{"id":45348,"date":"2018-02-10T00:00:02","date_gmt":"2018-02-09T23:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=45348"},"modified":"2018-02-09T14:57:07","modified_gmt":"2018-02-09T13:57:07","slug":"modernizm-na-wegrzech-pawel-bien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien","title":{"rendered":"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina"},"content":{"rendered":"<p>Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej. Nie wyczerpuje go z pewno\u015bci\u0105 tak\u017ce ekspozycja w Zamku Kr\u00f3lewskim, niemniej jest ona znakomitym punktem wyj\u015bcia, by rozezna\u0107 si\u0119 w malarstwie W\u0119gr\u00f3w spod znaku moderny.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45354\" aria-describedby=\"caption-attachment-45354\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45354\" title=\"S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x716.jpg\" alt=\"S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"716\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x716.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-800x1061.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-120x160.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-90x120.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-320x424.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-560x743.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-678x900.jpg 678w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-576x763.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45354\" class=\"wp-caption-text\">S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Prace, pochodz\u0105ce przede wszystkim z kolekcji W\u0119gierskiej Galerii Narodowej w Budapeszcie i Muzeum Janusa Pannoniusa w Peczu oraz zbior\u00f3w prywatnych, prezentowane by\u0142y w wiede\u0144skim Kunstforum \u2013 Bank Austria, nast\u0119pnie w paryskim Mus\u00e9e d\u2019Orsay, by wreszcie trafi\u0107 do Polski jako ostatni akord obchod\u00f3w Roku Kultury W\u0119gierskiej, kt\u00f3ry rzeczywi\u015bcie zaznajomi\u0142 polsk\u0105 publiczno\u015b\u0107 ze sztuk\u0105 Madziar\u00f3w. W\u0119gierskiemu Instytutowi Kultury nale\u017c\u0105 si\u0119 wyrazy uznania za doprowadzenie do przet\u0142umaczenia na polski <em>Ostatniej Gospody<\/em> noblisty Imre Kert\u00e9sza, ale tak\u017ce za organizacj\u0119 szeregu wystaw o tak du\u017cej rozpi\u0119to\u015bci tematycznej. Pocz\u0105wszy od polskich i w\u0119gierskich \u015bwi\u0119tych kobiet w \u015bredniowieczu, przez rzemios\u0142o artystyczne, fotografi\u0119, wydarzenia roku 1956 w obu krajach a\u017c po krakowsk\u0105 ekspozycj\u0119 \u201ez\u0142otego wieku w malarstwie\u201d oraz warszawsk\u0105 \u2013 moderny lat 1900\u20131930.<\/p>\n<p>\u201eW Kawiarni Japo\u0144skiej przy ulicy Andr\u00e1ssyego\u201d \u2013 podpisano fotografi\u0119, na kt\u00f3rej uwieczniono grup\u0119 statecznych m\u0119\u017cczyzn w kapeluszach. Jest rok 1912. W\u015br\u00f3d zgromadzonych znajduje si\u0119 J\u00f3zef Rippl-R\u00f3nai, nie jest wykluczone, \u017ce na moment po wykonaniu pami\u0105tkowej fotografii wr\u00f3ci do swojego atelier, by doko\u0144czy\u0107 zacz\u0119ty rok wcze\u015bniej obraz <em>Nagie postacie w parku<\/em>.