{"id":46018,"date":"2018-04-30T00:00:37","date_gmt":"2018-04-29T23:00:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=46018"},"modified":"2018-04-26T13:36:18","modified_gmt":"2018-04-26T12:36:18","slug":"ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid","title":{"rendered":"Eko-utopie, czy strategie buntu?"},"content":{"rendered":"<p>Do Sittard przyjecha\u0142am w grudniu. Miasteczko na po\u0142udniu Holandii, oddalone o trzy godziny jazdy poci\u0105giem od Amsterdamu. To jedna z d\u0142u\u017cszych podr\u00f3\u017cy, jak\u0105 mo\u017cna odby\u0107 w obr\u0119bie kraju, daj\u0105ca szczeg\u00f3ln\u0105 okazj\u0119 podziwiania monotonnego widoku p\u0142askich p\u00f3l, sk\u0105panych w zimowym deszczu. Krajobraz holenderski jest w dominuj\u0105cym stopniu kulturowy. W prowincjonalnym Sittard, opr\u00f3cz \u015bredniowiecznej architektury ozdobionej \u015bwi\u0105tecznymi lampkami, najbardziej rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy drzewa, kt\u00f3re dzi\u0119ki wieloletniemu formowaniu przybieraj\u0105 kszta\u0142t kwadratu. Zwa\u017cywszy na cel mojej podr\u00f3\u017cy (jakim jest wystawa o tematyce ekologicznej), to do\u015b\u0107 ciekawe powitanie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_46033\" aria-describedby=\"caption-attachment-46033\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-46033\" title=\"Lois Weinberger, \u201eGarden \u2013 a poetic Fieldwork\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006-540x360.jpg\" alt=\"Lois Weinberger, \u201eGarden \u2013 a poetic Fieldwork\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006.jpg 2362w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-46033\" class=\"wp-caption-text\">Lois Weinberger, \u201eGarden \u2013 a poetic Fieldwork\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Holenderski bud\u017cet przeznaczony na sztuk\u0119 i kultur\u0119 dzielony jest sprawiedliwie mi\u0119dzy wszystkie prowincje. Skutkuje to funkcjonowaniem w ma\u0142ych miastach ca\u0142kiem poka\u017anych instytucji, kt\u00f3re cz\u0119sto wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 nieproporcjonalnie du\u017ce do liczby potencjalnych zwiedzaj\u0105cych. Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. <em>Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies<\/em>\u00a0<em>1957\u20132017<\/em> przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105.<\/p>\n<p>Pochodz\u0105ca ze Stan\u00f3w Zjednoczonych Spaid zajmuje si\u0119 badaniami dotycz\u0105cymi powi\u0105za\u0144 sztuki i ekologii ju\u017c od kilkunastu lat. Ekspozycja pokazywana w Holandii jest kontynuacj\u0105 projektu, kt\u00f3ry przygotowa\u0142a dla Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Cincinnati (US) w 2002 roku. Od tego czasu, lista referencji wyd\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 o wiele nazwisk europejskich artyst\u00f3w, wizjoner\u00f3w i teoretyk\u00f3w, a tak\u017ce o odwo\u0142ania do historycznych wystaw tego typu.<\/p>\n<p>W Muzeum De Domijnen kuratorka odwo\u0142uje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do wystaw pt. <em>Natuur en Kunst<\/em> (<em>Natura i sztuka<\/em>) prezentowanych kilkakrotnie od 1957 roku w sto\u0142ecznym Muzeum Stedelijk. Zdj\u0119cia dokumentuj\u0105ce te projekty oraz kopie list\u00f3w, w kt\u00f3rych arty\u015bci opisuj\u0105 swoje prace i ich konteksty zosta\u0142y pokazane r\u00f3wnie\u017c tym razem. Od wej\u015bcia rzuca si\u0119 w oczy, jak wiele przez ostatnie kilkadziesi\u0105t lat si\u0119 zmieni\u0142o i wiadomo, \u017ce wystawa w Sittard w niczym nie b\u0119dzie przypomina\u0142a tej w Amsterdamie. Pokaz otwiera dok\u0142adne kalendarium wydarze\u0144 istotnych dla Spaid przy konstrukcji tej narracji. Projektowi pt. <em>Ecoconvention<\/em> towarzyszy r\u00f3wnie\u017c publikacja, w kt\u00f3rej zebrane zosta\u0142y wszystkie dotychczasowe wyniki bada\u0144 prowadzonych przez kuratork\u0119, analizy teoretyczne, kalendarium i opisy praktyk artystycznych, do kt\u00f3rych si\u0119 odwo\u0142uje. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce przy doborze artyst\u00f3w Spaid bra\u0142a pod uwag\u0119, kto zajmuje si\u0119 w swojej tw\u00f3rczo\u015bci wy\u0142\u0105cznie natur\u0105 i ekologi\u0105. Tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do takich temat\u00f3w sporadycznie, zostali ograniczeni.