{"id":47144,"date":"2018-10-08T00:00:39","date_gmt":"2018-10-07T23:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=47144"},"modified":"2018-10-03T09:41:08","modified_gmt":"2018-10-03T08:41:08","slug":"remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja","title":{"rendered":"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d \u2013 recenzja)"},"content":{"rendered":"<p>Nominowany do Literackiej Nagrody Nike 2017 <em>Foucault w Warszawie<\/em> nosi\u0142 znamiona solowego projektu detektywistycznego (syzyfowa praca: przeszukiwanie archiw\u00f3w, czytanie stert akt, donos\u00f3w, zezna\u0144 i raport\u00f3w), polegaj\u0105cego na pr\u00f3bie odnalezienia nitki, kt\u00f3ra poprowadzi do k\u0142\u0119bka. Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne. W <em>Dziwniejszej historii<\/em> mowa wi\u0119c mi\u0119dzy innymi: o wakacjach roku 1939, o powstaniu w getcie warszawskim i o powstaniu warszawskim, o komunie, o Marcu \u201968, o akcji \u201eHiacynt\u201d. Nade wszystko: o \u017cyciu. O odkrywaniu w\u0142asnej seksualno\u015bci, o to\u017csamo\u015bciowych rozterkach. O ukrywaniu si\u0119, i o coming-outach. O pierwszych fantazjach i zbli\u017ceniach, o zagubieniu i pr\u00f3bach zrozumienia siebie. Cho\u0107 w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na ponad dwustustronicow\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wypowiedziach bohater\u00f3w powraca motyw mniej lub bardziej umiej\u0119tnego \u201ezarz\u0105dzania pi\u0119tnem\u201d (kategoria Ervinga Goffmana), nie wszystkie s\u0105 bli\u017aniaczo podobne. Niejednokrotnie dziel\u0105ce je r\u00f3\u017cnice rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy o wiele bardziej, ni\u017c elementy wsp\u00f3lne.<\/p>\n<p>Jak m\u00f3wi Ryzi\u0144ski:<\/p>\n<blockquote><p>W pisaniu nie czuj\u0119 si\u0119 ani reporterem, ani dziennikarzem, ani naukowcem. Interesuje mnie opowiadanie historii prawdziwych, czyli dos\u0142owna literatura non-fiction. Nie chc\u0119 interpretowa\u0107 rzeczywisto\u015bci. Jestem opowiadaczem, kt\u00f3ry cieszy si\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 \u015bwiadkiem opowie\u015bci i przekaza\u0107 je dalej<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Cieszy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c odbiorca, bo dzi\u0119ki autorowi mo\u017ce pozna\u0107 historie Jurka, Huberta, Micha\u0142a, Krystyny, Romy, drag queen Lulli i innych bohater\u00f3w. Imperatyw jednego z nich brzmi: \u201emilcz zawsze wtedy, gdy m\u00f3wienie nie stanowi konieczno\u015bci absolutnej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Co do tego, \u017ce owo wymuszone milczenie trwa\u0142o zbyt d\u0142ugo, nie ma (nie powinno by\u0107) w\u0105tpliwo\u015bci. Je\u015bli s\u0105, rozwieje je (powinna rozwia\u0107) lektura.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47147\" aria-describedby=\"caption-attachment-47147\" style=\"width: 497px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-47147\" title=\"Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-497x800.jpg\" alt=\"Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"497\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-497x800.jpg 497w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-1400x2252.jpg 1400w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-800x1287.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-955x1536.jpg 955w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-1273x2048.jpg 1273w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-120x193.