{"id":46117,"date":"2018-05-11T00:00:37","date_gmt":"2018-05-10T23:00:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=46117"},"modified":"2018-05-08T10:42:52","modified_gmt":"2018-05-08T09:42:52","slug":"ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk","title":{"rendered":"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105. Opowiadania bizarne<\/em> to ksi\u0105\u017cka bole\u015bnie u\u015bwiadamiaj\u0105ca nam w\u0142asne ograniczenia \u2013 \u017cyjemy wy\u0142\u0105cznie w obr\u0119bie w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nie jeste\u015bmy w stanie przekroczy\u0107, a gdy one zawodz\u0105 \u2013 stajemy si\u0119 zupe\u0142nie bezbronni.<\/p>\n

\"Olga<\/a>
Olga Tokarczuk, \u201eOpowiadania bizarne\u201d, Wydawnictwo Literackie, 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Dziesi\u0119\u0107 opowiada\u0144 zawartych w nowym tomie Tokarczuk ma zaskakuj\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 wyrazu pomimo prostoty formy. Z pozoru o to nie zabiegaj\u0105c, prowadz\u0105c spokojn\u0105, regularn\u0105 narracj\u0119 pozbawion\u0105 eksperyment\u00f3w, autorka wyprowadza nas poza stref\u0119 komfortu i konfrontuje z oczywisto\u015bci\u0105 w\u0142asnych ogranicze\u0144, a kontrast pomi\u0119dzy spokojem klasycznie tocz\u0105cej si\u0119 narracji a jej niepokoj\u0105c\u0105 tre\u015bci\u0105 jedynie zwi\u0119ksza moc oddzia\u0142ywania tekstu. To o czym m\u00f3wi \u2013 samotno\u015b\u0107, trudno\u015b\u0107 w porozumieniu z samym sob\u0105, niepoznawalno\u015b\u0107 \u015bwiata, obco\u015b\u0107 odczuwana wobec zwierz\u0105t i technologii \u2013 to kwestie powszechnie znane, jednak w jej uj\u0119ciu niebanalne, dzi\u0119ki temu, \u017ce z og\u00f3lnych modnych hase\u0142 staj\u0105 si\u0119 historiami dotykaj\u0105cymi jednostki. Si\u0142\u0105 autorki Ksi\u0105g Jakubowych<\/em> jest, rzadki w\u015br\u00f3d polskich prozaik\u00f3w, prawdziwy dar narracji. Tokarczuk potrafi opowiada\u0107 tak, by\u015bmy anga\u017cowali si\u0119 w tekst, wstrzymywali oddech, niezale\u017cnie czy s\u0142uchamy le\u015bnej ba\u015bni tocz\u0105cej si\u0119 w XVII wieku, asystujemy wsp\u00f3\u0142czesnemu emerytowi, czy te\u017c bierzemy udzia\u0142 w spotkaniu istot przysz\u0142o\u015bci \u2013 podobnych do ludzkich, a jednak o cia\u0142ach regulowanych przez nieznan\u0105 nam technologi\u0119. Zmiana czas\u00f3w i przestrzeni nie jest tutaj \u017cadn\u0105 przeszkod\u0105 \u2013 bez wzgl\u0119du na to czy to przesz\u0142o\u015b\u0107, przysz\u0142o\u015b\u0107, czy tera\u017aniejszo\u015b\u0107 \u2013 narracja jest uwa\u017cna i adekwatna, a \u015bwiat przedstawiony przemy\u015blany. Co wyj\u0105tkowo interesuj\u0105ce, przysz\u0142o\u015b\u0107 w Opowiadaniach bizarnych<\/em> opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na r\u00f3\u017cnicach technologicznych, ale nigdy emocjonalnych. Sugestia jest tutaj jasna \u2013 nawet je\u015bli b\u0119dziemy hodowa\u0107 mi\u0119so na p\u00f3\u0142kach lod\u00f3wek i tworzy\u0107 istoty podobne do ludzkich przez zaawansowan\u0105 technologi\u0119, nie pozb\u0119dziemy si\u0119 tego, co by\u0142o w nas od zawsze: jakiej\u015b niedoprecyzowanej t\u0119sknoty, l\u0119ku, potrzeby wsp\u00f3lnoty, ch\u0119ci bycia niezb\u0119dnym, g\u0142odu tw\u00f3rczo\u015bci, bezsennych nocy pe\u0142nych rozmy\u015bla\u0144.<\/p>\n