<\/p>\n<p>Dekoracyjna dwuwymiarowo\u015b\u0107 obrazu, kt\u00f3rego rytm wyznaczaj\u0105 kolejne cia\u0142a w tanecznych, nieco teatralnych pozach, kojarzy si\u0119 oczywi\u015bcie z secesyjnym oniryzmem, cho\u0107 jaskrawy koloryt ka\u017ce nam my\u015ble\u0107 raczej o inspiracji fowistami. \u017b\u00f3\u0142cie\u0144 nieba zderzona z md\u0142\u0105 zieleni\u0105 koron parkowych drzew wyra\u017anie odcina si\u0119 od bladych cia\u0142 okre\u015blanych grubym, cho\u0107 jakby niepewnie prowadzonym, konturem. Nie ma w tym ta\u0144cu \u017cywio\u0142owo\u015bci rodem ze <em>\u015awi\u0119ta Wiosny<\/em> Strawi\u0144skiego, kt\u00f3re powsta\u0142o przecie\u017c raptem rok p\u00f3\u017aniej; jest za to melancholia wystudiowanych gest\u00f3w i niepewno\u015b\u0107 sytuacji, bo przecie\u017c sze\u015b\u0107 niewiast negli\u017cuje si\u0119 w publicznym ogrodzie, edenie mieszcza\u0144skiej pruderii ko\u0144ca pi\u0119knej epoki. Co wi\u0119cej \u2013 nago\u015b\u0107 ta nie jest pozostawiona wy\u0142\u0105cznie samym ta\u0144cz\u0105cym i widzowi \u2013 przy prawej kraw\u0119dzi obrazu dostrzegamy pani\u0105 w pysznym kapeluszu, z pi\u00f3rami i z\u0142ot\u0105 wst\u0105\u017ck\u0105, prowadz\u0105c\u0105 dystyngowanego charta, za\u015b nieco bardziej na lewo wyobra\u017cono kobiet\u0119 w sukni, kt\u00f3ra odkrywa jedynie twarz. Jest wi\u0119c w nago\u015bci sze\u015bciu tancerek co\u015b ostentacyjnego (cho\u0107 artysta nie pokaza\u0142 nam z atlasow\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105 wszystkich detali cia\u0142) i tajemniczego; wszystkie razem uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w wielki gest sprzeciwu, kt\u00f3ry s\u0142usznie pokazano w pierwszej sali warszawskiej wystawy. Od kontestacji zastanego porz\u0105dku artystycznego rozpoczyna si\u0119 w\u0119gierska \u2013 jak ka\u017cda zreszt\u0105 inna \u2013 moderna. Ufundowana na niezgodzie i znu\u017ceniu (sp\u00f3jrzmy na drug\u0105 z lewej posta\u0107), dzia\u0142aj\u0105ca na pohybel filisterskiej \u201e\u0142adno\u015bci\u201d, awangarda zata\u0144czy niebawem na pogrzebie starego \u015bwiata, kt\u00f3remu kres po\u0142o\u017cy, tak przecie\u017c przez futuryst\u00f3w wyczekiwana, Wielka Wojna.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-45348 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45354\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45354'>\n\t\t\t\tS\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"K\u00e1roly Kernstock, \u201eWiosna\u201d (projekt witra\u017cu w willi Schiffera), 1911, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45355\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45355'>\n\t\t\t\tK\u00e1roly Kernstock, \u201eWiosna\u201d (projekt witra\u017cu w willi Schiffera), 1911, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Lajos Tihanyi, \u201eHiszpanka\u201d, ok. 1926, Magyar Nemzeti Gal\u00e9ria (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45356\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45356'>\n\t\t\t\tLajos Tihanyi, \u201eHiszpanka\u201d, ok. 1926, Magyar Nemzeti Gal\u00e9ria (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"B\u00e9la Iv\u00e1nyi-Gr\u00fcnwald, \u201eWidok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin\u201d, 1900\/1908, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45357\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45357'>\n\t\t\t\tB\u00e9la Iv\u00e1nyi-Gr\u00fcnwald, \u201eWidok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin\u201d, 1900\/1908, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201eW w\u0119gierskim \u017cyciu artystycznym by\u0142a to epoka rewolucji. W poezji