{"id":47405,"date":"2018-12-21T13:53:37","date_gmt":"2018-12-21T12:53:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=47405"},"modified":"2020-09-01T13:42:41","modified_gmt":"2020-09-01T12:42:41","slug":"martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5","title":{"rendered":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5"},"content":{"rendered":"

Tekst jest czwart\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu Alfabet reakcyjny, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 tradycyjnie, od A i B, czyli Marty A<\/strong>ntoniak i Tomka B<\/strong>arana \u2013 dw\u00f3jki artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy dziel\u0105 pracowni\u0119. Ka\u017cde z nich opowiedzia\u0142o mi o swojej pracy artystycznej, ka\u017cde te\u017c mia\u0142o za zadanie wskaza\u0107 mi jednego (dowolnie wybranego) tw\u00f3rc\u0119 lub tw\u00f3rczyni\u0119 z Krakowa, z kt\u00f3rymi ich zdaniem powinnam si\u0119 spotka\u0107; interesowa\u0142y mnie te\u017c uzasadnienia ich wybor\u00f3w. Te dwa pocz\u0105tki otworzy\u0142y mi dwie serie spotka\u0144 z krakowskimi artystkami i artystami. Jedna linia zacz\u0119\u0142a si\u0119 od Marty Antoniak, druga od Tomka Barana, w ka\u017cdym kolejnym odcinku b\u0119d\u0105 si\u0119 one pojawia\u0107 obok siebie. Alfabet reakcyjny jest pr\u00f3b\u0105 stworzenia aktualnej mapy krakowskiego \u015brodowiska: poruszaj\u0105c si\u0119 po wyznaczonych mi przez artyst\u00f3w \u015bcie\u017ckach patrz\u0119 nie tylko na ich prace i poszukiwania artystyczne, ale i na \u0142\u0105cz\u0105ce ich relacje.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Kai Gliwy, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

B<\/strong>o\u017cek<\/p>\n

Pracownia Pameli Bo\u017cek, do kt\u00f3rej skierowa\u0142a mnie Iwona Demko, mie\u015bci si\u0119 w kuchni w jej mieszkaniu, albo po prostu \u2013 spotykamy si\u0119 w kuchni. Tu te\u017c wisi plakat, reklamuj\u0105cy wyst\u0119p S\u0142odkiej Pameli<\/em> w ramach Groszowych Spraw (czyli pawilonu na warszawskim Bazarze Namys\u0142owska, gdzie co tydzie\u0144 wystawia si\u0119 inny artysta\/inna artystka), na parapecie le\u017c\u0105 Notesy z \u0141ukowa, na stole \u2013 Serweta z \u0141ukowa. Na pierwszy rzut oka mo\u017cna nie dostrzec w tych przedmiotach dzie\u0142 sztuki, ale w tw\u00f3rczo\u015bci Pameli jest miejsce na kolporta\u017c serwet i notes\u00f3w czy na pieczenie ciast. Z wykszta\u0142cenia rze\u017abiarka, kt\u00f3ra o swoich pierwszych pr\u00f3bach m\u00f3wi per \u201eglinoludy\u201d, do tworzenia, bardziej od pracowni, potrzebuje miejsca, gdzie mo\u017ce pomy\u015ble\u0107. Zreszt\u0105 zaproszenie do domu, tak samo jak w wypadku Iwony, jest nieprzypadkowe: od my\u015blenia o domu zaczyna si\u0119 spora cz\u0119\u015b\u0107 prac Pameli.<\/p>\n

