{"id":44,"date":"2006-09-27T12:41:03","date_gmt":"2006-09-27T10:41:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/09\/27\/sztuka-rzeczywistosc-gra\/"},"modified":"2020-11-06T20:45:09","modified_gmt":"2020-11-06T19:45:09","slug":"sztuka-rzeczywistosc-gra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra","title":{"rendered":"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA"},"content":{"rendered":"

Bunt si\u0119 nie ko\u0144czy, bunt si\u0119 ustatecznia<\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw Grochowiak<\/p>\n

Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144 ogarniaj\u0105cych wszystkie jej wymiary i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, dotykaj\u0105cych zar\u00f3wno wyznacznik\u00f3w formalnych i materia\u0142owych, jak i uwarunkowa\u0144 instytucjonalnych. Pisz\u0105c w innym miejscu o tej dekadzie1<\/sup> podkre\u015bla\u0142em, \u017ce alternatywne, radykalne formacje artystyczne rozstawa\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas z charakterystycznym jeszcze dla awangardy lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych postrzeganiem sztuki w kategoriach formy, stylu i warto\u015bci, zast\u0119puj\u0105c je postaw\u0105 neowangardow\u0105, zorganizowan\u0105 wok\u00f3\u0142 koncepcji (auto)analizy, dematerializacji i deformalizacji sztuki. Lata siedemdziesi\u0105te okaza\u0142y si\u0119 ostatecznie przej\u015bciem od ideologii reprezentacji i ekspresji do projekt\u00f3w dzia\u0142ania i komunikowania, od przedmiotu do funkcji, od plastyki do medi\u00f3w2<\/sup>.<\/p>\n

\"\"
Wincenty Dunikowski-Duniko, Points of no Return, 1992<\/figcaption><\/figure>\n

We wspominanym wy\u017cej tek\u015bcie (jak i w wielu innych publikacjach) wykazywa\u0142em niepodwa\u017calne znaczenie medi\u00f3w (sztuk medialnych) dla ukszta\u0142towania si\u0119 w Polsce w latach siedemdziesi\u0105tych paradygmatu neoawangardowego. Chcia\u0142bym jednak wyra\u017anie zaznaczy\u0107, \u017ce analityczna, dekonstruktywistyczna, radykalna postawa w sztuce polskiej tego okresu nie ogranicza\u0142a zakresu swego wyst\u0119powania do przestrzeni praktyk medialnych. Analiza sztuki odbywa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas tak\u017ce w innych kr\u0119gach alternatywnych dzia\u0142a\u0144 artystycznych \u2013 poprzez dekompozycj\u0119 (niekiedy ironiczn\u0105) wyznacznik\u00f3w sztuki, demaskacj\u0119 jej ideologicznych fundament\u00f3w, obna\u017canie uroszcze\u0144 instytucjonalnych, problematyzowanie spo\u0142ecznego statusu artysty, prowadz\u0105c ostatecznie do przekroczenia i porzucenia negowanych postaci i form sztuki oraz do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 o statusie co prawda artystycznym ale umiejscawianych poza granicami sztuki 3<\/sup>. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 t\u0119 mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 mianem gry ze sztuk\u0105, gry prowadzonej zarazem przeciwko niej i w jej imieniu. Gra taka, pomimo jej cz\u0119sto ironicznego charakteru, pomimo wyst\u0119powania w jej kontek\u015bcie element\u00f3w ludycznych, by\u0142a w istocie dzia\u0142alno\u015bci\u0105 o bardzo powa\u017cnym charakterze, by\u0142a podejmowaniem ka\u017cdorazowo indywidualnej odpowiedzialno\u015bci za losy sztuki bez mo\u017cliwo\u015bci znalezienia oparcia w stanowi\u0105cych j\u0105 dot\u0105d konwencjach i warto\u015bciach.<\/p>\n

Przestrze\u0144 sztuki pojmowanej jako gra uwa\u017cam za nadzwyczaj odpowiedni kontekst dla podj\u0119cia rozwa\u017ca\u0144 nad tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Wincentego Duniko-Dunikowskiego.<\/p>\n