by\u0142 Ady, w muzyce \u2013 Bart\u00f3k, a w malarstwie byli\u015bmy my, O\u015bmiu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> \u2013 konstatowa\u0142 mo\u017ce nie najskromniej \u00d6d\u00f6n M\u00e1ffy, kt\u00f3rego <em>Autoportret konstruktywistyczny<\/em> z roku 1914 ogl\u0105da\u0107 mogli\u015bmy w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej najwa\u017cniejszemu w\u0119gierskiemu ugrupowaniu tamtych lat. Jak pisze Mariann Gergely \u201e(\u2026) grupy O\u015bmiu nie da si\u0119 zaklasyfikowa\u0107 jako jednego stylu. Powinni\u015bmy raczej m\u00f3wi\u0107 o jednoczesnym wykorzystaniu r\u00f3\u017cnych kierunk\u00f3w stylistycznych i element\u00f3w formalnych\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie, trudno znale\u017a\u0107 wi\u0119zy stylistycznego pokrewie\u0144stwa mi\u0119dzy <em>Autoportretem<\/em> Dezs\u00f6 Czig\u00e1ny\u2019ego, wykonanym na rok przed zamachem w Sarajewie a o rok wcze\u015bniejszym wizerunkiem w\u0142asnym Bertalana P\u00f3ra. Zatrzymajmy si\u0119 jednak na moment przed Czig\u00e1nym: kompozycja najzupe\u0142niej klasyczna, ho\u0142duj\u0105ca w pe\u0142ni utrwalonej konwencji, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada si\u0119 paleta malarska, odpowiednio du\u017ca, by widzowi nie pozostawi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci co do profesji przedstawionego, w tle stosik ksi\u0105\u017cek, stanowi\u0105cych do wiek\u00f3w warunek niemal <em>sine qua non<\/em> wizerunku inteligenta, na \u015bcianie krzy\u017c, nad g\u0142ow\u0105 obraz w owalnej ramie, b\u0119d\u0105cej jak przesuni\u0119ty, brunatny nimb. Atmosfera tego p\u0142\u00f3tna ma w sobie jeszcze co\u015b z poetyki Nazare\u0144czyk\u00f3w, jednak estetycznie jest to wizja ju\u017c zdecydowanie odleg\u0142a. Na twarzy pojawiaj\u0105 si\u0119 zielonkawe cienie, a Chrystus na \u015bciennym krucyfiksie jest jedynie sugesti\u0105 spowodowan\u0105 kilkoma celnie po\u0142o\u017conymi plamami. Co innego P\u00f3r. Impastowa faktura zapisuj\u0105ca nerwowy gest malarski jest mo\u017ce bli\u017cej prawdy o autorze ni\u017c pr\u00f3ba odwzorowania jego twarzy. Nerwowy dukt p\u0119dzla nak\u0142adaj\u0105cego g\u0119st\u0105 farb\u0119, urywa si\u0119 nagle, pozostawiaj\u0105c niekiedy prze\u015bwity p\u0142\u00f3tna, demaskuj\u0105c iluzj\u0119 obrazu. By\u0107 mo\u017ce jeszcze bardziej intryguj\u0105cy wizerunek w\u0142asny wykona\u0142 P\u00f3r w roku 1913 na papierze \u2013 z gmatwaniny \u0142ukowatych linii wy\u0142ania si\u0119 twarz rodem nieomal z narkotycznych wizji Witkiewicza.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45355\" aria-describedby=\"caption-attachment-45355\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45355\" title=\"K\u00e1roly Kernstock, \u201eWiosna\u201d (projekt witra\u017cu w willi Schiffera), 1911, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x454.jpg\" alt=\"K\u00e1roly Kernstock, \u201eWiosna\u201d (projekt witra\u017cu w willi Schiffera), 1911, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"454\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x454.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-900x757.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-576x484.