Kiedy Pamela opowiada o swoich pracach, w\u0105tki \u201e\u017cyciowe\u201d \u0142\u0105czy p\u0142ynnie z artystycznymi: jednym z najwa\u017cniejszych moment\u00f3w dla jej my\u015blenia o sztuce, by\u0142a dwuletnia przerwa w studiach spowodowana ci\u0105\u017c\u0105, a potem narodzinami syna. Kiedy wr\u00f3ci\u0142a na uczelni\u0119, wiedzia\u0142a ju\u017c, co chce robi\u0107, a czego nie. Wtedy zdecydowa\u0142a, \u017ce nie chce po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 akademickim \u0107wiczeniom, kt\u00f3re niczemu (w jej w\u0142asnym pomy\u015ble na sztuk\u0119) nie s\u0142u\u017c\u0105. Zainteresowanie form\u0105 i obiektem, od kt\u00f3rych zacz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na akademii mia\u0142y szybko odej\u015b\u0107 w niepami\u0119\u0107. Pamela m\u00f3wi: \u201ezrozumia\u0142am wtedy, \u017ce w gruncie rzeczy uwa\u017cam tworzenie tych kolejnych formalnych wprawek za marnowanie work\u00f3w z gipsem, i czasu\u201d. Zamiast tego kolekcjonowa\u0142a klucze do nieistniej\u0105cych dom\u00f3w, szy\u0142a ocieplacze dla bezdomnych z kupionych od nich materia\u0142\u00f3w, gotowa\u0142a, prowadzi\u0142a warsztaty.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Pameli Bo\u017cek, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Zaraz po powrocie na uczelni\u0119 wymy\u015bli\u0142a, \u017ce zorganizuje kolacj\u0119, na kt\u00f3r\u0105 zaprosi\u0142a osoby mieszkaj\u0105ce w Krakowie, ale pochodz\u0105ce z r\u00f3\u017cnych miejsc. Jednocze\u015bnie pracowa\u0142a zajmuj\u0105c si\u0119 mieszkaniami wystawianymi na Airbnb; przygl\u0105da\u0142a si\u0119, jak utopia go\u015bcinno\u015bci i zaufania do s\u0105siad\u00f3w, szybko gin\u0119\u0142a w kodach do sejf\u00f3w oraz niech\u0119ci w\u0142a\u015bcicieli mieszka\u0144 wobec turyst\u00f3w i turystek. Odbijaj\u0105c si\u0119 od tego do\u015bwiadczenia, chcia\u0142a ugotowa\u0107 dla nowych krakowianek i krakowian posi\u0142ek, podzieli\u0107 si\u0119 jedzeniem: to mia\u0142a by\u0107 manifestacja polskiej go\u015bcinno\u015bci. Na kolacj\u0119 nie przyszed\u0142 nikt, Pamela zjad\u0142a j\u0105 sama, przed kamer\u0105. Ten w\u0142a\u015bnie nieudany projekt pozwoli\u0142 jej zrozumie\u0107, \u017ce je\u015bli chce zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105 partycypacyjn\u0105, nie mo\u017ce tego zrobi\u0107 nie buduj\u0105c relacji. Go\u015bcie zapomnieli o jej kolacji, bo nawet je\u015bli otrzymali zaproszenie, w gruncie rzeczy nie znali gospodyni.<\/p>\n

Notesy z \u0141ukowa i Serwety z \u0141ukowa, kt\u00f3re ostatnio poch\u0142aniaj\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 uwagi Pameli, wyrastaj\u0105 z zainteresowania sytuacj\u0105 kobiet, z wieloletniego zaanga\u017cowania w feministyczne inicjatywy. To tak\u017ce pr\u00f3ba wykorzystania pola sztuki i jej instytucji do przywracania g\u0142osu marginalizowanej, niewidocznej zazwyczaj grupie. Do O\u015brodka dla Cudzoziemek i Cudzoziemc\u00f3w w \u0141ukowie po raz pierwszy trafi\u0142a przypadkiem: do\u0142\u0105czy\u0142a do kole\u017canki, kt\u00f3ra jecha\u0142a tam poprowadzi\u0107 warsztaty dla dzieci. W trakcie nast\u0119pnych przyjazd\u00f3w zacz\u0119\u0142a jednak pracowa\u0107 tak\u017ce z ich matkami. Mieszkaj\u0105ce w o\u015brodku kobiety, pozbawione mo\u017cliwo\u015bci pracy zarobkowej, na warsztatach introligatorskich nauczy\u0142y si\u0119 tworzy\u0107 notesy. Robi\u0105 je z papieru, srebrzystych work\u00f3w po kawie i tektury, a ka\u017cdy z nich jest wyj\u0105tkowy (nied\u0142ugo ma zreszt\u0105 ruszy\u0107 sklep internetowy); doch\u00f3d ze sprzeda\u017cy notes\u00f3w przeznaczany jest na bie\u017c\u0105ce potrzeby uchod\u017aczy\u0144. Na tej samej zasadzie dzia\u0142aj\u0105 Serwety, siostrzana mikro-marka.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Pameli Bo\u017cek, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Praca w \u0141ukowie przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania projektu, kt\u00f3ry Pamela Bo\u017cek rozwija jako doktorantka (rzecz jasna pod opiek\u0105 Iwony Demko), Z ziemi polskiej do Polski<\/em>. Cz\u0119sty b\u0142\u0105d w polskim hymnie, powtarzany przez dzieci w O\u015brodku i przez syna artystki, zyskuje na znaczeniu. Ziemia polska i Polska to przecie\u017c nie to samo \u2013 mieszkaj\u0105c na pierwszej, mo\u017cna nie by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 drugiej. Przez najbli\u017csze lata Pamela zamierza zajmowa\u0107 si\u0119 t\u0105 przed-Polsk\u0105.<\/p>\n