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-90x145.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-320x515.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-560x901.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-1160x1866.jpg 1160w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-559x900.jpg 559w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-576x926.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-scaled.jpg 1591w\" sizes=\"(max-width: 497px) 100vw, 497px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-47147\" class=\"wp-caption-text\">Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ten obcy<\/strong><\/p>\n<p>Inno\u015b\u0107 \u2013 narzucon\u0105, wymuszon\u0105 \u2013 uzna\u0107 mo\u017cna za motyw przewodni <em>Dziwniejszej historii<\/em>. Inno\u015b\u0107 ta przejawia si\u0119 w j\u0119zyku, w postawach, w pogl\u0105dach, w spo\u0142ecznych tabu, w praktykach w\u0142adzy, w sposobie organizacji \u017cycia codziennego. Homoseksualizm i \u017cydowsko\u015b\u0107, homofobia i antysemityzm \u2013 tematy te powracaj\u0105 co rusz, nieustannie si\u0119 ze sob\u0105 przeplataj\u0105c. Nie w wyniku zamys\u0142u czy obsesji autora, lecz za spraw\u0105 tyle\u017c fascynuj\u0105cych, co skomplikowanych \u017cyciorys\u00f3w jego rozm\u00f3wc\u00f3w\/rozm\u00f3wczy\u0144.<\/p>\n<p>O Krystynie Ryzi\u0144ski pisze na przyk\u0142ad:<\/p>\n<blockquote><p>Ona ca\u0142a \u2013 ca\u0142kiem dobra.<br \/>\nNie rozpoznasz, \u017ce \u017byd\u00f3wka.<br \/>\nNie rozpoznasz, \u017ce lesbijka.<br \/>\nZupe\u0142nie zwyczajna.<br \/>\nZupe\u0142nie, jak ka\u017cdy<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Uwaga natury technicznej: tego rodzaju zapis, regularnie powtarzany na przestrzeni ponad dwustu stron, stosunkowo szybko zaczyna tr\u0105ci\u0107 niepotrzebn\u0105 egzaltacj\u0105 i mo\u017ce irytowa\u0107. Zw\u0142aszcza, \u017ce wi\u0119kszo\u015bci z tak zapisywanych s\u0142\u00f3w czy zda\u0144 nie potrzeba wizualnej asekuracji, by wybrzmia\u0142y z odpowiedni\u0105 moc\u0105. Istotniejsza, ni\u017c zapis, pozostaje tre\u015b\u0107. Stawk\u0105 nie jest bowiem to, by by\u0107 zwyczajnym \u201epomimo\u201d odmienno\u015bci. Wyzwanie, w obliczu kt\u00f3rego stajemy (powinni\u015bmy stan\u0105\u0107) polega na oswojeniu tej\u017ce odmienno\u015bci. Oczywi\u015bcie, mentalno\u015bci nie spos\u00f3b zmieni\u0107 od razu. Mo\u017cna jednak \u2013 na dobry pocz\u0105tek \u2013 zaproponowa\u0107 now\u0105 perspektyw\u0119. U\u0142atwi\u0107 empatyczne spojrzenie, wsp\u00f3\u0142odczuwanie. Przebicie si\u0119 przez mur wykluczaj\u0105cego dyskursu i dostrze\u017cenie cz\u0142owieka, nie wroga. Z jego (lub jej) intymnymi prze\u017cyciami, wspomnieniami, rozterkami, marzeniami, tajemnicami i traumami. Ta sztuka Ryzi\u0144skiemu si\u0119 udaje.<\/p>\n<p>Warta wspomnienia zaleta reporta\u017cu to zdywersyfikowane pogl\u0105dy i postawy bohater\u00f3w. Ich wypowiedzi wzruszaj\u0105, przera\u017caj\u0105, rozczulaj\u0105, zasmucaj\u0105, budz\u0105 zdziwienie, podziw, wstyd, wsp\u00f3\u0142czucie. Zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c opinie tym ciekawsze, im mniej oczywiste \u2013 niejaki O. m\u00f3wi:<\/p>\n<blockquote><p>A zreszt\u0105: po co? Po co te rewolucje, po co te ma\u0142\u017ce\u0144stwa, po co parady? To nie jest ani estetyczne, ani nikomu potrzebne. Lepiej w