{"id":44216,"date":"2017-10-24T11:00:56","date_gmt":"2017-10-24T10:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=44216"},"modified":"2020-09-01T12:27:58","modified_gmt":"2020-09-01T11:27:58","slug":"katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany","title":{"rendered":"ZSRR w nowym kinie rosyjskim"},"content":{"rendered":"<p>Nostalgiczny zwrot w kulturze rosyjskiej nie jest ju\u017c dzi\u015b hipotez\u0105, lecz faktem stwierdzonym przez badaczy wielu dziedzin rosyjskiej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Przypadek Rosji z jednej strony wpisuje si\u0119 w og\u00f3lno\u015bwiatowe tendencje \u2013 mod\u0119 na retro, kontestowanie nast\u0119pstw globalizacji i post\u0119pu naukowo-technicznego, z drugiej za\u015b nosi znamiona specyficznie rosyjskie, bowiem przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR, a deklarowana przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa t\u0119sknota za sowieck\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 stanowi podstaw\u0119 polityki to\u017csamo\u015bciowej Kremla.<\/p>\n<figure id=\"attachment_44222\" aria-describedby=\"caption-attachment-44222\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\/pionierzy-marzyciele-rosja\/\" rel=\"attachment wp-att-44222\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-44222\" title=\"\u201ePionierzy, marzyciele\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja-540x303.jpg\" alt=\"\u201ePionierzy, marzyciele\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"303\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja-540x303.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja-900x505.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja-576x323.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-44222\" class=\"wp-caption-text\">\u201ePionierzy, marzyciele\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Po rozpadzie ZSRR w 1991 roku nowa w\u0142adza na czele z prezydentem Borysem Jelcynem rozpocz\u0119\u0142a reformy, kt\u00f3re mia\u0142y doprowadzi\u0107 do uczynienia z Rosji republiki liberalno-demokratycznej na wz\u00f3r zachodni. Otwarto archiwa, kultur\u0119 zdominowa\u0142y nurty obrachunkowe rozprawiaj\u0105ce si\u0119 ze zbrodniami minionego ustroju i ujawniaj\u0105ce tabuizowane w warunkach cenzury problemy spo\u0142eczne. Jednocze\u015bnie telewizj\u0119 i kino opanowa\u0142a zachodnia popkultura. Niestety, nieudolne reformy, bandycka prywatyzacja, rozwarstwienie ekonomiczne, wzrost przest\u0119pczo\u015bci (w tym mafijne porachunki na ulicach miast) doprowadzi\u0142y do rozczarowania projektem europejskiej modernizacji. Rozczarowanie dotyczy\u0142o nie tylko materialnych warunk\u00f3w egzystencji po transformacji ustrojowej. Obywatele postradzieckiej Rosji wychowani w rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej pa\u0144stwo wyznacza\u0142o wyrazist\u0105 hierarchi\u0119 warto\u015bci, misje i cele, znale\u017ali si\u0119 nagle w aksjologicznej i symbolicznej pr\u00f3\u017cni. Utracili to\u017csamo\u015b\u0107 sowieck\u0105, a nie zyskali nowej \u2013 europejsko-rosyjskiej.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-44216 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\/pionierzy-marzyciele-rosja'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pionierzy-marzyciele-rosja-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePionierzy, marzyciele\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-44222\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-44222'>\n\t\t\t\t\u201ePionierzy, marzyciele\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\/graffiti-rosja'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/graffiti-rosja-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eGraffiti\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-44221\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-44221'>\n\t\t\t\t\u201eGraffiti\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\/28-panfilowcow'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/28-panfi\u0142owc\u00f3w-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e28 panfi\u0142owc\u00f3w\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-44220\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-44220'>\n\t\t\t\t\u201e28 panfi\u0142owc\u00f3w\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Wszystko to doprowadzi\u0142o do wzrostu nastroj\u00f3w nostalgicznych oraz idealizacji pami\u0119ci o ZSRR. Kiedy w 2000 roku szef FSB W\u0142adimir Putin zosta\u0142 prezydentem, reaktywowanie sowieckich symboli i mit\u00f3w sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 polityki to\u017csamo\u015bciowej pa\u0144stwa. Jednym z pierwszych symbolicznych gest\u00f3w prezydenta by\u0142o przywr\u00f3cenie hymnu radzieckiego (z odpowiednio przystosowanymi s\u0142owami). Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej okre\u015bli\u0142 on rozpad ZSRR jako \u201enajwi\u0119ksz\u0105 katastrof\u0119 geopolityczn\u0105 XX wieku\u201d. Przy tym Putin spu\u015bcizn\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego traktuje wybi\u00f3rczo \u2013 usuwa z niej ca\u0142kowicie socjalizm, akcentuje natomiast model w\u0142adzy (monopartyjna, autorytarna), mit imperialny, sakralizacj\u0119 pa\u0144stwa, rang\u0119 s\u0142u\u017cb specjalnych oraz opozycj\u0119 wobec zachodnich modeli polityczno-spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>Jakie mamy dzi\u015b efekty tej polityki? Wzrost autorytetu Stalina (w styczniu 2017 roku w badaniu Centrum Lewady za najwybitniejszego cz\u0142owieka wszech czas\u00f3w najwi\u0119cej respondent\u00f3w uzna\u0142o Stalina, drugie miejsce zaj\u0105\u0142 Putin, trzecie \u2013 Puszkin), przepisywanie historii \u2013 na przyk\u0142ad w podr\u0119czniku uniwersyteckim z 2010 roku Stalina nazwano \u201eefektywnym mened\u017cerem\u201d (ostatecznie podr\u0119cznik wycofano), do Kodeksu karnego wprowadzono artyku\u0142 pozwalaj\u0105cy kara\u0107 za rozpowszechnianie fa\u0142szywych informacji o udziale ZSRR w II wojnie \u015bwiatowej (m.in. za twierdzenie, \u017ce we wrze\u015bniu 1939 roku Niemcy i ZSRR wsp\u00f3lnie napad\u0142y na Polsk\u0119), aneksja Krymu, wojenna retoryka \u2013 przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107.<\/p>\n<p><strong>Gu\u0142ag <em>light<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Najszybciej na zmian\u0119 ideologicznego kursu zareagowa\u0142a telewizja. Symptomatyczny by\u0142 pod tym wzgl\u0119dem program wyemitowany 31 grudnia 1996 roku. Dla Rosjan Nowy Rok jest najwa\u017cniejszym \u015bwi\u0119tem, w czasie kt\u00f3rego tradycyjnie ogl\u0105da si\u0119 or\u0119dzie prezydenta i sylwestrowy program rozrywkowy. Tym razem kana\u0142 pa\u0144stwowy wyemitowa\u0142 film-klip <em>Stare piosenki o sprawach najwa\u017cniejszych<\/em> (1996, D. Fiks) \u2013 zbi\u00f3r szlagier\u00f3w epoki stalinowskiej po\u0142\u0105czonych prymitywn\u0105 fabu\u0142\u0105 nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do socrealistycznej komedii muzycznej <em>Weso\u0142y Jarmark<\/em> (1949, I. Pyrjew). <em>Stare piosenki<\/em> wyznaczy\u0142y nowy model artystycznej \u201eobr\u00f3bki\u201d stalinizmu \u2013 pozbawianie go historyczno-ideologicznych k\u0142\u00f3w, a pozostawianie nostalgicznej retro-atrybutyki. W efekcie remake propagandowego peanu o szcz\u0119\u015bliwym \u017cyciu na ko\u0142chozowej powojennej wsi (na kt\u00f3rej w rzeczywisto\u015bci ludzie przymierali g\u0142odem) nijak nie demistyfikowa\u0142 fa\u0142szu pierwowzoru. Estetyka kiczu, sitcomu, przesady mia\u0142a pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 postmodernistycznego cudzys\u0142owu (wiele scen to sparodiowane cytaty z kina radzieckiego tamtych lat), zaznacza\u0107 parodyjn\u0105 ram\u0119 odbioru. W ko\u0142chozie nikt nie pracuje, wszyscy zaj\u0119ci s\u0105 romansami, ale sto\u0142y uginaj\u0105 si\u0119 od jedzenia, a na podtuczonego wi\u0119\u017ania gu\u0142agu czeka \u017cona z ciep\u0142ym obiadem i nastrojonym akordeonem. Tw\u00f3rcom prawdopodobnie wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce po pi\u0119ciu latach \u201eobrachunku\u201d z grzechami systemu da si\u0119 potraktowa\u0107 kino i piosenki okresu stalinizmu jako rozpoznawalny tekst kultury masowej, z kt\u00f3rym mo\u017cna podj\u0105\u0107 lekk\u0105 gr\u0119. Tymczasem sfrustrowani widzowie nie zechcieli dostrzec postmodernistycznej umowno\u015bci, odbieraj\u0105c film w kluczu nostalgiczno-sentymentalnym.<\/p>\n<p>Mitologizacja przesz\u0142o\u015bci jest charakterystycznym mechanizmem pami\u0119ci nostalgicznej, kt\u00f3ra konkretn\u0105 czasoprzestrze\u0144 przemienia w niepoddaj\u0105c\u0105 si\u0119 dyskursywnej analizie sakraln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 (por. Dubin 2006, s. 199). Wed\u0142ug Swiet\u0142any Boym nostalgia to \u201epr\u00f3ba przezwyci\u0119\u017cenia nieodwracalno\u015bci up\u0142ywu czasu, przekszta\u0142cenia czasu historycznego w przestrze\u0144 mitologiczn\u0105\u201d (Boym 2013). W warunkach rynkowych uproszczone reprezentacje radzieckiej przesz\u0142o\u015bci sta\u0142y si\u0119 chodliwym towarem. Niedawno nostalgiczny przemys\u0142 zaproponowa\u0142 m\u0142odemu pokoleniu mocne sowieckie papierosy