Czyj\u0105 pracowni\u0119 powinnam odwiedzi\u0107? Pamela m\u00f3wi \u201eJeszcze kilka miesi\u0119cy temu zna\u0142am j\u0105 tylko z widzenia, ale bardzo lubi\u0119 to, co ona robi. Jej prace s\u0105 form\u0105 sztuki uczestnicz\u0105cej, tak\u0105, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce musz\u0119 si\u0119 zatrzyma\u0107 i pomy\u015ble\u0107. To poszerza spektrum mojego my\u015blenia o tym, jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 partycypacja w dziewczy\u0144skim \u015bwiecie.\u201d<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Anny Pichury, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

P<\/strong>ichura<\/p>\n

Z polecenia Pameli Bo\u017cek wracam do pracowni, w kt\u00f3rej ju\u017c by\u0142am: w du\u017cym pomieszczeniu na drugim pi\u0119trze budynku Telosu stacjonuje zar\u00f3wno Magdalena Lazar, Michalina Bigaj, jak i moja dzisiejsza rozm\u00f3wczyni \u2013 Anna Pichura. Cho\u0107 tworzy raczej filmy i projekty zaanga\u017cowane spo\u0142ecznie, a jej praktyka cz\u0119sto zawiera element wsp\u00f3\u0142pracy z r\u00f3\u017cnymi podmiotami, pracownia jest jej niezb\u0119dna; pozwala oddzieli\u0107 czas pracy od sfery wypoczynku i \u017cycia domowego. W domu czyta i szuka fragment\u00f3w literatury przydatnych w pracy artystycznej, w pracowni \u2013 montuje filmy, przygotowuje elementy niezb\u0119dne do przeprowadzenia czy prezentacji projekt\u00f3w, sprawdza dokumentacje na coraz pe\u0142niejszym dysku twardym.<\/p>\n