ukryciu, za to po swojemu. Chocia\u017c lepiej i gorzej jednocze\u015bnie, bo z tym strachem klekocz\u0105cym w g\u0142owie bez przerwy, przyklejonym ci\u0105gle do plec\u00f3w<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Podobny strach odczuwa Micha\u0142. I zna jego przyczyn\u0119. Jak si\u0119 okazuje, postawa Mariusza B\u0142aszczaka, kt\u00f3ry pozna\u0144ski Marsz R\u00f3wno\u015bci nazywa \u201ekolejn\u0105 parad\u0105 sodomit\u00f3w\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>, to nie jedyny rodzaj homofobii. Mo\u017cna j\u0105 zinternalizowa\u0107, uwewn\u0119trzni\u0107 i skierowa\u0107 przeciwko samemu\/samej sobie. Wtedy \u201e\u017cyjesz z dnia na dzie\u0144, nie patrzysz na boki ani bro\u0144 bo\u017ce ch\u0142opakom po oczach, milczysz du\u017co, du\u017co czytasz. Siedzisz w domu. Po cichu. Sam\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>. Jeste\u015b w stanie pisa\u0107 o swoim \u017cydowskim pochodzeniu, o wynikaj\u0105cym z wojennych traum l\u0119ku przed zamkni\u0119ciem, ale opowie\u015b\u0107 o swojej mi\u0142o\u015bci odk\u0142adasz na potem. Na po \u015bmierci. W\u0142a\u015bnie dlatego ksi\u0105\u017cka Ryzi\u0144skiego to w du\u017cej mierze \u015bwiadectwo upragnionej blisko\u015bci oraz dojmuj\u0105cej samotno\u015bci.<\/p>\n<p><strong>\u017byd i pedek<\/strong><\/p>\n<p>Komentarza w <em>Dziwniejszej historii<\/em> domaga si\u0119 jej najwi\u0119kszy atut: warstwa j\u0119zykowa (je\u015bli przyj\u0105\u0107 takie kryterium, to pozycja dalece bardziej atrakcyjna dla czytelnika, ni\u017c <em>Foucault w Warszawie<\/em>). Fascynuj\u0105ce s\u0105 sposoby, w jakie poszczeg\u00f3lni bohaterowie u\u017cywaj\u0105 j\u0119zyka, co z nim robi\u0105, czy wypowiadaj\u0105 si\u0119 potoczy\u015bcie, czy wa\u017c\u0105 ka\u017cde s\u0142owo. To, co wyra\u017caj\u0105 z rozmys\u0142em, w pe\u0142ni \u015bwiadomie; to, czego wypowiedzenie przychodzi im z trudem; to, czego powiedzie\u0107 nie chc\u0105, czego powiedzie\u0107 dot\u0105d im nie dano; w ko\u0144cu \u2013 to, co m\u00f3wi\u0105 po raz pierwszy.<\/p>\n<p>Okre\u015blenie \u201ewyj\u015b\u0107 z getta\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> (zamiast np. \u201euciec\u201d czy \u201ewydosta\u0107 si\u0119\u201d), u\u017cyte przez jednego z bohater\u00f3w, Ryzi\u0144ski s\u0142usznie uznaje za \u201esemantycznie ciekawe\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>. Tyle\u017c frapuj\u0105ce, co niepokoj\u0105ce s\u0105 s\u0142owa matki Huberta, \u017ce \u201egetto sobie p\u0142onie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a> oraz fakt, i\u017c jej syn okre\u015bla samego siebie jako filosemit\u0119, a jednocze\u015bnie o \u017cydowskich dzieciach m\u00f3wi \u201ema\u0142e \u017bydziaki\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>. Uwag\u0119 przykuwa nie tylko zjawisko (\u015bwiadomego lub nie) przyswojenia okre\u015blonego dyskursu; r\u00f3wnie ciekawe s\u0105 j\u0119zykowe sposoby obja\u015bniania \u015bwiata \u2013 jak wspomina Jurek, to starszy brat wyt\u0142umaczy\u0142 mu, kim jest \u201epederasta\u201d (\u201eS\u0142awek mi zwyczajnie wszystko obja\u015bni\u0142. \u017be s\u0105 ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy si\u0119 r\u017cn\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105, i to si\u0119 w\u0142a\u015bnie nazywa pederasta albo peda\u0142. I \u017ce si\u0119 tego g\u0142o\u015bno w towarzystwie nie m\u00f3wi, bo to jest