1<\/sup> Zob. Ryszard W. Kluszczy\u0144ski, Warsztat Formy Filmowej 1970-1977, CSW, Warszawa 2000.<\/p>\n

2<\/sup> Tam\u017ce, s. 10-11.<\/p>\n

3<\/sup> Tak jak praktyki o charakterze analityczno-dekonstrukcyjnym nie ogranicza\u0142y swego wyst\u0119powania do sztuk medialnych, tak z kolei dzia\u0142ania ironiczne, dekomponuj\u0105ce instytucj\u0119 sztuki i demaskuj\u0105ce fa\u0142sz autorytet\u00f3w artystycznych nie stroni\u0142y od kontakt\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w z mediami. Wszystkie te jako\u015bci wyst\u0119powa\u0142y w\u00f3wczas w bardzo r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zkach i konfiguracjach, nie pozwalaj\u0105c dzi\u015b na zbyt \u0142atwe i pospieszne podsumowania zob. Ryszard Kluszczy\u0144ski, Obrazy na wolno\u015bci. Studia z historii sztuk medialnych w Polsce, Instytut Kultury, Warszawa 1998.<\/p>\n


\nTw\u00f3rczo\u015b\u0107 Dunikowskiego nie tylko wyrasta ale i ci\u0105gle nale\u017cy do kr\u0119gu, w kt\u00f3rym sztuka przyjmuje posta\u0107 specyficznego, opisanego og\u00f3lnie powy\u017cej zespo\u0142u gier. Jego przynale\u017cno\u015b\u0107 do formacji artystycznej, kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w latach siedemdziesi\u0105tych i nada\u0142a impet opisywanej tu postawie\/tendencji jest faktem nie podlegaj\u0105cym dyskusji4<\/sup>. Chcia\u0142bym natomiast zastanowi\u0107 si\u0119 tutaj nad charakterem postawy Duniko w tym \u017ar\u00f3d\u0142owym okresie oraz nad jej p\u00f3\u017aniejszymi kontynuacjami i transformacjami. Od tamtej dekady oddziela nas ju\u017c bowiem blisko \u0107wier\u0107 wieku, a sztuka Dunikowskiego ulega\u0142a po drodze wielu znacz\u0105cym przeobra\u017ceniom.<\/p>\n

W pierwszej po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych dzia\u0142ania artystyczne Dunikowskiego lokowa\u0142y si\u0119 cz\u0119sto na pograniczu sztuki i rzeczywisto\u015bci pozaartystycznej. Projekty realizowane w przestrzeniach publicznych transcendowa\u0142y zar\u00f3wno instytucjonalne ramy tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, porzucaj\u0105c sakralne jej przestrzenie i przenosz\u0105c si\u0119 na ulic\u0119 b\u0105d\u017a w miejsca u\u017cyteczno\u015bci publicznej, jak te\u017c i koncepcje przedstawienia, charakterystyczne dla sztuk wizualnych, zast\u0119puj\u0105c je tekstem b\u0105d\u017a dzia\u0142aniem (Art. Spo\u017cywcze; Ktokolwiek wie; Labirynt; Zamalowywanie tabliczek ulic<\/em>). W ten spos\u00f3b podejmowana gra dotyczy\u0142a tyle\u017c sztuki, co rzeczywisto\u015bci wobec niej zewn\u0119trznej, znosz\u0105c jednak zarazem i uniewa\u017cniaj\u0105c granice mi\u0119dzy nimi. Przedmiotem tej gry by\u0142a sztuka jako poj\u0119cie i jako jej zjawiskowa ca\u0142o\u015b\u0107, sztuka jako wyodr\u0119bniona i autonomiczna enklawa rzeczywisto\u015bci. Finalnym efektem owej gry, gdyby zosta\u0142a ona dograna do ko\u0144ca, by\u0142oby roztopienie si\u0119 sztuki w rzeczywisto\u015bci wobec niej zewn\u0119trznej, roztopienie kt\u00f3rego istotn\u0105 konsekwencj\u0105 by\u0142oby zarazem przekszta\u0142cenie owej rzeczywisto\u015bci, nadanie jej nowych jako\u015bci. Innymi s\u0142owy, kresem i immanentnym celem tej gry by\u0142aby realizacja utopii przy\u015bwiecaj\u0105cej wielu nurtom awangardowym od pocz\u0105tku XX stulecia, utopii po\u017c\u0105danego ko\u0144ca sztuki powi\u0105zanego z transformacj\u0105 totalnie pojmowanej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

