{"id":46543,"date":"2018-07-09T09:04:42","date_gmt":"2018-07-09T08:04:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=46543"},"modified":"2020-10-02T13:24:33","modified_gmt":"2020-10-02T12:24:33","slug":"swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz","title":{"rendered":"\u015awiaty mi\u0119dzy lud\u017ami"},"content":{"rendered":"

Nie wiem, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie, ludzie o czym\u015b m\u00f3wi\u0105, a ja nie wiem, o czym oni m\u00f3wi\u0105.
\n\u2013 Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie<\/em>[1]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Mistrz kr\u00f3tkiej formy, wi\u0119zie\u0144 oboz\u00f3w koncentracyjnych, m\u0105\u017c malarki Marii Jaremy, zapalony w\u0119dkarz, wieloletni partner Wis\u0142awy Szymborskiej, poeta, mi\u0142o\u015bnik prowincji. W 2020 roku minie 30 lat od \u015bmierci Kornela Filipowicza.<\/p>\n

\"Kornel<\/a>
Kornel Filipowicz, \u201eRomans prowincjonalny i inne historie\u201d, (wyb\u00f3r: W. Bonowicz), Wydawnictwo Znak, 2018<\/figcaption><\/figure>\n

Pisarz przyszed\u0142 na \u015bwiat w 1913 roku w Tarnopolu. Wczesne lata swojego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Cieszynie, p\u00f3\u017aniej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Krakowa, gdzie studiowa\u0142 biologi\u0119. Tu\u017c po wybuchu II wojny \u015bwiatowej wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej, zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c konspiracj\u0105. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 trafi\u0142 do wi\u0119zienia, by\u0142 tak\u017ce wi\u0119\u017aniem nazistowskich oboz\u00f3w koncentracyjnych Gross-Rosen oraz Sachsenhausen. Po wojnie zamieszka\u0142 w Krakowie i po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 karierze pisarskiej. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 m.in. z \u00f3wczesn\u0105 awangard\u0105, do kt\u00f3rej zaliczali si\u0119 arty\u015bci skupieni wok\u00f3\u0142 Grupy Krakowskiej oraz teatru Cricot. P\u00f3\u017aniej, w latach 50. i 60. wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z bra\u0107mi R\u00f3\u017cewiczami, Stanis\u0142awem i Tadeuszem, zajmuj\u0105c si\u0119 pisaniem scenariuszy filmowych. Filipowicz wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 takie pisma, jak np. \u201eNasz Wyraz\u201d, \u201eNaG\u0142os\u201d, \u201eZapis\u201d czy \u201ePismo\u201d, zosta\u0142 tak\u017ce cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich. Wielokrotnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 politycznie; jednym z jego najs\u0142ynniejszych utwor\u00f3w jest wiersz Niewola<\/em>, kt\u00f3ry opowiada o stopniowej utracie wolno\u015bci w pa\u0144stwie totalitarnym. By\u0142 m\u0119\u017cem malarki Marii Jaremy, a po jej \u015bmierci o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Mari\u0105 Pr\u00f3chnick\u0105. Przez wiele lat by\u0142 partnerem Wis\u0142awy Szymborskiej, cho\u0107 nigdy nie zawarli formalnego zwi\u0105zku.<\/p>\n

