{"id":47063,"date":"2018-09-28T00:00:01","date_gmt":"2018-09-27T23:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=47063"},"modified":"2020-09-01T13:43:33","modified_gmt":"2020-09-01T12:43:33","slug":"wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander","title":{"rendered":"Wszystkie Macedonie wg Micha\u0142a Siarka"},"content":{"rendered":"<p>W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0119 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym <em>Alexander<\/em>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47085\" aria-describedby=\"caption-attachment-47085\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47085\" title=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005-540x359.jpg\" alt=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47085\" class=\"wp-caption-text\">Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Czym\u017ce jest nazwa?<\/strong><\/p>\n<p>Sp\u00f3r jest, wydawa\u0142oby si\u0119, b\u0142ahy, bo dotyczy tylko jednego s\u0142owa. Szkopu\u0142 w tym, \u017ce to jedno s\u0142owo to nazwa Pa\u0144stwa, wi\u0119c sprawa jest jak najbardziej powa\u017cna. W 1991 roku po rozpadzie Jugos\u0142awii powsta\u0142a Republika Macedonii, na arenie mi\u0119dzynarodowej nazywana By\u0142\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0105 Macedonii. Grecja odm\u00f3wi\u0142a uznania kr\u00f3tszej wersji tej nazwy, uzasadniaj\u0105c, \u017ce Macedonia jest historycznym i geograficznym regionem Grecji i rz\u0105d w Skopje nie ma prawa odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do jego dziedzictwa. I tu dochodzimy do sprawy kluczowej. Bo czy faktycznie ta r\u00f3\u017ca pachnia\u0142aby tak samo pod inn\u0105 nazw\u0105? W istocie ci\u0119\u017cko sprecyzowa\u0107 jedn\u0105 Macedoni\u0119. Je\u017celi poszperamy w atlasach geograficznych znajdziemy ich co najmniej kilka. Jest wi\u0119c Macedonia Egejska, le\u017c\u0105ca dzisiaj na terytorium Grecji, Macedonia Piry\u0144ska (w dzisiejszej Bu\u0142garii) oraz Macedonia Wardarska, czyli w\u0142a\u015bnie obecna Republika Macedonii. Inna cz\u0119\u015b\u0107 regionu Macedonii le\u017cy te\u017c w granicach Serbii i Albanii. Jednak kolebk\u0105 staro\u017cytnej Macedonii, do kt\u00f3rej dziedzictwa chcia\u0142oby si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 Skopje, jest Macedonia Egejska. To tam znajduje si\u0119 Pella \u2013 miejscowo\u015b\u0107, w kt\u00f3rej urodzi\u0142 si\u0119 Aleksander Wielki, zwany Macedo\u0144skim. Dla Grek\u00f3w jest Grekiem, ale dla Macedo\u0144czyk\u00f3w Macedo\u0144czykiem.<\/p>\n<p>Konflikt grecko-macedo\u0144ski w istocie dotyczy wi\u0119c samookre\u015blenia i to\u017csamo\u015bci. Czy Macedo\u0144czycy s\u0105 S\u0142owianami, jak upiera si\u0119 Grecja, czy dziedzicami antycznej tradycji, potomkami Aleksandra Wielkiego, jak uwa\u017ca Skopje? Katalizatorem tego konfliktu by\u0142 rok 2005, kiedy to Grecja zablokowa\u0142a starania Macedonii o wej\u015bcie do NATO i Unii Europejskiej. Od tego momentu rz\u0105d w Skopje stara si\u0119 o uznanie staro\u017cytnego rodowodu swojego pa\u0144stwa. I jak to cz\u0119sto bywa, papierkiem lakmusowym staje si\u0119 architektura, a dok\u0142adnie realizowany od 2010 roku projekt przebudowy stolicy pod nazw\u0105 <em>Skopje 2014<\/em>.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-47063 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47081\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47081'>\n\t\t\t\tTeren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Najwa\u017cniejszy nowy pomnik miasta Skopje \u2013 a tak\u017ce nieoficjalny symbol poszukiwania przez kraj nowej to\u017csamo\u015bci \u2013 to nies\u0142awny Wojownik na Koniu. Ods\u0142oni\u0119cie tego 24-metrowego monumentu odby\u0142o si\u0119 w 2012 roku z okazji 20. rocznicy uzyskania przez Macedoni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Symboliczny gest na nowo rozpali\u0142 trwaj\u0105cy od dawna konflikt z Grecj\u0105 dotycz\u0105cy zadziwiaj\u0105cego podobie\u0144stwa statuy do znanego powszechnie wizerunku Aleksandra Wielkiego. Grecki rz\u0105d konsekwentnie sprzeciwia si\u0119 roszczeniom innych pa\u0144stw do tej historycznej postaci, uwa\u017caj\u0105c staro\u017cytnego w\u0142adc\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie greckiego dziedzictwa. Sp\u00f3r o to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, a tak\u017ce nierozstrzygni\u0119te dyskusje dotycz\u0105ce nazwy Macedonii zaowocowa\u0142y dzia\u0142aniami ze strony Grecji, kt\u00f3re zablokowa\u0142y przyst\u0105pienie Macedonii do NATO i UE, a tak\u017ce skaza\u0142y j\u0105 na d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 izolacj\u0119 polityczn\u0105. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47082\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47082'>\n\t\t\t\tNajwa\u017cniejszy nowy pomnik miasta Skopje \u2013 a tak\u017ce nieoficjalny symbol poszukiwania przez kraj nowej to\u017csamo\u015bci \u2013 to nies\u0142awny Wojownik na Koniu. Ods\u0142oni\u0119cie tego 24-metrowego monumentu odby\u0142o si\u0119 w 2012 roku z okazji 20. rocznicy uzyskania przez Macedoni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Symboliczny gest na nowo rozpali\u0142 trwaj\u0105cy od dawna konflikt z Grecj\u0105 dotycz\u0105cy zadziwiaj\u0105cego podobie\u0144stwa statuy do znanego powszechnie wizerunku Aleksandra Wielkiego. Grecki rz\u0105d konsekwentnie sprzeciwia si\u0119 roszczeniom innych pa\u0144stw do tej historycznej postaci, uwa\u017caj\u0105c staro\u017cytnego w\u0142adc\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie greckiego dziedzictwa. Sp\u00f3r o to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, a tak\u017ce nierozstrzygni\u0119te dyskusje dotycz\u0105ce nazwy Macedonii zaowocowa\u0142y dzia\u0142aniami ze strony Grecji, kt\u00f3re zablokowa\u0142y przyst\u0105pienie Macedonii do NATO i UE, a tak\u017ce skaza\u0142y j\u0105 na d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 izolacj\u0119 polityczn\u0105. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"W trakcie swojej burzliwej historii Skopje by\u0142o niszczone i odbudowywane czterokrotnie. 26 lipca 1963 roku miasto zosta\u0142o nawiedzone przez trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zrujnowa\u0142o je w 80 procentach, grzebi\u0105c ponad tysi\u0105c ofiar i pozostawiaj\u0105c ponad 200 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa od razu zaproponowa\u0142a pomoc, ale \u017cadnego centralnego planu odbudowy Skopje nigdy nie uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej rz\u0105d konserwatyst\u00f3w zainicjowa\u0142 nowy og\u00f3lnonarodowy plan odbudowy, kt\u00f3rego celem jest przywr\u00f3cenie wi\u0119zi z domniemanymi antycznymi korzeniami regionu. Na zdj\u0119ciu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Konstantyna i Eleny. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47083\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47083'>\n\t\t\t\tW trakcie swojej burzliwej historii Skopje by\u0142o niszczone i odbudowywane czterokrotnie. 26 lipca 1963 roku miasto zosta\u0142o nawiedzone przez trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zrujnowa\u0142o je w 80 procentach, grzebi\u0105c ponad tysi\u0105c ofiar i pozostawiaj\u0105c ponad 200 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa od razu zaproponowa\u0142a pomoc, ale \u017cadnego centralnego planu odbudowy Skopje nigdy nie uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej rz\u0105d konserwatyst\u00f3w zainicjowa\u0142 nowy og\u00f3lnonarodowy plan odbudowy, kt\u00f3rego celem jest przywr\u00f3cenie wi\u0119zi z domniemanymi antycznymi korzeniami regionu. Na zdj\u0119ciu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Konstantyna i Eleny. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jeden z trzech betonowych \u017caglowc\u00f3w wmurowanych w koryto rzeki Wardar do cel\u00f3w hotelarsko-restauracyjnych. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47084\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47084'>\n\t\t\t\tJeden z trzech betonowych \u017caglowc\u00f3w wmurowanych w koryto rzeki Wardar do cel\u00f3w hotelarsko-restauracyjnych. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47085\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47085'>\n\t\t\t\tMicha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-47086\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-47086'>\n\t\t\t\tMicha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Ab ovo<\/strong><\/p>\n<p>Je\u017celi ju\u017c mowa o antyku, to zacznijmy, jak na staro\u017cytnych przysta\u0142o, od jajka, od kt\u00f3rego w Rzymie zaczynano uczt\u0119 (by zako\u0144czy\u0107 j\u0105 na jab\u0142ku). W tej historii jest bowiem kilka punkt\u00f3w zwrotnych.<\/p>\n<p>Jest noc z 10 na 11 czerwca 232 roku przed nasz\u0105 er\u0105. W Babilonie umiera Aleksander Wielki. Hipotez na temat jego \u015bmierci jest kilka \u2013 choroba, trucizna czy \u015bmier\u0107 od wcze\u015bniej odniesionych ran. Aleksander umiera maj\u0105c 32 lata, a na koncie podb\u00f3j ogromnej cz\u0119\u015bci \u00f3wczesnego \u015bwiata. Umiera wi\u0119c nie tylko jako cz\u0142owiek, ale tak\u017ce jako b\u00f3g \u2013 na kt\u00f3rego sam si\u0119 kreowa\u0142. Umiera jako kr\u00f3l, gdy\u017c staro\u017cytna Macedonia w przeciwie\u0144stwie do reszty Grecji posiada\u0142a monarchi\u0119, i w ko\u0144cu \u2013 jako symbol. Pytanie tylko czego i do kogo przynale\u017cny, bo ta kwestia oka\u017ce si\u0119 dyskusyjna. Ca\u0142\u0105 spraw\u0119 utrudnia fakt, \u017ce miejsce jego poch\u00f3wku do dzi\u015b nie jest znane. Jak si\u0119 okazuje cia\u0142o monarchy jest r\u00f3wnie, a mo\u017ce nawet bardziej istotne ni\u017c za \u017cycia. Wielu naukowc\u00f3w do dzi\u015b poszukuje tych szcz\u0105tk\u00f3w, a repliki sarkofag\u00f3w i inne artefakty zwi\u0105zane z Aleksandrem staj\u0105 si\u0119 cenn\u0105 walut\u0105. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to w\u0142a\u015bnie z jego symbolicznym kapita\u0142em, do kt\u00f3rego prawo roszcz\u0105 sobie zar\u00f3wno Grecy, jak i Macedo\u0144czycy.<\/p>\n<p>Przenosimy si\u0119 w lata 40 XX wieku. Partyzancka armia genera\u0142a Josipa Broza Tito wyzwala Jugos\u0142awi\u0119, powo\u0142uj\u0105c do \u017cycia mozaik\u0119 republik. Jedn\u0105 z nich jest Socjalistyczna Republika Macedonii. Otrzymuje wszystko, co konieczne do \u017cycia: terytorium, j\u0119zyk (s\u0142owia\u0144ski bliski innym z jugos\u0142owia\u0144skich republik) i religi\u0119 z w\u0142asnym, niezale\u017cnym ko\u015bcio\u0142em. Teoretycznie te sk\u0142adniki powinny wystarczy\u0107, aby stworzy\u0107 jednolit\u0105 socjalistyczn\u0105 republik\u0119. Ale w praktyce, znamy to przecie\u017c i z naszej historii, kre\u015blenie granic i pisanie teoretycznych rodowod\u00f3w narodu nijak si\u0119 ma do rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47081\" aria-describedby=\"caption-attachment-47081\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47081\" title=\"Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-540x432.jpg\" alt=\"Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-540x432.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-1400x1120.jpg 1400w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-800x640.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-120x96.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-90x72.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-320x256.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-560x448.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-1160x928.jpg 1160w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-900x720.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001-576x460.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47081\" class=\"wp-caption-text\">Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Tutaj na scen\u0119 wchodzi architektura \u2013 i to nie byle jaka \u2013 bo nowoczesna i \u015bwiatowej klasy. W 1963 roku Skopje nawiedza trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re niszczy 80% istniej\u0105cej tkanki miejskiej. To nie pierwszy taki kataklizm dla Skopje \u2013 w tych stronach p\u0142yty tektoniczne s\u0105 wyj\u0105tkowo kapry\u015bne. Skopje upada\u0142o ju\u017c co najmniej dwa razy: w VI w. n.e., grzebi\u0105c pod gruzami rzymski ob\u00f3z Skupi i w 1555 roku, kiedy Skopje znajdowa\u0142o si\u0119 pod panowaniem osma\u0144skim. Ten trzeci, dwudziestowieczny przypadek wyzwala \u015bwiatow\u0105 fal\u0119 solidarno\u015bci. Zewsz\u0105d p\u0142yn\u0105 nie tylko kondolencje, ale tak\u017ce wyrazy realnej pomocy. R\u00f3wnie\u017c Polska przy\u0142\u0105cza si\u0119 do tego ruchu \u2013 Muzeum w Skopje to projekt Warszawskich Tygrys\u00f3w, chocia\u017c na og\u00f3lnopolski konkurs przys\u0142a\u0142o prace ponad 80 architekt\u00f3w, w tym Oskar Hansen. W muzealnej kolekcji znajdziemy za\u015b prace takich artyst\u00f3w, jak: Jerzy Nowosielski, Tadeusz Dominik, Jan Tarasin czy Zbigniew Makowski. Przekazali je w darze dla podnosz\u0105cego si\u0119 z gruz\u00f3w Skopje (nota bene b\u0119dzie mo\u017cna je podziwia\u0107 jesieni\u0105 2019 w krakowskim Mi\u0119dzynarodowym Centrum Kultury). Jednak najwa\u017cniejszy jest plan urbanistyczny dla Skopje, przygotowany przez pracowni\u0119 Kenzo Tange \u2013 japo\u0144skiego architekta i urbanisty znanego z takich realizacji, jak projekt urbanistyczny Tokyo, Centrum Pokoju w Hiroszimie czy tokijska Katedra Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 nagrod\u0119 Pritzkera. Dzi\u0119ki niemu, i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cym z nim architektom, Skopje ma by\u0107 najnowocze\u015bniejszym miastem Ba\u0142kan, z architektur\u0105 brutalistyczn\u0105 najwy\u017cszej pr\u00f3by. Rany po trz\u0119sieniu ma zabli\u017ani\u0107 surowy beton o futurystycznych formach. Kiedy wie\u017cowce pn\u0105 si\u0119 do g\u00f3ry, komu potrzebna jest przesz\u0142o\u015b\u0107? Nowe Skopje ma afirmowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107, a nie nawi\u0105zywa\u0107 do historii. Co prawda nie ca\u0142y plan Tange zostanie zrealizowany. Jednak to, co powsta\u0142o zapiera dech w piersiach. Wystarczy spojrze\u0107 chocia\u017cby na rze\u017abiarskie formy Centralnego Urz\u0119du Pocztowego zaprojektowanego przez Janko Konstantinova czy liryczny budynek Opery i Baletu projektu s\u0142owe\u0144skiego biura Biro 77. Mimo to awangardowa architektura Skopje d\u0142ugo pozostanie nieodkryta przez zachodnich badaczy.<\/p>\n<p>Kiedy w latach 90. rozpada si\u0119 Jugos\u0142awia, pojawia si\u0119 problem nazwy pa\u0144stwa. Sytuacja delikatnie buzuje. A\u017c do czasu wspomnianego 2005 roku, kiedy atmosfera mi\u0119dzy Grecj\u0105 a Macedoni\u0105 zostaje podgrzana. I jak to cz\u0119sto bywa w przypadku spor\u00f3w politycznych, or\u0119\u017cem staje si\u0119 historia. Ma ona jednak t\u0119 wad\u0119, \u017ce jest niewidzialna. A co doskonale wizualizuje histori\u0119? Jej materialne pozosta\u0142o\u015bci, na przyk\u0142ad architektura.