\u00d3w kres sztuki jednak, zdarzaj\u0105cy si\u0119 niekiedy w planie jednostkowym, gdzie indywidualny gest buntu i odrzucenia sztuki mo\u017ce posiada\u0107 rzeczywist\u0105 moc sprawcz\u0105 (artysta, jak Arthur Rimbaud, mo\u017ce doprowadzi\u0107 sztuk\u0119 do jej kresu w kontek\u015bcie \u015bwiata w\u0142asnej egzystencji, czyli porzuci\u0107 sztuk\u0119) nigdy dot\u0105d nie nast\u0105pi\u0142 i nigdy nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 by\u0107 z premedytacj\u0105 zrealizowany w planie spo\u0142ecznym. Sztuka, jak ka\u017cdy inny element czy tez czynnik kultury, jest tworem zbiorowym. Gest jednostkowy nie ma wi\u0119kszego wp\u0142ywu na jej losy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci nie mo\u017ce w znacz\u0105cy spos\u00f3b przyczyni\u0107 si\u0119 do jej upadku. Indywidualna gra w koniec sztuki jest gr\u0105 bez ko\u0144ca. Dlatego zapewne, gra taka, wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej, na og\u00f3\u0142 niepostrze\u017cenie, przeobra\u017ca si\u0119 w gr\u0119 inn\u0105, gr\u0119, w kt\u00f3rej nie chodzi ju\u017c o trwanie a jedynie o jako\u015b\u0107 trwania. Przedmiotem gry nie jest ju\u017c sztuka jako poj\u0119cie, czy sztuka jako ca\u0142o\u015b\u0107, lecz jej poszczeg\u00f3lne w\u0142a\u015bciwo\u015bci, elementy, konwencje czy warto\u015bci.<\/p>\n

4<\/sup> Jego pierwsze prace pochodz\u0105 co prawda z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, ale przecie\u017c tak\u017ce i ca\u0142a neoawangarda lat siedemdziesi\u0105tych wyrasta z do\u015bwiadcze\u0144 i radykalnych eksperyment\u00f3w nowej awangardy uprzedniej dekady.<\/p>\n


\nW kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015bci Duniko owa zmiana przedmiotu gry nast\u0119puje tak dalece niepostrze\u017cenie, \u017ce trudno jest wskaza\u0107 moment graniczny. Nie powinno to jednak dziwi\u0107. Cech\u0105 takich gier bowiem jest to, \u017ce kiedy nast\u0119puje zmiana, to ma ona charakter totalny i ponadczasowy \u2013 zmianie tej ulega wszystko to, co dot\u0105d si\u0119 w jej ramach zdarzy\u0142o. To, co by\u0142\u0105 gr\u0105 pierwsz\u0105 staje si\u0119 gr\u0105 drug\u0105. Gra trwa dalej. W grze pierwszej pytali\u015bmy \u2013 czym jest sztuka? W grze drugiej pytamy \u2013 kiedy jest sztuka? Czy s\u0105 to jednak dwa r\u00f3\u017cne pytania?<\/p>\n