\u201eZa ka\u017cdym razem, kiedy opowiadam komu\u015b o swojej pracy tw\u00f3rczej, opowiadam siebie troch\u0119 inaczej. Gdzie indziej ustawiam akcenty, co innego podkre\u015blam. Wynika to po cz\u0119\u015bci z tego, czego si\u0119 ode mnie oczekuje i wymaga, po cz\u0119\u015bci jest sk\u0142adow\u0105 \u015bwiadomego budowania narracji wok\u00f3\u0142 moich dzia\u0142a\u0144\u201d \u2013 m\u00f3wi Anna. To jednak nie wyznanie przewin, tylko opowie\u015b\u0107 o podstawach jej pracy doktorskiej, po\u015bwi\u0119conej po\u0142\u0105czeniom mi\u0119dzy fikcj\u0105 a dokumentacj\u0105. Od zawsze lubi\u0142a wypatrywa\u0107 w dokumentach element\u00f3w budowania fabu\u0142y, balansowania na granicy fikcji, sprawdzaj\u0105c na ile fantazji mo\u017ce sobie pozwoli\u0107 dokumentalist(k)a. W\u0142a\u015bnie dlatego, przypatruj\u0105c si\u0119 kilku zrealizowanym przez siebie projektom \u2013 warsztatom i tekstom \u2013 Anna zastanawia si\u0119, w jakim stopniu dokumentuj\u0105c oddaje rzeczywisto\u015b\u0107, a na ile w oparciu o fakty tworzy w\u0142asne opowie\u015bci.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Anny Pichury, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Zanim Anna zdecydowa\u0142a si\u0119 na Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych, przez dwa lata studiowa\u0142a dziennikarstwo, nie poci\u0105ga\u0142o jej jednak ani pisanie o polityce, ani o sporcie, ani nawet o muzyce. Dla tego, czym chcia\u0142a si\u0119 zajmowa\u0107 \u2013 pisaniem o sztuce \u2013 na tamtych studiach brakowa\u0142o wzorc\u00f3w. W\u0142a\u015bnie dlatego zdecydowa\u0142a si\u0119 na edukacj\u0119 artystyczn\u0105 (kierunek wtedy dopiero powsta\u0142, w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142a si\u0119 na nim doczeka\u0107 specjalizacji z krytyki artystycznej): \u017ceby pozna\u0107 artystki i artyst\u00f3w, studiowa\u0107 r\u00f3wnolegle z nimi, zosta\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015brodowiska. Powoli zacz\u0119\u0142a organizowa\u0107 i wsp\u00f3\u0142organizowa\u0107 r\u00f3\u017cne wydarzenia: jednodniowe wystawy w piwnicach, eventy muzyczno-artystyczne. Tu\u017c po zako\u0144czeniu studi\u00f3w zacz\u0119\u0142a te\u017c prowadzi\u0107 warsztaty w r\u00f3\u017cnych instytucjach kultury, coraz bardziej zale\u017ca\u0142o jej na realizowaniu w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w, a nie wpisywaniu si\u0119 w program. Umiej\u0119tno\u015bci zdobyte podczas pracy warsztatowej okaza\u0142y si\u0119 poci\u0105gaj\u0105cym zestawem narz\u0119dzi do wykorzystania w projektach artystycznych. Nie ma dla niej zreszt\u0105 wyra\u017anej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy dzia\u0142aniem artystycznym a prac\u0105 edukatorki czy wyk\u0142adowczyni: czasem granica przebiega g\u0142\u00f3wnie pomi\u0119dzy bud\u017cetami na \u201ewystaw\u0119\u201d a \u201eprogramem wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych\u201d.<\/p>\n

To podej\u015bcie \u015bwietnie obrazuje jej najnowsza praca, Konstytucja dla kosmosu<\/em>, zrealizowana w ramach wystawy Bez\/Granicznie<\/em>, kt\u00f3rej pomys\u0142odawc\u0105 jest Marcin Polak. Praca, kt\u00f3r\u0105 stworzy\u0142a z udzia\u0142em siedemna\u015bciorga uczennic i uczni\u00f3w Szko\u0142y Demokratycznej w \u0141odzi, polega\u0142a na stworzeniu propozycji zasad dla kosmosu: ka\u017cdy z uczestnik\u00f3w ustanawia\u0142 najpierw prawa dla swojej planety, a potem negocjowano, kt\u00f3re z nich powinny zosta\u0107 uznane za uniwersalne. Efektem tych prac jest zar\u00f3wno zbi\u00f3r siedemnastu pojedynczych planet \u2013 map wymy\u015blonych przez dzieci \u015bwiat\u00f3w \u2013 jak i transkrypcja fragment\u00f3w opowie\u015bci o tych \u015bwiatach i obowi\u0105zuj\u0105cych na nich zasadach. Towarzyszy im seria obiekt\u00f3w artystycznych, wykonanych przez Ann\u0119 na podstawie dyskusji i zabaw dzieci. Chocia\u017c zosta\u0142a mi polecona jako artystka partycypacyjna, ucieka od tego s\u0142owa: niekt\u00f3re jej projekty (tak jak opisany powy\u017cej) mieszcz\u0105 si\u0119 w tej definicji, inne jej uciekaj\u0105. Flotsam<\/em>, radykalna, \u017cyciowa gra przygotowana we wsp\u00f3\u0142pracy z Triin Marts, to raczej tekst \u2013 zaproszenie do udzia\u0142u. Nad filmami pracuje sama, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 projekt\u00f3w przygotowuje albo w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy, albo dla konkretnych grup. Co jednak bierze z tego jako dokumentalistka, pozostaje bez w\u0105tpienia kszta\u0142towan\u0105 przez ni\u0105 histori\u0105.<\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce jako osoba \u015bwiadomie podejmuj\u0105ca r\u00f3\u017cne wsp\u00f3\u0142prace, Anna nie ma w\u0105tpliwo\u015bci do kogo mnie wys\u0142a\u0107: \u201eTworzymy zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne rzeczy, nasze drogi artystyczne od czasu studi\u00f3w zupe\u0142nie si\u0119 rozesz\u0142y. Poza tym, po pierwsze, ca\u0142y czas si\u0119 przyja\u017animy, a po drugie \u2013 chcia\u0142abym, \u017ceby wi\u0119cej os\u00f3b mia\u0142o szanse zobaczy\u0107 jego prace.\u201d<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Kai Gliwy, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