Bie\u0142omorkana\u0142 w wersji z filtrem. \u201eBie\u0142omory\u201d trafi\u0142y do radzieckich palaczy w 1932 roku jako cz\u0119\u015b\u0107 kampanii promuj\u0105cej budow\u0119 Kana\u0142u Bia\u0142omorsko-Ba\u0142tyckiego \u2013 pierwsz\u0105 \u201einwestycj\u0119\u201d w ca\u0142o\u015bci wykonan\u0105 przez wi\u0119\u017ani\u00f3w \u0142agr\u00f3w (dane o liczbie ofiar wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy 25 a 80 tysi\u0119cy). Poeta Lew Rubinsztejn, przestrzegaj\u0105c przed komercjalizacj\u0105 atrybut\u00f3w epoki stalinowskiej, skomentowa\u0142 bie\u0142omory <em>light<\/em> nast\u0119puj\u0105co: \u201eTypowy socjalizm z ludzk\u0105 twarz\u0105. A wyra\u017caj\u0105c si\u0119 ostrzej \u2013 Gu\u0142ag z filtrem\u201d (Rubinsztejn 2000, s. 223).<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 1.17em;\">Wiecz\u00f3r przed telewizorem<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Podobny filtr na rzeczywisto\u015b\u0107 radzieck\u0105 nak\u0142adaj\u0105 tw\u00f3rcy seriali telewizyjnych, kt\u00f3rych akcja toczy si\u0119 w ZSRR. A\u017c trzy seriale ostatniej dekady: <em>Ciemna strona ksi\u0119\u017cyca<\/em> (Sreda, 2012\u2013), <em>Czarnobyl. Strefa obco\u015bci<\/em> (CineLab, 2014\u2013), <em>Z powrotem w ZSRR<\/em> (Magnum-film, 2011\u20132012) eksploatuj\u0105 w\u0105tek podr\u00f3\u017cy w czasie \u2013 ich bohaterowie przenosz\u0105 si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci w lata 70. i 80. i pr\u00f3buj\u0105 zapobiec zdarzeniom, kt\u00f3re negatywnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na ich \u017cycie osobiste lub histori\u0119 kraju. W dw\u00f3ch z tych produkcji akcja drugiego sezonu toczy si\u0119 w alternatywnej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci (rok 2011 i 2014), w kt\u00f3rej ZSRR si\u0119 nie rozpad\u0142. Wida\u0107 tu brak zadomowienia w tera\u017aniejszo\u015bci i niezgod\u0119 na wydarzenia historyczne. Problemy te nie zostaj\u0105 jednak stematyzowane \u2013 wydaje si\u0119, \u017ce \u201eradziecko\u015b\u0107\u201d s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie jako rozpoznawalna dekoracja, za\u015b na pierwszy rzut oka ma\u0142o znacz\u0105ce sceny konstruuj\u0105 obraz ZSRR jako krainy niewinno\u015bci, w kt\u00f3rej nie trzeba zamyka\u0107 samochod\u00f3w, bo nie ma z\u0142odziei, a porz\u0105dny obywatel u\u015bmiecha si\u0119 na widok milicjanta. W <em>Ciemnej stronie ksi\u0119\u017cyca<\/em> oficer policji So\u0142owjow z 2011 roku trafia do pracy na posterunek w 1979 roku i musi zacz\u0105\u0107 pow\u015bci\u0105ga\u0107 brutalne przyzwyczajenia, poniewa\u017c okazuje si\u0119, \u017ce w radzieckiej milicji nie bije si\u0119 podejrzanych, nie stosuje si\u0119 gr\u00f3\u017ab podczas przes\u0142ucha\u0144 itd.<\/p>\n<p>Od ko\u0144ca 2005 roku niemal jednocze\u015bnie pokazywano serialowe ekranizacje pi\u0119ciu utwor\u00f3w tak zwanej literatury zatrzymanej (nieopublikowanej za \u017cycia autor\u00f3w z powod\u00f3w politycznych), mi\u0119dzy innymi <em>Mistrza i Ma\u0142gorzaty<\/em> Bu\u0142hakowa (2005, W. Bortko), <em>Kr\u0119gu pierwszego<\/em> So\u0142\u017cenicyna (2006, G. Panfi\u0142ow) i <em>Doktora \u017bywago<\/em> Pasternaka (2006, A. Proszkin). Wszystkie te teksty w swoim czasie odwa\u017cnie krytykowa\u0142y re\u017cim \u2013 ich ekranizacje powinny zatem pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 demitologizuj\u0105c\u0105 epok\u0119. Kreml \u015bci\u015ble nadzoruje program g\u0142\u00f3wnych stacji telewizyjnych, jako \u017ce \u201ema\u0142y ekran\u201d jest wci\u0105\u017c najskuteczniejszym instrumentem kszta\u0142towania opinii publicznej oraz jedyn\u0105 instytucj\u0105 konsoliduj\u0105c\u0105 wielomilionowe spo\u0142ecze\u0144stwo. Powstaje wi\u0119c pytanie o cel zaatakowania widza ekranizacjami antysowieckich utwor\u00f3w. W\u015br\u00f3d badaczy pojawi\u0142a si\u0119 hipoteza, \u017ce chodzi o zaw\u0142aszczenie symbolicznego kapita\u0142u najpopularniejszych tekst\u00f3w literatury rosyjskiej XX wieku poprzez zaproponowanie odbiorcom interpretacji wizualnie sugestywnej, a jednocze\u015bnie politycznie bardziej neutralnej. Serialowe wersje klasyki by\u0142yby zatem pr\u00f3b\u0105 przej\u0119cia kontroli nad czytelnicz\u0105 wyobra\u017ani\u0105, \u201ez\u0142agodzenia najbardziej radykalnych, traumatycznych wersji przesz\u0142o\u015bci lub (\u2026) zast\u0105pienia negatywnych obraz\u00f3w radzieckiej rzeczywisto\u015bci nostalgiczn\u0105 apologi\u0105\u201d (Kaspe 2006, s. 280).