W tej drugiej grze Dunikowskiego, tak jak i w poprzedniej, nietrwa\u0142o\u015b\u0107 i przemijalno\u015b\u0107 odgrywaj\u0105 role najwa\u017cniejsze. W grze pierwszej, dzie\u0142o sztuki przyjmowa\u0142o posta\u0107 zdarzenia. Performatywny, akcyjny charakter owych wydarze\u0144 sprawia\u0142, \u017ce przemija\u0142y, pozostawiaj\u0105c po sobie obiekty \u2013 \u015blady: zapis fotograficzny, notatk\u0119, tekst b\u0119d\u0105cy jedynie fragmentem, a wi\u0119c \u015bladem nieistniej\u0105cej ca\u0142o\u015bci. W grze drugiej natomiast, nietrwa\u0142o\u015b\u0107 staje si\u0119 atrybutem tworzonego przedmiotu, kt\u00f3ry nie jest ju\u017c \u015bladem, nie odsy\u0142a do niczego, co mia\u0142oby go poprzedza\u0107. Duniko pos\u0142uguje si\u0119 nietrwa\u0142ymi materia\u0142ami, jak papier (cykle Klasery; Mi\u0119te ekrany<\/em>), zapewne w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na t\u0105 ich w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107. Przedmioty te, jak Duniko, nieustannie cho\u0107 niepostrze\u017cenie si\u0119 zmieniaj\u0105. Moment art. Sztuka chwili czy sztuka procesu? Sztuka chwili i sztuka procesu?<\/p>\n

Niekiedy obie gry zlewaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, wykraczaj\u0105 poza porz\u0105dek czasowy, tworz\u0105c formy hybrydyczne. Oddech Duniko<\/em> \u2013 zapis chwili i zarazem przedmiot, kt\u00f3ry ow\u0105 chwil\u0119 unie\u015bmiertelni\u0142. Przedmiot i proces we wzajemnym przenikaniu. Rozwarstwianie, r\u00f3\u017cnicowanie i sytuowanie si\u0119 we wzajemnych odniesieniach post\u0119puje tu bez ko\u0144ca. Przejrzysto\u015b\u0107 kliszy podejmuje gr\u0119 z solidno\u015bci\u0105 materialnego obiektu. Przedstawienie obrazowe ulokowane na kliszy pozwala ogl\u0105da\u0107 si\u0119 z dw\u00f3ch stron \u2013 okno zamienia si\u0119 w zwierciad\u0142o. Kiedy jest sztuka? W chwili oddechu czy w wieczno\u015bci \u015bladu? W chwili oddechu i w wieczno\u015bci \u015bladu?<\/p>\n

Gra trzecia ka\u017ce nam wreszcie pomy\u015ble\u0107 o odbiorcy. Dlaczego nie pami\u0119tali\u015bmy o nim czy o niej wcze\u015bniej? Przecie\u017c sztuka zawsze odnosi si\u0119 do odbiorcy. To zapomnienie o niezbywalnym sk\u0142adniku komunikacji artystycznej wzi\u0119\u0142o si\u0119 zapewne st\u0105d, \u017ce dwie pierwsze gry by\u0142y jednak przede wszystkim grami artysty. To on stawia\u0142 swoimi pracami pytania samemu sobie. Pytania o sztuk\u0119, pytania o rzeczywisto\u015b\u0107, pytania o wzajemne relacje ich obu. Nawet je\u015bli pytania nie prowadzi\u0142y do \u017cadnych rozstrzygaj\u0105cych odpowiedzi, a tak zwykle bywa ze sztuk\u0105 konsekwentnie poszukuj\u0105c\u0105 nowych horyzont\u00f3w, nawet je\u015bli pytania te by\u0142y niekiedy zadawane jedynie instynktownie, bez \u015bwiadomo\u015bci pytania, to zawsze dotyczy\u0142y przede wszystkim podmiotu artystycznych wydarze\u0144 \u2013 ich sprawcy, w relacji do tych wydarze\u0144. Teraz struktura prac ujawnia wzrastaj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 obecno\u015bci Innego. Prace z cyklu Ready for use<\/em> czy te\u017c jego rozszerzenia \u2013 New New Revolution<\/em> przybieraj\u0105 posta\u0107 swoistego zaproszenia odbiorcy do mentalnego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. Projekt Program bie\u017c\u0105cy<\/em> z kolei, powraca do przestrzeni publicznej, tej samej, w kt\u00f3rej by\u0142y realizowane wczesne akcje artystyczne Duniko. Tym razem jednak przestrze\u0144 ta jest postrzegana jako domena publiczno\u015bci, jako przestrze\u0144 interakcji spo\u0142ecznych z wzrastaj\u0105c\u0105 w nich obecno\u015bci\u0105 rozmaitych instytucji, jako przestrze\u0144 zaw\u0142aszczana przez przemys\u0142 kulturalny.<\/p>\n