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-46018 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46028\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46028'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46029\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46029'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-3'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46030\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46030'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-4'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46031\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46031'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-5'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46032\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46032'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-6'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Lois Weinberger, \u201eGarden \u2013 a poetic Fieldwork\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46033\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46033'>\n\t\t\t\tLois Weinberger, \u201eGarden \u2013 a poetic Fieldwork\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnensittard-nl'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Vera Thaens, \u201eRoof Runoff Purifying System\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46034\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46034'>\n\t\t\t\tVera Thaens, \u201eRoof Runoff Purifying System\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnen-sittard-nl-econvention-september-2017-7'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-008-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46035\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46035'>\n\t\t\t\t\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\/museum-de-domijnensittard-nl-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jean-Francois Paquay, \u201eEdible Environment\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-46036\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-46036'>\n\t\t\t\tJean-Francois Paquay, \u201eEdible Environment\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Prace zebrane na wystawie podzielone zosta\u0142y na osiem rozdzia\u0142\u00f3w tematycznych: <em>Aktywizm<\/em>, <em>Warto\u015bciowanie na nowo \/ \u017bycie z odpadami<\/em>, <em>R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna \/ Dostosowywanie przestrzeni<\/em>, <em>Infrastruktura miejska \/ Sprawiedliwo\u015b\u0107 \u015brodowiskowa<\/em>, <em>Praktyki restauracji i rekultywacji<\/em>, <em>Bezpiecze\u0144stwo \u017cywieniowe<\/em>, <em>Zmiany klimatyczne<\/em>, <em>Oikos<\/em> (<em>Dobre samopoczucie<\/em>). U\u0142o\u017cono je wg tego klucza, a na ka\u017cdej tabliczce opisuj\u0105cej dany projekt znajduje si\u0119 informacja, do jakiej kategorii praca przynale\u017cy. Podobnymi zasadami kieruje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wspomniana przeze mnie wcze\u015bniej publikacja. Zawiera ona informacje o wszystkich pokazanych projektach, a tak\u017ce o kilku dodatkowych pozycjach, kt\u00f3re nie zmie\u015bci\u0142y si\u0119 na wystawie. My\u015bl\u0105 przewodni\u0105, kt\u00f3ra rozpoczyna narracj\u0119 prowadzon\u0105 przez kuratork\u0119, zar\u00f3wno na wystawie, jak i w ksi\u0105\u017cce, sta\u0142a si\u0119 maksyma ameryka\u0144skiego filozofa Alfreda North Whiteheada traktuj\u0105ca kreatywno\u015b\u0107, jako \u201ewiod\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 w ka\u017cdym procesie zmian\u201d. W swojej filozofii Whitehead wychodzi\u0142 od metodologicznych podstaw nauki i przekierowywa\u0142 je na og\u00f3lne zagadnienia spekulatywne. Ciekawe w kontek\u015bcie ekologii jest zw\u0142aszcza to, \u017ce maksyma ta w latach siedemdziesi\u0105tych wsi\u0105kn\u0119\u0142a do j\u0119zyka korporacyjnego i u\u017cywana by\u0142a w zakresie zmian proponowanych przez megakoncerny.