Dlaczego to opowiadania akurat \u201ebizarne\u201d? Ich precyzyjna, g\u0142adka struktura mimochodem osadza w narracji warstw\u0119 dziwnych, drobnych wydarze\u0144, stopniowo pot\u0119guj\u0105cych niepewno\u015b\u0107. Przez szczeliny normalno\u015bci przebijaj\u0105 smugi niesamowito\u015bci, sprawiaj\u0105c, \u017ce z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 stron\u0105 czujemy, \u017ce co\u015b jest tutaj nie tak, jak by\u0107 powinno \u2013 zauwa\u017camy inny, zielony kolor sk\u00f3ry czy sznur\u00f3wki marynowane w s\u0142oikach. Jednak im g\u0142\u0119biej w tom, kt\u00f3ry jak najbardziej nale\u017cy traktowa\u0107 jako zaplanowan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, coraz mniej skupiamy si\u0119 na szczeg\u00f3\u0142ach \u015bwiata przedstawionego, a mocniej zmuszani jeste\u015bmy do zadawania sobie pyta\u0144 \u2013 o relacje mi\u0119dzyludzkie, emocje, natur\u0119 religijno\u015bci, a bizarno\u015b\u0107 ods\u0142ania si\u0119 przede wszystkim w tym, co nam dobrze znane \u2013 w nieszczelno\u015bciach i w\u0105tpliwo\u015bciach naszych umys\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, tym co przyci\u0105ga nasz\u0105 uwag\u0119 jest r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowa wyobra\u017ania, kt\u00f3r\u0105 Tokarczuk pos\u0142uguje si\u0119 z wielk\u0105 swobod\u0105. Jej oryginalne pomys\u0142y takie jak inny, zielony \u015bwiat istniej\u0105cy w g\u0142\u0119bokich puszczach XVII-wiecznego Wo\u0142ynia czy te\u017c eksperyment przysz\u0142o\u015bci w nowoczesnym o\u015brodku w Szwajcarii, podejmuj\u0105cy pr\u00f3b\u0119 sklonowania historycznych \u015bwi\u0119tych ko\u015bcio\u0142a katolickiego, otaczaj\u0105 czytelnika niepokoj\u0105c\u0105, ba\u015bniow\u0105 aur\u0105, jednak w przeciwie\u0144stwie do Macieja Jakubowiaka, kt\u00f3ry w artykule dla Dwutygodnika[1]<\/sup><\/a> odnajduje w nich cechy stylizacji na klasyczn\u0105 literatur\u0119 grozy w typie Edgara Allana Poe, E.T.A. Hoffmanna czy Stefana Grabi\u0144skiego, nie doszukiwa\u0142abym si\u0119 tu nieudanej pr\u00f3by zaskoczenia, czy te\u017c przestraszenia czytelnika sobowt\u00f3rami, z\u0142ymi spojrzeniami i dzie\u0107mi z lasu. Podobne zabiegi maj\u0105 tutaj raczej inny cel \u2013 nie kumuluj\u0105 l\u0119ku w niezwyk\u0142ym wydarzeniu tylko s\u0105cz\u0105 niepok\u00f3j, kt\u00f3ry nie zostanie roz\u0142adowany przez katharsis<\/em>. Dobrym przyk\u0142adem jest tutaj spotkanie bohater\u00f3w Serca<\/em> z tajemniczym, chi\u0144skim mnichem, kt\u00f3re pozostaje nieudane \u2013 t\u0142umacz zawodzi, mnich be\u0142kocze i nie dochodzi do \u017cadnego rodzaju oczyszczenia, nie ma w sobie posmaku mistycyzmu czy niesamowito\u015bci. Smutek tkwi gdzie indziej. Je\u015bli co\u015b nas w tej prozie mo\u017ce zaniepokoi\u0107, to b\u0119dzie to odbicie nas samych w samotnych pr\u00f3bach bohater\u00f3w, pr\u00f3bach odnalezienia i utrzymania w\u0142asnej cz\u0105stki poczucia bezpiecze\u0144stwa w \u017cyciu.<\/p>\n

W ka\u017cdym opowiadaniu, bez wzgl\u0119du na to, czego ono dotyczy, Tokarczuk znajduje miejsce na pytanie, jaki jest cz\u0142owiek, co nim kieruje, dlaczego tak trudno go czasem zrozumie\u0107. Jej bohaterowie to bezsprzecznie dziwni ludzie, z kt\u00f3rymi trudno nam znale\u017a\u0107 p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia, wsp\u00f3lne punkty, kt\u00f3re pomog\u0142yby si\u0119 nam z nimi uto\u017csami\u0107. Do\u015b\u0107 szybko okazuj\u0105 si\u0119 jednak nam bliscy na jakim\u015b nie do ko\u0144ca poj\u0119tym, emocjonalnym poziomie. Wszyscy s\u0105 bezbronni, przede wszystkim wobec samych siebie. Ta my\u015bl wraca podczas lektury Opowiada\u0144 bizarnych<\/em> nieustannie \u2013 powinni\u015bmy najbardziej ba\u0107 si\u0119 samych siebie, to cz\u0142owiek jest tutaj najwi\u0119ksz\u0105 tajemnic\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie diagnoza Tokarczuk nie jest w pe\u0142ni pesymistyczna \u2013 jej bohaterowie cz\u0119sto okazuj\u0105 si\u0119 ufni, w pewien spos\u00f3b naiwni i otwarci na spotkanie z innym. Oczywi\u015bcie, nie wszystkie akty otwarcia okazuj\u0105 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwe dla bohater\u00f3w, ale zwr\u00f3cenie si\u0119 do drugiej osoby nie jest z g\u00f3ry skazane na nieporozumienie. Tokarczuk nie demonizuje, raczej obserwuje kolejnych bohater\u00f3w z trosk\u0105 dostrzegaj\u0105c ich zagubienie w \u015bwiecie i we w\u0142asnych umys\u0142ach.<\/p>\n

