{"id":4732,"date":"2011-03-29T23:03:17","date_gmt":"2011-03-29T22:03:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=4732"},"modified":"2013-01-20T12:58:17","modified_gmt":"2013-01-20T11:58:17","slug":"bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak","title":{"rendered":"Bunkry ze sztuk\u0105"},"content":{"rendered":"<p>W okresie II wojny \u015bwiatowej nazi\u015bci wznie\u015bli w Wiedniu sze\u015b\u0107 wie\u017c przeciwlotniczych, zwanych Flakami (niem. <em>Flakt\u00fcrme<\/em>). Wykorzystywane one by\u0142y przez Luftwaffe przeciwko si\u0142om sprzymierzonym \u2013 rozstawione parami, tworzy\u0142y tr\u00f3jk\u0105t obronny dla centrum miasta. Na terenie III Rzeszy istnia\u0142o w sumie osiem takich par \u2013 opr\u00f3cz wiede\u0144skich trzy w Berlinie i dwie w Hamburgu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 niemieckich Flak\u00f3w zosta\u0142a po wojnie zniszczona, te w Austrii stoj\u0105 do dzi\u015b. Wida\u0107 je w krajobrazie centrum miasta \u2013 w Stiftskaserne ponad dzielnic\u0105 muze\u00f3w, w parku Augarten oraz w otoczeniu drzew Arenbergpark w bliskim s\u0105siedztwie Belwederu \u2013 ponad dachami kamienic, chocia\u017c wielu odwiedzaj\u0105cych Wiede\u0144 zdaje si\u0119 ich nie dostrzega\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4735\" aria-describedby=\"caption-attachment-4735\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993\/\" rel=\"attachment wp-att-4735\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4735\" title=\"02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993-540x358.jpg\" alt=\"Wystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK\" width=\"540\" height=\"358\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4735\" class=\"wp-caption-text\">Wystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna i jej instytucje od pocz\u0105tku XX wieku poszukuj\u0105 miejsc coraz bardziej niekonwencjonalnych i niezwyk\u0142ych. Z jednej strony w muzealnym \u015bwiecie trwa wy\u015bcig na bajkowe architektoniczne pow\u0142oki o statusie ikon, w kt\u00f3rym przoduj\u0105 tak zwani starchitekci \u2013 w\u015br\u00f3d nich tw\u00f3rca Guggenheim Museum Bilbao Frank Gehry, autorka Narodowego Muzeum Sztuk XXI wieku MAXXI w Rzymie Zaha Hadid, czy Santiago Calatrava, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 m.in. nowe skrzyd\u0142o Milwaukee Art Museum \u2013 a z drugiej potrzeba wyszukiwania lokalizacji i adaptowania budynk\u00f3w, kt\u00f3re odpowiada\u0142yby niepokornemu, nomadycznemu czy destruktywnemu charakterowi sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Muzea, centra i galerie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej pojawiaj\u0105 si\u0119 w budynkach dworc\u00f3w kolejowych, kopalniach, elektrowniach, fabrykach, magazynach, stoczniach. Du\u017ce gabaryty, produkcyjna czy transportowa historia, surowe \u015bciany, elementy oryginalnego wyposa\u017cenia, po\u0142o\u017cenie poza zgie\u0142kiem centrum miasta to wyznaczniki wielu wsp\u00f3\u0142czesnych instytucji sztuki.<\/p>\n<p>W 1986 roku wiede\u0144skie Muzeum Sztuk Stosowanych MAK zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. To jedno z najbardziej presti\u017cowych muze\u00f3w w Austrii \u2013 posiadaj\u0105ce fili\u0119 w Los Angeles (w trzech lokalizacjach), wsp\u00f3lnie z Galeri\u0105 Morawsk\u0105 w Brnie prowadz\u0105ce fili\u0119 w Brtnicach i blisko wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z muzeum architektury w Moskwie. Jego filozofia dzia\u0142ania uznawana jest na \u015bwiecie za modelow\u0105. Zgodnie ze s\u0142owami dyrektora, Petera Noevera, MAK znosi granice mi\u0119dzy sztukami stosowanymi i wizualnymi, definiuje si\u0119 \u201ejako miejsce integrowania i wsp\u00f3\u0142istnienia sztuki, architektury i dizajnu\u201d<sup>1<\/sup>. \u201eCech\u0105 charakterystyczn\u0105 MAK jest instytucjonalne zdefiniowanie si\u0119 jako warsztatu sztuki i\/lub artyst\u00f3w mog\u0105cych tworzy\u0107 tu formy, kt\u00f3re gdzie indziej nie by\u0142yby mo\u017cliwe [&#8230;]\u201d<sup>2<\/sup>. W 1994 roku na magazyn dla powi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 kolekcji muzeum wybrano jedn\u0105 z wie\u017c przeciwlotniczych w Arenbergpark. Nast\u0119pnie na prze\u0142omie lat 2001 i 2002 narodzi\u0142 si\u0119 projekt stworzenia CAT \u2013 Contemporary Art Tower (Wsp\u00f3\u0142czesnej Wie\u017cy Sztuki).