<\/p>\n<p>Wystaw\u0119 rozpoczyna cz\u0119\u015b\u0107, w kt\u00f3rej prezentowane s\u0105 projekty artyst\u00f3w-aktywist\u00f3w. Ta sekcja sumuje postawy artystyczne rzucaj\u0105ce politykom i obywatelom wyzwanie rozpoznawania problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi zmaga si\u0119 \u015brodowisko naturalne, a tak\u017ce przedstawia dzia\u0142ania edukacyjne i akcje zapobiegaj\u0105ce dewastacji \u015brodowiska. Ekoaktywizm analizowany z perspektywy artystycznej to poj\u0119cie niezmiernie rozleg\u0142e. Spaid zaw\u0119\u017ca je do postaw zdefiniowanych przez Josepha Beuysa i za artyst\u0105 nazywa prezentowane tu interwencje ekologiczne <em>akcjami<\/em>. Polityczne implikacje takich dzia\u0142a\u0144 mia\u0142y, wed\u0142ug Beuysa, pobudza\u0107 nowe sposoby my\u015blenia, daj\u0105c podwaliny pod ewentualne, praktyczne zmiany proceduralne. Dzie\u0142o sztuki nie musi wyznacza\u0107 konkretnych rozwi\u0105za\u0144 systemowych, a wyra\u017ca\u0107 g\u0142os sprzeciwu, zwraca\u0107 uwag\u0119 na problem, zmusza\u0107 do my\u015blenia, czy w ko\u0144cu \u2013 zaproponowa\u0107 oduczenia si\u0119 starych nawyk\u00f3w i przyj\u0119cie nowych.<\/p>\n<p>I tak, w rozdziale <em>Aktywizm<\/em> znajdziemy dokumentacje i \u015blady r\u00f3\u017cnych akcji ekoartystycznych zwracaj\u0105cych uwag\u0119 na problemy zanieczyszcze\u0144 w\u00f3d lokalnych (Nicolas Garcia Uriburu), wysuszania bagien i wycinania drzew (wspomniany wcze\u015bniej Joseph Beuys), a tak\u017ce podnosz\u0105cych \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 dotycz\u0105c\u0105 przemys\u0142u paliw kopalnianych (Brett Bloom). Du\u017c\u0105 uwag\u0119 przykuwa tutaj fragment wystawy po\u015bwi\u0119cony dzia\u0142aniom rodzimej artystki, Cecylii Malik, zreszt\u0105 \u2013 g\u0142o\u015bno dyskutowanymi i docenianymi przez holendersk\u0105 publiczno\u015b\u0107. W kontek\u015bcie aktywizmu ekologicznego zosta\u0142y przywo\u0142ane jej nast\u0119puj\u0105ce akcje: <em>Matki Polki na wyr\u0119bie<\/em>, <em>Warkocze Bia\u0142ka<\/em>, <em>365 drzew<\/em>, <em>Kolektyw modraszek<\/em> oraz odnosz\u0105cy si\u0119 do bie\u017c\u0105cej sytuacji politycznej w Bia\u0142owie\u017cy happening pt. <em>Ca\u0142a puszcza pod ochron\u0105<\/em>. Na ekspozycji znalaz\u0142y si\u0119 nie tylko zdj\u0119cia i wycinki z gazet dokumentuj\u0105ce wspomniane wydarzenia, ale tak\u017ce rekwizyty u\u017cywane przez artystk\u0119 podczas swoich akcji (np. warkocze wykorzystane podczas protestu dotycz\u0105cego rzeki Bia\u0142ki, megafon i identyfikator). Wszystko to daje wra\u017cenie gotowo\u015bci do dzia\u0142ania, kolejna akcja mo\u017ce si\u0119 odby\u0107, jak tylko nadejdzie taka potrzeba.<\/p>\n<figure id=\"attachment_46034\" aria-describedby=\"caption-attachment-46034\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-46034\" title=\"Vera Thaens, \u201eRoof Runoff Purifying System\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007-540x360.jpg\" alt=\"Vera Thaens, \u201eRoof Runoff Purifying System\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-007.jpg 2362w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-46034\" class=\"wp-caption-text\">Vera Thaens, \u201eRoof Runoff Purifying System\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W czasach, kiedy natura przegrywa z rachunkiem ekonomicznym kolejne wyst\u0105pienia tego typu mog\u0105 by\u0107 szybko potrzebne. By\u0107 mo\u017ce w tym znaczeniu odwo\u0142ywanie si\u0119 przez kuratork\u0119 do terminu <em>kreatywno\u015b\u0107<\/em>, pochodz\u0105cego z korporacyjnych strategii rynkowych, jako g\u0142\u00f3wnego narz\u0119dzia oporu wywo\u0142uje drobny zgrzyt. W tym zestawieniu gorzej wypada kierownictwo muzeum, kt\u00f3re kilka tygodni po otwarciu wystawy zrezygnowa\u0142o z hodowli broku\u0142\u00f3w, opatentowanych przez Ver\u0119 Thaens, b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 ekspozycji. Artystka, przy pomocy zespo\u0142\u00f3w badawczych, stara si\u0119 odbudowa\u0107 dawne odmiany tej ro\u015bliny, kt\u00f3re w rzeczywisto\u015bci przemys\u0142owej produkcji \u017cywno\u015bci ju\u017c nie istniej\u0105, co spowodowa\u0142o zubo\u017cenie gatunku. Ze wzgl\u0119du na niedogodno\u015bci towarzysz\u0105ce projektowi \u2013 konieczno\u015b\u0107 podlewania i rozprzestrzenianie si\u0119 po salach wystawowych owad\u00f3w \u2013 muzeum zdecydowa\u0142o si\u0119 usun\u0105\u0107 \u017cyw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 instalacji, zostawiaj\u0105c tylko dokumentacj\u0119. Natura da si\u0119 lubi\u0107?