Istotne wydaj\u0105 si\u0119 tutaj r\u00f3wnie\u017c polemiki z teoriami psychologicznymi, kt\u00f3re klasyfikuj\u0105 i dziel\u0105 na typy ludzk\u0105 dziwno\u015b\u0107, a tak\u017ce podaj\u0105 proste odpowiedzi na pytania o ich przyczyn\u0119. Behawioryzm zawodzi, bo ka\u017cdy z nas, nawet \u017cyj\u0105c w tych samych warunkach, zachowuje si\u0119 inaczej, wystarczy przyjrze\u0107 si\u0119 siostrom z opowiadania Transfugium<\/em>. Psychoanaliza nie sprawdza si\u0119, gdy ods\u0142oni\u0119cie warstw tkwi\u0105cych w pod\u015bwiadomo\u015bci powoduje lawin\u0119 rozstroju jak w opowiadaniu zatytu\u0142owanym Szwy<\/em>, w kt\u00f3rym z za\u0142o\u017cenia terapeutyczna czynno\u015b\u0107 pozbywania si\u0119 nadmiaru przedmiot\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, pogarsza jeszcze stan psychiczny bohatera. Umys\u0142 pozostaje nieszczelny i nieprzewidywalny. Nie ma prostych odpowiedzi \u2013 ani my, ani bohaterka opowiadania Transfugium<\/em> nie zrozumiemy prawdopodobnie nigdy, dlaczego jej siostra postanowi\u0142a podda\u0107 si\u0119 operacji przemiany w dzikie zwierz\u0119. Proza zreszt\u0105 jest przecie\u017c przede wszystkim po to, by zadawa\u0107 pytania, a nie odpowiada\u0107 na nie, tak jak opowiadania Tokarczuk pytaj\u0105 o rol\u0119 systematyzowania kultu religijnego w spo\u0142ecze\u0144stwie, pokazuj\u0105c, \u017ce w pewien spos\u00f3b ono samo domaga si\u0119 sp\u00f3jnej historii i powtarzalno\u015bci rytua\u0142\u00f3w, by czu\u0107 si\u0119 bezpieczniej.<\/p>\n

Bizarne teksty Tokarczuk nie nios\u0105 nam nowych, nieznanych historii, m\u00f3wi\u0105 nam raczej o tym, co wiemy, co jednak zazwyczaj udaje nam si\u0119 ob\u0142askawi\u0107 codzienno\u015bci\u0105. O ostrych kraw\u0119dziach \u015bwiata, kt\u00f3re wystaj\u0105 spod naszych pracowicie produkowanych zas\u0142on i os\u0142onek. Staraj\u0105 si\u0119 w nas obudzi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej kondycji.<\/p>\n

Pierwsza, znacznie obszerniejsza cz\u0119\u015b\u0107 tomu, w konstrukcji opowiada\u0144 przywodzi r\u00f3wnie\u017c na my\u015bl struktury marze\u0144 sennych. To sceny bez wyra\u017anych pocz\u0105tk\u00f3w i zako\u0144cze\u0144, nas\u0105czone charakterystycznym poczuciem wyobcowania i alogiczno\u015bci, jak w opowiadaniu Prawdziwa historia<\/em>. Niepokoj\u0105 niczym koszmary, a ko\u0144cz\u0105 si\u0119 nagle i bez wyja\u015bnienia dlaczego akurat w tym momencie. Maj\u0105 w sobie posmak tego niepotrzebnego mozo\u0142u, z kt\u00f3rym brniemy przez zawik\u0142ane fabu\u0142y tworzone przez zm\u0119czony uk\u0142ad nerwowy. Z kolei cz\u0119\u015b\u0107 druga, kt\u00f3r\u0105 s\u0105 dla mnie ostatnie trzy opowiadania, to przebudzenie i do\u015b\u0107 radykalna pointa. Transfugium<\/em>, G\u00f3ra Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/em> i Kalendarz ludzkich \u015bwi\u0105t<\/em> to stopniowe powracanie do przytomno\u015bci, ustawianie ostro\u015bci na coraz trudniejsze pytania. Przera\u017caj\u0105cy jest ostatni obraz, z kt\u00f3rym zostajemy po lekturze tomu \u2013 ludzi gotowych co roku okrutnie mordowa\u0107, a nast\u0119pnie przez ca\u0142y kolejny rok leczy\u0107 i podtrzymywa\u0107 przy \u017cyciu nie\u015bmiertelnego, kt\u00f3rego pojawienie si\u0119 na \u015bwiecie wybawi\u0142o \u015bwiat od katastrofy, a wszystko to w imi\u0119 rytua\u0142u i powtarzalno\u015bci kultu, kt\u00f3re daj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwu poczucie stabilno\u015bci. Po\u015bwi\u0119cenie jest potrzebne dla spokoju wielu. Jak m\u00f3wi Ilon, bohater ostatniego opowiadania: \u201eIstnieje ekonomia zbawienia. (\u2026) Wszystko, co dobre, trzeba drogo okupi\u0107. (\u2026) Za dobro trzeba zap\u0142aci\u0107.\u201d Czy to jednak w\u0142a\u015bciwe \u2013 zamienia\u0107 swojego zbawc\u0119 w bezwoln\u0105 kuk\u0142\u0119 do pokazania ludowi dwa razy do roku? Czy na tym polega wdzi\u0119czno\u015b\u0107, by kamienowa\u0107 co rok i os\u0142abia\u0107 nie\u015bmiertelne cia\u0142o, kt\u00f3re od trzystu lat traci kolejno mow\u0119, w\u0142adz\u0119 w mi\u0119\u015bniach i si\u0142y? Wybawiciel zostaje zamieniony w cia\u0142o, w mi\u0119so, kt\u00f3re nie ma ju\u017c nic do przekazania i ostatkiem si\u0142 stara si\u0119 wytrwa\u0107 w swojej nie\u015bmiertelno\u015bci. Z coraz wi\u0119kszym wysi\u0142kiem, co rok coraz p\u00f3\u017aniej, zmartwychwstaje dla beztroskich ludzi oczekuj\u0105cych przed telewizorami, by m\u00f3c zacz\u0105\u0107 \u015bwi\u0119towa\u0107 \u2013 ucztowa\u0107 i bawi\u0107 si\u0119, nie zdaj\u0105c sobie nawet sprawy z ceny jak\u0105 kto\u015b za t\u0119 ich zabaw\u0119 wci\u0105\u017c p\u0142aci.<\/p>\n