G<\/strong>liwa<\/p>\n

Po trzech miesi\u0105cach przek\u0142adania spotkania, wreszcie udaje mi si\u0119 cofn\u0105\u0107 o kilka ogniw w \u0142a\u0144cuchu i odwiedzi\u0107 Kaj\u0119 Gliw\u0119, graficzk\u0119 i projektantk\u0119 publikacji. Dzwoni\u0119 do mieszkania, Kaja wychodzi z dzbankiem herbaty i kierujemy si\u0119 do studia, kt\u00f3re mie\u015bci si\u0119 na tym samym pi\u0119trze w kamienicy. Rozmawiamy o tym, jakie znaczenie ma dla niej osobne miejsce do pracy i ile zale\u017cy od \u201ew\u0142asnego pokoju\u201d.<\/p>\n

Chocia\u017c sko\u0144czy\u0142a studia na Wydziale Grafiki, Kaja Gliwa nie planowa\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 projektowaniem: od zawsze interesowa\u0142a si\u0119 sztuk\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, jej praca dyplomowa powsta\u0142a w Pracowni Fotografii. W procesie, kt\u00f3ry sama nazywa \u017cyciowo-zawodow\u0105 \u017conglerk\u0105, zacz\u0119\u0142a projektowa\u0107 \u2013 najpierw komunikacj\u0119 wizualn\u0105 wystaw, potem ksi\u0105\u017cki (dla BWA w Tarnowie czy CSW Zamek Ujazdowski), i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u015bwietnie si\u0119 w tym czuje. Dzi\u015b najch\u0119tniej skupia si\u0119 na projektowaniu ksi\u0105\u017cek, a najciekawiej pracuje si\u0119 jej z konkretnym artyst\u0105 lub jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105. Potrafi zrobi\u0107 \u201enudny album, kt\u00f3ry wygl\u0105da, jakby go posk\u0142ada\u0142 technik introligator\u201d (takie zam\u00f3wienie dosta\u0142a i zrealizowa\u0142a), zaprojektowa\u0107 faluj\u0105c\u0105 ok\u0142adk\u0119, posk\u0142ada\u0107 reader<\/em> do wystawy, kt\u00f3ry mo\u017cna ca\u0142kowicie roz\u0142o\u017cy\u0107 do wygodnej lektury. Proces projektowania ksi\u0105\u017cki jest dla niej zawsze spotkaniem z konkretn\u0105 osob\u0105 i z jej rozumieniem w\u0142asnego procesu artystycznego.<\/p>\n