<\/p>\n<p>W tym kontek\u015bcie, du\u017co bezpieczniejszy dla instytucji wydaje si\u0119 by\u0107 rozdzia\u0142 wystawy, po\u015bwi\u0119cony my\u015bli <em>Warto\u015bciowanie na nowo<\/em>. Arty\u015bci, kt\u00f3rych prace zosta\u0142y tutaj przedstawione zak\u0142adaj\u0105 brak konieczno\u015bci produkowania nowego dzie\u0142a, wymy\u015blania nowego konceptu, skupiaj\u0105 si\u0119 raczej na tym co zastane \u2013 na naprawieniu tego, co teoretycznie jest nie do naprawienia, ponownym wykorzystaniu odpad\u00f3w, rzucaniu nowego \u015bwiat\u0142a i perspektywy na istniej\u0105ce ju\u017c dzie\u0142a sztuki, przedmioty, technologie. Pod wzgl\u0119dem wizualnym ten rozdzia\u0142 zdaje si\u0119 by\u0107 najciekawszy. Pokazane obiekty, zdj\u0119cia, instalacje czy filmy daj\u0105 troch\u0119 wytchnienia od nagromadzonego na wystawie ogromu dokument\u00f3w, artyku\u0142\u00f3w, analizy danych i wykres\u00f3w.<\/p>\n<p>Arty\u015bci, kt\u00f3rzy maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do warto\u015bciowania na nowo zazwyczaj robi\u0105 to z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce nadu\u017cycia przemys\u0142owe powinny zosta\u0107 ujawnione, a po drugie, uznaj\u0105 warto\u015b\u0107 tam, gdzie inni tego nie robi\u0105. Przedstawiona w tym kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Roberta Smithsona zdaje si\u0119 mie\u0107 centralne znaczenie w narracji ca\u0142ego researchu. Na wystawie pokazany zosta\u0142 film dokumentalny pt. <em>Breaking Ground: Broken Circle \/ Spiral Hill<\/em> (1971\u20132011), upami\u0119tniaj\u0105cy budow\u0119 i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 rekonstrukcj\u0119 (Sonsbeek \u201871) ikonicznej <em>Spiralnej grobli<\/em>. Smithson, wysoce krytyczny wobec faktu u\u017cywania sztuki w celu odnowienia zdegradowanej ziemi, chcia\u0142 r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107 rol\u0119 przemys\u0142u w kszta\u0142towaniu form. Sztuka natomiast by\u0142a narz\u0119dziem, kt\u00f3re mia\u0142o pom\u00f3c w odbudowie \u015brodowiska naturalnego i przywr\u00f3ceniu r\u00f3wnowagi gatunkowej w okolicy zniszczonej przemys\u0142em ci\u0119\u017ckim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_46036\" aria-describedby=\"caption-attachment-46036\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-46036\" title=\"Jean-Francois Paquay, \u201eEdible Environment\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009-540x360.jpg\" alt=\"Jean-Francois Paquay, \u201eEdible Environment\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-009.jpg 2362w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-46036\" class=\"wp-caption-text\">Jean-Francois Paquay, \u201eEdible Environment\u201d, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zupe\u0142nie inny pomys\u0142 na utylitarno\u015b\u0107 sztuki wy\u0142ania si\u0119 z przypomnianych na wystawie prac Loisa Weinbergera (rozdzia\u0142 <em>R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna<\/em>), pierwotnie pokazywanych podczas X Documenta. Weinberger, podobnie jak Smithson, wnioskowa\u0142, \u017ce tereny poindustrialne powinny by\u0107 zostawione takimi jakie s\u0105, \u017ce nie potrzebne jest ich odzyskiwanie. Dawne nieu\u017cytki zamienia\u0142 w ogrody, gdzie z powodzeniem sia\u0142 ro\u015bliny przywo\u017cone ze swoich licznych podr\u00f3\u017cy. Ro\u015bliny, kt\u00f3re w naturze nigdy ze sob\u0105 nie koegzystowa\u0142y, czy te\u017c wymaga\u0142y specjalnych warunk\u00f3w klimatycznych, w ogrodach Weinbergera przystosowuj\u0105 si\u0119, tworz\u0105c, na zgliszczach dawnych fabryk, biologicznie r\u00f3\u017cnorodne kompozycje, jeden organizm. Prace te, cz\u0119sto odczytywane jako polityczne, tutaj pokazywane s\u0105 w swoim podstawowym kontek\u015bcie. Dochodz\u0105cy z drugiej sali d\u017awi\u0119k pracuj\u0105cych w pasiece pszcz\u00f3\u0142 (instalacja Anne Marie Maes) nie pozwala przesta\u0107 zadawa\u0107 sobie pytanie czy proponowane przez Weinbergera ogrody nie by\u0142yby \u2013 tak jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 migruj\u0105cych gatunk\u00f3w \u2013 zab\u00f3jcze dla kolejnych roj\u00f3w; a w konsekwencji spowodowa\u0142yby jeszcze wi\u0119ksze spustoszenie, tragicznej ju\u017c sytuacji tego gatunku. By\u0107 mo\u017ce, jest to zagadnienie, nad