<\/p>\n<p>Radykalna reinterpretacja mog\u0142aby wywo\u0142a\u0107 bunt u widza dobrze znaj\u0105cego literacki orygina\u0142, dlatego powy\u017cszy efekt jest osi\u0105gany za spraw\u0105 niewielkich przesuni\u0119\u0107 w konstruowaniu postaci, usuwaniu ironicznego kontekstu z dialog\u00f3w itd. Na przyk\u0142ad w powie\u015bci <em>Kr\u0105g pierwszy<\/em> scena po\u017cegnania wi\u0119\u017ania z koleg\u0105 wysy\u0142anym do ci\u0119\u017cszego \u0142agru jest wyra\u017anie ironiczna. Naturaln\u0105 przy d\u0142ugim rozstaniu replik\u0119 \u201episz do mnie\u201d narrator komentuje: \u201eI obaj si\u0119 roze\u015bmiali. Mi\u0119dzy wyspami Gu\u0142agu nie by\u0142o korespondencji\u201d. W serialu aktorzy odgrywaj\u0105 ten dialog powa\u017cnie, melodramatycznie.<\/p>\n<p>Mechanizm \u201edodawania filtra\u201d do krytycznych narracji o \u017cyciu w ZSRR mo\u017cna zaobserwowa\u0107 te\u017c na du\u017cym ekranie. W 2015 roku Stanis\u0142aw Goworuchin, zdeklarowany putinista, nakr\u0119ci\u0142 film <em>Koniec pi\u0119knej epoki<\/em> na motywach opowiada\u0144 dysydenta Siergieja Dow\u0142atowa, tytu\u0142 zapo\u017cyczaj\u0105c z wiersza innego kontestatora radzieckiej utopii, Josifa Brodskiego. Dow\u0142atow, demistyfikator absurd\u00f3w radzieckiej rzeczywisto\u015bci, w tomie <em>Kompromis<\/em> pisa\u0142 o fa\u0142szu jako formule \u017cycia spo\u0142ecznego w czasach zastoju (lata 70.). Goworuchin problematyk\u0119 etyczn\u0105 zredukowa\u0142 do niezb\u0119dnego dla sp\u00f3jno\u015bci postaci i fabu\u0142y minimum, skupi\u0142 si\u0119 natomiast na warstwie wizualnej. Wysmakowane czarno-bia\u0142e zdj\u0119cia stylizowane na Felliniego, detale odzie\u017cy, wystroju wn\u0119trz, \u017curnalowo pi\u0119kni aktorzy, kt\u00f3rzy do biura chodz\u0105 w kreacjach jak z paryskiego butiku \u2013 wszystko to jest tak estetycznie poci\u0105gaj\u0105ce, \u017ce uniewa\u017cnia werbalizowane przez bohater\u00f3w niezadowolenie.<\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 1em;\">Dzi\u015b prawdziwych tytan\u00f3w ju\u017c nie ma<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Najbardziej nieoczywisty zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem formy, jak i tre\u015bci okaza\u0142 si\u0119 film <em>Pierwsi na Ksi\u0119\u017cycu<\/em> (2005, A. Fiedorczenko) \u2013 mockument o rzekomym wystrzeleniu pierwszej radzieckiej rakiety kosmicznej w 1938 roku. Film jest kompilacj\u0105 prawdziwych kronik filmowych z lat 30. oraz materia\u0142\u00f3w pseudodokumentalnych nakr\u0119conych analogow\u0105 aparatur\u0105, perfekcyjnie imituj\u0105cych archiwalne ta\u015bmy z tamtego okresu. W warstwie fabularnej to historia skonstruowania pierwszej radzieckiej rakiety i przygotowania za\u0142ogi do lotu kosmicznego, historia \u201eprostych radzieckich nadludzi\u201d, gotowych do przekraczania fizycznych ogranicze\u0144 i ca\u0142kowitego po\u015bwi\u0119cenia dla post\u0119pu, szcz\u0119\u015bcia ludzko\u015bci, pot\u0119gi kraju, a po nieudanej pr\u00f3bie kosmicznej cynicznie zlikwidowanych przez NKWD. Sam re\u017cyser twierdzi\u0142, \u017ce kr\u0119ci\u0142 film \u201eo Pokoleniu Tytan\u00f3w\u201d (Kowa\u0142ow 2007) \u2013 unikatowym gatunku ludzi lat 20.\u201330., oddanych socjalistycznej idei.<\/p>\n<p>W tym uj\u0119ciu na pierwszy plan wysuwa si\u0119 typowa nostalgiczna narracja \u2013 t\u0119sknota za cz\u0142owiekiem z \u017celaza. Prosty w\u0105tek obrasta jednak warstwami wizualnych metafor, migotliwych znacze\u0144 wzajemnie si\u0119 komentuj\u0105cych i podwa\u017caj\u0105cych, z kt\u00f3rych wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 dwa zasadnicze problemy. Po pierwsze \u2013 tragizm pokolenia utopist\u00f3w sowieckiego mi\u0119dzywojnia, kt\u00f3rzy sw\u00f3j talent ostatecznie zamiast s\u0142u\u017cbie ludzko\u015bci oddali nieludzkiemu re\u017cimowi. Okazali si\u0119 tytanami na smyczy dyktatora, herosami i niewolnikami jednocze\u015bnie. Ich histori\u0119 poznajemy z dw\u00f3ch \u017ar\u00f3de\u0142: oficjalnych propagandowych kronik (wizerunek heroiczny) oraz nagra\u0144 NKWD, kt\u00f3re rejestrowa\u0142o ka\u017cdy ich krok. Nieprzypadkowo cz\u0142onkini kosmicznej za\u0142ogi o symbolicznym imieniu i nazwisku Nadie\u017cda Swiet\u0142aja (Nadzieja \u015awietlana) ginie zagazowana przez NKWD.