<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-4732 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/06-wojciech-pukocz-cykliczna-zmiennosc-niepowodzen'><img width=\"359\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/06-wojciech-pukocz-cykliczna-zmiennosc-niepowodzen.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wojciech Pukocz, Cykliczna zmienno\u015b\u0107 niepowodze\u0144, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4739\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4739'>\n\t\t\t\tWojciech Pukocz, Cykliczna zmienno\u015b\u0107 niepowodze\u0144, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/05-pawel-jarodzki-pelzajaca-zbrodnia'><img width=\"359\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/05-pawel-jarodzki-pelzajaca-zbrodnia-.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Pawe\u0142 Jarodzki, Pe\u0142zaj\u0105ca zbrodnia, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4738\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4738'>\n\t\t\t\tPawe\u0142 Jarodzki, Pe\u0142zaj\u0105ca zbrodnia, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/04-jagodzinska-bunkier-strzegomski-we-wroclawiu'><img width=\"396\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/04-jagodzinska-bunkier-strzegomski-we-wroclawiu-.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Bunkier Strzegomski we Wroc\u0142awiu, na fasadzie Klepsydra Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, fot. Justyna Fedec\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4737\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4737'>\n\t\t\t\tBunkier Strzegomski we Wroc\u0142awiu, na fasadzie Klepsydra Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, fot. Justyna Fedec\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/03-jagodzinska-model-budynku-contemporary-art-tower'><img width=\"320\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/03-jagodzinska-model-budynku-contemporary-art-tower-.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Model budynku Contemporary Art Tower po rozbudowie, fot. Katarzyna Jagodzi\u0144ska\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4736\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4736'>\n\t\t\t\tModel budynku Contemporary Art Tower po rozbudowie, fot. Katarzyna Jagodzi\u0144ska\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4735\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4735'>\n\t\t\t\tWystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/01-atelier-van-lieshout-dyscyplinator'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/01-atelier-van-lieshout-dyscyplinator.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Atelier Van Lieshout Dyscyplinator, instalacja w MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, 2003, fot. Wolfgang Woessner\/MAK\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-4734\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-4734'>\n\t\t\t\tAtelier Van Lieshout Dyscyplinator, instalacja w MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, 2003, fot. Wolfgang Woessner\/MAK\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Adaptowana na potrzeby muzealne wie\u017ca ma wymiar szczeg\u00f3lny \u2013 decyduj\u0105 o tym nie tylko wzgl\u0119dy estetyczne \u2013 wielka betonowa, prawie pozbawiona okien masa wpisuj\u0105ca si\u0119 w architektur\u0119 brutalizmu \u2013 jest to niedaj\u0105ca si\u0119 przeoczy\u0107 monumentalna bry\u0142a nieustannie przypominaj\u0105ca o wydarzeniach II wojny \u015bwiatowej. Zosta\u0142a