{"id":45633,"date":"2018-03-19T00:00:21","date_gmt":"2018-03-18T23:00:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=45633"},"modified":"2018-03-15T13:54:41","modified_gmt":"2018-03-15T12:54:41","slug":"bartosz-rosenberg-procesy-lupy-krystian-lupa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-rosenberg-procesy-lupy-krystian-lupa","title":{"rendered":"Procesy Lupy"},"content":{"rendered":"

\u201eOpowiem polsk\u0105 bajk\u0119 ku przestrodze\u201d \u2013 tak Krystian Lupa pisze w swoich diariuszowych notatkach z przygotowa\u0144 do premiery Procesu<\/em> Franza Kafki[1]<\/sup><\/a>. Wyczekiwana od kilkunastu miesi\u0119cy premiera, kt\u00f3ra mia\u0142a mie\u0107 miejsce w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu, odby\u0142a si\u0119 dopiero 15 listopada 2017 roku, po ponad rocznym zawieszeniu pr\u00f3b, kt\u00f3rym Lupa zaprotestowa\u0142 przeciwko mianowaniu Cezarego Morawskiego dyrektorem Teatru Polskiego. Trzon obsady spektaklu stanowi\u0105 dzi\u015b w\u00a0wi\u0119kszo\u015bci aktorzy, kt\u00f3rzy odeszli z zespo\u0142u Polskiego i za\u0142o\u017cyli sw\u00f3j w\u0142asny teatr \u2013 \u201eTeatr Polski \u2013 w podziemiu\u201d.<\/p>\n

Wok\u00f3\u0142 premiery Procesu<\/em> robiono wiele szumu, teatry nakr\u0119ca\u0142y tryby machin promocyjnych, prze\u015bcigaj\u0105c si\u0119 w PR-owych zagrywkach. Tymczasem energia spektaklu, zamiast objawi\u0107 si\u0119 na scenie, zamanifestowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w\u00a0dzienniku pracy re\u017cysera. W przedstawieniu Lupa zaprezentowa\u0142 si\u0119 jako leniwy buntownik \u201ezapatrzony w b\u0142\u0119dn\u0105 otch\u0142a\u0144 przyjacielsk\u0105\u201d (tak zatytu\u0142owa\u0142 jeden ze swoich wpis\u00f3w, z 18 sierpnia 2017 roku), w wypowiedziach i tek\u015bcie za\u015b \u2013 jako m\u0142ody, pe\u0142en pasji filozof-rewolucjonista.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie ta konfrontacja dw\u00f3ch Krystian\u00f3w Lup wydaje si\u0119 najbardziej fascynuj\u0105ca. Zderzenie temperamentu przedstawienia z pasj\u0105 spisywania w dzienniku monolog\u00f3w wewn\u0119trznych i\u00a0\u015bledzenie, jak w re\u017cyserze dojrzewa posta\u0107 J\u00f3zefa K., uwydatnia schizofreniczne rozszczepienie rzeczywisto\u015bci. To przez nie Lupa \u201eopowiada bajk\u0119 ku przestrodze\u201d[2]<\/sup><\/a>, bajk\u0119 o sytuacji, w jakiej znalaz\u0142a si\u0119 dzi\u015b Polska \u2013 czyli o sytuacji morderczego dialogu ze swoim wewn\u0119trznym adwersarzem.<\/p>\n