Wielka jest zdolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka do aklimatyzacji w ka\u017cdych warunkach, wydaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Tokarczuk. Przystosujemy si\u0119 do wszystkiego, tak jak siostry zakonne z G\u00f3ry Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/em> oswajaj\u0105ce sta\u0142\u0105 obecno\u015b\u0107 martwego cia\u0142a przez przystrajanie go wytworami w\u0142asnych r\u0105k. Relikwia \u2013 cia\u0142o \u015bwi\u0119tego Oksencjusza, zdrobniale ochrzczone Oxim \u2013 przez setki lat ubierane jest w starodawny str\u00f3j i dekorowane koronkami, ko\u0142nierzykami i haftami, a puste \u2013 wygryzione przez czas \u2013 oczodo\u0142y, zas\u0142oni\u0119te s\u0105 kamieniami szlachetnymi \u2013 \u017ceby nie straszy\u0142y. Martwe cia\u0142o staje si\u0119 swojskie, jego codzienna obecno\u015b\u0107 nie straszy, trudno te\u017c o sacrum<\/em>, gdy relikwia staje si\u0119 maskotk\u0105 zakonu, gdy \u015bwi\u0119tego nazywa si\u0119 pieszczotliwie Oxim. Wielu bohater\u00f3w opowiada\u0144 Tokarczuk \u017cyje w tego typu beztroskiej nie\u015bwiadomo\u015bci, swoim ma\u0142ym, ug\u0142askanym i przeci\u0119tnym \u017cyciem, jakby wszystko, co wa\u017cne, dzia\u0142o si\u0119 gdzie\u015b obok, obchodzi\u0142o ich szerokim \u0142ukiem, tak jak szerokim \u0142ukiem odsuwaj\u0105 si\u0119 anonimowi ludzie w metrze od zakrwawionej kobiety w Prawdziwej historii<\/em>. Opowiadania Tokarczuk sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 takiemu podej\u015bciu do w\u0142asnego istnienia. Sugeruj\u0105, \u017ce wszystko, co istotne, dzieje si\u0119 tu i teraz, i ka\u017cdy z nas ma na to wp\u0142yw. Domagaj\u0105 si\u0119 zaanga\u017cowania, kolejnych pyta\u0144 i odpowiedzi. Wykorzystuj\u0105c wci\u0105gaj\u0105c\u0105 fabu\u0142\u0119, zmuszaj\u0105 do oceny, opowiedzenia si\u0119 po czyjej\u015b stronie, definiowania moralno\u015bci.<\/p>\n

\u201eOddzielaj\u0105 nas od siebie zaledwie fugi, drobne szczeliny bytu.\u201d \u2013 m\u00f3wi bohater opowiadania Transfugium<\/em>, a s\u0142owa te chyba najlepiej podsumowuj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 zbioru. Jeste\u015bmy do siebie podobni, a jednak ka\u017cdy z nas jest osobny, unus mundus<\/em> \u2013 \u015bwiat jest jeden, lecz ka\u017cda kolejna mutacja kom\u00f3rek czyni jego cz\u0105stki niepoznawalnymi dla siebie nawzajem. My ludzie, wsz\u0119dzie napotykamy granice \u2013 w fiksacjach w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w, granicy lasu, tafli jeziora, l\u0119ku przed samym sob\u0105, dziwno\u015bci innych. Tymczasem \u015bwiat nas otaczaj\u0105cy obserwuje nas \u201ewzrokiem wilka \u2013 niezaanga\u017cowanym, ale uwa\u017cnym\u201d. \u015awiadomo\u015b\u0107 tego spojrzenia na naszych plecach jest konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105. Opowiadania bizarne<\/em> to ksi\u0105\u017cka bole\u015bnie u\u015bwiadamiaj\u0105ca nam w\u0142asne ograniczenia \u2013 \u017cyjemy wy\u0142\u0105cznie w obr\u0119bie w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nie jeste\u015bmy w stanie przekroczy\u0107, a gdy one zawodz\u0105 \u2013 stajemy si\u0119 zupe\u0142nie bezbronni.\n
    \"Olga<\/a>
    Olga Tokarczuk, \u201eOpowiadania bizarne\u201d, Wydawnictwo Literackie, 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