zbudowana w ci\u0105gu niespe\u0142na roku \u2013 od grudnia 1942 do pa\u017adziernika 1943. Tw\u00f3rc\u0105 wyrazu architektonicznego wszystkich Flak\u00f3w by\u0142 Friedrich Tamms, a w Wiedniu reprezentowa\u0142 go Anton Ruschitzka. Wie\u017ca wybrana dla muzeum to tak zwana wie\u017ca walki (<em>Gefechtst\u00fcrme<\/em>), podczas gdy stoj\u0105ca na przeciwleg\u0142ym ko\u0144cu niewielkiego parku jest wie\u017c\u0105 naprowadzaj\u0105c\u0105 (<em>Leitturm<\/em>), z kt\u00f3rej prowadzone by\u0142y dzia\u0142ania obronne (dzisiaj nieu\u017cywana). Zbudowana na planie kwadratu o boku d\u0142ugo\u015bci pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu siedmiu metr\u00f3w, wysoka na czterdzie\u015bci dwa metry, kryje w sobie osiem pi\u0119ter i poziom piwnicy. Zosta\u0142a pomy\u015blana jako samowystarczalna forteca maj\u0105ca w\u0142asne zasilanie, zapasy wody pitnej, system wentylacji i sprz\u0119t do filtrowania powietrza na wypadek ataku gazowego. \u015aciany o grubo\u015bci od dw\u00f3ch do siedmiu metr\u00f3w i zastosowane rozwi\u0105zania konstrukcyjne mia\u0142y wytrzyma\u0107 bezpo\u015bredni atak bombowy.<\/p>\n<p>Wprowadzenie sztuki do wn\u0119trza wojennego monstrum to nie tylko spos\u00f3b na zagospodarowanie prawie trzynastu tysi\u0119cy metr\u00f3w kwadratowych powierzchni, to r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3ba zmierzenia si\u0119 z histori\u0105 miejsca, na kt\u00f3r\u0105 sztuka ma stanowi\u0107 remedium. Kolekcja sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej MAK powstaje na bazie prac typu <em>site-specific<\/em> tworzonych przez zaproszonych artyst\u00f3w w ramach programu artystycznych rezydencji. Wiele prac, nawet tych powsta\u0142ych jeszcze przed projektem CAT, odnosi si\u0119 do charakteru wie\u017cy przeciwlotniczej. W przypadku Atelier Van Lieshout i jego wielkiej instalacji <em>Dyscyplinator <\/em>(2003)<em> <\/em>odniesienie historyczne nie mog\u0142o by\u0107 bardziej czytelne. To masywna konstrukcja w kszta\u0142cie ogromnej klatki, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 \u201e\u015bciany\u201d i \u201esufit\u201d z metalowych pr\u0119t\u00f3w i drewniane wyposa\u017cenie. Arty\u015bci stworzyli w niej ob\u00f3z pracy dla siedemdziesi\u0119ciu dw\u00f3ch wi\u0119\u017ani\u00f3w (w klatce znalaz\u0142y si\u0119 dwadzie\u015bcia cztery prycze, tyle samo miejsc siedz\u0105cych zapewniaj\u0105 dwie \u0142awy przeznaczone do spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, a tak\u017ce cztery umywalki), kt\u00f3rzy w systemie trzyzmianowym, za pomoc\u0105 trzydziestu sze\u015bciu pi\u0142, maj\u0105 produkowa\u0107 trociny z czterech zainstalowanych w klatce pni drzew. Praca ta stanowi nie tylko nawi\u0105zanie do ca\u0142y czas funkcjonuj\u0105cych na \u015bwiecie oboz\u00f3w pracy, o kt\u00f3rych okazjonalnie donosz\u0105 media, to r\u00f3wnie\u017c metafora wsp\u00f3\u0142czesnego systemu pracy w korporacjach i zestandaryzowanego trybu \u017cycia w og\u00f3le, to wreszcie zgrabne nawi\u0105zanie do specyfiki Flaku, kt\u00f3ry \u2013 jak mo\u017cna przeczyta\u0107 w katalogu MAK \u2013 \u201ezbudowany przez dyktatur\u0119 i megalomani\u0119, stanowi autarkiczn\u0105, samowystarczaln\u0105 megastruktur\u0119\u201d<sup>3<\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4738\" aria-describedby=\"caption-attachment-4738\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/05-pawel-jarodzki-pelzajaca-zbrodnia\/\" rel=\"attachment wp-att-4738\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4738\" title=\"05-pawel-jarodzki-pelzajaca-zbrodnia-\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/05-pawel-jarodzki-pelzajaca-zbrodnia--540x360.jpg\" alt=\"Pawe\u0142 Jarodzki, Pe\u0142zaj\u0105ca zbrodnia, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4738\" class=\"wp-caption-text\">Pawe\u0142 Jarodzki, Pe\u0142zaj\u0105ca zbrodnia, praca prezentowana w Bunkrze Strzegomskim podczas 8. Przegl\u0105du Sztuki SURVIVAL