Jedn\u0105 z pierwszych jask\u00f3\u0142ek zwiastuj\u0105cych przywracanie pami\u0119ci o Kornelu Filipowiczu by\u0142a opublikowana w 20 lat po \u015bmierci pisarza biografia, Ku wielkiej opowie\u015bci. O \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Kornela Filipowicza<\/em>, pi\u00f3ra Jana Pieszczachowicza[2]<\/sup><\/a>. W tym samym roku ukaza\u0142a si\u0119 tak\u017ce ksi\u0105\u017cka Byli\u015bmy u Kornela. Rzecz o Kornelu Filipowiczu<\/em>[3]<\/sup><\/a>, zbieraj\u0105ca wspomnienia i anegdoty zwi\u0105zane z autorem Romansu prowincjonalnego<\/em>. Rok 2016 przyni\u00f3s\u0142 publikacj\u0119 Najlepiej w \u017cyciu ma tw\u00f3j kot<\/em>[4]<\/sup><\/a>, b\u0119d\u0105c\u0105 zbiorem korespondencji prozaika i Wis\u0142awy Szymborskiej. Ostatnie miesi\u0105ce obfitowa\u0142y natomiast we wznowienia opowiada\u0144 pisarza: w 2017 roku ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r Moja kochana, dumna prowincja<\/em>[5]<\/sup><\/a>, a w 2018 \u2013 Romans prowincjonalny i inne historie<\/em>[6]<\/sup><\/a>. Trzy ostatnie pozycje wydane przez Znak charakteryzuj\u0105 si\u0119 dodatkowo jednolit\u0105 szat\u0105 graficzn\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej wygl\u0105daj\u0105 jak kolejne pozycje jednej serii wydawniczej.<\/p>\n

Najnowszy wyb\u00f3r opowiada\u0144 Kornela Filipowicza dzieli si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci. Pierwsz\u0105 z nich stanowi\u0105 dwie tzw. \u201emikropowie\u015bci\u201d: Jeniec i dziewczyna<\/em> oraz Romans prowincjonalny<\/em>. Druga cz\u0119\u015b\u0107 to zbi\u00f3r pi\u0119tnastu kr\u00f3tkich form, z kt\u00f3rych \u017cadna nie przekracza dwudziestu stron.<\/p>\n

Pierwsza mikropowie\u015b\u0107, Jeniec i dziewczyna<\/em>, traktuje o plutonowym podchor\u0105\u017cym Macieju Tuchowiczu, kt\u00f3rego bateria zosta\u0142a rozbrojona pod koniec II wojny \u015bwiatowej w Szwajcarii. Spokojne dni sp\u0119dzane w niezbyt uci\u0105\u017cliwej niewoli zmieni\u0105 sw\u00f3j bieg, kiedy plutonowy pozna Szwajcark\u0119 Ing\u0119. Lekcje obcego j\u0119zyka, po\u0142\u0105czone ze wspominaniem utraconej ojczyzny wytworz\u0105 wi\u0119\u017a mi\u0119dzy m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy pewnego dnia potajemnie uciekn\u0105 razem w g\u00f3ry. Kilkunastodniowe odosobnienie zmieni relacj\u0119 panuj\u0105c\u0105 mi\u0119dzy nimi: zamiast j\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0107, uwypukl\u0105 si\u0119 dziel\u0105ce ich r\u00f3\u017cnice oraz odmienne podej\u015bcie do \u017cycia. Powr\u00f3t do jednostki i wojennych towarzyszy Tuchowicz powita z ulg\u0105; paradoksalnie gorzej czu\u0142 si\u0119 na wolno\u015bci z m\u0142od\u0105 Szwajcark\u0105. Dopiero blisko\u015b\u0107 rodak\u00f3w posiadaj\u0105cych podobne zaplecze kulturowe i baga\u017c do\u015bwiadcze\u0144 sprawi\u0142y, \u017ce poczu\u0142 si\u0119 jak w domu \u2013 mimo \u017ce de facto<\/em> ponownie znalaz\u0142 si\u0119 w niewoli.<\/p>\n

