{"id":45834,"date":"2018-04-06T00:00:39","date_gmt":"2018-04-05T23:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=45834"},"modified":"2018-04-05T13:40:03","modified_gmt":"2018-04-05T12:40:03","slug":"czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki","title":{"rendered":"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna"},"content":{"rendered":"<p><em>To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a<\/em> \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami, cho\u0107 wszystko jest a\u017c nazbyt oczywiste. Po lewej stronie licha cha\u0142upa i dzieci krz\u0105taj\u0105ce si\u0119 bez\u0142adnie po wy\u0142ysia\u0142ym trawniku. Po prawej \u2013 miarowy rytm podzia\u0142\u00f3w pasowych okien, osadzonych w bia\u0142ej elewacji pi\u0119trowego budynku, wzniesionego w otoczeniu sosen, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi rozpi\u0119to siatk\u0119 do gry, kt\u00f3rej to grze oddaj\u0105 si\u0119 rozszczebiotane pociechy<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Trudno o bardziej tendencyjne zestawienie. Obie fotografie nie nale\u017c\u0105 do najznakomitszych przedstawicielek swojego szlachetnego gatunku, ale nie w formalnej wirtuozerii rzecz, bo przecie\u017c Minorskiemu sz\u0142o bardziej o retoryczny potencja\u0142 bieli fasady, o pozostawiony w domy\u015ble zapach sosnowego zagajnika, o ca\u0142y warkocz pleciony z pean\u00f3w na cze\u015b\u0107 sportu i wreszcie \u2013 o to postscriptum, kt\u00f3re ka\u017cdy z nas \u2013 ogl\u0105daj\u0105cych te fotografie \u2013 dopisze na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, czyli opowie\u015bci o ideach modernizacyjnych w II Rzeczpospolitej, kt\u00f3re cz\u0119sto le\u017c\u0105 na przeci\u0119ciu my\u015bli spo\u0142ecznej i artystycznej, o czym opowiada wystawa w warszawskiej Zach\u0119cie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45842\" aria-describedby=\"caption-attachment-45842\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45842\" title=\"\u201eDola i niedola naszych dzieci\u201d, red. J\u00f3zef W\u0142odarski, opracowanie artystyczne: Wanda Zawidzka, fot. Aleksander Minorski, Tadeusz Bukowski, Krak\u00f3w 1938, kolekcja \u0141ukasza Gorczycy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005-540x376.jpg\" alt=\"\u201eDola i niedola naszych dzieci\u201d, red. J\u00f3zef W\u0142odarski, opracowanie artystyczne: Wanda Zawidzka, fot. Aleksander Minorski, Tadeusz Bukowski, Krak\u00f3w 1938, kolekcja \u0141ukasza Gorczycy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"376\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005-540x376.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005-900x627.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005-576x401.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005.jpg 2677w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45842\" class=\"wp-caption-text\">\u201eDola i niedola naszych dzieci\u201d, red. J\u00f3zef W\u0142odarski, opracowanie artystyczne: Wanda Zawidzka, fot. Aleksander Minorski, Tadeusz Bukowski, Krak\u00f3w 1938, kolekcja \u0141ukasza Gorczycy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Modernistycznej <em>idee fixe<\/em>, kt\u00f3r\u0105 niew\u0105tpliwie by\u0142 odmieniany przez wszystkie przypadki post\u0119p, wysz\u0142y naprzeciw dokumentalne walory fotografii. Czes\u0142aw Datka odwiedzi\u0142 w 1932 roku Sanatorium Przeciwgru\u017alicze w Istebnej, odwiedzi\u0142 \u2013 co dla nas szczeg\u00f3lnie istotne \u2013 uzbrojony w aparat fotograficzny. Szpaler \u0142\u00f3\u017cek ze srebrnych, po\u0142yskuj\u0105cych rurek gi\u0119tych u\u0142o\u017cony jest na werandzie, kt\u00f3ra ci\u0105gnie si\u0119 daleko w g\u0142\u0105b kadru, przez ca\u0142\u0105 odbitk\u0119.