<\/p>\n<p>Drugi istotny obszar namys\u0142u w filmie Fiedorczenki dotyczy mo\u017cliwo\u015bci dost\u0119pu do tak zwanej prawdy historycznej, dzia\u0142ania mechanizm\u00f3w pami\u0119ci. Stary pracownik archiwum, wpuszczaj\u0105c ekip\u0119 mi\u0119dzy p\u00f3\u0142ki z rolkami ta\u015bm, wyg\u0142asza znamienn\u0105 sentencj\u0119: \u201eWszystko, co by\u0142o, mog\u0142o zosta\u0107 sfilmowane, a je\u015bli zosta\u0142o sfilmowane, to znaczy, \u017ce by\u0142o\u201d. Fiedorczenko podejmuje gr\u0119 z tym sylogizmem, tworz\u0105c imitacj\u0119 stalinowskich kronik filmowych, kt\u00f3re z kolei same by\u0142y imitacj\u0105 rzeczywisto\u015bci. Paradoksalnie \u201eimitacja imitacji\u201d ostrzega przed tak siln\u0105 w kinie nostalgicznym pokus\u0105 tworzenia ca\u0142o\u015bciowych, monologicznych obraz\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, do kt\u00f3rej dost\u0119p jest zapo\u015bredniczony przez kolejne warstwy reprezentacji.<\/p>\n<p>Takiej pokusy unikn\u0119\u0142a te\u017c Natalia Kudriaszowa w <em>Pionierach marzycielach<\/em> (2015), konsekwentnie stosuj\u0105c zamiast trybu \u201etak by\u0142o\u201d tryb \u201etak to pami\u0119tam\u201d. Realistyczne sceny z \u017cycia tr\u00f3jki g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w, 35-latk\u00f3w robi\u0105cych karier\u0119 finansow\u0105 w stolicy (bazuj\u0105ce na historiach opowiadanych przez znajomych re\u017cyserki), przeplataj\u0105 si\u0119 z onirycznymi wspomnieniami z dzieci\u0144stwa radzieckich siedmiolatk\u00f3w, kt\u00f3rych czeka inicjacja \u2013 pasowanie na pionier\u00f3w. Film mo\u017cna uzna\u0107 za manifest pokolenia, kt\u00f3rego idea\u0142y ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w radzieckiej szkole i organizacjach pionierskich, a kt\u00f3re w wieku wczesnoszkolnym prze\u017cy\u0142o rozpad ZSRR. Wychowanie w kulcie heroicznego czynu dla dobra og\u00f3\u0142u w \u015bwiecie dzikiego kapitalizmu rodzi frustracj\u0119, kompleksy, poczucie pustki. Film mo\u017cna odbiera\u0107 z perspektywy antynostalgicznej \u2013 jako opowie\u015b\u0107 o ludziach wykrzywionych w dzieci\u0144stwie przez system, wychowywanych do heroicznej \u015bmierci i dlatego niezdolnych do normalnego \u017cycia. R\u00f3wnie przekonuj\u0105co wygl\u0105da jednak z perspektywy nostalgicznej \u2013 jako historia ma\u0142ych tytan\u00f3w marz\u0105cych o wynalezieniu tabletki nie\u015bmiertelno\u015bci, z kt\u00f3rych mieszcza\u0144ska egzystencja uczyni\u0142a biurowy plankton, marnuj\u0105c ich potencja\u0142. Ci\u0105g\u0142y dialog tych dw\u00f3ch perspektyw stanowi o warto\u015bci filmu.<\/p>\n<p><strong>Socrealizm 2.0<\/strong><\/p>\n<p>Co znacz\u0105ce, w obu opisywanych filmach wida\u0107 fascynacj\u0119 monumentaln\u0105 socrealistyczn\u0105 architektur\u0105, estetyk\u0105 totalitarnych rytua\u0142\u00f3w \u2013 symetri\u0105 parad, biel\u0105 kokard, czerwieni\u0105 pionierskiej chustki, gestem synchronicznego salutowania jako wizualnym tworzywem obrazu kinowego. W <em>Graffiti<\/em> (2006, I. Apasjan) t\u0119sknota za sztuk\u0105 zbli\u017caj\u0105c\u0105 artyst\u0119 do ludu, dostarczaj\u0105c\u0105 pozytywnych wzor\u00f3w i g\u0142\u0119bokich wzrusze\u0144, integruj\u0105c\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych warto\u015bci \u2013 czyli za socrealizmem \u2013 staje si\u0119 elementem fabu\u0142otw\u00f3rczym.<\/p>\n<p>Student moskiewskiej ASP Artiom w ramach kary za malowanie nielegalnych graffiti zamiast na sta\u017c do W\u0142och jedzie na rosyjsk\u0105 prowincj\u0119. Tam zgadza si\u0119 wykona\u0107 cha\u0142tur\u0119 dla szefa miejscowej administracji \u2013 malowid\u0142o w domu kultury przedstawiaj\u0105ce dzia\u0142aczy lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. W trakcie pracy okazuje si\u0119, \u017ce prawie wszyscy modele maj\u0105 w\u015br\u00f3d bliskich kogo\u015b, kto zgin\u0105\u0142 na froncie (podczas II wojny \u015bwiatowej, w Afganistanie czy w Czeczenii), i nalegaj\u0105, \u017ceby ich podobizny te\u017c znalaz\u0142y si\u0119 na malowidle. Do Artioma sp\u0142ywaj\u0105 dziesi\u0105tki zdj\u0119\u0107 dziadk\u00f3w, m\u0119\u017c\u00f3w, syn\u00f3w. W efekcie powstaje monumentalny portret zbiorowy poleg\u0142ych radzieckich i rosyjskich \u017co\u0142nierzy wykonany w najlepszych tradycjach malarstwa socrealistycznego, a Artiom pojmuje, \u017ce aby zosta\u0107 prawdziwym artyst\u0105, nie trzeba jecha\u0107 do W\u0142och. Trzeba pozna\u0107 i zrozumie\u0107 prosty lud rosyjski.