tak, jakby\u015b najgorszych s\u0142\u00f3w u\u017cywa\u0142\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>) i dlaczego wypowiadanie tego s\u0142owa mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 niema\u0142e poruszenie przy rodzinnym stole. Niezwykle interesuj\u0105ce jest tak\u017ce zg\u0142\u0119bianie tajnik\u00f3w homoseksualnego slangu \u2013 dawniej w Warszawie od \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u odchodzi\u0142o si\u0119, by z\u0142o\u017cy\u0107 wizyt\u0119 \u201ecioci Starynkiewiczowej\u201d, albo by z \u201epani\u0105 Starynkiewicz\u201d zagra\u0107 \u201ew bryd\u017ca\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-12\" id=\"refmark-12\"><sup>[12]<\/sup><\/a>. St\u0105d ju\u017c ca\u0142kiem blisko do rozwa\u017ca\u0144 o pochodzeniu u\u017cywanych do dzi\u015b, rzadko kiedy neutralnych, okre\u015ble\u0144. Jak obja\u015bnia wspominaj\u0105cy swoj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Micha\u0142:<\/p>\n<blockquote><p>Innego j\u0119zyka w tych sprawach po prostu nie by\u0142o. S\u0142owa gej nie by\u0142o. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 ciota. W mojej pami\u0119ci utrwali\u0142 si\u0119 peda\u0142, ale ciota te\u017c. Mnie zastanawia, czy to by\u0142o pod wp\u0142ywem francuskiego<em> tante<\/em>, co znaczy nie tylko ciotka, ale te\u017c ciota. No i<em> p\u00e9d\u00e9<\/em>. Wygl\u0105da na to, \u017ce Polacy s\u0105 w stanie wszystko przyj\u0105\u0107 z Francji, nawet homofobi\u0119<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-13\" id=\"refmark-13\"><sup>[13]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Przyt\u0142aczaj\u0105ce wra\u017cenie wywiera na odbiorcy \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce cho\u0107 teraz nadszed\u0142 wreszcie moment na otwarto\u015b\u0107 i zwierzenia, przez d\u0142ugi czas \u2013 nierzadko: przez ca\u0142e \u017cycie \u2013 wszystko w \u015bwiecie bohater\u00f3w i bohaterek rozgrywa\u0142o si\u0119 w \u201ep\u00f3\u0142s\u0142owie, w domy\u015ble, w p\u00f3\u0142prawdzie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-14\" id=\"refmark-14\"><sup>[14]<\/sup><\/a>. Je\u015bli chodzi o Ryzi\u0144skiego: swojego homoseksualizmu ani nie ukrywa, ani nie epatuje nim w tek\u015bcie \u2013 chocia\u017c kto wie, czy niekt\u00f3re fragmenty brzmia\u0142yby tak sugestywnie i naturalnie zarazem, gdyby ich autor by\u0142 hetero. Przyk\u0142ad? Pe\u0142en detali opis esesma\u0144skich mundur\u00f3w, w finale kt\u00f3rego Ryzi\u0144ski \u2013 w pe\u0142ni \u015bwiadomie i z niebywa\u0142\u0105 zr\u0119czno\u015bci\u0105 balansuj\u0105c na granicy prowokacji \u2013 pyta: sexy? Nie waha si\u0119 napisa\u0107 o przypadkach homoseksualist\u00f3w-pedofil\u00f3w; nie cenzuruje wypowiedzi bohater\u00f3w o przygodnym seksie Polak\u00f3w z niemieckimi \u017co\u0142nierzami. Maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 reporta\u017cu osadzona jest w realiach II wojny \u015bwiatowej, kilkukrotnie sygnalizuje w\u0105tek r\u00f3\u017cowych tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w. W tym, \u017ce jego rozm\u00f3wca, leciwy polski gej, nie wie o istnieniu Teofila Kosi\u0144skiego (prawdopodobnie jedynego Polaka zamkni\u0119tego w obozie na mocy Paragrafu 175) nie doszukiwa\u0142abym si\u0119 znamion kompromitacji czy dowod\u00f3w na ra\u017c\u0105c\u0105 ignorancj\u0119. Je\u015bli ten fragment czego\u015b dowodzi, to jedynie tego, jak szerokie kr\u0119gi zatacza tabu.