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/karoly-kernstock-wiosna-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45355\" class=\"wp-caption-text\">K\u00e1roly Kernstock, \u201eWiosna\u201d (projekt witra\u017cu w willi Schiffera), 1911, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sielska \u0142\u0105ka opadaj\u0105ca lekkim skosem, w tle g\u00f3ry odcinaj\u0105ce si\u0119 od pokrytego cumulusami nieba. <em>Widok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin<\/em>, namalowany w 1908 roku przez B\u00e9l\u0119 Iv\u00e1ny-Gr\u00fcnwalda niemal\u017ce m\u00f3g\u0142by zawisn\u0105\u0107 w polskim muzeum z podpisem: W\u0142adys\u0142aw \u015alewi\u0144ski. Inspiracje modusem Gauguina s\u0105 ewidentne. Mi\u0119kko prowadzony kontur okre\u015bla plamy kolor\u00f3w zestawianych z wielkim smakiem. Pejza\u017c pozbawiony jest sztafa\u017cu, a zatem wszelkiej narracyjno\u015bci \u2013 w polu zainteresowa\u0144 malarza zdaje si\u0119 le\u017ce\u0107 wy\u0142\u0105cznie natura jako pretekst do kolorystycznych eksperyment\u00f3w. Nagyb\u00e1nya to \u2013 jak pisze Gy\u00f6rkgy V\u00e1rkonyi \u2013 w\u0119gierski Barbizon<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce pejza\u017c z tamtych okolic staje si\u0119 tematem tak wzi\u0119tym, cho\u0107 przedstawianym w najr\u00f3\u017cniejszych redakcjach.<\/p>\n<p>Apologet\u00f3w Gauguina nie brakuje, mo\u017cna wr\u0119cz odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce jest on patronem w\u0119gierskiej moderny. Fakt tak \u017cywego rezonowania modusu wielkiego Francuza w sztuce naddunajskiej t\u0142umaczy\u0107 mo\u017cna wielk\u0105 wystaw\u0105 w Salonie Narodowym \u2013 wiosn\u0105 1907 roku \u2013 na kt\u00f3rej pokazano a\u017c sze\u015b\u0107dziesi\u0105t cztery p\u0142\u00f3tna mistrza, zawieszone w towarzystwie prac Cezanne\u2019a, van Gogha, Matisse\u2019a i Picassa<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. I wszystkie te nazwiska przebijaj\u0105 z r\u00f3\u017cn\u0105 si\u0142\u0105 przez prace w\u0119gierskich artyst\u00f3w.<\/p>\n<p>Bliski postimpresjonistycznemu j\u0119zykowi van Gogha jest obraz Vilmosa Husz\u00e1ra <em>W ogrodzie<\/em>; grawituj\u0105cy w stron\u0119 sceny rodzajowej, tchn\u0105cy witalizmem letniej przyrody, ale jednocze\u015bnie pe\u0142en formalnych niekonsekwencji obraz przyci\u0105ga uwag\u0119 roziskrzonym kolorytem, cho\u0107 na kolorycie i og\u00f3lnej \u201enastrojowo\u015bci\u201d jego zalety zdaj\u0105 si\u0119 ko\u0144czy\u0107. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 <em>Pejza\u017cowi trenczy\u0144skiemu<\/em> Lajosa Tihanyi\u2019ego nie spos\u00f3b oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu ogl\u0105dania obrazu na\u015bladowcy Cezanne\u2019a. Szczeg\u00f3lnie prawy dolny r\u00f3g obrazu, zbudowany na kontrastach oran\u017c\u00f3w i zieleni przywodzi na my\u015bl <em>Mont Sainte-Victoire<\/em> mistrza z Aix-en-Provence. Ho\u0142dem z\u0142o\u017conym Gauguinowi, mo\u017ce wr\u0119cz dowodem relacji niewolniczej, jest obraz <em>Przy ko\u015bciele<\/em> Dezs\u00f6 Orb\u00e1na datowany na 1908 rok. Niemal graficznie oddane pnie drzew tworz\u0105 arabeskow\u0105 ram\u0119, w kt\u00f3rej rozognione plamy \u017c\u00f3\u0142cieni, oran\u017c\u00f3w i karmazyn\u00f3w stapiaj\u0105 si\u0119 w nierealn\u0105 mas\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 jakby t\u0142em dla czarnosk\u00f3rej \u2013 najzupe\u0142niej gauguinowskiej \u2013 kobiety. Ale tej u Orb\u00e1na nie ma.