I gra czwarta, kt\u00f3ra, jak poprzednia, jest gr\u0105 z publiczno\u015bci\u0105. Inn\u0105 jednak ni\u017c poprzednia. Odbi\u00f3r prac z cyklu Point of No Return<\/em> przybiera bowiem posta\u0107 swoistej gry epistemologicznej, gry, w kt\u00f3rej struktura czynno\u015bci interpretacyjnych podejmowanych w zwi\u0105zku ze sztuk\u0105 staje si\u0119 modelem wszelkich czynno\u015bci poznawczych, a zw\u0142aszcza tych kierowanych w stron\u0119 aktywnego, zmiennego, nieustannie kszta\u0142tuj\u0105cego sw\u00f3j byt i form\u0119 otoczenia.<\/p>\n

W kontek\u015bcie tej gry dopiero zauwa\u017camy powr\u00f3t w tw\u00f3rczo\u015bci Duniko tradycyjnych jako\u015bci artystycznych. Forma, kolor, p\u0142aszczyzna, bry\u0142a, faktura, okazuj\u0105 si\u0119 nieoczekiwanie pierwszoplanowymi czynnikami najnowszych prac Dunikowskiego. Dokonawszy tego odkrycia zauwa\u017camy zarazem, \u017ce czynniki te by\u0142y w\u0142a\u015bciwie niemal zawsze obecne w jego sztuce. W fazach wcze\u015bniejszych by\u0142y one jednak przesuni\u0119te na drugi plan, zdawa\u0142y si\u0119 nie uczestniczy\u0107 w istotny spos\u00f3b w toczonych tam grach. Natomiast w obecnie podejmowanej grze epistemologicznej to w\u0142a\u015bnie te czynniki prowadz\u0105 gr\u0119, organizuj\u0105c i dezorganizuj\u0105c odbi\u00f3r i interpretacj\u0119 do\u015bwiadczanych fenomen\u00f3w. Odbywa si\u0119 to nie bez wp\u0142ywu na status owych jako\u015bci artystycznych. Organizuj\u0105c gr\u0119 bowiem, staj\u0105 si\u0119 tym samym jej cz\u0119\u015bci\u0105, podlegaj\u0105 jej zasadom. Wymykaj\u0105c si\u0119 spod w\u0142adzy tradycyjnie pojmowanej estetyki dostaj\u0105 si\u0119 po panowanie teorii gier i logistyki dzia\u0142a\u0144 tw\u00f3rczych.<\/p>\n

Wszystkie wyodr\u0119bnione tu gry, a jest ich z pewno\u015bci\u0105 znacznie wi\u0119cej, wyznaczaj\u0105 dynamik\u0119 przeobra\u017ce\u0144 sztuki Wincentego Dunikowskiego. Determinuj\u0105 proces wy\u0142aniania si\u0119 coraz to nowych porz\u0105dk\u00f3w organizuj\u0105cych przebieg, struktur\u0119 i w\u0142a\u015bciwo\u015bci zdarze\u0144 artystycznych. Okre\u015blaj\u0105 wzajemne relacje element\u00f3w procesu komunikacji artystycznej. Wprowadzaj\u0105 te\u017c \u2013 co jest warte podkre\u015blenia \u2013 niezmienne elementy i jako\u015bci w \u00f3w \u015bwiat ci\u0105g\u0142ych transformacji, podtrzymuj\u0105 (b\u0105d\u017a wyra\u017caj\u0105) trwa\u0142o\u015b\u0107 postawy Duniko.<\/p>\n

Bunt si\u0119 nie ko\u0144czy, bunt si\u0119 ustatecznia<\/em> \u2013 napisa\u0142 w jednym ze swych wierszy Stanis\u0142aw Grochowiak. I tak si\u0119 te\u017c dzieje ze sztuk\u0105 Dunikowskiego. W swych r\u00f3\u017cnych postaciach zachowuje ona niezmiennie krytyczny dystans wobec zmieniaj\u0105cego si\u0119 otoczenia. \u0141\u0105czy trwa\u0142o\u015b\u0107 postawy ze zmienno\u015bci\u0105 jej wyrazu.<\/p>\n

