{"id":44983,"date":"2018-01-01T00:05:03","date_gmt":"2017-12-31T23:05:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=44983"},"modified":"2020-11-04T14:25:09","modified_gmt":"2020-11-04T13:25:09","slug":"gombrowicz-ja-czlowiek-klementyna-suchanow-anna-michalik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/gombrowicz-ja-czlowiek-klementyna-suchanow-anna-michalik","title":{"rendered":"Gombrowicz. Ja, cz\u0142owiek"},"content":{"rendered":"

Szuka\u0142em s\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych jak zawsze nie by\u0142o[1]<\/sup><\/a> \u2013 Witold Gombrowicz.<\/p><\/blockquote>\n

2017 rok obfitowa\u0142 w wa\u017cne biografie. Na rodzimym rynku ukaza\u0142y si\u0119 m.in. obszerne monografie po\u015bwi\u0119cone \u017cyciu Stanis\u0142awa Lema<\/a>, Kazimiery I\u0142\u0142akowicz\u00f3wny, Ireny Tuwim<\/a>, Tony\u2019ego Halika, Kornela Makuszy\u0144skiego, Boles\u0142awa Prusa, Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, a tak\u017ce ostatnim latom Stefana \u017beromskiego i Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza.<\/p>\n

Bodaj najcz\u0119\u015bciej dyskutowan\u0105 biografi\u0105 minionego ju\u017c roku by\u0142o jednak monumentalne, dwutomowe dzie\u0142o autorstwa Klementyny Suchanow, po\u015bwi\u0119cone \u017cyciu Witolda Gombrowicza. Autorka na poszukiwania dokument\u00f3w i \u017ar\u00f3de\u0142 oraz zapoznawanie si\u0119 z zebranym materia\u0142em po\u015bwi\u0119ci\u0142a ponad 17 lat, a efekty jej docieka\u0144 z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na ponad tysi\u0105cstronicow\u0105 opowie\u015b\u0107 o jednym z najwybitniejszych polskich pisarzy XX wieku.<\/p>\n

\"Klementyna<\/a>
Klementyna Suchanow, \u201eGombrowicz. Ja, geniusz\u201d, Wydawnictwo Czarne, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Itek<\/strong><\/p>\n

Ma\u0142y Witold przyszed\u0142 na \u015bwiat 4 sierpnia 1904 roku jako najm\u0142odsze dziecko Jana Onufrego Gombrowicza i Antoniny Marceliny z domu \u015acibor-Kotkowskiej. Ziemia\u0144ska rodzina, z kt\u00f3rej si\u0119 wywodzi\u0142, musia\u0142a opu\u015bci\u0107 sw\u0105 rodow\u0105 siedzib\u0119 znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 we wsi Ma\u0142oszyce w 1911 roku, sk\u0105d przenios\u0142a si\u0119 do Warszawy. Tam ma\u0142y Itek ucz\u0119szcza\u0142 do Szko\u0142y \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa Kostki[2]<\/sup><\/a>, jako jeden z nielicznych wymiguj\u0105c si\u0119 z poboru do wojny roku 1915. Wydarzenie to, skutkuj\u0105ce docinkami ze strony koleg\u00f3w-weteran\u00f3w, zmieni jego podej\u015bcie do rzeczywisto\u015bci: \u201ete przygody pchn\u0119\u0142y mnie w anarchi\u0119, w cynizm i po raz pierwszy zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 przeciw ojczy\u017anie, pa\u0144stwu i innym instrumentom zbiorowego nacisku na jednostk\u0119\u201d[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Po uko\u0144czeniu pierwszego etapu edukacji Itek kszta\u0142ci si\u0119 na studiach prawniczych, po kt\u00f3rych odbywa kilkuletni\u0105 praktyk\u0119 w s\u0105dzie. Czas po\u015bwi\u0119cony zapoznawaniu si\u0119 z rozmaitymi sprawami karnymi stanowi de facto przykrywk\u0119, poniewa\u017c m\u0142ody Gombrowicz zajmuje si\u0119 wtedy przede wszystkim prac\u0105 nad swoim debiutem \u2013 opublikowanym w 1933 roku Pami\u0119tnikiem z okresu dojrzewania<\/em>. Co znamienne, w tym samym roku co Witold, swoje pierwsze utwory publikuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c Bruno Schulz i Czes\u0142aw Mi\u0142osz. W tym gronie tylko autor Pami\u0119tnika\u2026<\/em> nie posiada koneksji w \u015bwiecie literackim; Mi\u0142osz \u0142asi si\u0119 do Iwaszkiewicza, a za Schulzem stoi Na\u0142kowska. W momencie swego debiutu Gombrowicz znajduje si\u0119 w trudnej sytuacji: nie ma wsparcia ze strony rodziny, nie posiada \u017cadnych wp\u0142ywowych znajomych w \u015bwiecie literackim, a dodatkowo jest \u015bwiadomy, \u017ce nie do\u015b\u0107, \u017ce wszystko b\u0119dzie musia\u0142 wypracowa\u0107 samodzielnie, to jego zadanie b\u0119dzie dodatkowo utrudnione, poniewa\u017c jego wizja literatury jest odmienna od tego, co my\u015bl\u0105 pozostali.<\/p>\n

Opublikowane w 1937 roku Ferdydurke<\/em> spotyka si\u0119 z szerszym odzewem, jednak nie przyniesie Gombrowiczowi upragnionych laur\u00f3w \u2013 cho\u0107 by\u0142 on powa\u017cnym kandydatem do Nagrody M\u0142odych Polskiej Akademii Literatury finalnie otrzyma\u0142 j\u0105 jego kawiarniany znajomy, Stanis\u0142aw Pi\u0119tak, za ksi\u0105\u017ck\u0119 utrzyman\u0105 w nurcie ch\u0142opskim.<\/p>\n

W mi\u0119dzyczasie w \u017cyciu Witolda dzieje si\u0119 wiele. W kawiarni Ziemia\u0144ska, a potem w Zodiaku, na wz\u00f3r Skamandryt\u00f3w tworzy w\u0142asne kawiarniane grono, w kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 m.in. Zuzanna Ginczanka czy Tadeusz Breza. Kwitnie tak\u017ce jego przyja\u017a\u0144 z Schulzem \u2013 to w\u0142a\u015bnie nauczyciel rysunk\u00f3w z Drohobycza zaprojektuje ok\u0142adk\u0119 do pierwszego wydania Ferdydurke<\/em>. Stopniowo Gombrowicz pr\u00f3buje swych si\u0142 w pisaniu sztuk dramatycznych, jednak\u017ce uko\u0144czona w 1938 roku Iwona, ksi\u0119\u017cniczka Burgunda<\/em> na swoj\u0105 teatraln\u0105 premier\u0119 b\u0119dzie musia\u0142a czeka\u0107 jeszcze wiele lat.<\/p>\n

Nadchodzi bowiem rok 1939, a Witoldowi \u2013 nami\u0119tnie czytaj\u0105cemu najnowsze doniesienia ze \u015bwiata i przeczuwaj\u0105cemu, w jak\u0105 stron\u0119 mo\u017ce potoczy\u0107 si\u0119 sytuacja \u2013 niemal w ostatniej chwili udaje si\u0119 za\u0142atwi\u0107 bilet na rejs statkiem Chrobry do Buenos Aires. W podr\u00f3\u017c z gdy\u0144skiego portu do Ameryki Po\u0142udniowej wyp\u0142ywa 29 lipca 1939 roku.<\/p>\n