Bohaterk\u0105 tytu\u0142owego opowiadania najnowszego zbioru opowiada\u0144 Kornela Filipowicza jest El\u017cbieta Jab\u0142o\u0144ska, 24-letnia nauczycielka gry na pianinie, kt\u00f3ra mieszka w ma\u0142ym miasteczku wraz ze star\u0105, schorowan\u0105 matk\u0105. W ich domu cz\u0119sto odbywaj\u0105 si\u0119 spotkania lokalnej \u015bmietanki, w kt\u00f3rych bior\u0105 udzia\u0142 ksi\u0105dz Ryba, pani Brygierowa oraz starszy in\u017cynier Soniewicz, zdaniem starszej pani Jab\u0142o\u0144skiej idealny kandydat na m\u0119\u017ca El\u017cbiety. Senn\u0105 atmosfer\u0119 prowincjonalnego miasteczka przerywa przyjazd warszawskiego poety, Fabiana Mi\u0142oszewskiego, kt\u00f3ry przybywa na sw\u00f3j wiecz\u00f3r autorski. El\u017cbieta, zafascynowana spotkaniem z poet\u0105, oferuje mu oprowadzenie po mie\u015bcie, z czego pisarz z ch\u0119ci\u0105 skorzysta, tocz\u0105c z dziewczyn\u0105 dyskusje na wiele powa\u017cnych temat\u00f3w:<\/p>\n

\u2013 Ja uciek\u0142am tylko na chwil\u0119 z mojego \u015bwiata. Ale to nie znaczy, \u017ce nale\u017c\u0119 do twojego \u015bwiata.
\n\u2013 Nie ma \u017cadnych \u015bwiat\u00f3w. S\u0105 tylko ludzie.
\n\u2013 Ludzie maj\u0105 swoje \u015bwiaty. Ja mam sw\u00f3j \u015bwiat, ty masz sw\u00f3j; pan Soniewicz i moja matka \u2013 tak\u017ce. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Turleju\u2026
\n\u2013 Spotykamy si\u0119 ci\u0105gle na wsp\u00f3lnym, neutralnym \u015bwiecie.
\n\u2013 I powstaj\u0105 z tego nieporozumienia\u2026[7]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Pami\u0105tk\u0105 kilku wsp\u00f3lnie sp\u0119dzonych dni staje si\u0119 wiersz o tytule Romans prowincjonalny<\/em>, b\u0119d\u0105cy podsumowaniem pobytu Mi\u0142obrzeskiego w sennym miasteczku. El\u017cbieta przypadkowo znajduje ten utw\u00f3r w lokalnej gazecie i czuje si\u0119 poni\u017cona \u2013 jej zdaniem poeta strywializowa\u0142 to, co si\u0119 mi\u0119dzy nimi zdarzy\u0142o, a co by\u0142o wa\u017cne i pi\u0119kne. Musi ona tak\u017ce samodzielnie zmierzy\u0107 si\u0119 z kolejnymi problemami, kt\u00f3re wywracaj\u0105 jej uporz\u0105dkowane \u017cycie do g\u00f3ry nogami: niechcian\u0105 ci\u0105\u017c\u0105, o wiele starszym adoratorem, z kt\u00f3rym matka coraz natr\u0119tniej j\u0105 swata, oraz dalszym \u017cyciem w miejscu, w kt\u00f3rym wszyscy wiedz\u0105 o jej k\u0142opotach.<\/p>\n

Opowiadanie czytane w szerszym kontek\u015bcie przybli\u017ca styl \u017cycia na prowincji: w ma\u0142ym miasteczku, gdzie wszyscy si\u0119 znaj\u0105 i wszystko o sobie wiedz\u0105, nie ma miejsca na tajemnice, dlatego tak wa\u017cne jest utrzymywanie dobrej opinii oraz piel\u0119gnowanie w\u0142a\u015bciwych znajomo\u015bci. Wszelkie odst\u0119pstwa od tej regu\u0142y zostan\u0105 gruntownie om\u00f3wione na forum publicznym, cho\u0107 za plecami g\u0142\u00f3wnych zainteresowanych.<\/p>\n