w 2010 roku, fot. Justyna Fedec<\/figcaption><\/figure>\n<p>We Flak-MAK niewiele jest prac ma\u0142ych, kameralnych. Gabaryty miejsca umo\u017cliwiaj\u0105 wprowadzenie do wn\u0119trz prac wr\u0119cz monumentalnych. Do takich nale\u017cy kolejna, \u0142\u0105cz\u0105ca odniesienia do historii budowli i do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, instalacja Ilyi Kabakova <em>Brak wody<\/em> (2008\u22122009). To rzeczywistych rozmiar\u00f3w szklarnia, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 sumiennie opisane grz\u0105dki, dziel\u0105ce je \u015bcie\u017cki i zwi\u0105zany z upraw\u0105 powa\u017cny problem \u2013 brak wody. To problem miejsc zamkni\u0119tych, odci\u0119tych od \u015bwiata (jak wojskowy bunkier), ale te\u017c globalny temat ekologiczny. Instalacja Anisha Kapoora <em>Strzelaj\u0105c w r\u00f3g<\/em> (2008\/2009), dotycz\u0105ca fizycznej przemocy, zasiewa w odbiorcy jeszcze wi\u0119kszy niepok\u00f3j. Mamy tu dzia\u0142o, kt\u00f3re wystrzeliwuje bordowe pociski na pomalowan\u0105 na bia\u0142o \u015bcian\u0119. Widok rozbryzganej kleistej farby na czystym bia\u0142ym tle wyj\u0105tkowo silnie dzia\u0142a na emocje. Czy to aby na pewno farba? Mo\u017ce zakrzepni\u0119ta krew? Zw\u0142aszcza \u017ce wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 pi\u0119trz\u0105 si\u0119 zaplamione beczki z t\u0105 substancj\u0105.<br \/>\n<!--nextpage--><br \/>\nNie wszystkie prezentowane we Flaku prace m\u00f3wi\u0105 o sytuacjach granicznych i o fundamentalnych, uniwersalnych problemach. Parter na przyk\u0142ad zajmuje spora kolekcja samochod\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y naznaczone gestem artysty, jak kabriolet Mercedesa 220A pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 w kwiatki (<em>Ziemski raj<\/em>, 1993).<\/p>\n<p>Zgodnie z projektem architektonicznym do Flaku dobudowana zostanie wie\u017ca s\u0142u\u017c\u0105ca za ci\u0105g komunikacyjny (mieszcz\u0105cy wind\u0119 i schody), kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy wszystkie kondygnacje, w budynku powstan\u0105 eleganckie restauracje, a fasada pos\u0142u\u017cy za ekran do projekcji multimedialnych. Cz\u0119\u015bci\u0105 wie\u017cy ma by\u0107 wkomponowany w jej konstrukcj\u0119 kilkunastometrowej d\u0142ugo\u015bci LED-owy wy\u015bwietlacz, na kt\u00f3rym Jenny Holzer umie\u015bci swoje komentarze i sentencje. \u201eArtystyczne interwencje zmierz\u0105 si\u0119 z historycznie nacechowan\u0105 struktur\u0105 i zareaguj\u0105 na ni\u0105, przemieniaj\u0105c obc\u0105 bry\u0142\u0119 w \u017cywe centrum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej\u201d<em> <\/em>\u2013 pisze Noever<sup>4<\/sup>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4734\" aria-describedby=\"caption-attachment-4734\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/01-atelier-van-lieshout-dyscyplinator\/\" rel=\"attachment wp-att-4734\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4734\" title=\"01-atelier-van-lieshout-dyscyplinator\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/01-atelier-van-lieshout-dyscyplinator-540x359.jpg\" alt=\"Atelier Van Lieshout Dyscyplinator, instalacja w MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, 2003, fot. Wolfgang Woessner\/MAK\" width=\"540\" height=\"359\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4734\" class=\"wp-caption-text\">Atelier Van Lieshout Dyscyplinator, instalacja w MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, 2003, fot. Wolfgang Woessner\/MAK<\/figcaption><\/figure>\n<p>Realizacja CAT, kt\u00f3ra wydawa\u0142a si\u0119 przes\u0105dzona, natrafi\u0142a na op\u00f3r lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Ta, w obawie przed stworzeniem w tym miejscu ruchliwego centrum kulturalnego, pr\u00f3buje zablokowa\u0107 prace budowlane (aby mog\u0142y si\u0119 rozpocz\u0105\u0107, Flak musi zosta\u0107 umieszczony w planach przestrzennych dzielnicy). Muzeum zbiera wi\u0119c podpisy pod petycj\u0105 o wznowienie prac&#8230; \u201eTo pokojowy projekt artystyczny, a nie zak\u0142\u00f3cenie s\u0105siedzkiej idylli. Wie\u017ca przeciwlotnicza nie mo\u017ce by\u0107 ignorowana. Historia nie mo\u017ce by\u0107 ignorowana. Wie\u017ca przeciwlotnicza z pewno\u015bci\u0105 nie b\u0119dzie istnie\u0107 w obecnym kszta\u0142cie przez nast\u0119pne pokolenia. Nie ma lepszego sposobu na jej przemian\u0119 ni\u017c przez sztuk\u0119\u201d \u2013 g\u0142osi pro\u015bba o poparcie<sup>5<\/sup>.