<\/p>\n<p><strong>Odplamianie<\/strong><\/p>\n<p>Remigiusz Ryzi\u0144ski wykonuje kolejny krok w stron\u0119 wype\u0142nienia bia\u0142ych plam. Bia\u0142ych plam, kt\u00f3re nie s\u0105 symbolem nieskazitelno\u015bci \u2013 wprost przeciwnie. Oznaczaj\u0105 przemilczenie, wyparcie, zepchni\u0119cie na margines. Wbrew tytu\u0142owi, ksi\u0105\u017ck\u0119 najlepiej czyta\u0107 w kluczu normalno\u015bci: panorama queerowej Polski nakre\u015blona zosta\u0142a bez ostentacji, ale i bez cenzury czy wstydu. Jak pokazuj\u0105 postawy bohater\u00f3w, rzecz nie w tym, by mie\u0107 do wyboru: albo na paradzie, t\u0119czowo i z przytupem, albo w szafie, bezg\u0142o\u015bnie i samotnie. Prawdziwa wolno\u015b\u0107 zak\u0142ada opcj\u0119 trzeci\u0105. I czwart\u0105. I pi\u0105t\u0105. I kolejne. <em>Dziwniejsza historia<\/em> to alternatywa dla Historii. To <em>history<\/em>, <em>herstory<\/em> i <em>homostory<\/em> w jednym \u2013 ani kontrowersyjne, ani obrazoburcze. Szczere. Potrzebne. Wa\u017cne. Autor pozwala przem\u00f3wi\u0107 tym, kt\u00f3rym przez lata prawo g\u0142osu odbierano. Umo\u017cliwia spojrzenie na osoby LGBT z bliska, z empati\u0105. Po prostu, po ludzku. A nie z rezerw\u0105, z politowaniem czy z pogard\u0105. Bo na szacunek zas\u0142uguj\u0105 nie tylko B\u00f3g, honor i ojczyzna. Tak\u017ce\u2026 Przede wszystkim: drugi cz\u0142owiek.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Emilia Pado\u0142, <em>Remigiusz Ryzi\u0144ski: moja ksi\u0105\u017cka jest nie tylko o gejach czy o wojnie, ale o niejednoznaczno\u015bci \u017cycia,<\/em>\u00a0<a href=\"https:\/\/kultura.onet.pl\/wywiady-i-artykuly\/remigiusz-ryzinski-moja-ksiazka-jest-nie-tylko-o-gejach-czy-o-wojnie-ale-o\/ylnvzz9\" target=\"_blank\">https:\/\/kultura.onet.pl\/wywiady-i-artykuly\/remigiusz-ryzinski-moja-ksiazka-jest-nie-tylko-o-gejach-czy-o-wojnie-ale-o\/ylnvzz9<\/a> (dost\u0119p: 27.09.2018).<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Remigiusz Ryzi\u0144ski, <em>Dziwniejsza historia<\/em>, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 15.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 199.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Kazimierz Bem,\u00a0<em>Sodomici: B\u0142aszczak, Kaczy\u0144ski i inni<\/em>,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.newsweek.pl\/polska\/spoleczenstwo\/sodomici-blaszczak-kaczynski-i-inni,artykuly,431493,1.html\" target=\"_blank\">http:\/\/www.newsweek.pl\/polska\/spoleczenstwo\/sodomici-blaszczak-kaczynski-i-inni,artykuly,431493,1.html<\/a>\u00a0(dost\u0119p: 28.09.2018).<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">R. Ryzi\u0144ski, dz.cyt., s. 253.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 20.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 11.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 17.<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 43.<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-12\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 204.<a href=\"#refmark-12\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-13\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 253.<a href=\"#refmark-13\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-14\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 204.