorku, aby wyszarpa\u0107 rodzinn\u0105 wysp\u0119 z \u0142ap krwio\u017cerczych kapitalist\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce dzisiaj, ponad 20 lat po tragicznej \u015bmierci artysty w wypadku samochodowym, rozwi\u0105zania krajoznawcze Manrique s\u0105 ju\u017c wyj\u0105tkowo skomercjalizowane, co jednak niekoniecznie by\u0142o jego g\u0142\u00f3wnym celem.<\/p>\n<p>Zobaczy\u0142em, \u017ce g\u0142\u00f3wny nurt wyspy ma, niestety, jedn\u0105 narracj\u0119. Je\u015bli w Europie pomys\u0142owo aran\u017cuje si\u0119 architektur\u0119 przemys\u0142ow\u0105, to na Lanzarote wyre\u017cyserowano przyrod\u0119. W tym specyficznym turystycznym teatrze widzimy katalog mo\u017cliwo\u015bci poznawczych rodem z Ikei, i\u015bcie niemiecki rygor i porz\u0105dek turystyczny, z wydzielonym nad Atlantykiem gettem hotelowym w du\u017cym zag\u0119szczeniu na metr kwadratowy spod znaku\u00a0<em>all<\/em>\u00a0i \u0107wier\u0107\u00a0<em>inclusive<\/em>. W tej cz\u0119\u015bci wyspy czu\u0142em si\u0119 jak pluskwa wrzucona na \u015bwie\u017co wypastowan\u0105 pod\u0142og\u0119; spro\u015bno\u015b\u0107 turystyczna tej chwili polega\u0142a na tym, \u017ce by\u0142em zawiedziony, \u017ce by\u0142em jak widz, kt\u00f3ry ma zwi\u0105zane r\u0119ce i nie mo\u017ce okaza\u0107 swojego przera\u017cenia, wi\u0119c szepta\u0142em sobie przekle\u0144stwa pod nosem. Mo\u017ce z tego powodu jako\u015b nie potrafi\u0142em si\u0119 wzruszy\u0107 s\u0142ynnym Ogrodem Kaktus\u00f3w, wybudowanym w starym kamienio\u0142omie, ani nie pia\u0142em z zachwytu, gdy dotar\u0142em do promowanych punkt\u00f3w widokowych i landrynkowych widoczk\u00f3w, zgodnych z za\u0142o\u017ceniami architektury krajobrazu. Dodam, \u017ce bezdyskusyjn\u0105 zdobycz\u0105 jest ca\u0142kowity zakaz stawiania na wyspie wysokich budynk\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce tylko po to, aby z perspektywy wielu pla\u017c turysta m\u00f3g\u0142 podziwia\u0107 wulkaniczny krajobraz. Ale paradoksalnie polecam widok z oszklonego tarasu 20. pi\u0119tra jedynego na wyspie wie\u017cowca, wybudowanego w sto\u0142ecznej Arrecife, miejsca, z kt\u00f3rego mo\u017cna sobie wyrobi\u0107 niezale\u017cny pogl\u0105d o malowaniu na Lanzarote wszystkich dom\u00f3w na bia\u0142o, a okien i drzwi na zielono.<\/p>\n<p>Z pewno\u015bci\u0105 niekt\u00f3re rozwi\u0105zania artysty zaskakuj\u0105 pomys\u0142owo\u015bci\u0105 i s\u0105 spektakularne. Na przyk\u0142ad zbudowany na planie ko\u0142a obiekt El Diablo, znajduj\u0105cy si\u0119 na obszarze Parku Narodowego Timanfaya w G\u00f3rach Ognia, jest restauracj\u0105, ale i punktem widokowym skierowanym na ksi\u0119\u017cycowy pejza\u017c tej cz\u0119\u015bci wyspy. Atrakcj\u0105 jest otw\u00f3r w pod\u0142odze, prawdziwa czelu\u015b\u0107 w g\u0142\u0119bi ziemi, kt\u00f3ra jest de facto g\u00f3rnym odcinkiem komina wulkanicznego, ku uciesze turyst\u00f3w przykrytym wielkim rusztem, na kt\u00f3rym dzi\u0119ki wysokiej temperaturze wydobywaj\u0105cej si\u0119 z wn\u0119trza ziemi mo\u017cna grillowa\u0107 potrawy. M\u00f3j gospodarz, gdy podniecony opowiedzia\u0142em mu o tym cudzie natury, pokaza\u0142 mi poczt\u00f3wk\u0119 z demobilu, wersj\u0119 retro dziwnego motywu sprzed boomu turystycznego, kt\u00f3ra przedstawia\u0142a prawdopodobnie egzekucj\u0119 cz\u0142owieka zawieszonego do g\u00f3ry nogami na konstrukcji przypominaj\u0105cej szubienic\u0119, spuszczonego g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142 w czelu\u015b\u0107 gor\u0105cego wulkanicznego zag\u0142\u0119bienia, gdzie tury\u015bci grilluj\u0105 sobie dzisiaj kurczaki. Gospodarz wyja\u015bni\u0142 mi, \u017ce w taki spos\u00f3b pozbywano si\u0119 na Lanzarote co bardziej krewkich przeciwnik\u00f3w politycznych genera\u0142a Franco.