Pozosta\u0142e opowiadania dotycz\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanych kwestii. Wojciech Bonowicz, kt\u00f3ry dokona\u0142 wyboru tekst\u00f3w do tego zbioru, w pos\u0142owiu do tej ksi\u0105\u017cki przyzna\u0142, \u017ce cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 tych opowiada\u0144 jest ich tematyka: wszystkie bowiem w rozmaity spos\u00f3b traktuj\u0105 o mi\u0142o\u015bci. Mo\u017cna jednak popatrze\u0107 na nie szerzej za spraw\u0105 stylu pisania Filipowicza, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 szeroko\u015bci\u0105 w mapowaniu ludzkich emocji. Takie podej\u015bcie sprawia, \u017ce jako kryterium doboru r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna uzna\u0107 opowie\u015b\u0107 o prze\u0142omowym zdarzeniu z \u017cycia bohatera, kt\u00f3ry zmienia spos\u00f3b patrzenia na \u015bwiat lub nawet przestawia zwrotnice jego losu na inne tory.<\/p>\n

Dzie\u0144 poprzedzaj\u0105cy to z pozoru zwyk\u0142y opis jednego dnia z \u017cycia m\u0142odego ojca i m\u0119\u017ca, jednak jest to tak\u017ce dzie\u0144 poprzedzaj\u0105cy jego niespodziewane aresztowanie. Mi\u0119dzy snem a snem opowiada o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry po wojnie wyjecha\u0142 z kraju, jednak raz do roku wraca\u0142, by zapyta\u0107 o dalsze losy niekt\u00f3rych znajomych \u2013 nigdy jednak nie podejmowa\u0142 z nim pr\u00f3by kontaktu, nawet je\u015bli dotyczy\u0142o to ukochanej z czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci. Po trzydziestu latach traktuje o powrocie do miejsca kiedy\u015b znanego i bliskiego; kiedy jednak bohater opowiadania orientuje si\u0119, \u017ce nic nie jest takie, jakie zapami\u0119ta\u0142 \u2013 woli odej\u015b\u0107 bez po\u017cegnania. O stopniowym, acz nieuchronnym odchodzeniu traktuje tak\u017ce do\u015b\u0107 nostalgiczny utw\u00f3r Wspomnienia s\u0105 moim s\u0142odkim pokarmem<\/em>, w kt\u00f3rym narrator wielokrotnie podejmuje temat sensu \u017cycia oraz przemijania:<\/p>\n

[w]spomnienia, kiedy przychodz\u0105, s\u0105 natarczywe, nie ma przed nimi obrony ani ucieczki. S\u0105 chaotyczne i nieuporz\u0105dkowane w czasie i przestrzeni, ich ruch jest niemo\u017cliwy do przewidzenia. Jawi\u0105 si\u0119 niespodziewanie i r\u00f3wnie nieoczekiwanie znikaj\u0105. Ale czekamy na nie, jeste\u015bmy szcz\u0119\u015bliwi, gdy przychodz\u0105. S\u0105 naszym najs\u0142odszym pokarmem, kt\u00f3ry spada na nas z g\u00f3ry, z nieba, niczym manna. Wspomnienia \u017cywi\u0105 nas najlepsz\u0105 cz\u0105stk\u0105 tego, co by\u0142o kiedy\u015b, dawno, ka\u017c\u0105 zapomina\u0107 z\u0142o, kt\u00f3re przysz\u0142o p\u00f3\u017aniej, i pozwalaj\u0105 mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce, by\u0107 mo\u017ce, mamy jeszcze przed sob\u0105 co\u015b dobrego. Dzi\u0119ki nim mo\u017cemy \u017cy\u0107 nie tylko tym, co jest i b\u0119dzie, ale tak\u017ce tym, co by\u0142o. A nawet, gdyby nam pewnego dnia odj\u0119to ca\u0142\u0105 tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 czy\u017c nie pozostanie nam jeszcze pod dostatkiem tego, co by\u0142o?[8]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