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45357\" aria-describedby=\"caption-attachment-45357\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45357\" title=\"B\u00e9la Iv\u00e1nyi-Gr\u00fcnwald, \u201eWidok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin\u201d, 1900\/1908, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x487.jpg\" alt=\"B\u00e9la Iv\u00e1nyi-Gr\u00fcnwald, \u201eWidok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin\u201d, 1900\/1908, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"487\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x487.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-900x812.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-576x519.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/bela-ivanyi-grunwald-widok-nagybanya-ze-wzgorza-gutin-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45357\" class=\"wp-caption-text\">B\u00e9la Iv\u00e1nyi-Gr\u00fcnwald, \u201eWidok Nagyb\u00e1nya ze wzg\u00f3rzem Gutin\u201d, 1900\/1908, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej martwym naturom nabieram ju\u017c pewno\u015bci, \u017ce moim faworytem jest Dezs\u00f6 Czig\u00e1ny. Znakomicie wyczute kompozycje wydobyte z cienia bocznym \u015bwiat\u0142em urzekaj\u0105 oryginalnym kolorytem (szczeg\u00f3lnie udane s\u0105 szmaragdowe i turkusowe zielenie). Zreszt\u0105 w dossier Czig\u00e1ny\u2019ego znale\u017a\u0107 mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c portrety i akty, przyk\u0142ad tego ostatniego, namalowanego w 1912 roku a\u017c chcia\u0142oby si\u0119 zestawi\u0107 z aktami Wojciecha Weissa, u obu autor\u00f3w modelki pe\u0142ne s\u0105 zmys\u0142owo\u015bci, ale cz\u0119sto tak\u017ce jakiej\u015b przejmuj\u0105cej melancholii, czego powiedzie\u0107 nie mo\u017cna na przyk\u0142ad o <em>Stoj\u0105cym akcie kobiety<\/em> Kernstoka ewokuj\u0105cym ch\u0142odny j\u0119zyk artystycznej analizy przedmiotu. <em>Akt le\u017c\u0105cy<\/em> Czig\u00e1ny\u2019ego tchnie i\u015bcie renesansowym spokojem rodem z Giorgione\u2019a, przez co jednak nie zbywa mu na \u201emodernistyczno\u015bci\u201d. Jest w pe\u0142ni dzieckiem swojej epoki. Dzieckiem \u2013 dodajmy \u2013 szczeg\u00f3lnie udanym.<\/p>\n<p>By\u0142oby krzywdz\u0105cym zaniedbaniem postawienie znaku r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy w\u0119gierskim modernizmem a skwapliw\u0105 adaptacj\u0105 klasyk\u00f3w postimpresjonizmu. Mi\u0119dzynarodowy j\u0119zyk konstruktywizmu dotar\u0142 i na W\u0119gry, co doskonale obrazuj\u0105 ilustracje wykonane przez S\u00e1ndora Bortnyika dla czasopisma \u201eMA\u201d, b\u0119d\u0105cego prasowym koryfeuszem artystycznych nowo\u015bci. Dwuwymiarowe kompozycje, powinowate <em>Mechanofakturom<\/em> Berlewiego, prezentuj\u0105 si\u0119 efektownie, szczeg\u00f3lnie w towarzystwie <em>Kompozycji De Stijl<\/em> Andora Weiningera, b\u0119d\u0105cej przekroczeniem mondrianowskiego rygoru, przy zachowaniu \u015bcis\u0142ej zasady \u2013 barwne prostok\u0105ty zape\u0142niaj\u0105 ca\u0142e pole obrazu o charakterystycznym, wertykalnym formacie tworz\u0105c geometryczny pas ornamentalny. Nie mniej frapuj\u0105ce s\u0105 ilustracje do <em>Architektury obrazu<\/em> Lajosa Kass\u00e1ka ograniczone do purystycznego akordu szaro\u015bci papieru, oran\u017cu i czerni.