kt\u00f3rym powinni zastanowi\u0107 si\u0119 Tatiana Czekalska i Leszek Golec, projektuj\u0105c now\u0105 wersj\u0119 pokazywanego na wystawie transportera dla owad\u00f3w (tu wykonany ze z\u0142ota <em>Avatar I<\/em> z 2002 roku), przeznaczonego dla pszcz\u00f3\u0142? Trzymaj\u0105c si\u0119 utopijnej narracji Weinbergera, dobrze by\u0142oby my\u015ble\u0107 o ekspozycji, jako o impulsie zmian, zar\u00f3wno dla artyst\u00f3w, jak i widz\u00f3w. Aby natura przesta\u0142a we wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci politycznej wyst\u0119powa\u0107 w roli utopii, nale\u017cy zacz\u0105\u0107 \u0142\u0105czy\u0107 swoje si\u0142y.<\/p>\n<p>Do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lne miejsce na wystawie zajmuj\u0105 prace jednego z nielicznych prezentowanych tu holenderskich artyst\u00f3w \u2013 konceptualisty Hansa de Vriesa. W swoim \u017cyciu zawodowym zajmowa\u0142 si\u0119 on nie tylko sztuk\u0105, pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako farmer. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, czasie wielkiego <em>boomu<\/em> na rozw\u00f3j rolnictwa w Holandii, de Vries prowadzi\u0142 do\u015b\u0107 progresywne gospodarstwo, w kt\u00f3rym dzi\u0119ki pomocy najnowszych w\u00f3wczas metod biotechnologicznych stara\u0142 si\u0119 doprowadzi\u0107 do maksymalnej wydajno\u015bci swoich grunt\u00f3w. Do codzienno\u015bci \u017cycia rolnika de Vries odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 w praktyce artystycznej, dyktowanej przez konceptualne gesty. Bior\u0105c pod uwag\u0119 kilka dekad \u017cycia artysty, trudno jest stwierdzi\u0107 czy niekt\u00f3re z jego akcji performatywnych i interwencji by\u0142y krytycznym komentarzem wobec zmieniaj\u0105cej si\u0119 sytuacji \u015brodowiska naturalnego, czy tylko artystycznymi gestami odnosz\u0105cymi si\u0119 do jego codzienno\u015bci. Pokazywana przez Vriesa dokumentacja performance <em>Torfowego<\/em> (1970), w kt\u00f3rym tw\u00f3rca wymienia p\u0142yty chodnikowe na p\u0142yty wykonane z torfu (to w\u0142a\u015bnie usuwanie torfu w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych\u2013siedemdziesi\u0105tych w celu pozyskania teren\u00f3w uprawnych jest dzisiaj g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 zatapiania Holandii) mo\u017ce by\u0107 oznak\u0105 geniuszu, albo tylko dowodem na relatywno\u015b\u0107 historii.<\/p>\n<p>Podzia\u0142 wystawy na rozdzia\u0142y doskonale pokazuje inn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107: im bardziej dany projekt zogniskowany jest lokalnie, tym zdaje si\u0119 by\u0107 bardziej udany i zauwa\u017cony. Trudno jest mi sobie przypomnie\u0107 jak\u0105kolwiek istotn\u0105 prac\u0119 dotycz\u0105c\u0105 zmian klimatycznych, kt\u00f3rym to dedykowany jest ca\u0142y rozdzia\u0142 ekspozycji oraz ksi\u0105\u017cki. Mo\u017ce projekty bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z tym jak\u017ce ogromnie z\u0142o\u017conym problemem z g\u00f3ry skazane s\u0105 na niepowodzenie?<\/p>\n<figure id=\"attachment_46030\" aria-describedby=\"caption-attachment-46030\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-46030\" title=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003-540x360.jpg\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-003.jpg 2362w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-46030\" class=\"wp-caption-text\">\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pisz\u0105c o lokalno\u015bci, nie mam na my\u015bli tylko i wy\u0142\u0105cznie artyst\u00f3w pracuj\u0105cych na swojej farmie, jak de Vries. Rozdzia\u0142 wystawy skupiaj\u0105cy si\u0119 wok\u00f3\u0142 zagadnienia <em>Oikos<\/em> to te\u017c swoiste odniesienie si\u0119 do my\u015blenia miejscowego. Samo znaczenie \u201eoikos\u201d (wywodz\u0105ce si\u0119 z greki) by\u0142o okre\u015bleniem gospodarstwa domowego. Co ciekawe, lingwi\u015bci zak\u0142adaj\u0105, \u017ce od tego w\u0142a\u015bnie s\u0142owa wywodzi si\u0119 definicja ekologii. Tutaj, odnosi si\u0119 do innych ni\u017c naukowe praktyk artystycznych \u2013 do rytua\u0142\u00f3w i taktyk, kt\u00f3re przywo\u0142ywa\u0107 maj\u0105 dobre samopoczucie, uzdrowienie lub samopoznanie i s\u0105 r\u00f3wnie wa\u017cne jak podej\u015bcie naukowe. Takie podej\u015bcie artystyczne \u2013 