W opowiadaniach Kornela Filipowicza narrator jest zawsze blisko portretowanych przez siebie postaci oraz ich emocji. W kr\u00f3tszych utworach bohaterowie nosz\u0105 tylko imiona, dzi\u0119ki takiemu zabiegowi skraca si\u0119 dystans pomi\u0119dzy prze\u017cyciami postaciami a emocjami, jakie wywo\u0142uj\u0105 one w czytelniku. Wobec swoich bohater\u00f3w narrator wykazuje spor\u0105 dawk\u0119 zrozumienia, traktuje ich uczucia i post\u0119powania bardzo powa\u017cnie, powstrzymuj\u0105c si\u0119 od warto\u015bciowania i oceniania ich wybor\u00f3w. Refleksyjno\u015b\u0107, czu\u0142o\u015b\u0107 i zrozumienie, z jakimi opisywane s\u0105 emocje i losy literackich postaci przys\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 do nadania pisarzowi miana \u201erealisty metafizycznego\u201d.<\/p>\n

W tle tak zakrojonych utwor\u00f3w bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 Historia, jednak bohaterowie Filipowicza maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wa\u017cniejsza od niej jest tera\u017aniejszo\u015b\u0107 i chwila obecna. St\u0105d te\u017c konstatacje o godzinie policyjnej, ch\u0142opcach z lasu, przymusie posiadania kenkarty, powrocie z wojny b\u0105d\u017a obozu lub spostrze\u017cenia \u201enie mam z ni\u0105 kontaktu od 1939 roku\u201d zaledwie majacz\u0105 w tle; zazwyczaj nie po\u015bwi\u0119ca si\u0119 im zbytniej uwagi. Wyj\u0105tkiem mog\u0105 by\u0107 przemy\u015blenia bohatera opowiadania Jeniec i dziewczyna, kt\u00f3ry usi\u0142uje w obcym j\u0119zyku prze\u0142o\u017cy\u0107 swoje polskie do\u015bwiadczenie w formie zrozumia\u0142ej dla m\u0142odej Szwajcarki posiadaj\u0105cej zupe\u0142nie inne zaplecze kulturowe i historyczne. R\u00f3wnie\u017c narrator opowiadania Co jest z\u0142\u0105czone<\/em> powo\u0142uje si\u0119 na sw\u00f3j aktywny udzia\u0142 w wojnie, wspomina wyw\u00f3zk\u0119 z kraju oraz sw\u00f3j p\u00f3\u017aniejszy powr\u00f3t.<\/p>\n

Do swych opowiada\u0144 autor wielokrotnie wprowadza w\u0105tki autobiograficzne; spora cz\u0119\u015b\u0107 tekst\u00f3w opowiada o pisarzu, zapalonym w\u0119dkarzu lub uczestniku wojny, w innym narrator wprost okre\u015blany jest jako \u201epan Filipowicz\u201d. W opowiadaniu Fizjologia<\/em> pojawia si\u0119 malarka o imieniu Maria, z kt\u00f3r\u0105 narrator wykonuj\u0105cy profesj\u0119 pisarza jest mocno zwi\u0105zany emocjonalnie \u2013 to do\u015b\u0107 oczywiste odniesienie do Marii Jaremy, pierwszej \u017cony Kornela Filipowicza. Autor nie stroni te\u017c od rozwa\u017ca\u0144 nad kondycj\u0105 i statusem tw\u00f3rcy; dobrym tego przyk\u0142adem jest dialog zawarty w opowiadaniu Romans prowincjonalny<\/em>, tocz\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy El\u017cbiet\u0105 a poet\u0105 Mi\u0142obrzeskim:<\/p>\n