<\/p>\n<p>Inny gromadnie odwiedzany obiekt, zaprojektowany przez C\u00e9sara Manrique, to siedziba fundacji jego imienia w miejscowo\u015bci Tah\u00edche. Dom, czy raczej kolosalny obiekt, pomys\u0142owo nawi\u0105zuje do pi\u0119ciu du\u017cych zag\u0142\u0119bie\u0144 (dawnych jaski\u0144 lawowych o zapadni\u0119tych stropach), kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dwupoziomowego budynku o \u0142\u0105cznej powierzchni 1800 metr\u00f3w kwadratowych. Pomieszczenia wbudowano w pole lawowe i po\u0142\u0105czono podziemnymi korytarzami oraz klatkami schodowymi, cz\u0119\u015bciowo naturalnymi, a cz\u0119\u015bciowo wykutymi w lawie.<\/p>\n<p>Gorzej jest na Ruta de los Volcanes, 14-kilometrowej trasie przecinaj\u0105cej G\u00f3ry Ognia, zbudowanej w 1969 roku pod nadzorem artysty. Najwi\u0119ksze nagromadzenie wulkan\u00f3w na metr kwadratowy przemieniono w atrakcj\u0119 turystyczn\u0105 z asfaltow\u0105 drog\u0105 w punkcie centralnym. Tury\u015bci odwiedzaj\u0105cy t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 parku narodowego nie mog\u0105 porusza\u0107 si\u0119 ani w\u0142asnymi samochodami, ani nawet pieszo, i z parkingu przed restauracj\u0105 El Diablo autokary rozwo\u017c\u0105 spragnionych wulkanicznych wra\u017ce\u0144 za skromne 9 euro. W\u0142a\u015bnie wtedy znalaz\u0142em si\u0119 w po\u0142o\u017ceniu ryby przyklejonej do \u015bcianki akwarium, poniewa\u017c zza zielonkawej szyby autokaru zobaczy\u0142em ma\u0142o apetyczny, glonowaty odcie\u0144 wulkan\u00f3w. Dodatkowo, w trakcie tej magicznej podr\u00f3\u017cy asfaltowymi serpentynami nagrany na ta\u015bm\u0119 rze\u015bki g\u0142os turystycznego pilota prowadzi\u0142 narracj\u0119 o zaletach tego i\u015bcie ksi\u0119\u017cycowego krajobrazu. Zrobi\u0142o mi si\u0119 niedobrze, chcia\u0142em wysi\u0105\u015b\u0107, ale nie mog\u0142em. S\u0142ysza\u0142em tylko g\u0142osy innych, r\u00f3wnie sfrustrowanych turyst\u00f3w, \u017ce jest to jaka\u015b prezerwatywa turystyczna, a nie autokar.<\/p>\n<figure id=\"attachment_43755\" aria-describedby=\"caption-attachment-43755\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006\/\" rel=\"attachment wp-att-43755\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-43755\" title=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006-540x385.jpg\" alt=\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\" width=\"540\" height=\"385\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006-540x385.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006-576x410.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-006.jpg 736w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-43755\" class=\"wp-caption-text\">Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ratunek w chodzeniu<\/strong><\/p>\n<p>Wysp\u0119 przemierza\u0142em pieszo, bez turystycznych \u015bci\u0105gawek, dzi\u0119ki czemu uchroni\u0142em si\u0119 przed obowi\u0105zkowymi atrakcjami. Nigdy wcze\u015bniej nie widzia\u0142em w naturze takiej dekadenckiej liturgii barw. Zaintrygowa\u0142y mnie odcienie smo\u0142y i szaro\u015bci, zgaszone czerwienie, zielenie i br\u0105zy. Nie by\u0142 to pejza\u017c, lecz o\u017cywiony, faluj\u0105cy w zale\u017cno\u015bci od pory dnia nastr\u00f3j. Ale i funeralny krajobraz. J\u0119zory lawy, zastyg\u0142e czarne strumyki wpadaj\u0105ce do oceanu, po kt\u00f3rych, oczywi\u015bcie nielegalnie, mo\u017cna si\u0119 wspi\u0105\u0107 na wulkan. Przed laty ta niewielka wyspa musia\u0142a czarowa\u0107 dziko\u015bci\u0105. I ja r\u00f3wnie\u017c na te resztki dziko\u015bci spogl\u0105da\u0142em okiem dzikusa, bez ca\u0142ej tej wiedzy, co nale\u017cy zobaczy\u0107. Moje samotne chodzenie dla wi\u0119kszo\u015bci mijaj\u0105cych mnie ludzi by\u0142o anomali\u0105 turystyczn\u0105, gdy\u017c wszyscy je\u017adzili wynaj\u0119tymi samochodami. Ale cieszy\u0142em si\u0119, \u017ce jestem sam.