Kaja, chocia\u017c nie lubi definiowa\u0107 swojej praktyki, u\u017cywa w pewnym momencie s\u0142owa \u201eakuszerka\u201d: projektowanie to pomoc w czyim\u015b procesie tw\u00f3rczym, rozk\u0142adanie materaca do mi\u0119kkiego l\u0105dowania. Projektowanie przypomina kolektywn\u0105 prac\u0119 artystyczn\u0105, tak\u0105 jak ta, kt\u00f3r\u0105 zajmowa\u0142a si\u0119 w ramach New Romana. Efekt jest wsp\u00f3lny \u2013 decyzja o tym, czy zamiast czarnego u\u017cy\u0107 bardzo zgaszonego szaroniebieskiego Pantone\u2019u, ma znaczenie dla ostatecznego kszta\u0142tu ksi\u0105\u017cki; decyzje o papierze, szyciu, sk\u0142adzie, wp\u0142ywaj\u0105 na do\u015bwiadczenie czytelnika. A jednocze\u015bnie (co wida\u0107 cho\u0107by po r\u00f3\u017cnorodno\u015bci estetyk, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142uguje) Kaja jest otwarta na r\u00f3\u017cne pomys\u0142y, r\u00f3\u017cne kierunki poszukiwa\u0144.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Kai Gliwy, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Taka sk\u0142onno\u015b\u0107 do pod\u0105\u017cania za odmiennymi tropami cechowa\u0142a te\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 New Romana, kolektywu artystycznego, kt\u00f3ry intensywnie dzia\u0142a\u0142 mi\u0119dzy 2008 a 2014 rokiem. Pod szyldem New Roman, cz\u0142onkowie kolektywu prowadzili galeri\u0119\/\u015bwietlic\u0119, gdzie kuratorowali wystawy swoje i zaproszonych go\u015bci, pokazywali w\u0142asne prace, pracowali \u2013 nad remontem i przekszta\u0142caniem przestrzeni przy ul. Krasi\u0144skiego, i nad wykszta\u0142ceniem wizualnego j\u0119zyka. Do kolektywu od pocz\u0105tku nale\u017celi Kaja Gliwa, Miko\u0142aj Moskal, Damian Nowak i Pawe\u0142 Olszczy\u0144ski, potem wycofa\u0142 si\u0119 Pawe\u0142, a do\u0142\u0105czyli Wojciech Orlik i Jagna Lewandowska. Od pocz\u0105tku starali si\u0119 zamiast tekst\u00f3w tworzy\u0107 komunikaty wizualne, porozumiewa\u0107 z gronem odbiorc\u00f3w raczej przy pomocy tumblra ni\u017c opis\u00f3w.<\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce New Roman zajmowa\u0142 si\u0119 (before it was cool<\/em>) \u201erzemie\u015blniczym dziedzictwem\u201d: w galerii pokazywali frota\u017c mozaiki z Korony \u2013 piropiktury Husarskich\u2013 pracowicie tworzyli w MSN-ie z\u0142oty okr\u0105g z przyczepianych szpileczkami fr\u0119dzli folii, Tarn\u00f3w zwiedzali po \u015bladach Boles\u0142awa Ksi\u0105\u017cka, a skut\u0105 mozaik\u0119 jego domniemanego autorstwa przewie\u017ali do Warszawy. To nie by\u0142o jednak wykalkulowane przedsi\u0119wzi\u0119cie, nikt nie postanowi\u0142, \u017ce \u201eod dzi\u015b problematyzujemy wp\u0142yw dziedzictwa wizualnego Polski Ludowej na sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105\u201d. Kolektywne dzia\u0142ania bywa\u0142y raczej spontaniczne, ewoluowa\u0142y w trakcie dzia\u0142ania: przystawiali drabin\u0119 do elewacji i zaczynali frota\u017c mozaiki z Korony. Zaproszeni przez nich projektanci wymy\u015blili, \u017ce chc\u0105 zbudowa\u0107 domek na drzewie. 3-metrowe drzewo znajdowa\u0142o si\u0119 w galerii. Kaja m\u00f3wi, \u017ce ma wra\u017cenie, \u017ce pod\u0142og\u0119 w galerii przemalowywali w pewnym momencie co wystaw\u0119, zgodnie z zapotrzebowaniem. Chocia\u017c przestrze\u0144 New Romana zamkn\u0119\u0142a si\u0119 wystaw\u0105 Pojutrze<\/em>, kolektyw formalnie nigdy si\u0119 nie rozwi\u0105za\u0142. By\u0107 mo\u017ce pozostaje tylko w zawieszeniu?<\/p>\n

Podobnie zreszt\u0105 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Kai: chocia\u017c bez przerwy projektuje dla kultury (w \u015brodowisku kr\u0105\u017cy anegdota o plikach oddawanych do drukarni kilka godzin przed porodem), ma wra\u017cenie, \u017ce nie pad\u0142o jeszcze ostatnie s\u0142owo, je\u015bli chodzi o jej w\u0142asn\u0105 praktyk\u0119.<\/p>\n