<\/p>\n<p>Czes\u0142aw Olszewski \u2013 jeden z naj\u015bwietniejszych fotograf\u00f3w architektury lat mi\u0119dzywojennych \u2013 przewa\u017cnie unika\u0142 w swoich uj\u0119ciach ludzi, kt\u00f3rzy niechybnie m\u0105ciliby sterylne pi\u0119kno jego rygorystycznych kompozycji. U Datka pojawiaj\u0105 si\u0119 le\u017c\u0105ce na \u0142\u00f3\u017ckach-le\u017cakach dzieci, ale trudno uzna\u0107 je za co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko sztafa\u017c. To ju\u017c nie Mannowski bohater \u2013 Hans Castorp tocz\u0105cy dyskusje na werandzie, to raczej zrutynizowane le\u017cakowanie w milczeniu, kt\u00f3rego strzeg\u0105 pilnie dwie panie, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 w kadrze jest jakby tylko kr\u00f3tk\u0105 synkop\u0105, urozmaicaj\u0105c\u0105 rytm zdj\u0119cia. I na koniec najbardziej frapuj\u0105ce: uci\u0119ta pod k\u0105tem lewa g\u00f3rna kraw\u0119d\u017a zdj\u0119cia. Kaleko\u015b\u0107 odbitki w jaki\u015b fascynuj\u0105cy spos\u00f3b dopowiada nam co\u015b, na co w tym katalogowym obrazku miejsca nie ma. Bo i by\u0107 nie mog\u0142o.<\/p>\n<p>Kolejny wers peanu na cze\u015b\u0107 nowoczesno\u015bci \u2013 park miejski. Corbusierowskie przykazania dost\u0119pu do \u015bwiat\u0142a, powietrza i przestrzeni, nie zawsze traktowane by\u0142y nale\u017cycie ortodoksyjnie, jednak w \u0141odzi pomys\u0142 stworzenia Parku Ludowego pad\u0142 na podatny \u2013 nomen omen \u2013 grunt. Opr\u00f3cz linii zapowiadaj\u0105cych przebieg spacerowych alejek, znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce projekty architektury dope\u0142niaj\u0105cej ide\u0119 parku jako miejsca wsp\u00f3lnej rozrywki, rozumianej nie tylko jako b\u0142ogie lenistwo, ale tak\u017ce sport.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-45834 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45837\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45837'>\n\t\t\t\tOgr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWn\u0119trze. Miesi\u0119cznik Po\u015bwi\u0119cony Nowoczesnym Meblom i Urz\u0105dzaniu Wn\u0119trz\u201d, 1931, nr 2, ok\u0142adka, Biblioteka Narodowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45838\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45838'>\n\t\t\t\t\u201eWn\u0119trze. Miesi\u0119cznik Po\u015bwi\u0119cony Nowoczesnym Meblom i Urz\u0105dzaniu Wn\u0119trz\u201d, 1931, nr 2, ok\u0142adka, Biblioteka Narodowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Lucjan Pi\u0105tkowski, Czes\u0142aw Wielhorski, \u201eZaniedbanie... zaka\u017cenie...\u201d, 1938, Centralny Instytut Ochrony Pracy \u2013 Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45839\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45839'>\n\t\t\t\tLucjan Pi\u0105tkowski, Czes\u0142aw Wielhorski, \u201eZaniedbanie&#8230; zaka\u017cenie&#8230;\u201d, 1938, Centralny Instytut Ochrony Pracy \u2013 Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zofia Mussilowa z d. Kosi\u0144ska zas\u0142oni\u0119ta gazet\u0105 \u201e\u015awiatowid\u201d z zabawk\u0105 jo-jo w r\u0119kach, 1932, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45840\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45840'>\n\t\t\t\tZofia Mussilowa z d. Kosi\u0144ska zas\u0142oni\u0119ta gazet\u0105 \u201e\u015awiatowid\u201d z zabawk\u0105 jo-jo w r\u0119kach, 1932, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Danuta Sikorzanka wykonuje skok w dal podczas skok\u00f3w lekkoatletycznych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, 26.03.1934, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45841\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45841'>\n\t\t\t\tDanuta Sikorzanka wykonuje skok w dal podczas skok\u00f3w lekkoatletycznych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, 26.03.1934, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDola i niedola naszych dzieci\u201d, red. J\u00f3zef W\u0142odarski, opracowanie artystyczne: Wanda Zawidzka, fot. Aleksander Minorski, Tadeusz Bukowski, Krak\u00f3w 1938, kolekcja \u0141ukasza Gorczycy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-45842\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-45842'>\n\t\t\t\t\u201eDola