<\/p>\n<p>Najcenniejsze miejsca z pewno\u015bci\u0105 trzeba sobie wyszuka\u0107. Polecam obszary przypominaj\u0105ce nasze ogr\u00f3dki dzia\u0142kowe, ukryte na wielu pieszych szlakach. Gdy przemierza\u0142em jedn\u0105 z tych tras, mi\u0119dzy miasteczkami Yaiza i San Bartolom\u00e9 , przecinaj\u0105c g\u00f3r\u0119 Montana Blanca, ujrza\u0142em na dzikiej dzia\u0142ce psa. Pies za drewnian\u0105 band\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 hokejowe ogrodzenie, a ja po drugiej stronie ogrodzenia, z aparatem w d\u0142oni, zapatrzeni w siebie pod wulkanem. Gdy poszczekali\u015bmy na siebie, ruszy\u0142em dalej.<\/p>\n<p>Codziennie delektowa\u0142em si\u0119 wy\u0142aniaj\u0105cymi si\u0119 zza ka\u017cdego zakr\u0119tu drogi czy szlaku kolejnymi wulkanami, ca\u0142ymi stadami wulkan\u00f3w, wulkanicznymi rodzinami \u2013 dziura w brzuchu Montana Negra, Caldera Colorado jak rondo kapelusza czy Montana Ortiz, wygl\u0105daj\u0105ca jak zad wieloryba \u2013 tego typu epitety m\u00f3g\u0142bym mno\u017cy\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Chodzi\u0142em po zastyg\u0142ych skorupach poro\u015bni\u0119tych mchem; chodzi\u0142em po pop\u0119kanej jak czerstwy chleb glebie; dotyka\u0142em nitki poskr\u0119canej jak jelita lawy wklejonej w trzewia Ziemi.<\/p>\n<p>Tak te\u017c dzia\u0142o si\u0119 w najstarszej geologicznie, p\u00f3\u0142nocno-zachodniej cz\u0119\u015bci wyspy, z monumentalnym wulkanem La Corona, zas\u0142oni\u0119tym po szyj\u0119 zielon\u0105 apaszk\u0105 trawy; przy bli\u017cszym podej\u015bciu wulkan przypomina podziurawiony zardzewia\u0142y garnek, kt\u00f3ry w nocy staje si\u0119 monumentaln\u0105 i gro\u017an\u0105 bry\u0142\u0105 na tle s\u0105siednich zardzewia\u0142ych wulkanicznych rondli o kszta\u0142cie pokancerowanych znaczk\u00f3w pocztowych. W takich chwilach nie istnia\u0142y dla mnie kompilacje natury ze sztuk\u0105, w takich chwilach nie istnia\u0142 dla mnie C\u00e9sar Manrique. Liczy\u0142o si\u0119 tylko moje bezpo\u015brednie spojrzenie, liczy\u0142 si\u0119 pojedynek jeden na jeden z tym, co wyplu\u0142y wulkany, bez obr\u00f3bki i estetycznego blichtru.<\/p>\n<p>Powiem tak: naprawd\u0119 najfajniej na Lanzarote robi si\u0119 wtedy, gdy artysta swoimi dzie\u0142ami sztuki nie ingeruje w pustynny krajobraz, przeradzaj\u0105cy si\u0119 z ka\u017cd\u0105 minut\u0105 pobytu w nastr\u00f3j nostalgii, wspomnienia, melancholii. Bo ten na pierwszy rzut oka niedoko\u0144czony krajobraz jest kompletny do tego stopnia, \u017ce mo\u017cna si\u0119 zakrztusi\u0107 z zachwytu.<\/p>\n<p>A tury\u015bci, kt\u00f3rzy tak cz\u0119sto mijali mnie w swoich samochodach?<\/p>\n<p>Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt \u201eobowi\u0105zkowe\u201d punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek obcowania z dzik\u0105 natur\u0105. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to u\u015bpienie turystyczne, czy wr\u0119cz turystyczna narkoza, sprawia, \u017ce Lanzarote zdegradowano w og\u00f3lnej \u015bwiadomo\u015bci do kilku miejsc estetycznych prze\u017cy\u0107, poza kt\u00f3rymi, jak najcz\u0119\u015bciej s\u0142ysza\u0142em i czyta\u0142em, rzekomo nie ma nic. A przecie\u017c to \u201enic\u201d jest najwi\u0119kszym skarbem tej wyspy.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">H. Miller,\u00a0<em>Kolos z Maroussi<\/em>, t\u0142um. C. Wojewoda, wyd. Noir Sur Blanc, Warszawa 1999.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">http:\/\/podroze.onet.pl\/historia-wyspy-lanzarote\/lx923r, dost\u0119p 3.05.2017.