\u2013 Przychodzi mi na my\u015bl, \u017ce wy, ludzie zajmuj\u0105cy si\u0119 pisaniem, musicie by\u0107 wszyscy troszeczk\u0119, troszeczk\u0119 \u2013 zak\u0142amani\u2026
\n\u2013 Troszeczk\u0119!… To \u015bwietne!… \u2013 \u015bmia\u0142 si\u0119 Mi\u0142obrzeski. \u2013 Prosz\u0119 pani, my jeste\u015bmy zak\u0142amani od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w. We mnie, na przyk\u0142ad, nie ma ani kawa\u0142ka prawdziwego cz\u0142owieka. Wszystko jest zafa\u0142szowane. My, stwarzaj\u0105c fikcje, zatracamy sami poczucie granic. Nie wiemy, gdzie si\u0119 ko\u0144czy rzeczywisto\u015b\u0107, a zaczyna nasz wymys\u0142\u2026
\n\u2013 Na szcz\u0119\u015bcie jest pan poet\u0105 i opisuje pan tylko swoje uczucia; gdyby pan by\u0142 powie\u015bciopisarzem \u2013 mia\u0142by pan wi\u0119ksze k\u0142opoty. Musia\u0142by pan umiera\u0107, pope\u0142nia\u0107 zbrodnie, cierpie\u0107, nienawidzi\u0107, kocha\u0107 \u2013 na cudzy rachunek, na konto swoich bohater\u00f3w. Musia\u0142by pan by\u0107 \u015bwi\u0119tym i nikczemnikiem, bohaterem i tch\u00f3rzem, cz\u0142owiekiem z charakterem i tak zwan\u0105 \u015bwini\u0105\u2026 I niewiele by pan mia\u0142 czasu, \u017ceby by\u0107 sob\u0105, to znaczy zwyczajnym cz\u0142owiekiem[9]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Czas powstawania opowiada\u0144 zamieszczonych w tomie Romans prowincjonalny<\/em>\u2026 jest rozmaity. Teksty nie zosta\u0142y uporz\u0105dkowane chronologicznie, jednak zbi\u00f3r ten mo\u017ce stanowi\u0107 przekr\u00f3j przez ca\u0142\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Filipowicza: wchodz\u0105ce w sk\u0142ad Romansu\u2026<\/em> opowiadania powstawa\u0142y na przestrzeni oko\u0142o czterdziestu lat; pierwsze ukaza\u0142o si\u0119 drukiem w 1954 roku, ostatnie \u2013 w 1995 roku, w zbiorze opublikowanym ju\u017c po \u015bmieci pisarza.<\/p>\n