i niedola naszych dzieci\u201d, red. J\u00f3zef W\u0142odarski, opracowanie artystyczne: Wanda Zawidzka, fot. Aleksander Minorski, Tadeusz Bukowski, Krak\u00f3w 1938, kolekcja \u0141ukasza Gorczycy (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Rok 1936: w Niemczech zaczyna si\u0119 olimpiada, W\u0142ochy anektuj\u0105 Etiopi\u0119, w Moskwie publiczno\u015b\u0107 oklaskuje Prokofiewa po prapremierze<em> Piotrusia i wilka<\/em>, a Katarzyna Kobro projektuje przedszkole. I mimo \u017ce pracuje nad koncepcj\u0105 budynku, nie mo\u017ce przesta\u0107 my\u015ble\u0107 o rze\u017abie \u2013 istotnie, przedszkole jest wielk\u0105 rze\u017ab\u0105, jest rodzajem sztuki totalnej, stapiaj\u0105cej w sobie r\u00f3\u017cne dyscypliny. S\u0105 rytmy charakterystyczne dla Kobro, przestrzenne suspensy, zmiany kierunk\u00f3w napi\u0119\u0107. Artystka \u015bmia\u0142o operuje przeszkleniami, zado\u015b\u0107uczyniaj\u0105c Corbusierowskim postulatom, tak \u015bmia\u0142o, \u017ce momentami dochodz\u0105c a\u017c do granic przestrzennej brawury. Autonomizuje \u015bcian\u0119, kt\u00f3ra nagle wystaje poza bry\u0142\u0119 budynku, s\u0142u\u017c\u0105c ju\u017c chyba jedynie samej sobie, lub ewentualnie: daj\u0105c cie\u0144 \u2013 via modernizm \u2013 \u015bciana wraca do swojej najbardziej archetypicznej funkcji.<\/p>\n<p>Kobro, urozmaicaj\u0105c wielkie p\u0142aszczyzny podzia\u0142ami, tworzy siatk\u0119 zmultiplikowanych kwadrat\u00f3w, a przecie\u017c siatka \u2013 jak czytamy u Rosalind Krauss \u2013 jest \u201eemblematyczna dla modernistycznych sztuk plastycznych\u201d, co wi\u0119cej: zapowiada ch\u0119\u0107 milczenia, jako g\u0142\u0119bok\u0105 awersj\u0119 do literatury czy szerzej dyskursu. Siatka jest \u2013 jak wylicza ameryka\u0144ska badaczka i krytyczka modernizmu \u2013 antymimetyczna i autoteliczna<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Projektu nie zrealizowano (stwierdzenie to jest epifor\u0105 wielu opowie\u015bci o eksponatach zgromadzonych na wystawie), ale znamy go z prasy, w kt\u00f3rej reprodukowano makiet\u0119.<\/p>\n<p>A skoro o prasie mowa: oczywi\u015bcie, zabrakn\u0105\u0107 nie mog\u0142o ok\u0142adki \u201ePraesensu\u201d, kt\u00f3r\u0105 zim\u0105 mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 na wystawie <em>Miejska rewolta<\/em> w warszawskim Muzeum Narodowym, ale \u201ePraesensu\u201d nigdy do\u015b\u0107, tym bardziej, \u017ce w wielu miejscach, tre\u015bci w nim zawarte opar\u0142y si\u0119 up\u0142ywowi czasu, pozostaj\u0105c zaskakuj\u0105co aktualne.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45838\" aria-describedby=\"caption-attachment-45838\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45838\" title=\"\u201eWn\u0119trze. Miesi\u0119cznik Po\u015bwi\u0119cony Nowoczesnym Meblom i Urz\u0105dzaniu Wn\u0119trz\u201d, 1931, nr 2, ok\u0142adka, Biblioteka Narodowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001-540x713.jpg\" alt=\"\u201eWn\u0119trze. Miesi\u0119cznik Po\u015bwi\u0119cony Nowoczesnym Meblom i Urz\u0105dzaniu Wn\u0119trz\u201d, 1931, nr 2, ok\u0142adka, Biblioteka Narodowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"713\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001-540x713.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001-576x761.