    Dziesi\u0119\u0107 opowiada\u0144 zawartych w nowym tomie Tokarczuk ma zaskakuj\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 wyrazu pomimo prostoty formy. Z pozoru o to nie zabiegaj\u0105c, prowadz\u0105c spokojn\u0105, regularn\u0105 narracj\u0119 pozbawion\u0105 eksperyment\u00f3w, autorka wyprowadza nas poza stref\u0119 komfortu i konfrontuje z oczywisto\u015bci\u0105 w\u0142asnych ogranicze\u0144, a kontrast pomi\u0119dzy spokojem klasycznie tocz\u0105cej si\u0119 narracji a jej niepokoj\u0105c\u0105 tre\u015bci\u0105 jedynie zwi\u0119ksza moc oddzia\u0142ywania tekstu. To o czym m\u00f3wi \u2013 samotno\u015b\u0107, trudno\u015b\u0107 w porozumieniu z samym sob\u0105, niepoznawalno\u015b\u0107 \u015bwiata, obco\u015b\u0107 odczuwana wobec zwierz\u0105t i technologii \u2013 to kwestie powszechnie znane, jednak w jej uj\u0119ciu niebanalne, dzi\u0119ki temu, \u017ce z og\u00f3lnych modnych hase\u0142 staj\u0105 si\u0119 historiami dotykaj\u0105cymi jednostki. Si\u0142\u0105 autorki Ksi\u0105g Jakubowych<\/em> jest, rzadki w\u015br\u00f3d polskich prozaik\u00f3w, prawdziwy dar narracji. Tokarczuk potrafi opowiada\u0107 tak, by\u015bmy anga\u017cowali si\u0119 w tekst, wstrzymywali oddech, niezale\u017cnie czy s\u0142uchamy le\u015bnej ba\u015bni tocz\u0105cej si\u0119 w XVII wieku, asystujemy wsp\u00f3\u0142czesnemu emerytowi, czy te\u017c bierzemy udzia\u0142 w spotkaniu istot przysz\u0142o\u015bci \u2013 podobnych do ludzkich, a jednak o cia\u0142ach regulowanych przez nieznan\u0105 nam technologi\u0119. Zmiana czas\u00f3w i przestrzeni nie jest tutaj \u017cadn\u0105 przeszkod\u0105 \u2013 bez wzgl\u0119du na to czy to przesz\u0142o\u015b\u0107, przysz\u0142o\u015b\u0107, czy tera\u017aniejszo\u015b\u0107 \u2013 narracja jest uwa\u017cna i adekwatna, a \u015bwiat przedstawiony przemy\u015blany. Co wyj\u0105tkowo interesuj\u0105ce, przysz\u0142o\u015b\u0107 w Opowiadaniach bizarnych<\/em> opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na r\u00f3\u017cnicach technologicznych, ale nigdy emocjonalnych. Sugestia jest tutaj jasna \u2013 nawet je\u015bli b\u0119dziemy hodowa\u0107 mi\u0119so na p\u00f3\u0142kach lod\u00f3wek i tworzy\u0107 istoty podobne do ludzkich przez zaawansowan\u0105 technologi\u0119, nie pozb\u0119dziemy si\u0119 tego, co by\u0142o w nas od zawsze: jakiej\u015b niedoprecyzowanej t\u0119sknoty, l\u0119ku, potrzeby wsp\u00f3lnoty, ch\u0119ci bycia niezb\u0119dnym, g\u0142odu tw\u00f3rczo\u015bci, bezsennych nocy pe\u0142nych rozmy\u015bla\u0144.<\/p>\n

    Dlaczego to opowiadania akurat \u201ebizarne\u201d? Ich precyzyjna, g\u0142adka struktura mimochodem osadza w narracji warstw\u0119 dziwnych, drobnych wydarze\u0144, stopniowo pot\u0119guj\u0105cych niepewno\u015b\u0107. Przez szczeliny normalno\u015bci przebijaj\u0105 smugi niesamowito\u015bci, sprawiaj\u0105c, \u017ce z ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 stron\u0105 czujemy, \u017ce co\u015b jest tutaj nie tak, jak by\u0107 powinno \u2013 zauwa\u017camy inny, zielony kolor sk\u00f3ry czy sznur\u00f3wki marynowane w s\u0142oikach. Jednak im g\u0142\u0119biej w tom, kt\u00f3ry jak najbardziej nale\u017cy traktowa\u0107 jako zaplanowan\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, coraz mniej skupiamy si\u0119 na szczeg\u00f3\u0142ach \u015bwiata przedstawionego, a mocniej zmuszani jeste\u015bmy do zadawania sobie pyta\u0144 \u2013 o relacje mi\u0119dzyludzkie, emocje, natur\u0119 religijno\u015bci, a bizarno\u015b\u0107 ods\u0142ania si\u0119 przede wszystkim w tym, co nam dobrze znane \u2013 w nieszczelno\u015bciach i w\u0105tpliwo\u015bciach naszych umys\u0142\u00f3w.<\/p>\n

    Oczywi\u015bcie, tym co przyci\u0105ga nasz\u0105 uwag\u0119 jest r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowa wyobra\u017ania, kt\u00f3r\u0105 Tokarczuk pos\u0142uguje si\u0119 z wielk\u0105 swobod\u0105. Jej oryginalne pomys\u0142y takie jak inny, zielony \u015bwiat istniej\u0105cy w g\u0142\u0119bokich puszczach XVII-wiecznego Wo\u0142ynia czy te\u017c eksperyment przysz\u0142o\u015bci w nowoczesnym o\u015brodku w Szwajcarii, podejmuj\u0105cy pr\u00f3b\u0119 sklonowania historycznych \u015bwi\u0119tych ko\u015bcio\u0142a katolickiego, otaczaj\u0105 czytelnika niepokoj\u0105c\u0105, ba\u015bniow\u0105 aur\u0105, jednak w przeciwie\u0144stwie do Macieja Jakubowiaka, kt\u00f3ry w artykule dla Dwutygodnika{{1}} odnajduje w nich cechy stylizacji na klasyczn\u0105 literatur\u0119 grozy w typie Edgara Allana Poe, E.T.A. Hoffmanna czy Stefana Grabi\u0144skiego, nie doszukiwa\u0142abym si\u0119 tu nieudanej pr\u00f3by zaskoczenia, czy te\u017c przestraszenia czytelnika sobowt\u00f3rami, z\u0142ymi spojrzeniami i dzie\u0107mi z lasu. Podobne zabiegi maj\u0105 tutaj raczej inny cel \u2013 nie kumuluj\u0105 l\u0119ku w niezwyk\u0142ym wydarzeniu tylko s\u0105cz\u0105 niepok\u00f3j, kt\u00f3ry nie zostanie roz\u0142adowany przez katharsis<\/em>. Dobrym przyk\u0142adem jest tutaj spotkanie bohater\u00f3w Serca<\/em> z tajemniczym, chi\u0144skim mnichem, kt\u00f3re pozostaje nieudane \u2013 t\u0142umacz zawodzi, mnich be\u0142kocze i nie dochodzi do \u017cadnego rodzaju oczyszczenia, nie ma w sobie posmaku mistycyzmu czy niesamowito\u015bci. Smutek tkwi gdzie indziej. Je\u015bli co\u015b nas w tej prozie mo\u017ce zaniepokoi\u0107, to b\u0119dzie to odbicie nas samych w samotnych pr\u00f3bach bohater\u00f3w, pr\u00f3bach odnalezienia i utrzymania w\u0142asnej cz\u0105stki poczucia bezpiecze\u0144stwa w \u017cyciu.<\/p>\n

