{"id":47339,"date":"2018-12-04T09:54:52","date_gmt":"2018-12-04T08:54:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=47339"},"modified":"2020-09-23T12:54:03","modified_gmt":"2020-09-23T11:54:03","slug":"co-nie-jest-biografia-nie-jest-w-ogole-zakopianskie-pracownie-brzozowski-rzaska-hasior","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/co-nie-jest-biografia-nie-jest-w-ogole-zakopianskie-pracownie-brzozowski-rzaska-hasior","title":{"rendered":"Co nie jest biografi\u0105 \u2013 nie jest w og\u00f3le. Zakopia\u0144skie pracownie"},"content":{"rendered":"

Pracownia artysty \u2013 mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 \u2013 jest miejscem szczeg\u00f3lnym. Zw\u0142aszcza w\u00a0Zakopanem, nad kt\u00f3rym poza czystym powietrzem unosz\u0105 si\u0119 opary witkacowskiej zakopaniny i\u00a0ca\u0142e rzesze tw\u00f3rczo podchodz\u0105cych do w\u0142asnych historii widm. Obu Witkiewicz\u00f3w, Malczewskiego, Hasiora i\u00a0ca\u0142ego tabunu przyjezdnych ilustruj\u0105cych w\u00a0swoich dzie\u0142ach prze\u017cycia z\u00a0metafizycznego p\u0119pka. Najgorzej jednak, jak si\u0119 komu\u015b co\u015b wydaje. Pracownia to przede wszystkim miejsce pracy. Tw\u00f3rczego procesu, intymnej rozmowy i\u00a0wcielania w\u00a0\u017cycie nawet najbardziej pokr\u0119tnych czy te\u017c absurdalnych idei. Monotonnej, codziennej har\u00f3wki, kt\u00f3rej czas wype\u0142nia coraz bardziej \u017cmudny research<\/em> i\u00a0powtarzalne do b\u00f3lu czynno\u015bci. Je\u015bli dialog, to tylko z\u00a0materia\u0142em, a\u00a0je\u015bli monolog, to tylko taki, po kt\u00f3rym nie mo\u017cna wydusi\u0107 s\u0142owa? Niekoniecznie, to te\u017c, jak pokazuje pami\u0119\u0107 zakopia\u0144skich przestrzeni, ci\u0105gle \u017cywa, ewoluuj\u0105ca, podatna na zmiany tkanka, przetapiaj\u0105ca i\u00a0przelewaj\u0105ca si\u0119 niczym lawa. Grana dyskusja i\u00a0nierzadko ogrywana to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n