<\/p>\n<p>Ile uroku jest w pracy <em>Miasteczka<\/em> Aur\u00e9la Bern\u00e1tha przekonaj\u0105 si\u0119 wszyscy go\u015bcie sal warszawskiego zamku. Senna atmosfera prowincjonalnej mie\u015bciny jakby rodem z wiersza Bursy, o\u017cywiona zostaje nagle rytmicznymi diagonalami. Groteskowy kondukt niesie krzy\u017c ku napisowi \u201e18 km\u201d. Cho\u0107 odleg\u0142o\u015b\u0107 zdaje si\u0119 nie mie\u0107 tu nic do rzeczy. W tym samym \u2013 1920 \u2013 roku Bartok pisze <em>Improwizacje nt. w\u0119gierskich pie\u015bni ch\u0142opskich<\/em>.<\/p>\n<p>Dzban zdaje si\u0119 nie wa\u017cy\u0107 nic. Smuk\u0142e r\u0119ce efeba utrzymuj\u0105 go wysoko niemal bez wysi\u0142ku \u2013 takie wra\u017cenie odnie\u015b\u0107 mo\u017cna patrz\u0105c na rze\u017ab\u0119 <em>Ch\u0142opiec z dzbanem<\/em> M\u00e1rka Vedresa. Klasyczna sylwetka w niemal praksytelesowskich proporcjach powraca tak\u017ce w innej pracy artysty \u2013 wykonanym r\u00f3wnie\u017c w roku wybuchu Wielkiej Wojny \u2013 <em>Akcie ch\u0142opi\u0119cym<\/em>. \u017bywotno\u015b\u0107 inspiracji modusem rze\u017aby greckiej zdradza tak\u017ce Vilmos F\u00e9mes Beck w <em>Kobiecie z ptakiem<\/em>, kt\u00f3rej archaiczn\u0105 surowo\u015b\u0107 \u0142agodzi niewielka ptaszyna; ostry modelunek postaci, lekki wykrok i hieratyzm czyni\u0105 rze\u017ab\u0119 podobn\u0105 staro\u017cytnym fetyszom.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45356\" aria-describedby=\"caption-attachment-45356\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45356\" title=\"Lajos Tihanyi, \u201eHiszpanka\u201d, ok. 1926, Magyar Nemzeti Gal\u00e9ria (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x672.jpg\" alt=\"Lajos Tihanyi, \u201eHiszpanka\u201d, ok. 1926, Magyar Nemzeti Gal\u00e9ria (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"672\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-540x672.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-722x900.jpg 722w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21-576x717.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/lajos-tihanyi-hiszpanka-magyar-nemezeti-galeria-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45356\" class=\"wp-caption-text\">Lajos Tihanyi, \u201eHiszpanka\u201d, ok. 1926, Magyar Nemzeti Gal\u00e9ria (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Hipertroficzna, chybocz\u0105ca si\u0119 na granicy karykatury, <em>maniera terribilita<\/em> przejawia si\u0119 w <em>T\u0119sknocie za czyst\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105<\/em> \u2013 namalowanym w 1911 roku obrazie P\u00f3ra. Niewyszukane pozy oraz przesadne, niewiele maj\u0105cego z anatomi\u0105 wsp\u00f3lnego, muskulatury podkre\u015blone mocnym \u015bwiat\u0142ocieniem zasadniczo odcinaj\u0105 si\u0119 od bukolicznego t\u0142a.<\/p>\n<p>Zada\u0107 mo\u017cna pytanie, czy klucz gatunkowy nie jest ju\u017c wystawienniczym prze\u017cytkiem? I by\u0107 mo\u017ce rzeczywi\u015bcie organizowanie osobnych sal dla malarstwa pejza\u017cowego, osobnych dla martwej natury przyczynia si\u0119 do budowania fa\u0142szywego obrazu<em> oeuvre<\/em> poszczeg\u00f3lnych artyst\u00f3w, cho\u0107 \u2013 z drugiej strony \u2013 trudno wyobrazi\u0107 sobie warszawski przegl\u0105d w\u0119gierskiego modernizmu jako szeregu mikrowystaw monograficznych. Mo\u017ce wi\u0119c decyzja kurator\u00f3w wystawy \u2013 J\u00f3\u0142zefa S\u00e1rk\u00e1ny\u2019ego, Marty Zda\u0144kowskiej oraz Mariann Gergely \u2013 pozostaje s\u0142uszna zwa\u017cywszy na fakt, \u017ce uporz\u0105dkowanie ekspozycji wed\u0142ug klucza tematycznego pozwala na najbardziej przekrojowe uj\u0119cie materia\u0142u, co w tym przypadku by\u0142o jak najbardziej wskazane ze wzgl\u0119du na specyfik\u0119 prezentowanych obiekt\u00f3w i szeroki zakres wystawy skupionej nie tyle wok\u00f3\u0142 wybranego problemu, co maj\u0105cej charakter panoramy.