czasem przez swoj\u0105 odmienno\u015b\u0107 i inno\u015b\u0107 \u2013 wp\u0142ywa na ekologi\u0119 nie tylko metaforycznie, ale r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza \u015bwiadomo\u015b\u0107 lokalnego \u015brodowiska dotycz\u0105c\u0105 danego problemu. Cytuj\u0105c Ludwiga Wittgensteina, odbiorca \u201ewidzi, \u017ce nic si\u0119 nie zmieni\u0142o, ale jednak widzi to inaczej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. W tym kontek\u015bcie warto przywo\u0142a\u0107 rodzimy w\u0105tek wystawy. Kuratorka przypomina happening Teresy Murak przeprowadzony w Lillehammer w Norwegii (1987), w\u00f3wczas jednego z najbardziej zanieczyszczonych region\u00f3w kraju. Przez cztery tygodnie swojego pobytu, w bia\u0142ej sukni odprawia\u0142a swoisty rytua\u0142, ugniataj\u0105c wodn\u0105 gleb\u0119 i daj\u0105c zaczyn dla powstania chleba \u017cycia. Podobno, rejon odwiedzony w\u00f3wczas przez Murak nie jest ju\u017c zanieczyszczony, by\u0107 mo\u017ce pom\u00f3g\u0142 rytua\u0142, by\u0107 mo\u017ce po prostu zmieni\u0142o si\u0119 nastawienie mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<p>Bo w\u0142a\u015bnie, czy projekt artystyczny \u2013 nawet poparty stosownymi badaniami \u2013 mo\u017ce rozwi\u0105zywa\u0107 problemy spo\u0142eczne, polityczne czy ekologiczne? Czy proponowane przez artyst\u00f3w konkretne rozwi\u0105zania systemowe mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 u\u017cyteczne? Czy wykorzystywanie materii danego problemu nie jest tylko i wy\u0142\u0105cznie jej zaw\u0142aszczaniem do cel\u00f3w estetycznych? Czy sztuka mo\u017ce by\u0107 \/ jest \/ powinna by\u0107 utylitarna?<\/p>\n<p>W dzisiejszej, niestabilnej sytuacji politycznej zrozumia\u0142e jest to, \u017ce arty\u015bci staraj\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w sprawy, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 im bliskie, aktywnie uczestniczy\u0107 w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Wiele przedstawionych na wystawie pomys\u0142\u00f3w teoretycznie ma potencja\u0142 bycia u\u017cytecznymi. Pytanie, czy wystawa w Sittard mo\u017ce go\u015bci\u0107 potencjalnych reformator\u00f3w rolnictwa? Prawdopodobnie nie, by\u0107 mo\u017ce warto zastanowi\u0107 si\u0119 tak\u017ce nad innym sposobem dystrybucji przedstawianych prac. \u0141atwo jest krytykowa\u0107 sztuk\u0119 zaanga\u017cowan\u0105 za jej niesp\u00f3jno\u015b\u0107 i brak wymiernych efekt\u00f3w. Ekspozycje tego typu miewaj\u0105 do\u015b\u0107 ci\u0119\u017ckostrawn\u0105 form\u0119 (po godzinie czytania na stoj\u0105co nogi odmawiaj\u0105 pos\u0142usze\u0144stwa, a wiele kwestii zostaje pomini\u0119tych), towarzysz\u0105ce publikacje charakteryzuje hermetyczny j\u0119zyk. Zamiast tego mo\u017ce warto skupi\u0107 si\u0119 na sposobie wykorzystania pomys\u0142owo\u015bci artyst\u00f3w, wyodr\u0119bni\u0107 bardziej udane badania i znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na ich wykorzystanie w realnym \u017cyciu?<\/p>\n<p>S\u0105dz\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie ta mnogo\u015b\u0107 pokazywanych na wystawie projekt\u00f3w i zarazem bardzo klasyczne, wr\u0119cz szkolne podej\u015bcie do prezentowanych prac jest jej najwi\u0119ksz\u0105 wad\u0105. Zebranie wszystkich praktyk zwi\u0105zanych z ekologi\u0105 w jednym miejscu dzia\u0142a lepiej w przypadku opublikowanej przez kuratork\u0119 antologii. Ksi\u0105\u017cka wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo rzetelnym podsumowaniem wieloletnich prac badawczych i jest ciekaw\u0105 i potrzebn\u0105 pozycj\u0105. Wystawa, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a autonomiczne medium kieruj\u0105ce si\u0119 zupe\u0142nie innymi zasadami, nie powinna by\u0107 tylko odzwierciedleniem tego, co zawiera publikacja. Zaryzykowa\u0142abym stwierdzenie, \u017ce ekspozycja w takim kszta\u0142cie, dla widza dotychczas niezwi\u0105zanego z tematem, okazuj\u0119 si\u0119 by\u0107 onie\u015bmielaj\u0105ca, a przez to zniech\u0119ca i nu\u017cy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_46032\" aria-describedby=\"caption-attachment-46032\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-46032\" title=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005-540x360.jpg\" alt=\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-005.jpg 