    W ka\u017cdym opowiadaniu, bez wzgl\u0119du na to, czego ono dotyczy, Tokarczuk znajduje miejsce na pytanie, jaki jest cz\u0142owiek, co nim kieruje, dlaczego tak trudno go czasem zrozumie\u0107. Jej bohaterowie to bezsprzecznie dziwni ludzie, z kt\u00f3rymi trudno nam znale\u017a\u0107 p\u0142aszczyzn\u0119 porozumienia, wsp\u00f3lne punkty, kt\u00f3re pomog\u0142yby si\u0119 nam z nimi uto\u017csami\u0107. Do\u015b\u0107 szybko okazuj\u0105 si\u0119 jednak nam bliscy na jakim\u015b nie do ko\u0144ca poj\u0119tym, emocjonalnym poziomie. Wszyscy s\u0105 bezbronni, przede wszystkim wobec samych siebie. Ta my\u015bl wraca podczas lektury Opowiada\u0144 bizarnych<\/em> nieustannie \u2013 powinni\u015bmy najbardziej ba\u0107 si\u0119 samych siebie, to cz\u0142owiek jest tutaj najwi\u0119ksz\u0105 tajemnic\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie diagnoza Tokarczuk nie jest w pe\u0142ni pesymistyczna \u2013 jej bohaterowie cz\u0119sto okazuj\u0105 si\u0119 ufni, w pewien spos\u00f3b naiwni i otwarci na spotkanie z innym. Oczywi\u015bcie, nie wszystkie akty otwarcia okazuj\u0105 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwe dla bohater\u00f3w, ale zwr\u00f3cenie si\u0119 do drugiej osoby nie jest z g\u00f3ry skazane na nieporozumienie. Tokarczuk nie demonizuje, raczej obserwuje kolejnych bohater\u00f3w z trosk\u0105 dostrzegaj\u0105c ich zagubienie w \u015bwiecie i we w\u0142asnych umys\u0142ach.<\/p>\n

    Istotne wydaj\u0105 si\u0119 tutaj r\u00f3wnie\u017c polemiki z teoriami psychologicznymi, kt\u00f3re klasyfikuj\u0105 i dziel\u0105 na typy ludzk\u0105 dziwno\u015b\u0107, a tak\u017ce podaj\u0105 proste odpowiedzi na pytania o ich przyczyn\u0119. Behawioryzm zawodzi, bo ka\u017cdy z nas, nawet \u017cyj\u0105c w tych samych warunkach, zachowuje si\u0119 inaczej, wystarczy przyjrze\u0107 si\u0119 siostrom z opowiadania Transfugium<\/em>. Psychoanaliza nie sprawdza si\u0119, gdy ods\u0142oni\u0119cie warstw tkwi\u0105cych w pod\u015bwiadomo\u015bci powoduje lawin\u0119 rozstroju jak w opowiadaniu zatytu\u0142owanym Szwy<\/em>, w kt\u00f3rym z za\u0142o\u017cenia terapeutyczna czynno\u015b\u0107 pozbywania si\u0119 nadmiaru przedmiot\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, pogarsza jeszcze stan psychiczny bohatera. Umys\u0142 pozostaje nieszczelny i nieprzewidywalny. Nie ma prostych odpowiedzi \u2013 ani my, ani bohaterka opowiadania Transfugium<\/em> nie zrozumiemy prawdopodobnie nigdy, dlaczego jej siostra postanowi\u0142a podda\u0107 si\u0119 operacji przemiany w dzikie zwierz\u0119. Proza zreszt\u0105 jest przecie\u017c przede wszystkim po to, by zadawa\u0107 pytania, a nie odpowiada\u0107 na nie, tak jak opowiadania Tokarczuk pytaj\u0105 o rol\u0119 systematyzowania kultu religijnego w spo\u0142ecze\u0144stwie, pokazuj\u0105c, \u017ce w pewien spos\u00f3b ono samo domaga si\u0119 sp\u00f3jnej historii i powtarzalno\u015bci rytua\u0142\u00f3w, by czu\u0107 si\u0119 bezpieczniej.<\/p>\n

    Bizarne teksty Tokarczuk nie nios\u0105 nam nowych, nieznanych historii, m\u00f3wi\u0105 nam raczej o tym, co wiemy, co jednak zazwyczaj udaje nam si\u0119 ob\u0142askawi\u0107 codzienno\u015bci\u0105. O ostrych kraw\u0119dziach \u015bwiata, kt\u00f3re wystaj\u0105 spod naszych pracowicie produkowanych zas\u0142on i os\u0142onek. Staraj\u0105 si\u0119 w nas obudzi\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej kondycji.<\/p>\n