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47083\" aria-describedby=\"caption-attachment-47083\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47083\" title=\"W trakcie swojej burzliwej historii Skopje by\u0142o niszczone i odbudowywane czterokrotnie. 26 lipca 1963 roku miasto zosta\u0142o nawiedzone przez trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zrujnowa\u0142o je w 80 procentach, grzebi\u0105c ponad tysi\u0105c ofiar i pozostawiaj\u0105c ponad 200 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa od razu zaproponowa\u0142a pomoc, ale \u017cadnego centralnego planu odbudowy Skopje nigdy nie uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej rz\u0105d konserwatyst\u00f3w zainicjowa\u0142 nowy og\u00f3lnonarodowy plan odbudowy, kt\u00f3rego celem jest przywr\u00f3cenie wi\u0119zi z domniemanymi antycznymi korzeniami regionu. Na zdj\u0119ciu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Konstantyna i Eleny. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003-540x432.jpg\" alt=\"W trakcie swojej burzliwej historii Skopje by\u0142o niszczone i odbudowywane czterokrotnie. 26 lipca 1963 roku miasto zosta\u0142o nawiedzone przez trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zrujnowa\u0142o je w 80 procentach, grzebi\u0105c ponad tysi\u0105c ofiar i pozostawiaj\u0105c ponad 200 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa od razu zaproponowa\u0142a pomoc, ale \u017cadnego centralnego planu odbudowy Skopje nigdy nie uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej rz\u0105d konserwatyst\u00f3w zainicjowa\u0142 nowy og\u00f3lnonarodowy plan odbudowy, kt\u00f3rego celem jest przywr\u00f3cenie wi\u0119zi z domniemanymi antycznymi korzeniami regionu. Na zdj\u0119ciu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Konstantyna i Eleny. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003-540x432.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003-900x720.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003-576x460.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-003.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47083\" class=\"wp-caption-text\">W trakcie swojej burzliwej historii Skopje by\u0142o niszczone i odbudowywane czterokrotnie. 26 lipca 1963 roku miasto zosta\u0142o nawiedzone przez trz\u0119sienie ziemi, kt\u00f3re zrujnowa\u0142o je w 80 procentach, grzebi\u0105c ponad tysi\u0105c ofiar i pozostawiaj\u0105c ponad 200 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w bez dachu nad g\u0142ow\u0105. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodowa od razu zaproponowa\u0142a pomoc, ale \u017cadnego centralnego planu odbudowy Skopje nigdy nie uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej rz\u0105d konserwatyst\u00f3w zainicjowa\u0142 nowy og\u00f3lnonarodowy plan odbudowy, kt\u00f3rego celem jest przywr\u00f3cenie wi\u0119zi z domniemanymi antycznymi korzeniami regionu. Na zdj\u0119ciu ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Konstantyna i Eleny. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Nadpisywanie pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n<p>W 2010 roku rz\u0105d wybranego w 2006 premiera Niko\u0142y Gurewskiego z partii WMRO-DPMNE (Wewn\u0119trzna Macedo\u0144ska Organizacja Rewolucyjna \u2013 Demokratyczna Partia na rzecz Macedo\u0144skiej Jedno\u015bci Narodowej) rozpoczyna projekt <em>Skopje 2014<\/em>, czyli architektoniczne \u201ewstawanie z kolan\u201d. To, co do tej pory by\u0142o szare, bure i kojarzy\u0142o si\u0119 z by\u0142\u0105 Jugos\u0142awi\u0105, oblecze si\u0119 w antyczn\u0105 biel. Projekt zak\u0142ada przebudow\u0119 centrum miasta i g\u0142\u00f3wnych budynk\u00f3w administracyjnych. To ciekawy zabieg, podobny do stosowanego w informatyce nadpisywania danych. \u017beby co\u015b skasowa\u0107 na dobre nie wystarczy tylko usuni\u0119cie \u2013 najbezpieczniej jest zapisa\u0107 na no\u015bniku nowe tre\u015bci. W my\u015bl tej zasady brutalistyczne budynki w Skopje otrzymaj\u0105 co najmniej nowe fasady. Z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 kolumn, tympanon\u00f3w, gzyms\u00f3w i wszystkiego, co tylko kojarzy si\u0119 ze staro\u017cytno\u015bci\u0105. Nic si\u0119 nie uchowa \u2013 przebudowane zostaj\u0105 zar\u00f3wno relikty mi\u0119dzywojennego i powojennego modernizmu, jak i budynki powsta\u0142e w ramach pomocy mi\u0119dzynarodowej po trz\u0119sieniu ziemi. Ze s\u0142abo przebadanego okresu mi\u0119dzy 1944 a 1963 rokiem ofiar\u0105 <em>Skopje 2014<\/em> pad\u0142 ju\u017c dom Na-Ma, zaprojektowany w 1958 roku przez Slavko Brezoskiego jako kontynuacja mi\u0119dzywojennego domu handlowego. Modernistyczna struktura zosta\u0142a oklejona kolumienkami i innymi ornamentami, tak \u017ce dzi\u015b jest ju\u017c nie do poznania. Podobny los spotka\u0142 wiele innych budynk\u00f3w, w tym budynek Parlamentu czy Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci. Powsta\u0142y te\u017c monstrualne, cz\u0119sto do dzi\u015b nieuko\u0144czone budynki. Na lewym brzegu Wardaru wzniesiono co\u015b na kszta\u0142t \u015bwi\u0105tyni greckiej, spomi\u0119dzy kt\u00f3rej kolumn prze\u015bwituje szk\u0142o i metal. To skopijskie Muzeum Archeologiczne, w kt\u00f3rym przechowywana jest kopia sarkofagu Aleksandra.