By okre\u015bli\u0107 podmioty antagonistycznego dialogu, Lupa rezygnuje z umieszczenia w\u00a0przestrzeni scenicznej kafkowskiego bohatera \u2013 J\u00f3zefa K. \u2013 zast\u0119puj\u0105c go Franzem K.: \u201erozszczepieniem J\u00f3zefa \u2013 sobowt\u00f3rem, narratorem, Kafk\u0105. Kalumniatorem. Morderc\u0105\u201d[3]<\/sup><\/a>. Sk\u0142ada t\u0119 posta\u0107 z dw\u00f3ch aktor\u00f3w \u2013 Marcina Pempusia i Andrzeja K\u0142aka, maj\u0105cych tworzy\u0107 fenomen \u201eosobowo\u015bci jako dialogu\u201d[4]<\/sup><\/a>, w kt\u00f3rej na r\u00f3\u017cne sposoby ukrywa si\u0119 winowajca. Ca\u0142y Proces<\/em> zreszt\u0105 ukrywa winowajc\u00f3w konflikt\u00f3w, tak jak ukrywa\u0142 si\u0119 Franz K. w ciemnym pokoju, czekaj\u0105c na powr\u00f3t pani B\u00fcrstner z teatru. Ten proces okrutnie si\u0119 d\u0142u\u017cy.<\/p>\n

\"\u201eProces\u201d,<\/a>
\u201eProces\u201d, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Magda Hueckel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe festiwalu)<\/figcaption><\/figure>\n

To przez Lup\u0119<\/strong><\/p>\n

\u201eBierzemy udzia\u0142 w tej powie\u015bci jak we \u015bnie, w kt\u00f3rym doznajemy prze\u015bladowania, ale ten bohater nie jest sympatyczny ani zrozumia\u0142y. On jest chorobliwie egotyczny, nie robi rachunku sumienia, jest dziwnie zak\u0142amanym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry idzie tropem swego ratunku, zostaje wci\u0105gni\u0119ty w machin\u0119 k\u0142amstwa\u201d[5]<\/sup><\/a>. S\u0142owa dotycz\u0105ce autora i bohatera Procesu<\/em> mo\u017cna z \u0142atwo\u015bci\u0105 wpisa\u0107 w przestrze\u0144 spektaklu, wyznaczaj\u0105c\u0105 obszar l\u0119k\u00f3w i napi\u0119\u0107 Franza. Granice tego obszaru s\u0105 otwarte, ale nie ma ochotnika chc\u0105cego je przekroczy\u0107 i dotrze\u0107 do centrum, w kt\u00f3rym K. ukrywa tajemnic\u0119 swojej winy. Lupa dodaje: \u201eBardzo dziwnych dozna\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144 wymaga ten wampiryczny autor od aktora, pr\u00f3buj\u0105cego go zrozumie\u0107 do ko\u0144ca, odwa\u017cnie, niepowierzchownie\u201d[6]<\/sup><\/a>. To, z czym spotykamy si\u0119 na scenie, wykracza poza kafkowski tekst literacki. Re\u017cyser, \u0142agodnie si\u0119 z nim obchodz\u0105c, rzadko stosuj\u0105c skr\u00f3ty, z premedytacj\u0105 przesuwa i op\u00f3\u017ania zaistnienie pewnych partii tekstu, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017ce zaprezentowa\u0107, poprzez seri\u0119 aktorskich wariant\u00f3w, specyficzny spos\u00f3b narracji na\u015bladuj\u0105cy logik\u0119 k\u0142amcy. Nie jest ona jednoznaczna \u2013 nakierowana na obron\u0119 czy potwierdzenie czyich\u015b racji albo praw. Za\u0142o\u017ceniem Lupy jest bowiem zbudowanie sytuacji przedstawiaj\u0105cej dystans tw\u00f3rcy wobec w\u0142asnego dzie\u0142a i wydarze\u0144, kt\u00f3re przecie\u017c dotkn\u0119\u0142y zar\u00f3wno realizacj\u0119 Procesu<\/em>, jak i jego samego, znosz\u0105c i podwa\u017caj\u0105c jego wiarygodno\u015b\u0107. Ten dystans i uwik\u0142anie spektaklu w meandry \u201elogiki k\u0142amcy\u201d[7]<\/sup><\/a> powoduj\u0105, \u017ce Lupa celowo ustawia si\u0119 w nim w pozycji narratora (k\u0142amcy?), kt\u00f3ry \u201ema jednak dziwny wstr\u0119t do swojego bohatera, do kt\u00f3rego zosta\u0142 przywi\u0105zany bezwolnie\u201d[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n