Ryszard W. Kluszczy\u0144ski<\/em><\/p>\n

\"promocja-czytelnictwa\"<\/p>\n

Artyku\u0142 publikowany w ramach Programu Operacyjnego Promocja Czytelnictwa<\/p>\n

og\u0142oszonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144 ogarniaj\u0105cych wszystkie jej wymiary i w\u0142a\u015bciwo\u015bci, dotykaj\u0105cych zar\u00f3wno wyznacznik\u00f3w formalnych i materia\u0142owych, jak i uwarunkowa\u0144 instytucjonalnych. <\/p>\n","protected":false},"author":479,"featured_media":119,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[16,1435,849,7209],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[985],"yoast_head":"\nSZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/09\/art-reality-game-dunikowski-point-of-no-return.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/09\/art-reality-game-dunikowski-point-of-no-return.jpg\",\"width\":\"536\",\"height\":\"402\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra\",\"name\":\"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2006-09-27T10:41:03+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-06T19:45:09+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b7a9d362c52078502fcf562b18bec425\"},\"description\":\"Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b7a9d362c52078502fcf562b18bec425\",\"name\":\"Ryszard W. Kluszczy\u0144ski\",\"description\":\"RYSZARD W. KLUSZCZY\u0143SKI \u2013 kulturoznawca i medioznawca, profesor Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Jest kierownikiem Zak\u0142adu Medi\u00f3w Elektronicznych w Katedrze Medi\u00f3w i Kultury Audiowizualnej U\u0141. Wyk\u0142adowca Akademii Sztuk Pi\u0119knych w \u0141odzi na Wydziale Edukacji Wizualnej. Autor wielu publikacji z zakresu historii sztuki (zw\u0142aszcza filmu awangardowego), sztuki wideo, sztuki interaktywnej, badacz szeroko poj\u0119tych zmian kulturowych w dobie komunikacji elektronicznej. Zajmuj\u0119 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c teori\u0105 sztuki i krytyk\u0105 artystyczn\u0105. Kurator licznych wystaw sztuki (multi)medi\u00f3w.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ryszard-kluszczynski-2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA","description":"Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/09\/art-reality-game-dunikowski-point-of-no-return.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/09\/art-reality-game-dunikowski-point-of-no-return.jpg","width":"536","height":"402"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra","name":"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#primaryimage"},"datePublished":"2006-09-27T10:41:03+00:00","dateModified":"2020-11-06T19:45:09+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b7a9d362c52078502fcf562b18bec425"},"description":"Lata siedemdziesi\u0105te minionego wieku w Polsce z dzisiejszej perspektywy jawi\u0105 si\u0119 okresem spot\u0119gowanych przeobra\u017ce\u0144 w sztuce, przeobra\u017ce\u0144","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2006\/sztuka-rzeczywistosc-gra#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"SZTUKA \u2013 RZECZYWISTO\u015a\u0106 \u2013 GRA"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b7a9d362c52078502fcf562b18bec425","name":"Ryszard W. Kluszczy\u0144ski","description":"RYSZARD W. KLUSZCZY\u0143SKI \u2013 kulturoznawca i medioznawca, profesor Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. Jest kierownikiem Zak\u0142adu Medi\u00f3w Elektronicznych w Katedrze Medi\u00f3w i Kultury Audiowizualnej U\u0141. Wyk\u0142adowca Akademii Sztuk Pi\u0119knych w \u0141odzi na Wydziale Edukacji Wizualnej. Autor wielu publikacji z zakresu historii sztuki (zw\u0142aszcza filmu awangardowego), sztuki wideo, sztuki interaktywnej, badacz szeroko poj\u0119tych zmian kulturowych w dobie komunikacji elektronicznej. Zajmuj\u0119 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c teori\u0105 sztuki i krytyk\u0105 artystyczn\u0105. Kurator licznych wystaw sztuki (multi)medi\u00f3w.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ryszard-kluszczynski-2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/479"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48841,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44\/revisions\/48841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=44"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=44"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}