<\/p>\n<p>\u017beby troch\u0119 skomplikowa\u0107 ten banalny wyd\u017awi\u0119k, dodam, \u017ce film w warstwie ideowej g\u0142osz\u0105cy pochwa\u0142\u0119 socrealizmu, w warstwie formalnej ma z t\u0105 estetyk\u0105 niewiele wsp\u00f3lnego. Apasjan ch\u0119tnie ucieka si\u0119 do realizmu magicznego, groteski, ironii, obsceny, cytat\u00f3w z malarstwa i popkultury. Mamy zatem do czynienia z tworem hybrydowym \u2013 postmodernistycznym w formie, a socrealistycznym w tre\u015bci. Mark Lipowiecki, uznaj\u0105c tego rodzaju zjawiska za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych tendencji w kulturze rosyjskiej po 2000 roku, zaproponowa\u0142 termin \u201epost-soc\u201d (postmodernizm + socrealizm). Post-soc to \u201esymbiotyczne relacje mi\u0119dzy postsowieck\u0105 kultur\u0105 masow\u0105 i socrealistycznymi mitologiami, mo\u017cliwe dzi\u0119ki postmodernistycznej hybrydyzacji dyskurs\u00f3w\u201d (Lipowiecki 2008, s. 728). W <em>Graffiti<\/em> elementy postmodernistycznej estetyki niczego nie dekonstruuj\u0105. Przeciwnie \u2013 kamufluj\u0105 patos konserwatywnego przes\u0142ania w znacznym stopniu aktualizuj\u0105cego rozpoznawalne radzieckie koncepty, takie jak opozycja Rosja\/Zach\u00f3d (tutaj: rosyjska prowincja\/W\u0142ochy), dobre ni\u017csze klasy (biedota i \u017co\u0142nierze) \/ \u017ali przedsi\u0119biorcy, prosty lud jako nosiciel prawdy, artysta w s\u0142u\u017cbie spo\u0142ecze\u0144stwa, patriotyzm, militaryzm.<\/p>\n<p><strong>Stara dobra wojna<\/strong><\/p>\n<p>Zwyci\u0119stwo w II wojnie \u015bwiatowej to nie tylko wa\u017cny element dyskursu nostalgicznego \u2013 to podstawa wsp\u00f3\u0142czesnej polityki historyczno-to\u017csamo\u015bciowej, spajaj\u0105ca zr\u00f3\u017cnicowany etnicznie federacyjny kraj. Doceniaj\u0105c konsolidacyjn\u0105 funkcj\u0119 pami\u0119ci o Wielkiej Wojnie Ojczy\u017anianej (dalej: WWO), w\u0142adze dok\u0142adaj\u0105 stara\u0144, by przenie\u015b\u0107 wydarzenie historyczne w sfer\u0119 \u015bwi\u0119tego mitu, rytua\u0142u niepoddaj\u0105cego si\u0119 krytycznej ocenie. Filmy wojenne, dotowane z bud\u017cetu pa\u0144stwa i wchodz\u0105ce na ekrany dwa razy do roku na 9 maja (Dzie\u0144 Zwyci\u0119stwa) i 4 listopada (Dzie\u0144 Jedno\u015bci Narodowej), s\u0105 jedn\u0105 z wielu sk\u0142adowych tego rozbudowanego politycznego rytu. Dopasowanie obrazu wojny do cel\u00f3w bie\u017c\u0105cej polityki putinowskiej Rosji odbywa\u0142o i dalej odbywa si\u0119 poprzez \u201einkrustowanie tego obrazu (\u2026) z jednej strony symbolami imperialnymi i prawos\u0142awnymi, a z drugiej chwytami hollywoodzkiej poetyki i pirotechniki\u201d (Dubin 2004). Inne manipulacje na materiale historycznym maj\u0105 zast\u0105pi\u0107 przestarza\u0142e tre\u015bci bolszewicko-komunistyczne narodowo-patriotycznymi oraz konstruowa\u0107 opowie\u015b\u0107 o wojnie jako do\u015bwiadczeniu w spos\u00f3b bezpo\u015bredni kszta\u0142tuj\u0105cym to\u017csamo\u015b\u0107 dzisiejszych Rosjan.<\/p>\n<p>Kasowy <em>Stalingrad<\/em> (2013, F. Bondarczuk) z powodzeniem \u0142\u0105czy estetyk\u0119 hollywoodzkich superprodukcji z rodzimym dydaktyzmem. Melodramatyczna akcja \u2013 historia romansu oficera Wehrmachtu z rosyjsk\u0105 pi\u0119kno\u015bci\u0105 Masz\u0105 oraz mi\u0142o\u015bci pi\u0119ciu czerwonoarmist\u00f3w do Katii, mieszkaj\u0105cej z nimi w zbombardowanym domu \u2013 aktualizuje nacechowane ideologiczne binarne opozycje. Oparte na \u017c\u0105dzy uczucie Niemca do Rosjanki (ten w\u0105tek funduje widzom zmys\u0142owe sceny w ruinach miasta) okazuje si\u0119 \u015bmierciono\u015bny nie tylko dla kochank\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c dla os\u00f3b postronnych. Tymczasem p\u0142yn\u0105ca ze wsp\u00f3\u0142czucia czysta relacja Katii z pi\u0119cioma radzieckimi rycerzami, kt\u00f3rzy opiekuj\u0105 si\u0119 ni\u0105 jak siostr\u0105 (stosunki fizyczne pozostaj\u0105 w sferze domys\u0142\u00f3w), p\u00f3ki wszyscy nie polegn\u0105 w walce z wrogiem, owocuje nowym \u017cyciem, i to nie byle jakim. Syn rosyjskiej niewiasty i pi\u0119ciu wojownik\u00f3w (biologiczne ojcostwo okazuje si\u0119 ma\u0142o istotne) w 2011 roku po tsunami w Japonii jako ratownik rosyjskiego Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych wyci\u0105ga spod gruz\u00f3w pi\u0119cioro m\u0142odych Niemc\u00f3w. Potomek radzieckich \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy wyzwolili ludzko\u015b\u0107 od faszyzmu, dalej jej s\u0142u\u017cy, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c potomk\u00f3w samych faszyst\u00f3w. W filmie Bondarczuka wojna mi\u0119dzy konkretnymi obozami geopolitycznymi staje si\u0119 archetypow\u0105 opowie\u015bci\u0105 o odwiecznej walce dobra ze z\u0142em. Ani s\u0142owa o Stalinie, partii, bolszewikach. W finale syn \u201epi\u0119ciu\u201d zza kadru zapewnia: \u201eDzi\u0119ki moim ojcom i ojcom moich rodak\u00f3w zupe\u0142nie nie wiem, co to wojna\u201d, widocznie uznaj\u0105c wojny czecze\u0144skie czy konflikt z Gruzj\u0105 za operacje pokojowe.