\"Widok<\/a>
Widok wystawy \u201eW pracowni. Hasior, Brzozowski, Rz\u0105sa\u201d, Galeria Hasiora \u2013 Muzeum Tatrza\u0144skie im. Dra T. Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem, fot. W. Werner (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Pracownia jako \u015bwi\u0105tynia, miejsce nie tylko znacz\u0105ce, ale i\u00a0pe\u0142ne znaczenia, gdzie daje si\u0119 wyczu\u0107 wen\u0119, ale i\u00a0natchnienie artysty, swoisty demiurg tw\u00f3rczy \u2013 to co\u015b, co nale\u017ca\u0142oby w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki. I\u00a0to nie tylko te osiemnasto- i\u00a0dziewi\u0119tnastowieczne zapocz\u0105tkowane konwencjonalnymi alegoriami malarstwa, pocz\u0105wszy od Veermera sko\u0144czywszy na Manecie, ale mo\u017ce przede wszystkim te wpisane w\u00a0modernistyczne mitologie. W\u00a0Galerii Hasiora, filii Muzeum Tatrza\u0144skiego, otworzy\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie wystawa kuratorowana przez Julit\u0119 Dembowsk\u0105, po\u015bwi\u0119cona pracowniom zakopia\u0144skich artyst\u00f3w: W\u0142adys\u0142awa Hasiora, Antoniego Rz\u0105sy i\u00a0Tadeusza Brzozowskiego (W\u00a0pracowni: Hasior, Brzozowski, Rz\u0105sa<\/em>). Dw\u00f3ch rze\u017abiarzy i\u00a0jednego malarza. Tr\u00f3jki przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy swoje \u017cycie zwi\u0105zali najpierw z\u00a0Liceum Kenara, a\u00a0potem z\u00a0Zakopanem. Zobaczy\u0107 na niej mo\u017cna m.in. niedoko\u0144czone prace, szkice i\u00a0p\u00f3\u0142produkty, narz\u0119dzia: d\u0142uta i\u00a0siekiery Rz\u0105sy, terpentyn\u0119 i\u00a0palety Brzozowskiego oraz podr\u0119czny rezerwuar pigment\u00f3w czy drobnych element\u00f3w zmagazynowanych w\u00a0s\u0142oikach, Hasiora. Kuratorka wystawy nazywa te przedmioty precjozami, trudno jednak oprze\u0107 si\u0119 pokusie, by nie spr\u00f3bowa\u0107 wpisa\u0107 ich w\u00a0kontekst derridia\u0144skich resztek, kt\u00f3re cho\u0107 fetyszyzowane, jednocze\u015bnie s\u0105 no\u015bnikami \u015blad\u00f3w i\u00a0zakonserwowanymi niczym w\u00a0formalinie, przesz\u0142ymi wolami \u017cycia[1]<\/sup><\/a>. Efektem ubocznym kulturowych proces\u00f3w, ale i\u00a0id\u0105c tym tropem dalej, samego dzie\u0142a. Ba, nie jednego, a\u00a0wielu heterogenicznych cz\u0105stek spotykaj\u0105cych si\u0119 na gruncie naznaczonych, nadgryzionych i\u00a0w\u0142a\u015bnie nawiedzonych przestrzeni. Tytu\u0142owej pracowni. Gdzie paradoksalnie cz\u0119\u015bciej ni\u017c si\u0119 pracuje, po prostu \u201esi\u0119 jest\u201d.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie najwi\u0119cej o\u00a0samych pracowniach, a\u00a0dalej r\u00f3wnie\u017c o\u00a0artystach, m\u00f3wi\u0105 nie przedmioty i\u00a0nie niedoko\u0144czone prace, stanowi\u0105ce odbicia metody pracy i\u00a0tw\u00f3rczych zmaga\u0144, ale autentyczne zdj\u0119cia z\u00a0lat 60., 70. i\u00a080., pokazuj\u0105ce artyst\u00f3w w\u00a0ich najbli\u017cszym otoczeniu. Urzekaj\u0105ce nie tylko nut\u0105 vintage<\/em>, ale te\u017c ociekaj\u0105ce nostalgi\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli towarzyszy im komentarz tych, kt\u00f3rzy zwykli w\u00a0tych miejscach bywa\u0107. A\u00a0tych zar\u00f3wno synowie Tadeusza Brzozowskiego, jak i\u00a0syn Antoniego Rz\u0105sy nie sk\u0105pi\u0105 tak na otwarciach wystaw, jak i\u00a0przy okazji pielgrzymowania do miejsc, gdzie \u017cyli i\u00a0pracowali wy\u017cej wymienieni tw\u00f3rcy. Wylewni s\u0105 te\u017c Ci, kt\u00f3rzy do dzi\u015b wspominaj\u0105 g\u00f3ralsk\u0105 herbatk\u0119 i\u00a0prowadzone przyciszonym g\u0142osem rozmowy o\u00a0sztuce przy ul. Jagiello\u0144skiej. Obrazy odsy\u0142aj\u0105ce wprost do Hasiora, kt\u00f3ry by\u0142 troch\u0119 mistrzem, troch\u0119 wolnym ptakiem, ale mo\u017ce przede wszystkim Jamesem Bondem Podhala, jak twierdzi wspominaj\u0105c przyszywanego wujka, Marcin Rz\u0105sa.<\/p>\n

\"Widok<\/a>
Widok wystawy \u201eW pracowni. Hasior, Brzozowski, Rz\u0105sa\u201d, Galeria Hasiora \u2013 Muzeum Tatrza\u0144skie im. Dra T. Cha\u0142ubi\u0144skiego w Zakopanem, fot. W. Werner (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