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Powiem tak: naprawd\u0119 najfajniej na Lanzarote robi si\u0119 wtedy, gdy artysta swoimi dzie\u0142ami sztuki nie ingeruje w pustynny krajobraz, przeradzaj\u0105cy si\u0119 z ka\u017cd\u0105 minut\u0105 pobytu w nastr\u00f3j nostalgii, wspomnienia, melancholii. Bo ten na pierwszy rzut oka niedoko\u0144czony krajobraz jest kompletny do tego stopnia, \u017ce mo\u017cna si\u0119 zakrztusi\u0107 z zachwytu.<\/p>\n","protected":false},"author":116,"featured_media":43750,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7274,6497],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[941],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Andrzej Ficowski: Dobra zmiana genera\u0142a Franco<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Andrzej Ficowski: Odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt obowi\u0105zkowe punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, tury\u015bci sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001.jpg\",\"width\":\"659\",\"height\":\"445\",\"caption\":\"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\",\"name\":\"Andrzej Ficowski: Dobra zmiana genera\u0142a Franco\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-09-18T05:30:43+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:00:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4d055856b174d2c5c842756a318ef4e4\"},\"description\":\"Andrzej Ficowski: Odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt obowi\u0105zkowe punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, tury\u015bci sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dobra zmiana genera\u0142a Franco\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4d055856b174d2c5c842756a318ef4e4\",\"name\":\"Andrzej Ficowski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-ficowski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Andrzej Ficowski: Dobra zmiana genera\u0142a Franco","description":"Andrzej Ficowski: Odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt obowi\u0105zkowe punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, tury\u015bci sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco-rita-baum-2017-09-18-001.jpg","width":"659","height":"445","caption":"Fot. Andrzej Ficowski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y \u201eRity Baum\u201d)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco","name":"Andrzej Ficowski: Dobra zmiana genera\u0142a Franco","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#primaryimage"},"datePublished":"2017-09-18T05:30:43+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:00:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4d055856b174d2c5c842756a318ef4e4"},"description":"Andrzej Ficowski: Odfajkowuj\u0105c na w\u0142asny koszt obowi\u0105zkowe punkty prze\u017cy\u0107 estetycznych, tury\u015bci sami kastruj\u0105 si\u0119 z niespodzianek...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/andrzej-ficowski-dobra-zmiana-generala-franco#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dobra zmiana genera\u0142a Franco"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/4d055856b174d2c5c842756a318ef4e4","name":"Andrzej Ficowski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/andrzej-ficowski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43719"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/116"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43719"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43719\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43719"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=43719"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=43719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}