<\/p>\n<p>Nie tylko Wiede\u0144 artystycznie rozlicza si\u0119 z trudn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Dobrym przyk\u0142adem jest chocia\u017cby Krak\u00f3w, w kt\u00f3rym na terenie Niemieckiej Fabryki Naczy\u0144 Emaliowanych Oskara Schindlera powsta\u0142o Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej (MOCAK). R\u00f3wnie\u017c tutaj lokalizacja budzi\u0142a \u017cywe emocje podsycane przez lokalne media. W czasie debaty nad wyborem miejsca dla nowej instytucji, trwaj\u0105cej niemal trzy lata od momentu zg\u0142oszenia pomys\u0142u lokalizacji w 2004 roku, jako problem wysuwano po\u0142\u0105czenie sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej z \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105 miejsca i wsp\u00f3\u0142istnienie z tworzonym w tym samym czasie na terenie fabryki muzeum prezentuj\u0105cym mi\u0119dzywojenny i okupowany Krak\u00f3w. Lokalizacj\u0119 wybra\u0142y w\u0142adze miasta, a nastroje spo\u0142eczne ujawni\u0105 si\u0119 wraz z otwarciem pierwszych wystaw.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4737\" aria-describedby=\"caption-attachment-4737\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/04-jagodzinska-bunkier-strzegomski-we-wroclawiu\/\" rel=\"attachment wp-att-4737\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-4737\" title=\"04-jagodzinska-bunkier-strzegomski-we-wroclawiu-\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/04-jagodzinska-bunkier-strzegomski-we-wroclawiu--540x327.jpg\" alt=\"Bunkier Strzegomski we Wroc\u0142awiu, na fasadzie Klepsydra Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, fot. Justyna Fedec\" width=\"540\" height=\"327\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-4737\" class=\"wp-caption-text\">Bunkier Strzegomski we Wroc\u0142awiu, na fasadzie Klepsydra Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, fot. Justyna Fedec<\/figcaption><\/figure>\n<p>W Wiedniu kolekcja ca\u0142y czas si\u0119 rozwija, otwierane s\u0105 kolejne kondygnacje (obecnie mo\u017cna zwiedza\u0107 parter i trzy pi\u0119tra), a na realizacj\u0119 czeka projekt adaptacji na centrum kultury z dobud\u00f3wk\u0105 w postaci wie\u017cy komunikacyjnej. Flak-MAK warto odwiedzi\u0107 dla \u015bwietnej kolekcji, dla panoramy Wiednia roztaczaj\u0105cej si\u0119 z tarasu ostatniej kondygnacji (kiedy si\u0119 uwa\u017cnie przyjrzy, mo\u017cna w niej dostrzec pozosta\u0142e wie\u017ce) i dla samej architektury. Wed\u0142ug mnie to jedna z najoryginalniejszych atrakcji miasta, ale niestety \u2013 by z niej skorzysta\u0107, trzeba du\u017co samozaparcia, gdy\u017c na razie jako magazyn sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej otwarta jest tylko raz w tygodniu, w niedziele, przez cztery popo\u0142udniowe godziny, w okresie od maja do listopada. Mimo to w godzinach otwarcia pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 tu t\u0142um\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie to sprawia, \u017ce zwiedzanie tego miejsca oferuje tak niesamowite doznania: ch\u0142\u00f3d, p\u00f3\u0142mrok, surowe, kilkumetrowej grubo\u015bci betonowe \u015bciany, labirynt przej\u015b\u0107, brak okien i prze\u015bwit\u00f3w, mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania si\u0119 mi\u0119dzy pi\u0119trami jedynie wind\u0105 towarow\u0105, klaustrofobia, samotno\u015b\u0107&#8230; I w tym <em>entourage<\/em>\u2019u sztuka wsp\u00f3\u0142czesna z nazwiskami na miar\u0119 najlepszych \u015bwiatowych muze\u00f3w.