    Pierwsza, znacznie obszerniejsza cz\u0119\u015b\u0107 tomu, w konstrukcji opowiada\u0144 przywodzi r\u00f3wnie\u017c na my\u015bl struktury marze\u0144 sennych. To sceny bez wyra\u017anych pocz\u0105tk\u00f3w i zako\u0144cze\u0144, nas\u0105czone charakterystycznym poczuciem wyobcowania i alogiczno\u015bci, jak w opowiadaniu Prawdziwa historia<\/em>. Niepokoj\u0105 niczym koszmary, a ko\u0144cz\u0105 si\u0119 nagle i bez wyja\u015bnienia dlaczego akurat w tym momencie. Maj\u0105 w sobie posmak tego niepotrzebnego mozo\u0142u, z kt\u00f3rym brniemy przez zawik\u0142ane fabu\u0142y tworzone przez zm\u0119czony uk\u0142ad nerwowy. Z kolei cz\u0119\u015b\u0107 druga, kt\u00f3r\u0105 s\u0105 dla mnie ostatnie trzy opowiadania, to przebudzenie i do\u015b\u0107 radykalna pointa. Transfugium<\/em>, G\u00f3ra Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/em> i Kalendarz ludzkich \u015bwi\u0105t<\/em> to stopniowe powracanie do przytomno\u015bci, ustawianie ostro\u015bci na coraz trudniejsze pytania. Przera\u017caj\u0105cy jest ostatni obraz, z kt\u00f3rym zostajemy po lekturze tomu \u2013 ludzi gotowych co roku okrutnie mordowa\u0107, a nast\u0119pnie przez ca\u0142y kolejny rok leczy\u0107 i podtrzymywa\u0107 przy \u017cyciu nie\u015bmiertelnego, kt\u00f3rego pojawienie si\u0119 na \u015bwiecie wybawi\u0142o \u015bwiat od katastrofy, a wszystko to w imi\u0119 rytua\u0142u i powtarzalno\u015bci kultu, kt\u00f3re daj\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwu poczucie stabilno\u015bci. Po\u015bwi\u0119cenie jest potrzebne dla spokoju wielu. Jak m\u00f3wi Ilon, bohater ostatniego opowiadania: \u201eIstnieje ekonomia zbawienia. (\u2026) Wszystko, co dobre, trzeba drogo okupi\u0107. (\u2026) Za dobro trzeba zap\u0142aci\u0107.\u201d Czy to jednak w\u0142a\u015bciwe \u2013 zamienia\u0107 swojego zbawc\u0119 w bezwoln\u0105 kuk\u0142\u0119 do pokazania ludowi dwa razy do roku? Czy na tym polega wdzi\u0119czno\u015b\u0107, by kamienowa\u0107 co rok i os\u0142abia\u0107 nie\u015bmiertelne cia\u0142o, kt\u00f3re od trzystu lat traci kolejno mow\u0119, w\u0142adz\u0119 w mi\u0119\u015bniach i si\u0142y? Wybawiciel zostaje zamieniony w cia\u0142o, w mi\u0119so, kt\u00f3re nie ma ju\u017c nic do przekazania i ostatkiem si\u0142 stara si\u0119 wytrwa\u0107 w swojej nie\u015bmiertelno\u015bci. Z coraz wi\u0119kszym wysi\u0142kiem, co rok coraz p\u00f3\u017aniej, zmartwychwstaje dla beztroskich ludzi oczekuj\u0105cych przed telewizorami, by m\u00f3c zacz\u0105\u0107 \u015bwi\u0119towa\u0107 \u2013 ucztowa\u0107 i bawi\u0107 si\u0119, nie zdaj\u0105c sobie nawet sprawy z ceny jak\u0105 kto\u015b za t\u0119 ich zabaw\u0119 wci\u0105\u017c p\u0142aci.<\/p>\n

    Wielka jest zdolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka do aklimatyzacji w ka\u017cdych warunkach, wydaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Tokarczuk. Przystosujemy si\u0119 do wszystkiego, tak jak siostry zakonne z G\u00f3ry Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/em> oswajaj\u0105ce sta\u0142\u0105 obecno\u015b\u0107 martwego cia\u0142a przez przystrajanie go wytworami w\u0142asnych r\u0105k. Relikwia \u2013 cia\u0142o \u015bwi\u0119tego Oksencjusza, zdrobniale ochrzczone Oxim \u2013 przez setki lat ubierane jest w starodawny str\u00f3j i dekorowane koronkami, ko\u0142nierzykami i haftami, a puste \u2013 wygryzione przez czas \u2013 oczodo\u0142y, zas\u0142oni\u0119te s\u0105 kamieniami szlachetnymi \u2013 \u017ceby nie straszy\u0142y. Martwe cia\u0142o staje si\u0119 swojskie, jego codzienna obecno\u015b\u0107 nie straszy, trudno te\u017c o sacrum<\/em>, gdy relikwia staje si\u0119 maskotk\u0105 zakonu, gdy \u015bwi\u0119tego nazywa si\u0119 pieszczotliwie Oxim. Wielu bohater\u00f3w opowiada\u0144 Tokarczuk \u017cyje w tego typu beztroskiej nie\u015bwiadomo\u015bci, swoim ma\u0142ym, ug\u0142askanym i przeci\u0119tnym \u017cyciem, jakby wszystko, co wa\u017cne, dzia\u0142o si\u0119 gdzie\u015b obok, obchodzi\u0142o ich szerokim \u0142ukiem, tak jak szerokim \u0142ukiem odsuwaj\u0105 si\u0119 anonimowi ludzie w metrze od zakrwawionej kobiety w Prawdziwej historii<\/em>. Opowiadania Tokarczuk sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 takiemu podej\u015bciu do w\u0142asnego istnienia. Sugeruj\u0105, \u017ce wszystko, co istotne, dzieje si\u0119 tu i teraz, i ka\u017cdy z nas ma na to wp\u0142yw. Domagaj\u0105 si\u0119 zaanga\u017cowania, kolejnych pyta\u0144 i odpowiedzi. Wykorzystuj\u0105c wci\u0105gaj\u0105c\u0105 fabu\u0142\u0119, zmuszaj\u0105 do oceny, opowiedzenia si\u0119 po czyjej\u015b stronie, definiowania moralno\u015bci.<\/p>\n