W\u0142adys\u0142aw Hasior zanim w\u00a01984 roku, w\u00a0performatywnym pochodzie z\u00a0pomoc\u0105 przyjaci\u00f3\u0142 i\u00a0student\u00f3w, przeprowadzi\u0142 ca\u0142\u0105 swoj\u0105 pracowni\u0119 ze sztandarami i\u00a0asambla\u017cami na czele, ca\u0142e lata \u017cy\u0142 i\u00a0mieszka\u0142 w\u00a0dzi\u015b ju\u017c mocno zdewastowanej willi Borek, gdzie kiedy\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 internat szko\u0142y Kenara. Jego dom i\u00a0studio mie\u015bci\u0142y si\u0119 w\u00a0trzech, stosunkowo ciasnych izdebkach bielonego mieszkania. To tu Hasior przyjmowa\u0142 go\u015bci i\u00a0organizowa\u0142 kino, czyli wy\u015bwietla\u0142 swoje prze\u017arocza \u2013 niemal dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy posegregowanych tematycznie slajd\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na Notatniki Fotograficzne. Prowadzi\u0142 dom otwarty, paradoksalnie jednak uchodzi\u0142 za buntowniczego samotnika. Danuta J\u00f3zefczak wspomina\u0142a, \u017ce w\u00a0jego pracowni obowi\u0105zywa\u0142 swoisty ceremonia\u0142[2]<\/sup><\/a>, pogr\u0105\u017cone w\u00a0cieniu wn\u0119trze roz\u015bwietla\u0142o \u015bwiat\u0142o \u015bwiec, p\u0142on\u0105cych nie tylko na specjalnie przez Hasiora skonstruowanych kandelabrach \u2013 form\u0105 przypominaj\u0105cych troch\u0119 jego s\u0142ynny pomnik \u017belazne Organy<\/em>, ale te\u017c wprost na obiektach. Asambla\u017cach, sztandarach i\u00a0rze\u017abach wype\u0142niaj\u0105cych niemal ca\u0142a dost\u0119pn\u0105 przestrze\u0144, odnajduj\u0105cych wsp\u00f3lny j\u0119zyk ze specyficzn\u0105 rupieciarni\u0105 \u2013 stert\u0105 \u015bmieci, kt\u00f3ra tylko czeka\u0142a na jego spojrzenie, niczym na dotyk mitycznego kr\u00f3la Midasa. P\u0142on\u0119\u0142y zupe\u0142nie dos\u0142ownie albo tylko \u201ek\u0105pa\u0142y\u201d si\u0119 w\u00a0\u015bwietlnej \u0142unie, tworz\u0105c na siatk\u00f3wce oka powidoki. Niesamowito\u015b\u0107, w\u00a0kt\u00f3r\u0105 wkracza\u0142o si\u0119 zaraz po przekroczeniu progu pracowni, dodatkowo wzmaga\u0142a muzyka, puszczana z\u00a0gramofonu, zwykle klasyczna, ale i\u00a0wydobywaj\u0105ce si\u0119 z\u00a0r\u00f3\u017cnego rodzaju mechanizm\u00f3w szmery i\u00a0bli\u017cej niezidentyfikowane d\u017awi\u0119ki.<\/p>\n

Swoista metoda, czy te\u017c estetyka, kt\u00f3rej podstaw nale\u017cy szuka\u0107 w\u00a0wielokrotnie opisywanej przez Hasiora anatomii ekspresji, b\u0119d\u0105cej swoistym zlepkiem szama\u0144stwa, ludowej poetyki, efekciarstwa i\u00a0surrealistycznych halucynacji, swoje pe\u0142ne odzwierciedlenie znalaz\u0142a w\u00a0jego galerii, dawnej le\u017cakowni sanatorium \u201eWarszawianka\u201d. Zar\u00f3wno tu, jak i\u00a0w\u00a0zagraconych przestrzeniach willi Borek, fotografie pokazuj\u0105 Hasiora przy pracy nonszalancko pozuj\u0105cego z\u00a0tl\u0105cym si\u0119 papierosem na tle swoich dzie\u0142, umacniaj\u0105c tym samym wizerunek nowoczesnego artysty, mit m\u0119skiego pustelnika, kt\u00f3ry na miejsce swojej pracy wybiera (od)ludn\u0105 prowincj\u0119[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n