<\/p>\n<p>Wiede\u0144ska wie\u017ca przeciwlotnicza jest jednym z najbardziej charakterystycznych przyk\u0142ad\u00f3w oswajania niechcianego dziedzictwa II wojny \u015bwiatowej, ale nie jedynym. W 2010 roku tak\u017ce Wroc\u0142aw postanowi\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 sw\u00f3j wojenny relikt w miejsce wsp\u00f3\u0142czesnej kreatywno\u015bci. Schron przeciwlotniczy przy placu Strzegomskim (zwany przez niekt\u00f3rych Bunkrem) sta\u0142 si\u0119 mediatorem mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105, o kt\u00f3rej wielu chcia\u0142oby zapomnie\u0107, a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 sztuk\u0105, kt\u00f3rej wci\u0105\u017c wielu nie rozumie.<\/p>\n<p>Schron przeznaczony dla ludno\u015bci cywilnej, jeden z czterech zaprojektowanych we Wroc\u0142awiu przez Richarda Konwiarza, powsta\u0142 w 1942 roku. To jeden z dw\u00f3ch schron\u00f3w na rzucie kolistym, podczas gdy pozosta\u0142e powsta\u0142y na rzucie prostok\u0105ta. Stanowi on masywn\u0105 konstrukcj\u0119 o \u015bcianach grubo\u015bci osiemdziesi\u0119ciu centymetr\u00f3w i historyzuj\u0105cym wyrazie architektonicznym.<\/p>\n<p>Najpierw sztuka trafi\u0142a tu na pr\u00f3b\u0119 \u2013 schron sta\u0142 si\u0119 miejscem \u00f3smej edycji festiwalu SURVIVAL. Sam festiwal \u2013 wydarzenie alternatywne o nomadycznym charakterze, corocznie na kilka dni anektuj\u0105ce przestrzenie niechciane, publiczne albo zamkni\u0119te w przededniu rewitalizacji, graniczne (jak Pawilon Czterech Kopu\u0142 obok Hali Stulecia, b\u0119d\u0105cy przed wojn\u0105 przestrzeni\u0105 targ\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, a po niej siedzib\u0105 wytw\u00f3rni filmowej, g\u0142\u00f3wny dworzec kolejowy, opuszczony browar, opuszczony budynek po radzieckim garnizonie) \u2013 wart jest osobnego opisania. Edycja w Bunkrze odby\u0142a si\u0119 w 2010 roku pod has\u0142em <em>Architektura jako miejsce zbrodni<\/em>. Oczywi\u015bcie bior\u0105c pod uwag\u0119 lokalizacj\u0119, zbrodni\u0119 nale\u017cy odczytywa\u0107 w kontek\u015bcie okropno\u015bci wojny, a budynek \u2013 jako oaz\u0119 bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ra wcze\u015bniej mia\u0142a chroni\u0107 cz\u0142owieka, a dzisiaj stanowi schron dla sztuki. Tytu\u0142ow\u0105 zbrodni\u0119, w zwi\u0105zku z problemami finansowymi i niepewno\u015bci\u0105, czy festiwal w og\u00f3le uda si\u0119 zrealizowa\u0107, organizatorzy odnie\u015bli r\u00f3wnie\u017c do ma\u0142o optymistycznej sytuacji kultury wysokiej w Polsce \u2013 permanentnie \u201eniedocenianej\u201d w bud\u017cecie publicznym.<\/p>\n<p>Festiwal by\u0142 testem dla budynku. Od 2011 roku s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie jako tymczasowa lokalizacja Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesnego Wroc\u0142aw. Ju\u017c teraz fasad\u0119 zdobi mural <em>Klepsydra<\/em> Stanis\u0142awa Dr\u00f3\u017cd\u017ca, a przed budynkiem stoi instalacja Andrzeja Jarodzkiego <em>Poci\u0105g do nieba<\/em> \u2013 mierz\u0105ca dwadzie\u015bcia metr\u00f3w, ustawiona pionowo lokomotywa, wyprodukowana prawdopodobnie w 1942 roku w zak\u0142adach Linke\u2013Hoffman\u2013Werke AG Breslau we Wroc\u0142awiu. Muzeum ma si\u0119 tutaj mie\u015bci\u0107 przez pi\u0119\u0107 lat, do czasu wybudowania w\u0142a\u015bciwej siedziby w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Muzeum Architektury i Panoramy Rac\u0142awickiej. Co potem z budynkiem schronu? \u015arodowisko liczy, \u017ce obiekt pozostanie domen\u0105 artyst\u00f3w. Mo\u017ce w typie <em>kunsthalle <\/em>dla m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w, mo\u017ce jako siedziba festiwalu. Ja bym doda\u0142a \u2013 mo\u017ce jako dobrze sprawuj\u0105cy si\u0119, na przyk\u0142ad w Czechach, model \u0142\u0105cz\u0105cy pracownie artyst\u00f3w z galeriami (np. Karlin Studios w Pradze), a tak\u017ce innymi dziedzinami tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej (np. MeetFactory w Pradze).