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-001.jpg 2791w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45838\" class=\"wp-caption-text\">\u201eWn\u0119trze. Miesi\u0119cznik Po\u015bwi\u0119cony Nowoczesnym Meblom i Urz\u0105dzaniu Wn\u0119trz\u201d, 1931, nr 2, ok\u0142adka, Biblioteka Narodowa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eMieszkaniem mo\u017cna nie tyko zabi\u0107 cz\u0142owieka jak siekier\u0105 \u2013 deklarowa\u0142 w 1936 roku Stanis\u0142aw To\u0142wi\u0144ski \u2013 Na mieszkaniu oprze\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c rozbudow\u0119 wi\u0119zi spo\u0142ecznej podnosz\u0105cej na wysoki poziom kultur\u0119 obyczajow\u0105 ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa pracuj\u0105cego, odpowiedzialno\u015b\u0107 i sumienno\u015b\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Id\u0105c tym tropem, niechybnie docieramy do sp\u00f3\u0142dzielczo\u015bci, godnie reprezentowanej na wystawie przez plakaty. Najciekawsza \u2013 przynajmniej dla mnie \u2013 jest jednak ankieta stworzona przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo Syrkus\u00f3w, maj\u0105ca na celu stworzenie mieszka\u0144, kt\u00f3rymi nie mo\u017cna bynajmniej \u201ezabi\u0107 jak siekier\u0105\u201d. A zatem \u2013 droga w stron\u0119 przestrzeni funkcjonalnej i zgodnej nie tyle z estetycznymi normatywami epoki i inteligenckimi fantazjami na temat potrzeb robotnik\u00f3w, ale raczej poprzez rozmowy z przysz\u0142ymi u\u017cytkownikami mieszka\u0144. Pomys\u0142, by zlew umie\u015bci\u0107 we wn\u0119ce mi\u0119dzy kuchni\u0105 a toalet\u0105 okaza\u0142 si\u0119 chybiony, bo jakkolwiek, owszem, prowadzi\u0142 do zaoszcz\u0119dzenia cennego kawa\u0142ka przestrzeni, to jednak 80% ankietowanych wola\u0142a widzie\u0107 go w kuchni. Trudno, koszty budowy wzrosn\u0105 \u2013 co we wnioskach odnotowali Syrkusowie \u2013 ale taka jest cena zadowolenia przysz\u0142ych lokator\u00f3w.<\/p>\n<p>Jednak ca\u0142ej tej modernistycznej idylli \u2013 z lubo\u015bci\u0105 dokumentowanej i z nie mniejszym zapa\u0142em komentowanej \u2013 idylli tchn\u0105cej jak\u0105\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 werw\u0105 i inwencj\u0105, towarzysz\u0105 pomys\u0142y tr\u0105c\u0105ce sztamp\u0105 czy wr\u0119cz nud\u0105. Projekt domu mieszkalnego TOR na warszawskim Kole (1935\u20131936) jest architektonicznym tasiemcem, ci\u0105gn\u0105cym si\u0119 przez d\u0142ugi arkusz papieru.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45837\" aria-describedby=\"caption-attachment-45837\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45837\" title=\"Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-540x409.jpg\" alt=\"Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"409\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-540x409.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-1400x1062.jpg 1400w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-1920x1456.jpg 1920w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-800x607.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-1536x1165.jpg 1536w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-2048x1553.jpg 2048w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-120x90.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-90x68.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-320x243.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-560x425.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-1160x880.jpg 1160w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-900x682.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-576x436.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45837\" class=\"wp-caption-text\">Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na \u017boliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Roman Ingarden przyr\u00f3wna\u0142 dzie\u0142a architektury do sztandaru, za\u015b budynek \u2013 do kawa\u0142ka p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3rym ten sztandar substancjalnie jest<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. My\u015bl\u0105c o sztandarowych dzie\u0142ach mi\u0119dzywojennego modernizmu, nawet je\u015bli pozostaj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie w sferze papierowych koncepcji, widz\u0119 momentalnie projekt gmachu Polskiego Radia w Warszawie. Tusz, kalka techniczna i kilka linii, a rado\u015bci co nie miara. Rzuty poszczeg\u00f3lnych pi\u0119ter, nakre\u015blone w 1938 roku, z daleka przypominaj\u0105 jakie\u015b