Zgodnie z logik\u0105 tego cyklu, prosto ze studia Kai powinnam wr\u00f3ci\u0107 do pracowni Magdy Lazar. Za nadrz\u0119dn\u0105 zasad\u0119 uznaj\u0119 jednak reakcje i sprz\u0119\u017cenia, wi\u0119c ze studia Kai przechodz\u0119 do kolejnego pokoju, czyli do pracowni Miko\u0142aja Moskala.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Miko\u0142aja Moskala, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

M<\/strong>oskal<\/p>\n

Studio Kai Gliwy to w\u0142a\u015bciwie gabinet \u2013 du\u017ce biurko, wygodne fotele, p\u00f3\u0142ka z ksi\u0105\u017ckami. U Miko\u0142aja, chocia\u017c jeste\u015bmy zaledwie pok\u00f3j dalej, jest zupe\u0142nie inaczej. Trzy du\u017ce sto\u0142y, na sto\u0142ach roz\u0142o\u017cony papier, na papierze prace (chocia\u017c prace te\u017c na papierze), na \u015bcianach wisz\u0105 szybkie szkice, zdj\u0119cia, wydruk alfabetu zapisanego szwabach\u0105. Osobny, mniejszy stolik, zajmuj\u0105 farby i p\u0119dzle; jeszcze jeden: niewielkie lapidarium. W przedpokoju wyrasta spora gipsowa rze\u017aba, tr\u00f3jwymiarowa wersja obraz\u00f3w Miko\u0142aja \u2013 papierowe rze\u017aby w og\u00f3le stoj\u0105 tu w r\u00f3\u017cnych nieoczekiwanych miejscach.<\/p>\n

Miko\u0142aj sko\u0144czy\u0142 studia (pracowni\u0119 rysunku Joanny Kaiser) na Wydziale Grafiki. Dzi\u015b jednak jest mu zdecydowanie bli\u017cej do malarstwa, chocia\u017c pracuje na papierze, i ten papier stwarza czasem problemy przy kategoryzowaniu jego prac. Zaskakuj\u0105ca mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 jego konsekwencja: od dziesi\u0119ciu lat nie zmieni\u0142 techniki, w kt\u00f3rej pracuje \u2013 wybiera tylko tempery Talensa o naturalnych sk\u0142adach, kt\u00f3rymi maluje na papierze. Czasem do papierowych prac do\u0142\u0105cza kolejne warstwy papieru, tworz\u0105c kola\u017ce \u2013 chocia\u017c na pierwszy rzut oka nie zawsze wida\u0107, \u017ce stosuje r\u00f3\u017cne warstwy. Nie ucieka od koloru, ale najcz\u0119\u015bciej d\u0105\u017cy ku szaro\u015bciom i czerniom, jeden z jego cykli nazywa si\u0119 nawet Cool Grey Meets Neutral Black<\/em> (ch\u0142odny szary i neutralny czarny to nazwy kolor\u00f3w farb Talensa). Wyb\u00f3r jest, oczywi\u015bcie, nieprzypadkowy: Miko\u0142aj decyduje si\u0119 na papier, podatny na zniszczenia i warunki atmosferyczne. Papier niesie te\u017c r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci \u2013 linia, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 wycinaj\u0105c go no\u017cyczkami jest nie do powt\u00f3rzenia w \u017cadnej innej technice. Papier to testowanie pomys\u0142\u00f3w, powtarzanie, \u0142atwo\u015b\u0107 zaczynania od nowa.<\/p>\n

\"Pracownia<\/a>
Pracownia Miko\u0142aja Moskala, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n