<\/p>\n<p>CAT \u2013 Contemporary Art Tower<br \/>\nDannebergplatz 6, Wiede\u0144<br \/>\nwww.mak.at\/e\/aussenstellen\/f_cat.htm<\/p>\n<p>Muzeum Wsp\u00f3\u0142czesne Wroc\u0142aw<br \/>\nTymczasowa siedziba<br \/>\nSchron przeciwlotniczy<br \/>\nplac Strzegomski, Wroc\u0142aw<br \/>\notwarcie 2 wrze\u015bnia 2011<br \/>\nwww.muzuemwspolczesne.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W okresie II wojny \u015bwiatowej nazi\u015bci wznie\u015bli w Wiedniu sze\u015b\u0107 wie\u017c przeciwlotniczych, zwanych Flakami (niem. <em>Flakt\u00fcrme<\/em>). Wykorzystywane one by\u0142y przez Luftwaffe przeciwko si\u0142om sprzymierzonym \u2013 rozstawione parami, tworzy\u0142y tr\u00f3jk\u0105t obronny dla centrum miasta.<\/p>\n","protected":false},"author":151,"featured_media":4735,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1009,487,7260,1008,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1007],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bunkry ze sztuk\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W 1986 roku wiede\u0144skie Muzeum Sztuk Stosowanych MAK zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. To jedno z najbardziej presti\u017cowych...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993.jpg\",\"width\":1200,\"height\":797,\"caption\":\"Wystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\",\"name\":\"Bunkry ze sztuk\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-03-29T22:03:17+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-20T11:58:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6\"},\"description\":\"W 1986 roku wiede\u0144skie Muzeum Sztuk Stosowanych MAK zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. To jedno z najbardziej presti\u017cowych...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Bunkry ze sztuk\u0105\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6\",\"name\":\"Katarzyna Jagodzinska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-jagodzinska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bunkry ze sztuk\u0105","description":"W 1986 roku wiede\u0144skie Muzeum Sztuk Stosowanych MAK zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. To jedno z najbardziej presti\u017cowych...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/02-mercedes-yamagate-ziemski-raj-1993.jpg","width":1200,"height":797,"caption":"Wystawa samochod\u00f3w poddanych interwencjami artyst\u00f3w, na drugim planie Mercedes pomalowany przez Hiro Yamagat\u0119 (Ziemski raj, 1993), MAK Depot of Contemporary Art w Wiedniu, fot. Georg Mayer\/MAK"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak","name":"Bunkry ze sztuk\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#primaryimage"},"datePublished":"2011-03-29T22:03:17+00:00","dateModified":"2013-01-20T11:58:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6"},"description":"W 1986 roku wiede\u0144skie Muzeum Sztuk Stosowanych MAK zacz\u0119\u0142o tworzy\u0107 kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. To jedno z najbardziej presti\u017cowych...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/bunkry-ze-sztuka-muzeum-sztuk-stosowanych-mak#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Bunkry ze sztuk\u0105"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6","name":"Katarzyna Jagodzinska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-jagodzinska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4732"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/151"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4732"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49508,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4732\/revisions\/49508"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4732"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=4732"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=4732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}