mikroby lub owady. Istotnie, gwiazdorski tandem wyszed\u0142 z linearnych schemat\u00f3w tzw. stylu mi\u0119dzynarodowego, zwracaj\u0105c si\u0119 ku formom bardziej organicznym, mi\u0119kkim, kt\u00f3rych echa zna\u0107 tak\u017ce w \u2013 r\u00f3wnie\u017c eksponowanej na wystawie \u2013 pracy dyplomowej Krystyny To\u0142\u0142oczko-R\u00f3\u017cyckiej, b\u0119d\u0105cej projektem kinoteatru. Obok To\u0142\u0142oczko-R\u00f3\u017cyckiej pojawia si\u0119 tak\u017ce znakomita Teresa \u017barnower. Ta plejada \u017ce\u0144skich przedstawicielek modernizmu nie powinna dziwi\u0107, wszak po 1918 roku przybieraj\u0105 na sile ruchy emancypacyjne, a kobiety paraj\u0105 si\u0119 nawet zawodami, uznanymi tradycyjnie za \u201em\u0119skie\u201d, czego dowodzi tytu\u0142owa prokuratorka \u2013 Alicja Horn z mi\u0119dzywojennej powie\u015bci Tadeusza Do\u0142\u0119gi-Mostowicza.<\/p>\n<p><!--nextpage-->Skoro pad\u0142o nazwisko Kobro, nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 i Strzemi\u0144skiego, a dok\u0142adniej projekt\u00f3w i realizacji uczennic tej szczeg\u00f3lnej pary. Nazwa Szko\u0142a Przemys\u0142owo-Handlowa w Koluszkach mo\u017ce nie brzmi tak dumnie jak Bauhaus, cho\u0107 na \u0142amach \u201eArchitektury i Budownictwa\u201d deklarowano, \u017ce \u201eosi\u0105gni\u0119to tam [w Koluszkach \u2013 wtr\u0105cenie P.B.] wyniki pod wzgl\u0119dem plastycznym wy\u017csze ni\u017c w Bauhausie poniewa\u017c oparte o \u015bcis\u0142\u0105 nauk\u0119 formy nowoczesnej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>. Jakkolwiek trudno pos\u0105dzi\u0107 uczelni\u0119 Gropiusa o obskurantyzm, projekty z Koluszek rzeczywi\u015bcie s\u0105 frapuj\u0105ce; r\u00f3\u017cnicuj\u0105c faktury materia\u0142\u00f3w i umiej\u0119tnie graj\u0105c p\u0142aszczyznami barw maj\u0105 w sobie co\u015b z, r\u00f3wie\u015bnych im przecie\u017c, abstrakcji Rafa\u0142owskiego.<\/p>\n<p>Za jeden z najwi\u0119kszych atut\u00f3w wystawy uzna\u0142bym przypomnienie o tw\u00f3rczo\u015bci Janiny Mierzeckiej. Jej \u2013 pochodz\u0105ce z kolekcji wroc\u0142awskiego Muzeum Narodowego \u2013 odbitki bromosrebrowe z cyklu <em>R\u0119ka pracuj\u0105ca<\/em> (1937) stanowi\u0105 niezwykle wdzi\u0119czny materia\u0142 do analiz. Przedstawione na nich d\u0142onie to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c rodzaj ludzkiego zoo w duchu XIX-wiecznych wystaw \u015bwiatowych, traktuj\u0105cych \u2013 w imi\u0119 post\u0119pu i nauki \u2013 nienormatywn\u0105 estetycznie jednostk\u0119 jako kuriozum. Nie jest to tak\u017ce wstydliwe wspomnienie gabinet\u00f3w osobliwo\u015bci. Fotografie Mierzeckiej tchn\u0105 jak\u0105\u015b bezpretensjonaln\u0105 szczero\u015bci\u0105, emanuj\u0105 potrzeb\u0105 wyra\u017cenia afirmacji cia\u0142a, nawet je\u015bli wskutek pracy, wy\u0142amuje si\u0119 ono z arbitralnie narzuconego w salonie kanonu. D\u0142onie \u2013 wyabstrahowane z kontekstu cia\u0142a i przestrzeni, osadzone w g\u0142\u0119bokiej, czarnej nico\u015bci t\u0142a.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45840\" aria-describedby=\"caption-attachment-45840\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45840\" title=\"Zofia Mussilowa z d. Kosi\u0144ska zas\u0142oni\u0119ta gazet\u0105 \u201e\u015awiatowid\u201d z zabawk\u0105 jo-jo w r\u0119kach, 1932, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003-540x695.jpg\" alt=\"Zofia Mussilowa z d. Kosi\u0144ska zas\u0142oni\u0119ta gazet\u0105 \u201e\u015awiatowid\u201d z zabawk\u0105 jo-jo w r\u0119kach, 1932, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"695\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003-540x695.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003-698x900.jpg 698w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003-576x742.