2362w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-46032\" class=\"wp-caption-text\">\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Co mo\u017cna zrobi\u0107, by dzia\u0142a\u0142a lepiej? Niew\u0105tpliwym plusem jest fakt, \u017ce Spaid przypomnia\u0142a histori\u0119 poprzednich wystaw z cyklu <em>Ecoconvention<\/em>. Kr\u00f3tki rys historyczny doskonale pokazuje, jak na przestrzeni kilkudziesi\u0119ciu lat zmieni\u0142a si\u0119 sztuka, \u015bwiadomo\u015b\u0107 artyst\u00f3w i podej\u015bcie do bada\u0144 w og\u00f3le. Tw\u00f3rcy bior\u0105cy na warsztat natur\u0119 nie my\u015bl\u0105 ju\u017c o niej w kontek\u015bcie wy\u0142\u0105cznie estetycznym, konceptualnym, a \u015bwiadomie podejmuj\u0105 decyzje o uczestnictwie w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w \u015brodowiska naturalnego. By\u0107 mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby to nieco bardziej podkre\u015bli\u0107. Pami\u0119tajmy, \u017ce jeste\u015bmy w muzeum do\u015b\u0107 prowincjonalnego regionu, rol\u0105 takiej instytucji jest przede wszystkim edukacja, tak\u017ce na poziomie formalnym.<\/p>\n<p>Je\u015bli o instytucji mowa, zaskakuj\u0105cym jest, \u017ce Muzeum De Domijnen zdecydowa\u0142o si\u0119 by\u0107 gospodarzem takiej trudnej b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a wystawy. Na pewno jest to wielki plus dla w\u0142adz instytucji. W narracji przedstawionej przez kuratork\u0119 zabrak\u0142o jakiegokolwiek odwo\u0142ania do tej szczeg\u00f3lnej sytuacji. Zamiast skupi\u0107 si\u0119 na tym, czego na wystawie pokaza\u0107 nie by\u0142o wolno (\u017cywe organizmy) i podkre\u015bla\u0107 jej ma\u0142y bud\u017cet warto by by\u0142o zastosowa\u0107 zabiegi, kt\u00f3re otworzy\u0142yby si\u0119 bardziej na widza, a zarazem podkre\u015bli\u0142y znaczenie gestu i otwarto\u015bci instytucji. Jedyna instalacja, kt\u00f3ra bra\u0142a pod uwag\u0119 pracownik\u00f3w muzeum i lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w (zewn\u0119trzna instalacja Loisa Weinbergera) podczas mojej grudniowej wizyty by\u0142a ju\u017c kompletnie zaniedbana. Wiaderka z ziemi\u0105, kt\u00f3re przynie\u015bli pracownicy muzeum i lokalni mieszka\u0144cy, w zamy\u015ble maj\u0105ce sta\u0107 si\u0119 pocz\u0105tkiem wsp\u00f3lnego ogrodu, ulokowanego w odleg\u0142o\u015bci pi\u0119ciu minut spacerem od muzeum, zosta\u0142y poprzewracane i w si\u0105pi\u0105cym deszczu wygl\u0105da\u0142y do\u015b\u0107 smutno, jakby nikt tutaj nie zagl\u0105da\u0142 od dnia otwarcia.<\/p>\n<p>Warto skupi\u0107 si\u0119 jeszcze raz nad wyborem praktyk zebranych przez kuratork\u0119. Uderzaj\u0105ce by\u0142o dla mnie to, \u017ce w\u0142a\u015bciwie wszyscy tw\u00f3rcy przywo\u0142ani przez Spaid wywodz\u0105 si\u0119 z zachodniego kr\u0119gu kulturowego \u2013 Stan\u00f3w Zjednoczonych, b\u0105d\u017a Europy. Jest to niekorzystne nie tylko z punktu widzenia kraju, kt\u00f3ry go\u015bci wystaw\u0119 i jego kolonialnej historii, ale r\u00f3wnie\u017c z punktu widzenia <em>researchu<\/em> w og\u00f3le. Wydaje mi si\u0119, \u017ce korzystnym aspektem, kt\u00f3ry zmieni\u0142by perspektyw\u0119 prowadzenia narracji i da\u0142by szans\u0119 przyjrzenia si\u0119 innym, mniej oczywistym dla naszego kr\u0119gu kulturowego odniesieniom by\u0142oby dostrze\u017cenie tak\u017ce propozycji tw\u00f3rc\u00f3w Globalnego Po\u0142udnia czy Wschodu. Bo w ko\u0144cu, je\u015bli wystawa ma nas uczy\u0107 szanowa\u0107 natur\u0119, post\u0119powa\u0107 ekologicznie i etycznie, to czy nie warto by\u0142oby spojrze\u0107 na t\u0119 problematyk\u0119 z perspektywy innej ni\u017c zachodnia? My\u015bl\u0119, \u017ce taka podr\u00f3\u017c by\u0142aby niezmiernie dydaktyczna.<\/p>\n<p>Niestety nie mia\u0142am okazji spyta\u0107, co my\u015bl\u0105 o wystawie jej widzowie. Podczas mojej wizyty w muzeum przebywa\u0142o tylko kilkoro zwiedzaj\u0105cych, kt\u00f3rzy niech\u0119tnie chcieli ze mn\u0105 rozmawia\u0107 w j\u0119zyku angielskim. Ciekawe czy wystawa pokazana w Sittard jest w poj\u0119ciu lokalnej spo\u0142eczno\u015bci tylko kolejnym widzimisi\u0119, jak\u017ce odleg\u0142ego od ich codzienno\u015bci \u015bwiata sztuki, czy mo\u017ce jednak ma potencja\u0142 co\u015b w ich \u015bwiadomo\u015bci zmieni\u0107.