    \u201eOddzielaj\u0105 nas od siebie zaledwie fugi, drobne szczeliny bytu.\u201d \u2013 m\u00f3wi bohater opowiadania Transfugium<\/em>, a s\u0142owa te chyba najlepiej podsumowuj\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 zbioru. Jeste\u015bmy do siebie podobni, a jednak ka\u017cdy z nas jest osobny, unus mundus<\/em> \u2013 \u015bwiat jest jeden, lecz ka\u017cda kolejna mutacja kom\u00f3rek czyni jego cz\u0105stki niepoznawalnymi dla siebie nawzajem. My ludzie, wsz\u0119dzie napotykamy granice \u2013 w fiksacjach w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w, granicy lasu, tafli jeziora, l\u0119ku przed samym sob\u0105, dziwno\u015bci innych. Tymczasem \u015bwiat nas otaczaj\u0105cy obserwuje nas \u201ewzrokiem wilka \u2013 niezaanga\u017cowanym, ale uwa\u017cnym\u201d. \u015awiadomo\u015b\u0107 tego spojrzenia na naszych plecach jest konieczno\u015b\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Olga Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105. Opowiadania bizarne<\/em> to ksi\u0105\u017cka bole\u015bnie u\u015bwiadamiaj\u0105ca nam w\u0142asne ograniczenia \u2013 \u017cyjemy wy\u0142\u0105cznie w obr\u0119bie w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych nie jeste\u015bmy w stanie przekroczy\u0107, a gdy one zawodz\u0105 \u2013 stajemy si\u0119 zupe\u0142nie bezbronni.<\/p>\n","protected":false},"author":836,"featured_media":46122,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6907,321,905],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6910],"yoast_head":"\nOstre kraw\u0119dzie \u015bwiata \u2013 Olga Tokarczuk, Opowiadania bizarne<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Olga Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/olga-tokarczuk-opowiadania-bizarne-2018-05-08.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/olga-tokarczuk-opowiadania-bizarne-2018-05-08.jpg\",\"width\":709,\"height\":1118,\"caption\":\"Olga Tokarczuk, \u201eOpowiadania bizarne\u201d, Wydawnictwo Literackie, 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk\",\"name\":\"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata \u2013 Olga Tokarczuk, Opowiadania bizarne\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-05-10T23:00:37+00:00\",\"dateModified\":\"2018-05-08T09:42:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b51115e48e51f176264c5ea833db6957\"},\"description\":\"Olga Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b51115e48e51f176264c5ea833db6957\",\"name\":\"Aleksandra Byrska\",\"description\":\"Aleksandra Byrska \u2013 absolwentka krytyki literackiej na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, doktorantka w Katedrze Krytyki Wsp\u00f3\u0142czesnej Wydzia\u0142u Polonistyki UJ. Publikowa\u0142a m.in. w \u201eWielog\u0142osie\u201d, \u201eBlizie\u201d, \u201eArtPapierze\u201d,\u201eFragile\u201d, \u201eFabulariach\u201d, \u201eTyglu Kultury\u201d oraz w tomach zbiorowych. Krytyczka, redaktorka, animatorka kultury.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/abyrska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata \u2013 Olga Tokarczuk, Opowiadania bizarne","description":"Olga Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/olga-tokarczuk-opowiadania-bizarne-2018-05-08.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/olga-tokarczuk-opowiadania-bizarne-2018-05-08.jpg","width":709,"height":1118,"caption":"Olga Tokarczuk, \u201eOpowiadania bizarne\u201d, Wydawnictwo Literackie, 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk","name":"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata \u2013 Olga Tokarczuk, Opowiadania bizarne","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#primaryimage"},"datePublished":"2018-05-10T23:00:37+00:00","dateModified":"2018-05-08T09:42:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b51115e48e51f176264c5ea833db6957"},"description":"Olga Tokarczuk postanowi\u0142a przypomnie\u0107 nam o tym, jak tymczasowe jest nasze zadomowienie w \u015bwiecie. Przyzwyczajeni do strefy komfortu w\u0142asnego umys\u0142u, nie zauwa\u017camy, \u017ce oswojona kraw\u0119d\u017a, na kt\u00f3rej \u017cyjemy to tylko zabudowany skrawek brzegu \u2013 reszta zawsze pozostaje niewiadom\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/ostre-krawedzie-swiata-opowiadania-bizarne-olga-tokarczuk#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ostre kraw\u0119dzie \u015bwiata"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/b51115e48e51f176264c5ea833db6957","name":"Aleksandra Byrska","description":"Aleksandra Byrska \u2013 absolwentka krytyki literackiej na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, doktorantka w Katedrze Krytyki Wsp\u00f3\u0142czesnej Wydzia\u0142u Polonistyki UJ. Publikowa\u0142a m.in. w \u201eWielog\u0142osie\u201d, \u201eBlizie\u201d, \u201eArtPapierze\u201d,\u201eFragile\u201d, \u201eFabulariach\u201d, \u201eTyglu Kultury\u201d oraz w tomach zbiorowych. Krytyczka, redaktorka, animatorka kultury.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/abyrska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46117"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/836"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46117\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46117"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=46117"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=46117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}