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-003.jpg 2502w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45840\" class=\"wp-caption-text\">Zofia Mussilowa z d. Kosi\u0144ska zas\u0142oni\u0119ta gazet\u0105 \u201e\u015awiatowid\u201d z zabawk\u0105 jo-jo w r\u0119kach, 1932, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jednak te spracowane, poorane bruzdami, zniszczone r\u0119ce, grawituj\u0105 nie tyle w stron\u0119 skojarzenia \u201ecz\u0142owiek\u201d, co raczej \u201epraca\u201d; kierunek wydaje si\u0119 podejrzany, rodz\u0105c obaw\u0119 czy apoteozuj\u0105c prac\u0119 nie dehumanizujemy w tym przypadku ludzi.<\/p>\n<p>Idea Mierzeckiej (notabene \u2013 jak osobliwe \u201egraj\u0105\u201d te fotografowane d\u0142onie z jej autoportretem w klasycznej konwencji) wydaje si\u0119 antycypowa\u0107 wielki projekt wystawienniczy Edwarda Steichena \u2013 <em>Rodzin\u0119 cz\u0142owiecz\u0105<\/em>, kt\u00f3ra objecha\u0142a p\u00f3\u0142 wieku temu niemal ca\u0142y zachodni \u015bwiat. Trudno wierzy\u0107 Szmbelanowi Florowi z Ibsenowskiej <em>Dzikiej kaczki<\/em>, deklaruj\u0105cemu, \u017ce \u201eto tak dobrze dzia\u0142a na trawienie, kiedy cz\u0142owiek siedzi i ogl\u0105da fotografie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> \u2013 te fotografie nie stanowi\u0105 gabinetowej rozrywki. I nie s\u0105dz\u0119, by poprawia\u0142y trawienie. S\u0105 za to znakomit\u0105 egzemplifikacj\u0105 Barthesowskiego \u201e\u017cywego znieruchomienia\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>. S\u0105 w r\u00f3wnym stopniu przejmuj\u0105co \u017cywe, co nieruchome.<\/p>\n<p>Znieruchomienie tego, co \u017cywe, pozostaj\u0105ce w stanie szczeg\u00f3lnej ruchliwo\u015bci, powinno, zdaje si\u0119, cechowa\u0107 obraz <em>P\u0142ywalnia<\/em>. \u0141unkiewicz-Rogoyska zapami\u0119tana zosta\u0142a raczej jako autorka lirycznych martwych natur, nienagannie wywa\u017conych kompozycyjnie, utrzymanych w purystycznych gamach barwnych, tymczasem, prezentowanemu w Zach\u0119cie p\u0142\u00f3tnu z 1939 roku jako\u015b intryguj\u0105co blisko do poetyki socrealizmu. Wolumen postaci, maj\u0105cych w sobie wi\u0119cej z pomnikowej rze\u017aby ni\u017c konsystencji cia\u0142a, niebezpiecznie ci\u0105\u017cy ku do\u0142owi; skok do wody nie wydaje si\u0119 beztrosk\u0105 akrobacj\u0105, dowodz\u0105c\u0105 fizycznej zr\u0119czno\u015bci. Spadanie u \u0141unkiewicz-Rogoyskiej ma w sobie co\u015b niepokoj\u0105cego, ale by\u0107 mo\u017ce takie odczytanie narzuca data.<\/p>\n<p>\u017be sport \u2013 na kt\u00f3ry, z w\u0142a\u015bciwym sobie wdzi\u0119kiem, utyskiwa\u0142 Witkacy \u2013 stawa\u0142 si\u0119 jednym z synonim\u00f3w nowoczesno\u015bci, przypomina\u0107 nie trzeba, za to warto przypomnie\u0107 fotografie Jana Zimowskiego i Witolda Chromi\u0144skiego, kt\u00f3rego <em>M\u0142odo\u015b\u0107<\/em> ma w sobie jaki\u015b najzupe\u0142niej ujmuj\u0105cy wdzi\u0119k. U\u0142o\u017cone po przek\u0105tnej kadru wypr\u0119\u017cone cia\u0142o m\u0142odej p\u0142ywaczki niemal wymyka si\u0119 dyscyplinie kraw\u0119dzi odbitki.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45841\" aria-describedby=\"caption-attachment-45841\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-45841\" title=\"Danuta Sikorzanka wykonuje skok w dal podczas skok\u00f3w lekkoatletycznych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, 26.03.1934, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004-540x764.jpg\" alt=\"Danuta Sikorzanka wykonuje skok w dal podczas skok\u00f3w lekkoatletycznych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, 26.03.1934, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"764\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004-540x764.