{"id":46815,"date":"2018-08-20T00:00:29","date_gmt":"2018-08-19T23:00:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=46815"},"modified":"2020-09-01T12:58:26","modified_gmt":"2020-09-01T11:58:26","slug":"martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-2","title":{"rendered":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #2"},"content":{"rendered":"

Tekst jest drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu Alfabet reakcyjny<\/em>, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 tradycyjnie, od A i B, czyli Marty A<\/strong>ntoniak i Tomka B<\/strong>arana \u2013 dw\u00f3jki artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy dziel\u0105 pracowni\u0119. Ka\u017cde z nich opowiedzia\u0142o mi o swojej pracy artystycznej, ka\u017cde te\u017c mia\u0142o za zadanie wskaza\u0107 mi jednego (dowolnie wybranego) tw\u00f3rc\u0119 lub tw\u00f3rczyni\u0119 z Krakowa, z kt\u00f3rymi ich zdaniem powinnam si\u0119 spotka\u0107 \u2013 interesowa\u0142y mnie te\u017c uzasadnienia ich wybor\u00f3w. Te dwa pocz\u0105tki otworzy\u0142y mi dwie serie spotka\u0144 z krakowskimi artystkami i artystami. Jedna linia zacz\u0119\u0142a si\u0119 od Marty Antoniak, druga od Tomka Barana, w ka\u017cdym kolejnym odcinku b\u0119d\u0105 si\u0119 one pojawia\u0107 obok siebie. Alfabet reakcyjny<\/em> jest pr\u00f3b\u0105 stworzenia aktualnej mapy krakowskiego \u015brodowiska: poruszaj\u0105c si\u0119 po wyznaczonych mi przez artyst\u00f3w \u015bcie\u017ckach patrz\u0119 nie tylko na ich prace i poszukiwania artystyczne, ale i na \u0142\u0105cz\u0105ce ich relacje.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Mateusza Oko\u0144skiego, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Z<\/strong>awada<\/p>\n

W pracowni Micha\u0142a Zawady l\u0105duj\u0119 z polecenia Ireny Kalickiej: to w\u0142a\u015bnie on porusza w swoich pracach zapowiedziane odleg\u0142e i zaskakuj\u0105ce rejony. Chocia\u017c Micha\u0142 Zawada ma swoj\u0105 prac\u0119 g\u0142\u0119boko przemy\u015blan\u0105, o wielu obrazach, tematach i cyklach, m\u00f3wi, \u017ce mu si\u0119 \u201eprzydarzaj\u0105\u201d. Od d\u0142u\u017cszego czasu te zdarzenia doprowadzaj\u0105 go do punkt\u00f3w styku mi\u0119dzy natur\u0105 a cz\u0142owiekiem: interesuj\u0105 go pozosta\u0142o\u015bci dawnych cywilizacji, kt\u00f3re po latach rodzi ziemia i mit o wielkim d\u0119bowym lesie, na kt\u00f3rym swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105 oparli Germanie. W Polsce fotografowa\u0142 Puszcz\u0119 Bia\u0142owiesk\u0105, a zdj\u0119cia tego szczeg\u00f3lnego lasu zestawia\u0142 ze zdj\u0119ciami gipsowych g\u0142\u00f3w, kt\u00f3re w trakcie I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy\u0142y do bada\u0144 nad ras\u0105. Na jego obrazach natura \u0142\u0105czy si\u0119 z ideologi\u0105.<\/p>\n