<\/p>\n<p>Mimo \u017ce w obrazach w\u0119gierskich artyst\u00f3w rozpoznajemy motywy czy rozwi\u0105zania formalne znane nam ju\u017c z wielkich klasyk\u00f3w lub recypowane tak\u017ce przez polskich malarzy, to jednak nie ujmuje to w \u017cadnym razie tw\u00f3rczo\u015bci naddunajskich malarzy \u015bwie\u017co\u015bci i powabu.<\/p>\n<p>O pr\u00f3b\u0119 zestawienia <em>dossier<\/em> polskich i w\u0119gierskich artyst\u00f3w zajmuj\u0105cego nas okresu pokusi\u0142 si\u0119, we wst\u0119pie do katalogu wystawy, Minister w Kancelarii Premiera W\u0119gier J\u00e1nos L\u00e1z\u00e1r; ze strony polskiej, premier Piotr Gli\u0144ski r\u00f3wnie\u017c akcentowa\u0142 wsp\u00f3lne stylistyczne inspiracje, wyliczaj\u0105c kolejno: fowizm, ekspresjonizm, kubizm, futuryzm, by zako\u0144czy\u0107 na neoplastycyzmie. Zada\u0107 mo\u017cna oczywi\u015bcie pytanie \u2013 i chyba nie odm\u00f3wi\u0119 sobie tej przyjemno\u015bci \u2013 ile w tym dyplomatycznej kurtuazji, a ile rzeczywistych koincydencji artystycznych fakt\u00f3w. Na ile zbie\u017cno\u015b\u0107 <em>oeuvre<\/em> artyst\u00f3w znad Dunaju z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 malarzy znad Wis\u0142y jest wynikiem jakiego\u015b ewentualnego mentalnego powinowactwa, odmienianego przez wszystkie przypadki za spraw\u0105 nie\u015bmiertelnego porzekad\u0142a o bratankach do szabli i do szklanki, na ile za\u015b efektem uniwersalizacji pewnych tendencji estetycznych, takich jak chocia\u017cby, kosmopolityczny z gruntu, neoplastycyzm?<\/p>\n<p>S\u0105 obrazy, kt\u00f3re raz zobaczone pozostaj\u0105 na trwa\u0142e w pami\u0119ci. Obrazy, za kt\u00f3rymi si\u0119 t\u0119skni. I jednym z tych zupe\u0142nie szczeg\u00f3lnych dla mnie obraz\u00f3w jest <em>Portret Borb\u00e1li Szilasi<\/em> autorstwa, a jak\u017ce, Czig\u00e1ny\u2019ego. Opr\u00f3cz znakomitych zieleni, kt\u00f3re absorbuj\u0105 uwag\u0119 ju\u017c z daleka, uwag\u0119 przykuwa melancholijna twarz portretowanej. Lapidarny i cudownie nieretoryczny sztafa\u017c w postaci patery z owocami wydobywaj\u0105cymi si\u0119 z p\u00f3\u0142cienia o\u017cywia blad\u0105 twarz o do\u015b\u0107 ostrych rysach, okolon\u0105 przez niemal hebanowe w\u0142osy i czarn\u0105 sukni\u0119 z wyk\u0142adanym ko\u0142nierzem. Jest w tym portrecie jaka\u015b niezwyk\u0142a intymno\u015b\u0107, nostalgiczny spok\u00f3j i bezpretensjonalno\u015b\u0107. Kim by\u0142a osjaniczna Borb\u00e1la Szilasi? Kim by\u0142a dla stoj\u0105cego po drugiej stronie sztalugi?<\/p>\n<p>A wi\u0119c nie tylko Bart\u00f3k, i nie tylko Moholy-Nagy. Jest jeszcze Czig\u00e1ny i Borb\u00e1la Szilasi.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Fragment tekstu zamieszczonego na ekspozycji.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Mariann Gergely, <em>Grupa O\u015bmiu (Nyolcak) i w\u0119gierska sztuka awangardowa do ko\u0144ca lat 20. XX w.<\/em>, [w:]\u00a0<em>Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930<\/em>, Warszawa 2017.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Gy\u00f6rkgy V\u00e1rkonyi, <em>Meandry w\u0119gierskiej awangardy<\/em>, [w:]\u00a0<em>Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930<\/em>, Warszawa 2017.