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004-635x900.jpg 635w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-004-576x815.jpg 576w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-45841\" class=\"wp-caption-text\">Danuta Sikorzanka wykonuje skok w dal podczas skok\u00f3w lekkoatletycznych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie, 26.03.1934, Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>R\u0119ka skaleczona nie mo\u017ce pracowa\u0107 \u2013 informuje plakat z czterema d\u0142o\u0144mi. Trzy z nich trzymaj\u0105 w mocarnym u\u015bcisku m\u0142oty, czwarta owini\u0119ta jest banda\u017cem. Jakkolwiek dzi\u015b, plakaty pokazywane w interesuj\u0105cym wyborze na wystawie mog\u0105 budzi\u0107 pob\u0142a\u017cliwy u\u015bmiech (i rzeczywi\u015bcie budz\u0105), to jednak nie powinni\u015bmy traci\u0107 z pola widzenia kontekstu ich powstania, a fakt, \u017ce dzi\u015b wydaj\u0105c si\u0119 nazbyt oczywiste, bawi\u0105 i rozczulaj\u0105, dowodzi tylko ich niegdysiejszej skuteczno\u015bci, kt\u00f3ra sprawi\u0142a, \u017ce dzi\u015b stopie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci w tym wzgl\u0119dzie jest ju\u017c diametralnie inny.<\/p>\n<p>O ironio, dyskurs naros\u0142y wok\u00f3\u0142 stroni\u0105cego od narracji i dyskursu modernizmu jest konstrukcj\u0105 tak gigantyczn\u0105 i wielopoziomow\u0105, \u017ce zadanie opowiedzenia na jednej wystawie o \u2013 jak uj\u0119li to organizatorzy \u2013 wizjach i praktykach modernizacji spo\u0142ecznych, wydaje si\u0119 cokolwiek karko\u0142omne. Z przyjemno\u015bci\u0105 przyzna\u0107 jednak mo\u017cna, \u017ce kuratorka wystawy, Joanna Kordjak, nie tylko r\u0119kawic\u0119 podj\u0119\u0142a, ale wysz\u0142a z pojedynku z t\u0105 trudn\u0105 a wdzi\u0119czn\u0105 materi\u0105 zwyci\u0119sko. Ekspozycja jest klarownie u\u0142o\u017cona, dob\u00f3r eksponat\u00f3w wydaje si\u0119 przemy\u015blany i znakomicie ilustruje poszczeg\u00f3lne bloki tematyczne. Szczeg\u00f3lnie istotne wydaje si\u0119, \u017ce m\u00f3wi\u0105c o praktykach modernizacyjnych, widzimy w tle jak dojmuj\u0105ca, w\u015br\u00f3d obywateli II Rzeczypospolitej, by\u0142a potrzeba zmian. Przeskalowanie, p\u0119dzone na sowicie dokarmianym sentymencie, panegiryczne opowie\u015bci o mi\u0119dzywojniu jako epoce raut\u00f3w Wieniawy-D\u0142ugoszowskiego, futer Toli Mankiewicz\u00f3wny, kryszta\u0142owych kieliszk\u00f3w ministrowej Beckowej (koniecznie okraszone anegdot\u0105 o jej szalenie rasowych \u2013 rzecz jasna \u2013 pieskach) etc., wreszcie kontrastowane s\u0105 z mniej sentymentalnym i efekciarskim spojrzeniem.<\/p>\n<p>To bardzo potrzebna wystawa; podobnie, jak potrzebne by\u0142y wizje i projekty modernizacji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re \u2013 cz\u0119sto nie bez emfazy \u2013 g\u0142osi\u0142y, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 b\u0119dzie inna. Na ile jednak rzeczywi\u015bcie jest?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Fotografie Aleksandra Minorskiego obok zdj\u0119\u0107 Tadeusza Bukowskiego wesz\u0142y w sk\u0142ad \u2013 wydanej w 1938 roku \u2013 broszury\u00a0<em>Dola i niedola naszych dzieci<\/em>\u00a0redagowanej przez J\u00f3zefa W\u0142odarskiego.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Rosalind Krauss,\u00a0<em>Oryginalno\u015b\u0107 awangardy i inne mity modernistyczne<\/em>, Gda\u0144sk 2012.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Cytat zamieszczony na wystawie.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Cyt za: Andrzej Basista,\u00a0<em>Architektura. Dlaczego jest, jaka jest?<\/em>, Krak\u00f3w 2000.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Fragment tekstu cytowanego na wystawie.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Henryk Ibsen, Dzika Kaczka, Warszawa 1956.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Roland Barthes, <em>\u015awiat\u0142o obrazu. Uwagi o fotografii<\/em>, Warszawa 2008.