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">L. Wittgenstein, <em>Philosophical Investigations<\/em>, New York. Macmillan Publishing Co., Inc. 1968.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Holenderski bud\u017cet przeznaczony na sztuk\u0119 i kultur\u0119 dzielony jest sprawiedliwie mi\u0119dzy wszystkie prowincje. Skutkuje to funkcjonowaniem w ma\u0142ych miastach ca\u0142kiem poka\u017anych instytucji, kt\u00f3re cz\u0119sto wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 nieproporcjonalnie du\u017ce do liczby potencjalnych zwiedzaj\u0105cych. Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. <em>Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017<\/em> przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105. Pochodz\u0105ca ze Stan\u00f3w Zjednoczonych Spaid zajmuje si\u0119 badaniami dotycz\u0105cymi powi\u0105za\u0144 sztuki i ekologii ju\u017c od kilkunastu lat. Ekspozycja pokazywana w Holandii jest kontynuacj\u0105 projektu, kt\u00f3ry przygotowa\u0142a dla Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Cincinnati (US) w 2002 roku. Od tego czasu, lista referencji wyd\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 o wiele nazwisk europejskich artyst\u00f3w, wizjoner\u00f3w i teoretyk\u00f3w, a tak\u017ce o odwo\u0142ania do historycznych wystaw tego typu.<\/p>\n","protected":false},"author":838,"featured_media":46028,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6927,6924,1266,6926,6925,6922,6921,6923],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6920],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, kuratorka: Sue Spaid<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017 przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-001.jpg\",\"width\":2362,\"height\":1575,\"caption\":\"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\",\"name\":\"Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, kuratorka: Sue Spaid\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-04-29T23:00:37+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-26T12:36:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7864d155889961e2c6eac7bac1242a44\"},\"description\":\"Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017 przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Eko-utopie, czy strategie buntu?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7864d155889961e2c6eac7bac1242a44\",\"name\":\"Agata Cie\u015blak\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/acieslak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, kuratorka: Sue Spaid","description":"Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017 przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ecoconvention-sue-spaid-sittard-2018-04-26-001.jpg","width":2362,"height":1575,"caption":"\u201eEcoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017\u201d, Muzeum De Domijnen w Sittard, widok wystawy, fot. Bert Janssen (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid","name":"Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, kuratorka: Sue Spaid","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#primaryimage"},"datePublished":"2018-04-29T23:00:37+00:00","dateModified":"2018-04-26T12:36:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7864d155889961e2c6eac7bac1242a44"},"description":"Takie jest te\u017c Muzeum De Domijnen w Sittard, gospodarz wystawy pt. Ecoconvention Europe. Art to Transform Ecologies, 1957\u20132017 przygotowanej przez Sue Spaid, kuratork\u0119 go\u015bcinn\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ecoconvention-muzeum-de-domijnen-sittard-sue-spaid#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Eko-utopie, czy strategie buntu?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7864d155889961e2c6eac7bac1242a44","name":"Agata Cie\u015blak","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/acieslak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/838"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46018"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46018\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46018"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=46018"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=46018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}