<\/p>\n<p>Dyskusja o prawdzie historycznej w kinie rozgorza\u0142a wok\u00f3\u0142 <em>28 panfi\u0142owc\u00f3w<\/em> (2016, K. Dru\u017cynin, A. Szaljopa) \u2013 ekranizacji legendy radzieckiej propagandy o 28 \u017co\u0142nierzach dywizji genera\u0142a Panfi\u0142owa, kt\u00f3rzy 16 listopada 1941 roku zniszczyli 18 niemieckich czo\u0142g\u00f3w, broni\u0105c drogi na Moskw\u0119. Zainicjowany jako skuteczny projekt crowdfundingowy (a wi\u0119c fakt spo\u0142eczny), kilka lat p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 dotacj\u0119 pa\u0144stwow\u0105. W efekcie powsta\u0142 tw\u00f3r paradoksalny \u2013 surowa, niemal dokumentalna stylistyka (pozbawione rysunku psychologicznego, podobne do siebie postaci, szcz\u0105tkowe dialogi, ca\u0142kowity brak w\u0105tk\u00f3w pobocznych, drobiazgowa rekonstrukcja reali\u00f3w i przebiegu bitwy) pos\u0142u\u017cy\u0142a do opowiedzenia mitu. Kiedy szef Archiwum Pa\u0144stwowego Siergiej Mironienko (p\u00f3\u017aniej zdymisjonowany) o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce heroiczny czyn 28 panfi\u0142owc\u00f3w to s\u0142abo poparty faktami wymys\u0142 korespondent\u00f3w wojennych, w obronie legendy stan\u0105\u0142 sam minister kultury W\u0142adimir Miedinski, m\u00f3wi\u0105c: \u201eNawet je\u015bli ta historia zosta\u0142a zmy\u015blona od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, nawet je\u015bli by nie by\u0142o Panfi\u0142owa (\u2026) \u2013 to \u015bwi\u0119ta legenda, kt\u00f3rej nie wolno rusza\u0107, a ludzie, kt\u00f3rzy to robi\u0105, s\u0105 sko\u0144czonymi \u0142ajdakami\u201d, po czym przyzna\u0142 re\u017cyserom nagrod\u0119 za wierno\u015b\u0107 prawdzie historycznej. Sam Szaljopa natomiast uku\u0142 poj\u0119cie nadrz\u0119dnej wobec fakt\u00f3w \u201eprawdy narodowej\u201d.<\/p>\n<p>Om\u00f3wione dzie\u0142a nie podejmuj\u0105 temat\u00f3w politycznie niepoprawnych, a spo\u0142ecze\u0144stwo radzieckie przedstawiaj\u0105 jako ideowy monolit. Na tym tle rozgromione przez krytyk\u0119 i zlekcewa\u017cone przez widz\u00f3w filmy Nikity Micha\u0142kowa <em>Spaleni s\u0142o\u0144cem 2<\/em> (2010) i <em>Spaleni s\u0142o\u0144cem 2: Cytadela<\/em> (2011) robi\u0105 wra\u017cenie rewizjonistycznych. Artystycznie w\u0105tpliwe dzie\u0142a pokazuj\u0105 wojenne zbrodnie w\u0142adzy radzieckiej przeciwko w\u0142asnym obywatelom: demoralizacj\u0119 dow\u00f3dztwa, wysy\u0142anie do ataku nieuzbrojonych cywil\u00f3w, oddzia\u0142y zaporowe NKWD strzelaj\u0105ce do cofaj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy itd. Dlaczego kremlowski polityk za pieni\u0105dze z bud\u017cetu tworzy takie kino? Pod warstw\u0105 politycznej krytyki Micha\u0142kow konstruuje rusofilski mit \u015bwi\u0119tego ludu rosyjskiego, kt\u00f3ry zwyci\u0119\u017cy\u0142 nie dzi\u0119ki Stalinowi, strategii czy uzbrojeniu, lecz za spraw\u0105 czysto\u015bci moralnej. Dlatego krwawy czerwony genera\u0142 Kotow, kt\u00f3ry w pierwszej cz\u0119\u015bci pad\u0142 ofiar\u0105 stalinowskiej czystki, w \u0142agrze, w karnym batalionie na froncie, a p\u00f3\u017aniej jako przywr\u00f3cony do \u0142ask dow\u00f3dca odbywa swoist\u0105 pokut\u0119 za okrucie\u0144stwa, jakich dopu\u015bci\u0142 si\u0119 wobec rodak\u00f3w podczas wojny domowej. Oczyszczony moralnie, z cudem ocala\u0142\u0105 i \u015bwie\u017co ochrzczon\u0105 c\u00f3rk\u0105 Nadi\u0105 jedzie zdobywa\u0107 Berlin. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na w\u0105tki religijne, \u015bwiadcz\u0105ce o pr\u00f3bach \u201eprzykrojenia\u201d obrazu WWO do aktualnej polityki sojuszu Cerkwi z tronem oraz tradycyjnej koncepcji to\u017csamo\u015bci narodowej opartej na prawos\u0142awiu.<\/p>\n<p>Mocna pozycja mitu wojennego w rosyjskim kinie wpisuje si\u0119 w szersz\u0105 tendencj\u0119 \u2013 militaryzacj\u0119 kultury rosyjskiej XXI wieku. Widz rosyjski przywyk\u0142 do \u201etraktowania wojny jako normy (\u2026) i utrwala sobie wyobra\u017cenie o ci\u0105g\u0142ej wojnie z tymi czy innymi wrogami (wewn\u0119trznymi i zewn\u0119trznymi) jako o metazdarzeniu \u0142\u0105cz\u0105cym przesz\u0142o\u015b\u0107 Rosji (przede wszystkim sowieck\u0105) z jej tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 i przysz\u0142o\u015bci\u0105\u201d (Lipowiecki 2008, s. 738). Owo metazdarzenie podporz\u0105dkowuje nostalgi\u0119 za ZSRR nadrz\u0119dnej nostalgii za imperium i stawia w jednym szeregu czerwonoarmist\u00f3w spod Stalingradu, szeregowc\u00f3w z <em>9. kompanii<\/em> (2005, F. Bondarczuk) i bia\u0142ego genera\u0142a Ko\u0142czaka (<em>Admira\u0142<\/em> [2008, A. Krawczuk]), poniewa\u017c wszyscy s\u0142u\u017cyli mocarstwu rosyjskiemu w jego kolejnych historycznych wcieleniach.