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><em>To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a<\/em> \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami, cho\u0107 wszystko jest a\u017c nazbyt oczywiste. Po lewej stronie licha cha\u0142upa i dzieci krz\u0105taj\u0105ce si\u0119 bez\u0142adnie po wy\u0142ysia\u0142ym trawniku. Po prawej \u2013 miarowy rytm podzia\u0142\u00f3w pasowych okien, osadzonych w bia\u0142ej elewacji pi\u0119trowego budynku, wzniesionego w otoczeniu sosen, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi rozpi\u0119to siatk\u0119 do gry, kt\u00f3rej to grze oddaj\u0105 si\u0119 rozszczebiotane pociechy. Trudno o bardziej tendencyjne zestawienie. Obie fotografie nie nale\u017c\u0105 do najznakomitszych przedstawicielek swojego szlachetnego gatunku, ale nie w formalnej wirtuozerii rzecz, bo przecie\u017c Minorskiemu sz\u0142o bardziej o retoryczny potencja\u0142 bieli fasady, o pozostawiony w domy\u015ble zapach sosnowego zagajnika, o ca\u0142y warkocz pleciony z pean\u00f3w na cze\u015b\u0107 sportu i wreszcie \u2013 o to postscriptum, kt\u00f3re ka\u017cdy z nas \u2013 ogl\u0105daj\u0105cych te fotografie \u2013 dopisze na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, czyli opowie\u015bci o ideach modernizacyjnych w II Rzeczpospolitej, kt\u00f3re cz\u0119sto le\u017c\u0105 na przeci\u0119ciu my\u015bli spo\u0142ecznej i artystycznej, o czym opowiada wystawa w warszawskiej Zach\u0119cie.<\/p>\n","protected":false},"author":665,"featured_media":45837,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6894,5843,449,6895,793,189],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5247],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna, Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami na wystawie, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142a Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1941,\"caption\":\"Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\",\"name\":\"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna, Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-04-05T23:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-05T12:40:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\"},\"description\":\"To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami na wystawie, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142a Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\",\"name\":\"Pawe\u0142 Bie\u0144\",\"description\":\"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna, Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki","description":"To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami na wystawie, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142a Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/przyszlosc-bedzie-inna-zacheta-narodowa-galeria-2018-04-05-006-scaled.jpg","width":2560,"height":1941,"caption":"Ogr\u00f3d warzywny na osiedlu WSM na Zoliborzu, lata trzydzieste XX wieku, Izba Pami\u0119ci WSM (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki","name":"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna, Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#primaryimage"},"datePublished":"2018-04-05T23:00:39+00:00","dateModified":"2018-04-05T12:40:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0"},"description":"To szko\u0142a i to te\u017c szko\u0142a \u2013 g\u0142osi napis pomi\u0119dzy dwiema fotografiami na wystawie, kt\u00f3r\u0105 przygotowa\u0142a Zach\u0119ta \u2013 Narodowa Galeria Sztuki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/czy-przyszlosc-jest-inna-zacheta-narodowa-galeria-sztuki#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Czy przysz\u0142o\u015b\u0107 jest inna"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0","name":"Pawe\u0142 Bie\u0144","description":"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45834"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/665"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45834"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45834\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45834"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=45834"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=45834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}