<\/p>\n<p>Program <em>Skopje 2014<\/em> zosta\u0142 wstrzymany w styczniu tego roku, a cz\u0119\u015b\u0107 budynk\u00f3w ma odzyska\u0107 sw\u00f3j poprzedni wygl\u0105d. Ci\u0119\u017cko jednak uwierzy\u0107, \u017ce miasto powr\u00f3ci do stanu sprzed 2010 roku. Raczej pozostanie ju\u017c takie, jakie mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 na zdj\u0119ciach Micha\u0142a Siarka.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47084\" aria-describedby=\"caption-attachment-47084\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47084\" title=\"Jeden z trzech betonowych \u017caglowc\u00f3w wmurowanych w koryto rzeki Wardar do cel\u00f3w hotelarsko-restauracyjnych. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004-540x432.jpg\" alt=\"Jeden z trzech betonowych \u017caglowc\u00f3w wmurowanych w koryto rzeki Wardar do cel\u00f3w hotelarsko-restauracyjnych. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004-540x432.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004-900x720.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004-576x460.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-004.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47084\" class=\"wp-caption-text\">Jeden z trzech betonowych \u017caglowc\u00f3w wmurowanych w koryto rzeki Wardar do cel\u00f3w hotelarsko-restauracyjnych. Skopje, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Jak na scenie<\/strong><\/p>\n<p>Projekt fotograficzny <em>Alexander<\/em> zaczynamy jednak od widoku z oddali: fotografia otwieraj\u0105ca ksi\u0105\u017ck\u0119 przedstawia pejza\u017c wok\u00f3\u0142 szczytu Solunska Glava na terenie Republiki Macedonii, przy granicy z Grecj\u0105. Pono\u0107 przy dobrej pogodzie mo\u017cna z niego dostrzec greckie Tesaloniki. Spogl\u0105damy na ziemi\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 zarzewiem konfliktu.<\/p>\n<p>Fotografie ze Skopje przypominaj\u0105 sceny zza kulis teatralnych lub rekwizytorni. W precyzyjnie wykadrowanych do kwadratu zdj\u0119ciach widzimy monstrualne, klasyczne budowle stoj\u0105ce po\u015br\u00f3d plac\u00f3w budowy, fragmenty ornament\u00f3w walaj\u0105ce si\u0119 w pomieszczeniach czy portrety skopijskich indywidu\u00f3w. Z punktu widzenia formy, Siarek doskonale operuje \u015bwiat\u0142em i skal\u0105 \u2013 to w\u0142a\u015bnie te elementy tworz\u0105 efekt teatralizacji. Pieczo\u0142owicie skomponowane stanowi\u0105 samodzielne opowie\u015bci, tworz\u0105c jednocze\u015bnie sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 w ramach cyklu. S\u0105 to opowie\u015bci starannie dobrane. W\u015br\u00f3d portret\u00f3w odnajdziemy ekscentrycznego archeologa Pasko Kuzmana, z kt\u00f3rym wywiad zamieszczony jest w ksi\u0105\u017cce. Na zdj\u0119ciach wida\u0107 te\u017c m\u0142odych ludzi w kostiumach staro\u017cytnych \u017co\u0142nierzy rzymskich \u2013 rz\u0105d op\u0142aca ich, aby stanowili atrakcj\u0119 turystyczn\u0105 i utwierdzali mit za\u0142o\u017cycielski projektu <em>Skopje 2014<\/em>. Podczas gdy dla rz\u0105du to dzia\u0142anie ideologiczne, dla m\u0142odych ludzi to zwyk\u0142a, dorywcza praca na lato. Najbardziej chyba jednak kuriozaln\u0105 histori\u0105 jest makieta statku dokuj\u0105ca na rzece Wardar. Wygl\u0105da na ca\u0142kiem przekonuj\u0105c\u0105 lecz w istocie jest zbudowana z&#8230; betonu. Pomys\u0142 na ni\u0105 powsta\u0142 w g\u0142owach w\u0142odarzy pa\u0144stwa w oparciu o przekonanie, \u017ce ka\u017cde europejskie miasto posiada tak\u0105 w\u0142a\u015bnie atrakcj\u0119 \u2013 statek na rzece z restauracj\u0105. O tych intencjach opinia publiczna dowiedzia\u0142a si\u0119 z ta\u015bm, kt\u00f3re wyp\u0142yn\u0119\u0142y w 2015 roku i rzuci\u0142y nowe \u015bwiat\u0142o na poczynania \u00f3wczesnego rz\u0105du premiera Niko\u0142y Gruewskiego.