Kornel Filipowicz zmar\u0142 w 1990 roku w Krakowie. Jego odej\u015bcie Wis\u0142awa Szymborska upami\u0119tni\u0142a w wierszu Kot w pustym mieszkaniu<\/em>. W 2016 roku na terenie ogrodu Dworku \u0141owczego, siedziby Wydawnictwa Znak, zasadzono drzewa honoruj\u0105ce pisarza i poetk\u0119. Wis\u0142awie Szymborskiej zadedykowano akacj\u0119, a dla Kornela Filipowicza posadzono buka, jak bowiem w okoliczno\u015bciowym przem\u00f3wieniu stwierdzi\u0142a prof. Teresa Walas: \u201eDoros\u0142y, du\u017cy buk produkuje dziennie ok. 700 litr\u00f3w tlenu, co wystarczy na zaspokojenie potrzeb 50 os\u00f3b. Kornel-cz\u0142owiek by\u0142 naszym moralnym tlenem, jego drzewo b\u0119dzie wspomaga\u0107 zwyk\u0142e oddychanie\u201d[10]<\/sup><\/a>. Jest to tym potrzebniejszy \u0142yk tlenu, je\u015bli patrzy si\u0119 przez pryzmat mia\u0142ko\u015bci i nask\u00f3rkowo\u015bci wielu wsp\u00f3\u0142czesnych wytwor\u00f3w kultury.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. K. Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie<\/em>, [w:] tego\u017c, Romans prowincjonalny i inne historie<\/em>, Znak, Krak\u00f3w 2018, s. 311.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. J. Pieszczachowicz, Ku wielkiej opowie\u015bci. O \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Kornela Filipowicza<\/em>, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2010.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Byli\u015bmy u Kornela. Rzecz o Kornelu Filipowiczu<\/em>, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2010.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. K. Filipowicz, W. Szymborska, Najlepiej w \u017cyciu ma Tw\u00f3j kot. Listy<\/em>, Znak, Krak\u00f3w 2016.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. K. Filipowicz, Moja kochana, dumna prowincja<\/em>, (wyb\u00f3r: J. Sobolewska), Znak, Krak\u00f3w 2017.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. K. Filipowicz, Romans prowincjonalny i inne historie<\/em>, (wyb\u00f3r: W. Bonowicz), Znak, Krak\u00f3w 2018.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. K. Filipowicz, Romans prowincjonalny<\/em> [w:] tego\u017c, dz. cyt., s. 157.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. K. Filipowicz, Wspomnienia s\u0105 moim s\u0142odkim pokarmem<\/em> [w:] tego\u017c, dz. cyt., s. 335.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. K. Filipowicz, Romans\u2026<\/em>, [w:] tego\u017c, dz. cyt., s. 128\u2013129.\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. https:\/\/culture.pl\/pl\/artykul\/w-krakowie-zasadzono-akacje-szymborskiej-i-buk-filipowicza<\/a> [dost\u0119p: 03.07.2018].\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nie wiem, co się dzieje na świecie, ludzie o czymś mówią, a ja nie wiem, o czym oni mówią. – Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie[1]. Mistrz krótkiej…<\/p>\n","protected":false},"author":581,"featured_media":46548,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6548,1701,3184,2291,1058],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14093],"yoast_head":"\nKornel Filipowicz, Romans prowincjonalny i inne historie \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Nie wiem, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie, ludzie o czym\u015b m\u00f3wi\u0105, a ja nie wiem, o czym oni m\u00f3wi\u0105 \u2013 Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/filipowicz-romans-prowincjonalny-2018-07-09.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/filipowicz-romans-prowincjonalny-2018-07-09.jpg\",\"width\":852,\"height\":1212,\"caption\":\"Kornel Filipowicz, \u201eRomans prowincjonalny i inne historie\u201d, (wyb\u00f3r: W. Bonowicz), Wydawnictwo Znak, 2018\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz\",\"name\":\"Kornel Filipowicz, Romans prowincjonalny i inne historie \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-07-09T08:04:42+00:00\",\"dateModified\":\"2020-10-02T12:24:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\"},\"description\":\"Nie wiem, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie, ludzie o czym\u015b m\u00f3wi\u0105, a ja nie wiem, o czym oni m\u00f3wi\u0105 \u2013 Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u015awiaty mi\u0119dzy lud\u017ami\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\",\"name\":\"Anna Michalik\",\"description\":\"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kornel Filipowicz, Romans prowincjonalny i inne historie \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki","description":"Nie wiem, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie, ludzie o czym\u015b m\u00f3wi\u0105, a ja nie wiem, o czym oni m\u00f3wi\u0105 \u2013 Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/filipowicz-romans-prowincjonalny-2018-07-09.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/filipowicz-romans-prowincjonalny-2018-07-09.jpg","width":852,"height":1212,"caption":"Kornel Filipowicz, \u201eRomans prowincjonalny i inne historie\u201d, (wyb\u00f3r: W. Bonowicz), Wydawnictwo Znak, 2018"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz","name":"Kornel Filipowicz, Romans prowincjonalny i inne historie \u2013 recenzja ksi\u0105\u017cki","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#primaryimage"},"datePublished":"2018-07-09T08:04:42+00:00","dateModified":"2020-10-02T12:24:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6"},"description":"Nie wiem, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie, ludzie o czym\u015b m\u00f3wi\u0105, a ja nie wiem, o czym oni m\u00f3wi\u0105 \u2013 Kornel Filipowicz, Adela, czyli list znaleziony w szufladzie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/swiaty-miedzy-ludzmi-kornel-filipowicz#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u015awiaty mi\u0119dzy lud\u017ami"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6","name":"Anna Michalik","description":"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46543"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48394,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46543\/revisions\/48394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46543"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=46543"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=46543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}