<\/p>\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n<p>S. Boym, <em>Buduszczeje nostalgii<\/em>, \u201eNieprikosnowiennyj Zapas\u201d 2013, <a href=\"http:\/\/www.nlobooks.ru\/node\/3725\">http:\/\/www.nlobooks.ru\/node\/3725<\/a>.<\/p>\n<p>B. Dubin, <em>Krowawaja\u201d wojna i \u201ewielikaja\u201d pobieda. O konstruirowanii i pieriedacze kollektiwnych priedstawlenij w Rosii 1970\u20132000-ch godow<\/em>, \u201eOtieczestwiennyje Zapiski\u201d 2004, nr 5, <a href=\"http:\/\/magazines.russ.ru\/oz\/2004\/5\/2004_5_5.html\">http:\/\/magazines.russ.ru\/oz\/2004\/5\/2004_5_5.html<\/a>.<\/p>\n<p>B. Dubin, <em>Staroje i nowoje w trioch tieleekranizacyjach 2005 goda<\/em>, \u201eNowoje Litieraturnoje Obozrienije\u201d 2006, nr 78, s. 194\u2013204.<\/p>\n<p>I. Kaspe, <em>Rukopisy chraniatsja wieczno: tielesieria\u0142y i litieratura<\/em>, \u201eNowoje Litieraturnoje Obozrienije\u201d 2006, nr 78, s. 278\u2013294.<\/p>\n<p>O. Kowa\u0142ow, <em>Wielikaja illuzija<\/em>, \u201eSeans\u201d 2007, <a href=\"http:\/\/seance.ru\/blog\/velikaja-illjuzia\/\">http:\/\/seance.ru\/blog\/velikaja-illjuzia\/<\/a>.<\/p>\n<p>M. Lipowiecki, <em>Paralogii<\/em>, \u201eNLO\u201d 2008.<\/p>\n<p>L. Rubinsztejn, <em>Domasznieje muzicyrowanije<\/em>, \u201eNLO\u201d 2000.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nostalgiczny zwrot w kulturze rosyjskiej nie jest ju\u017c dzi\u015b hipotez\u0105, lecz faktem stwierdzonym przez badaczy wielu dziedzin rosyjskiej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Przypadek Rosji z jednej strony wpisuje si\u0119 w og\u00f3lno\u015bwiatowe tendencje \u2013 mod\u0119 na retro, kontestowanie nast\u0119pstw globalizacji i post\u0119pu naukowo-technicznego, z drugiej za\u015b nosi znamiona specyficznie rosyjskie, bowiem przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR, a deklarowana przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa t\u0119sknota za sowieck\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 stanowi podstaw\u0119 polityki to\u017csamo\u015bciowej Kremla.<\/p>\n","protected":false},"author":792,"featured_media":44220,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1607,377,6591],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6590],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>ZSRR w nowym kinie rosyjskim<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/28-panfi\u0142owc\u00f3w.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/28-panfi\u0142owc\u00f3w.jpg\",\"width\":\"1280\",\"height\":\"720\",\"caption\":\"\u201e28 panfi\u0142owc\u00f3w\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\",\"name\":\"ZSRR w nowym kinie rosyjskim\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-10-24T10:00:56+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:27:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8bc6737d707aa26ba01a2335622df153\"},\"description\":\"Przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"ZSRR w nowym kinie rosyjskim\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8bc6737d707aa26ba01a2335622df153\",\"name\":\"Katarzyna Syska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-syska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ZSRR w nowym kinie rosyjskim","description":"Przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/28-panfi\u0142owc\u00f3w.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/28-panfi\u0142owc\u00f3w.jpg","width":"1280","height":"720","caption":"\u201e28 panfi\u0142owc\u00f3w\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany","name":"ZSRR w nowym kinie rosyjskim","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2017-10-24T10:00:56+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:27:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8bc6737d707aa26ba01a2335622df153"},"description":"Przedmiotem nostalgii jest przede wszystkim ZSRR.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/katarzyna-syska-zsrr-w-nowym-kinie-rosyjskim-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"ZSRR w nowym kinie rosyjskim"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8bc6737d707aa26ba01a2335622df153","name":"Katarzyna Syska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-syska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44216"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/792"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44216"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44216\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44216"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=44216"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=44216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}