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47082\" aria-describedby=\"caption-attachment-47082\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47082\" title=\"Najwa\u017cniejszy nowy pomnik miasta Skopje \u2013 a tak\u017ce nieoficjalny symbol poszukiwania przez kraj nowej to\u017csamo\u015bci \u2013 to nies\u0142awny Wojownik na Koniu. Ods\u0142oni\u0119cie tego 24-metrowego monumentu odby\u0142o si\u0119 w 2012 roku z okazji 20. rocznicy uzyskania przez Macedoni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Symboliczny gest na nowo rozpali\u0142 trwaj\u0105cy od dawna konflikt z Grecj\u0105 dotycz\u0105cy zadziwiaj\u0105cego podobie\u0144stwa statuy do znanego powszechnie wizerunku Aleksandra Wielkiego. Grecki rz\u0105d konsekwentnie sprzeciwia si\u0119 roszczeniom innych pa\u0144stw do tej historycznej postaci, uwa\u017caj\u0105c staro\u017cytnego w\u0142adc\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie greckiego dziedzictwa. Sp\u00f3r o to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, a tak\u017ce nierozstrzygni\u0119te dyskusje dotycz\u0105ce nazwy Macedonii zaowocowa\u0142y dzia\u0142aniami ze strony Grecji, kt\u00f3re zablokowa\u0142y przyst\u0105pienie Macedonii do NATO i UE, a tak\u017ce skaza\u0142y j\u0105 na d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 izolacj\u0119 polityczn\u0105. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002-540x742.jpg\" alt=\"Najwa\u017cniejszy nowy pomnik miasta Skopje \u2013 a tak\u017ce nieoficjalny symbol poszukiwania przez kraj nowej to\u017csamo\u015bci \u2013 to nies\u0142awny Wojownik na Koniu. Ods\u0142oni\u0119cie tego 24-metrowego monumentu odby\u0142o si\u0119 w 2012 roku z okazji 20. rocznicy uzyskania przez Macedoni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Symboliczny gest na nowo rozpali\u0142 trwaj\u0105cy od dawna konflikt z Grecj\u0105 dotycz\u0105cy zadziwiaj\u0105cego podobie\u0144stwa statuy do znanego powszechnie wizerunku Aleksandra Wielkiego. Grecki rz\u0105d konsekwentnie sprzeciwia si\u0119 roszczeniom innych pa\u0144stw do tej historycznej postaci, uwa\u017caj\u0105c staro\u017cytnego w\u0142adc\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie greckiego dziedzictwa. Sp\u00f3r o to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, a tak\u017ce nierozstrzygni\u0119te dyskusje dotycz\u0105ce nazwy Macedonii zaowocowa\u0142y dzia\u0142aniami ze strony Grecji, kt\u00f3re zablokowa\u0142y przyst\u0105pienie Macedonii do NATO i UE, a tak\u017ce skaza\u0142y j\u0105 na d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 izolacj\u0119 polityczn\u0105. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"742\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002-540x742.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002-654x900.jpg 654w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002-576x791.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-002.jpg 1164w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47082\" class=\"wp-caption-text\">Najwa\u017cniejszy nowy pomnik miasta Skopje \u2013 a tak\u017ce nieoficjalny symbol poszukiwania przez kraj nowej to\u017csamo\u015bci \u2013 to nies\u0142awny Wojownik na Koniu. Ods\u0142oni\u0119cie tego 24-metrowego monumentu odby\u0142o si\u0119 w 2012 roku z okazji 20. rocznicy uzyskania przez Macedoni\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Symboliczny gest na nowo rozpali\u0142 trwaj\u0105cy od dawna konflikt z Grecj\u0105 dotycz\u0105cy zadziwiaj\u0105cego podobie\u0144stwa statuy do znanego powszechnie wizerunku Aleksandra Wielkiego. Grecki rz\u0105d konsekwentnie sprzeciwia si\u0119 roszczeniom innych pa\u0144stw do tej historycznej postaci, uwa\u017caj\u0105c staro\u017cytnego w\u0142adc\u0119 za cz\u0119\u015b\u0107 wy\u0142\u0105cznie greckiego dziedzictwa. Sp\u00f3r o to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, a tak\u017ce nierozstrzygni\u0119te dyskusje dotycz\u0105ce nazwy Macedonii zaowocowa\u0142y dzia\u0142aniami ze strony Grecji, kt\u00f3re zablokowa\u0142y przyst\u0105pienie Macedonii do NATO i UE, a tak\u017ce skaza\u0142y j\u0105 na d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 izolacj\u0119 polityczn\u0105. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>P\u00f3ki maluczcy g\u0142osuj\u0105<\/strong><\/p>\n<p>Czego na tych ta\u015bmach nie ma! Fa\u0142szowanie wybor\u00f3w, dogadywanie si\u0119 z mediami, aresztowania i pogarda dla obywateli \u2013 ta\u015bmy a\u017c kipi\u0105 od skandalicznych wypowiedzi. Ich ujawnienie sta\u0142o si\u0119 impulsem do og\u00f3lnokrajowych protest\u00f3w. Najbardziej oburzaj\u0105c\u0105 rzecz\u0105 ujawnion\u0105 na fali wycieku sta\u0142 si\u0119 fakt tuszowania sprawy \u015bmierci m\u0142odego ch\u0142opaka, Martina Neskoskiego, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 podczas \u015bwi\u0119towania zwyci\u0119stwa premiera Gruevskiego. Nieudolnie ukrywana sprawa sta\u0142a si\u0119 katalizatorem protestu. Ta\u015bmy rzucaj\u0105 te\u017c \u015bwiat\u0142o na projekt <em>Skopje 2014<\/em>. Obna\u017caj\u0105 cynizm polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wierz\u0105 w to co robi\u0105 i bez ogr\u00f3dek manipuluj\u0105 lud\u017ami. Z punktu widzenia historii sztuki ciekawa jest obserwacja jak instrumentalnie traktowana jest tu architektura i poj\u0119cie \u201estylu architektonicznego\u201d. Absurdalne s\u0105 rozmowy, podczas kt\u00f3rych interlokutorzy przerzucaj\u0105 si\u0119 has\u0142ami \u201ebarok\u201d i \u201eklasycyzm\u201d, jakby by\u0142y to okre\u015blenia kolor\u00f3w, na kt\u00f3re mo\u017cna wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pomalowa\u0107 elewacj\u0119. Jednocze\u015bnie sami przed sob\u0105 przyznaj\u0105, \u017ce projekt wymyka si\u0119 spod kontroli, pojawiaj\u0105 si\u0119 co chwila nowe inwestycje, nikt nad tym nie panuje. Cel zostaje jednak osi\u0105gni\u0119ty. Na innej ta\u015bmie s\u0142yszymy: \u201edop\u00f3ki zwykli ludzie g\u0142osuj\u0105 \u2013 jest ok\u201d. I to zdaje si\u0119 by\u0107 najlepsz\u0105 puent\u0105. Transkrypcje ta\u015bm zosta\u0142y zamieszczone w ksi\u0105\u017cce w postaci wk\u0142adek na nieco innym, jakby gazetowym papierze. W internetowej wersji projektu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> mo\u017cemy pos\u0142ucha\u0107 oryginalnych fragment\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>8 lat pracy<\/strong><\/p>\n<p>Sam artysta, absolwent wydzia\u0142u fotografii na \u0142\u00f3dzkiej film\u00f3wce, przyznaje, \u017ce historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada, r\u00f3wnie\u017c dla niego by\u0142a zaskoczeniem. Po raz pierwszy odwiedzi\u0142 Macedoni\u0119 w 2010 roku i mia\u0142a to by\u0107 kr\u00f3tka wizyta owocuj\u0105ca szybkim reporta\u017cem. Z czasem jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Skopje nie daje si\u0119 uj\u0105\u0107 w prostych ramach. Ci\u0119\u017cko te\u017c przeprowadzi\u0107 badania wst\u0119pne \u2013 w\u0142a\u015bciwie nie ma publikacji, kt\u00f3re opisywa\u0142aby obecn\u0105 sytuacj\u0119 geopolityczn\u0105 Macedonii w spos\u00f3b syntetyczny. W efekcie Siarek pracowa\u0142 nad projektem 8 lat, prowadz\u0105c wywiady, szperaj\u0105c w \u017ar\u00f3d\u0142ach i wchodz\u0105c coraz g\u0142\u0119biej w macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119. Powsta\u0142o co\u015b o wiele wi\u0119kszego ni\u017c fotoreporta\u017c \u2013 wielow\u0105tkowa opowie\u015b\u0107 przypominaj\u0105c\u0105 hipertekst, kt\u00f3ry nieustaj\u0105co odnosi nas g\u0142\u0119biej, dalej \u2013 do kontekst\u00f3w historycznych, takich jak tajemnica poch\u00f3wku Aleksandra, czy spo\u0142ecznych i politycznych, na\u015bwietlaj\u0105c wydarzenia ostatnich kilku lat.<\/p>\n<p>Nie znajdziemy w niej prostej odpowiedzi na pytanie, kto ma racj\u0119 w tym to\u017csamo\u015bciowym, grecko-macedo\u0144skim sporze. Siarek stara si\u0119 przyj\u0105\u0107 pozycj\u0119 neutraln\u0105 i nie warto\u015bciowa\u0107 zjawisk, kt\u00f3re fotografuje. Z pewno\u015bci\u0105 obiektywno\u015bci s\u0142u\u017c\u0105 zawarte w ksi\u0105\u017cce teksty, zw\u0142aszcza wspomniany wy\u017cej wywiad z Pasko Kuzmanem. Wida\u0107 w nim z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 ca\u0142ej sytuacji, a Siarek unika protekcjonalizmu w rozmowie, traktuj\u0105c ekscentrycznego archeologa powa\u017cnie i z szacunkiem. Czy jednak ca\u0142kowita neutralno\u015b\u0107 w projekcie fotograficznym jest w og\u00f3le mo\u017cliwa? By\u0107 mo\u017ce nie, ale z pewno\u015bci\u0105 jest mo\u017cliwe pog\u0142\u0119bienie narracji i wydobycie wielo\u015bci g\u0142os\u00f3w, a to si\u0119 Siarkowi uda\u0142o.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47086\" aria-describedby=\"caption-attachment-47086\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47086\" title=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006-540x359.jpg\" alt=\"Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-006.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47086\" class=\"wp-caption-text\">Micha\u0142 Siarek, \u201eAlexander: Forging Utopia\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Post Scriptum dla fetyszyst\u00f3w ksi\u0105\u017cek<\/strong><\/p>\n<p>Je\u017celi kto\u015b z czytaj\u0105cych te s\u0142owa lubuje si\u0119 w papierze i wydawniczych detalach, to jeszcze jeden pow\u00f3d, \u017ceby si\u0119 z tym projektem zapozna\u0107 osobi\u015bcie. I to nie tylko poprzez stron\u0119 internetow\u0105, ale w\u0142a\u015bnie poprzez ksi\u0105\u017ck\u0119. Zosta\u0142a wydana samodzielnie przez autora (jak to cz\u0119sto bywa w przypadku ksi\u0105\u017cek fotograficznych \u2013 zbyt drogich w produkcji, o niskim zbycie \u2013 <em>self publishing<\/em> jest jedyn\u0105 drog\u0105). Za to w tym przypadku stoj\u0105 za ni\u0105 autorytety wa\u017cnych instytucji zwi\u0105zanych z fotografi\u0105: londy\u0144ska Calvert Gallery, galeria specjalizuj\u0105ca si\u0119 w m\u0142odej fotografii z Europy \u015arodkowej i Wschodniej oraz Instytut Fotografii Fort w Warszawie, kt\u00f3ry w maju pokaza\u0142 <em>Alexandra<\/em> po raz pierwszy w Polsce. W 750 egzemplarzach, na pi\u0119knym papierze, starannie z\u0142o\u017cona krojem pisma Utopia i r\u0119cznie wyko\u0144czona introligatorsko \u2013 czy mo\u017cna chcie\u0107 czego\u015b wi\u0119cej? Mnie osobi\u015bcie zachwycaj\u0105 czerwone brzegi przywodz\u0105ce na my\u015bl XIX-wieczne publikacje krajoznawcze, stare baedeckery. Jej wysok\u0105 cen\u0119 niech rekompensuje fakt, \u017ce pieni\u0105dze pos\u0142u\u017c\u0105 autorowi do realizacji dalszych projekt\u00f3w. A tych z pewno\u015bci\u0105 warto wygl\u0105da\u0107.