Ostatnio \u201eprzydarzaj\u0105\u201d mu si\u0119 wulkany \u2013 malowane ze zdj\u0119\u0107 (wsp\u00f3\u0142czesnych i archiwalnych), schematycznie. Wulkan to oczywi\u015bcie do dzi\u015b nieokie\u0142znana si\u0142a natury, ale i symbol rewolucji: jego wybuchu nie da si\u0119 opanowa\u0107, zmienia krajobrazy, zatrzymuje samoloty, a jednocze\u015bnie, pod warstw\u0105 lawy, ju\u017c za zawsze unieruchamia to, co by\u0142o. Wulkany, kt\u00f3re tak fascynowa\u0142y romantyk\u00f3w, wydaj\u0105 si\u0119 zreszt\u0105 kontynuacj\u0105 r\u00f3\u017cnych, o wiele wcze\u015bniejszych zainteresowa\u0144 Micha\u0142a Zawady. Malowa\u0142 i ludzi uchwyconych na zdj\u0119ciach post mortem<\/em>, i zdejmuj\u0105ce wulkaniczn\u0105 warstw\u0119 rentgenowskie zdj\u0119cia najs\u0142ynniejszych obraz\u00f3w. Rozbija\u0142 obraz na kolory z palety drukarzy \u2013 cyjan, magent\u0119 i \u017c\u00f3\u0142ty, ale te\u017c \u2013 analizowa\u0142 jak przemoc odbija si\u0119 na \u017cywych organizmach (a konkretnie: na cz\u0142onkach austriackich korporacji studenckich, kt\u00f3rzy ca\u0142e \u017cycie nosili na twarzy blizny po pojedynkach).<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Micha\u0142a Zawady, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Obrazy Micha\u0142a, jego w\u0142asnym zdaniem, nie dzia\u0142aj\u0105 samoistnie. Liczy si\u0119 kontekstualizacja \u2013 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra za nimi stoi, wynikaj\u0105ca zazwyczaj z bada\u0144 przeprowadzanych przez samego artyst\u0119. Zawada jest nie tylko malarzem, ale i historykiem sztuki, przez co sw\u00f3j w\u0142asny proces tw\u00f3rczy wydaje si\u0119 poddawa\u0107 nieustannej analizie. Jego pracownia, cho\u0107 jak wszystkie inne pe\u0142ni te\u017c rol\u0119 magazynu, daje wgl\u0105d w poszukiwania artysty. Powieszone na \u015bcianach obrazy \u2013 od tych z najwcze\u015bniejszych cykli Cienie<\/em> czy Winterreise<\/em>, a\u017c po te, nad kt\u00f3rymi pracuje dzi\u015b, uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119. Przedziurawiona koszula Maksymiliana I, cesarza Meksyku, odbija si\u0119 w zaskakuj\u0105cym nokturnie, obrazy podejmuj\u0105 ze sob\u0105 dyskusj\u0119. Dyskursywna metoda sta\u0142a si\u0119 zreszt\u0105 znakiem rozpoznawczym Micha\u0142a Zawady na innym polu jego dzia\u0142alno\u015bci, czyli w pracy dydaktycznej. O studentach, z kt\u00f3rymi pracuje, m\u00f3wi si\u0119, \u017ce s\u0105 zaskakuj\u0105co wygadani, \u017ce nie tylko maluj\u0105, ale te\u017c potrafi\u0105 o swoich pracach opowiada\u0107.<\/p>\n

Micha\u0142, jak wielu wspomnianych w tym cyklu artyst\u00f3w, jest absolwentem pracowni profesora Andrzeja Bednarczyka, kt\u00f3r\u0105 od sze\u015bciu lat wsp\u00f3\u0142prowadzi. Kiedy m\u00f3wi o pracy ze studentami, u\u017cywa serio i z przekonaniem s\u0142\u00f3w: \u201eTo dla mnie zaszczyt\u201d. Dla pokolenia m\u0142odych artyst\u00f3w, niedawnych absolwent\u00f3w, Zawada jest niezb\u0119dnym elementem stylu tej pracowni: kszta\u0142towanego przez rozmow\u0119, a nie przez krytyk\u0119 czy korekt\u0119. W pracowni Bednarczyka student\u00f3w traktuje si\u0119 jak artyst\u00f3w, a nie jak uczni\u00f3w: to oni wypracowuj\u0105 sobie program, nie realizuj\u0105 zadanych \u0107wicze\u0144. Profesor i asystent m\u00f3wi\u0105 o sobie, \u017ce s\u0105 akuszerami pomys\u0142\u00f3w, i to akuszerami na telefon: mo\u017cna si\u0119 do nich zg\u0142osi\u0107 zawsze, ale inicjatywa ma by\u0107 po stronie m\u0142odego tw\u00f3rcy.<\/p>\n

Micha\u0142 m\u00f3wi, \u017ce w trakcie studi\u00f3w wp\u0142yw mia\u0142y na niego dwie rzeczy: rozmowy z Tomkiem Baranem, prowadzone kiedy pracowali sztaluga w sztalug\u0119 nad swoimi dyplomami i spokojnie testowali na sobie pomys\u0142y, a tak\u017ce rozmowy pozamalarskie, prowadzone z profesorem Bednarczykiem i Witoldem Stelmachniewiczem. \u201eCzasem \u2013 m\u00f3wi \u2013 dopiero teraz widz\u0119, \u017ce te rozmowy, prowadzone obok obraz\u00f3w, zamiast korekty, w kt\u00f3rych pojawia\u0142y si\u0119 zupe\u0142nie inne w\u0105tki, mia\u0142y najwi\u0119kszy wp\u0142yw na moj\u0105 prac\u0119.\u201d Micha\u0142 d\u0142ugo nie mo\u017ce si\u0119 zdecydowa\u0107, czyj\u0105 pracowni\u0119 powinnam odwiedzi\u0107 jako kolejn\u0105. Wymienia kolejne osoby (i tu trzeba zaznaczy\u0107: g\u0142\u00f3wnie absolwent\u00f3w pracowni!), a\u017c w ko\u0144cu decyduje si\u0119 wys\u0142a\u0107 mnie do pewnego malarza. Dlaczego? Micha\u0142 t\u0142umaczy: \u201eZnam jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 od akademickiego powijaka. Jest zupe\u0142nie inny ni\u017c ja: w malowaniu, w my\u015bleniu o sztuce, jeste\u015bmy r\u00f3\u017cni pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. Spotkania z nim zawsze by\u0142y dla mnie otwieraj\u0105ce, pokazywa\u0142y mi inn\u0105 perspektyw\u0119.\u201d<\/p>\n