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Gy\u00f6rkgy V\u00e1rkonyi, <em>Meandry w\u0119gierskiej awangardy<\/em>, [w:]\u00a0<em>Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930<\/em>, Warszawa 2017.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej. Nie wyczerpuje go z pewno\u015bci\u0105 tak\u017ce ekspozycja w Zamku Kr\u00f3lewskim, niemniej jest ona znakomitym punktem wyj\u015bcia, by rozezna\u0107 si\u0119 w malarstwie W\u0119gr\u00f3w spod znaku moderny.<\/p>\n","protected":false},"author":665,"featured_media":45354,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6815,6819,6818,6816,6817,5248,1734],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5247],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina, Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930: Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg\",\"width\":1024,\"height\":1358,\"caption\":\"S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\",\"name\":\"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina, Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-02-09T23:00:02+00:00\",\"dateModified\":\"2018-02-09T13:57:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\"},\"description\":\"Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930: Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\",\"name\":\"Pawe\u0142 Bie\u0144\",\"description\":\"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina, Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930","description":"Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930: Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/sandor-bortnyik-ilustracja-do-czaspoisma-ma-janus-pannonius-muzeum-modernizm-na-wegrzech-1900-1930-zamek-krolewski-w-warszawie-warszawa-2017-09-21.jpg","width":1024,"height":1358,"caption":"S\u00e1ndor Bortnyik, Ilustracja do czasopisma \u201eMA\u201d, 1921, Janus Pannonius M\u00fazeum (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien","name":"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina, Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#primaryimage"},"datePublished":"2018-02-09T23:00:02+00:00","dateModified":"2018-02-09T13:57:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0"},"description":"Modernizm na W\u0119grzech 1900\u20131930: Co w\u0142a\u015bciwie wiemy o kulturze w\u0119gierskiej pierwszej tercji XX stulecia? Z pewno\u015bci\u0105 na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 nazwiska dw\u00f3ch gigant\u00f3w: B\u00e9la Bart\u00f3k i L\u00e1szlo Moholy-Nagy, ale \u2013 jak nietrudno przecie\u017c si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 te dwie osobowo\u015bci, jakkolwiek wielkie, nie wyczerpuj\u0105 zagadnienia sztuki w kotlinie Pano\u0144skiej","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/modernizm-na-wegrzech-pawel-bien#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Od panien z parku do naddunajskiego Gauguina"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0","name":"Pawe\u0142 Bie\u0144","description":"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45348"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/665"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45348"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45348\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45348"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=45348"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=45348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}