<a href=\"#refmark-14\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nominowany do Literackiej Nagrody Nike 2017 <em>Foucault w Warszawie<\/em> nosi\u0142 znamiona solowego projektu detektywistycznego (syzyfowa praca: przeszukiwanie archiw\u00f3w, czytanie stert akt, donos\u00f3w, zezna\u0144 i raport\u00f3w), polegaj\u0105cego na pr\u00f3bie odnalezienia nitki, kt\u00f3ra poprowadzi do k\u0142\u0119bka. Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne. W <em>Dziwniejszej historii<\/em> mowa wi\u0119c mi\u0119dzy innymi: o wakacjach roku 1939, o powstaniu w getcie warszawskim i o powstaniu warszawskim, o komunie, o Marcu \u201968, o akcji \u201eHiacynt\u201d. Nade wszystko: o \u017cyciu. O odkrywaniu w\u0142asnej seksualno\u015bci, o to\u017csamo\u015bciowych rozterkach. O ukrywaniu si\u0119, i o coming-outach. O pierwszych fantazjach i zbli\u017ceniach, o zagubieniu i pr\u00f3bach zrozumienia siebie. <\/p>\n","protected":false},"author":843,"featured_media":47147,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6954,7138,713],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6958],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, Dziwniejsza historia \u2013 recenzja)<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-scaled.jpg\",\"width\":1591,\"height\":2560,\"caption\":\"Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja\",\"name\":\"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, Dziwniejsza historia \u2013 recenzja)\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-10-07T23:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2018-10-03T08:41:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e273161eb76dfee70b49a892ee384931\"},\"description\":\"Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d \u2013 recenzja)\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e273161eb76dfee70b49a892ee384931\",\"name\":\"Aleksandra Kumala\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/akumala\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, Dziwniejsza historia \u2013 recenzja)","description":"Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/dziwniejsza-historia-remigiusz-ryzinski-2018-10-03-scaled.jpg","width":1591,"height":2560,"caption":"Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja","name":"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, Dziwniejsza historia \u2013 recenzja)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#primaryimage"},"datePublished":"2018-10-07T23:00:39+00:00","dateModified":"2018-10-03T08:41:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e273161eb76dfee70b49a892ee384931"},"description":"Tym razem, zamiast opowie\u015bci o kim\u015b, Remigiusz Ryzi\u0144ski w swoim reporta\u017cu prezentuje czyj\u0105\u015b opowie\u015b\u0107. A raczej: kilka opowie\u015bci. Ich t\u0142o stanowi\u0105 lata przedwojenne, okres okupacji, PRL i czasy wsp\u00f3\u0142czesne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/remigiusz-ryzinski-homostory-dziwniejsza-historia-recenzja#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Homostory (Remigiusz Ryzi\u0144ski, \u201eDziwniejsza historia\u201d \u2013 recenzja)"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e273161eb76dfee70b49a892ee384931","name":"Aleksandra Kumala","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/akumala"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/843"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47144"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=47144"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=47144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}