<\/p>\n<p>Dzi\u0119kuj\u0119 Karolinie Wr\u00f3blewskiej-Le\u015bniak i Fundacji Sztuk Wizualnych za udost\u0119pnienie materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wykorzysta\u0142am podczas pracy nad tekstem.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\"><a href=\"http:\/\/www.alexander.michalsiarek.com\/#Instructions\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">http:\/\/www.alexander.michalsiarek.com\/#Instructions<\/a><a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym <em>Alexander<\/em>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n","protected":false},"author":763,"featured_media":47081,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7132,5584,7131],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6355],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Micha\u0142 Siarek, Alexander \u2013 recenzja<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym Alexander, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg\",\"width\":1500,\"height\":1200,\"caption\":\"Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\",\"name\":\"Micha\u0142 Siarek, Alexander \u2013 recenzja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-09-27T23:00:01+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:43:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e8dbda21ad5340f9ed3bbf352d8bcae8\"},\"description\":\"W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym Alexander, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Wszystkie Macedonie wg Micha\u0142a Siarka\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e8dbda21ad5340f9ed3bbf352d8bcae8\",\"name\":\"Helena Postawka-Lech\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/helena-postawka-lech\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Micha\u0142 Siarek, Alexander \u2013 recenzja","description":"W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym Alexander, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/michal-siarek-alexander-2018-09-26-001.jpg","width":1500,"height":1200,"caption":"Teren budowy Muzeum Archeologicznego Macedonii, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 kopia tzw. \u201esarkofagu Aleksandra\u201d. Nabycie tego pomnika-grobowca wywo\u0142a\u0142o \u017cyw\u0105 debat\u0119 w\u015br\u00f3d opinii publicznej, jako \u017ce nie da si\u0119 go jednoznacznie powi\u0105za\u0107 z Aleksandrem Wielkim, a na temat jego pochodzenia istnieje bardzo wiele teorii. Po tym jak szcz\u0105tki w\u0142adcy znikn\u0119\u0142y z Egiptu w 323 roku p.n.e., jego ostateczne miejsce spoczynku nie zosta\u0142o nigdy odkryte. A jednak, mimo niepewnego pochodzenia, dok\u0142adna kopia tego dzie\u0142a zosta\u0142a umieszczona w specjalnej komorze, zwie\u0144czaj\u0105c kolekcj\u0119 zgromadzon\u0105 ku pami\u0119ci tego rzekomego przodka wsp\u00f3\u0142czesnych Macedo\u0144czyk\u00f3w. Skopje, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artysty)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander","name":"Micha\u0142 Siarek, Alexander \u2013 recenzja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#primaryimage"},"datePublished":"2018-09-27T23:00:01+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:43:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e8dbda21ad5340f9ed3bbf352d8bcae8"},"description":"W czerwcu premierzy Grecji i Macedonii podpisali porozumienie, kt\u00f3re ma zako\u0144czy\u0107 wieloletni sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 nazwy Macedonia. Do ko\u0144ca 2018 roku Republika Macedonii ma sta\u0107 si\u0119 Macedoni\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Jednak reperkusje tego konfliktu, przynajmniej te architektoniczne, b\u0119d\u0105 widoczne w Skopje jeszcze d\u0142ugo. Ca\u0142\u0105 t\u0105 z\u0142o\u017con\u0105, grecko-macedo\u0144sk\u0105 uk\u0142adank\u0119 doskonale na\u015bwietla Micha\u0142 Siarek w swoim projekcie zatytu\u0142owanym Alexander, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 niedawno w postaci ksi\u0105\u017cki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/wszystkie-macedonie-michal-siarek-alexander#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Wszystkie Macedonie wg Micha\u0142a Siarka"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e8dbda21ad5340f9ed3bbf352d8bcae8","name":"Helena Postawka-Lech","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/helena-postawka-lech"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47063"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/763"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47063"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47063\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47063"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=47063"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=47063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}