Cho\u0107 Miko\u0142aj g\u0142\u00f3wnie maluje, wyj\u015bcie w trzeci wymiar by\u0142o dla niego ca\u0142kiem naturalne. Mo\u017ce dlatego, \u017ce niezale\u017cnie od tego czy wykorzystuje w swoich pracach dodatkow\u0105, kola\u017cow\u0105 warstw\u0119, zajmuje go kwestia przestrzeni. Na jego abstrakcyjnych obrazach mo\u017cna zazwyczaj wy\u0142oni\u0107 kszta\u0142ty \u201epierwszoplanowe\u201d i te, kt\u00f3re tworz\u0105 t\u0142o. Papierowe rze\u017aby to troch\u0119 modele do prac, kt\u00f3re mog\u0142yby powsta\u0107 (takie jak gipsowa forma w przedpokoju), ale i pe\u0142noprawne formy. Tak\u017ce maluj\u0105c, Miko\u0142aj si\u0119ga po r\u00f3\u017cne formaty, powtarzaj\u0105c w\u0105tek czy przewodni\u0105 figur\u0119: nie znaczy to jednak, \u017ce mniejsze prace s\u0105 szkicami do wi\u0119kszych. Plamy barwne morfuj\u0105, przenosz\u0105 si\u0119 na kolejne dzie\u0142a w cyklu, prace powstaj\u0105 seriami.<\/p>\n

Wa\u017cnym elementem pracy Miko\u0142aja jest te\u017c muzyka \u2013 od trapowego zespo\u0142u Bones po muzyk\u0119 klasyczn\u0105 \u2013 to, czego s\u0142ucha maluj\u0105c, odbija si\u0119 na papierze. Kiedy powstawa\u0142a zesz\u0142oroczna wystawa Bones<\/em> pokazywana w rumu\u0144skiej galerii Sabot, s\u0142ucha\u0142 w\u0142a\u015bnie trap\u00f3w, ale na tytu\u0142 zdecydowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce ze wzgl\u0119du na jego dwuznaczno\u015b\u0107 (mo\u017cna czyta\u0107 go tak\u017ce dos\u0142ownie, jako odniesienie do ko\u015bci i ich struktury). Ten muzyczny element pojawia\u0142 si\u0119 te\u017c w dzia\u0142aniach New Romana, kolektywu, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 artysta, a z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142pracowali mi\u0119dzy innymi z festiwalem Unsound.<\/p>\n

Kiedy rozmawiamy o New Romanie, wraca temat trudno\u015bci klasyfikacji ich dzia\u0142ania: kolektywu artystycznego, \u015bwietlicy, galerii, miejsca spotka\u0144 z innymi artystami. W swojej praktyce Miko\u0142aj stosuje si\u0119 do pewnych regu\u0142 \u2013 chocia\u017c dzieje si\u0119 to naturalnie, nie ze wzgl\u0119du na \u015bci\u015ble egzekwowane za\u0142o\u017cenia. W ramach New Romana, gdzie nikt nie podpisywa\u0142 prac, powstawa\u0142y rzeczy, kt\u00f3rych niekoniecznie podj\u0105\u0142by si\u0119 sam: tu frota\u017c mozaiki, tam mural sprejami na wystawie Pojutrze<\/em>. Otwarty proces, kt\u00f3rego efekty trudno przewidzie\u0107, rodzaj zabawy w kolejne przedsi\u0119wzi\u0119cia, mia\u0142 inny charakter ni\u017c indywidualna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w. Celowo nieokre\u015blone zadania kolektywu i prowadzonej przez nich przestrzeni dawa\u0142y uczestnikom wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci \u2013 dla Miko\u0142aja dzia\u0142alno\u015b\u0107 w New Romanie by\u0142a przestrzeni\u0105 \u0107wiczenia r\u00f3\u017cnych pomys\u0142\u00f3w na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i styl.<\/p>\n

Poniewa\u017c pracowni\u0119 Miko\u0142aja odwiedzi\u0142am pod wp\u0142ywem impulsu, nie prosz\u0119 o polecenie mi kolejnego artysty. Tu\u017c przed ostatnim odcinkiem nie chc\u0119 otwiera\u0107 trzeciego, odr\u0119bnego \u0142a\u0144cucha.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tekst jest czwart\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 cyklu Alfabet reakcyjny, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 tradycyjnie, od A i B, czyli Marty Antoniak i Tomka Barana \u2013 dw\u00f3jki artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy dziel\u0105 pracowni\u0119. Ka\u017cde z nich opowiedzia\u0142o mi o swojej pracy artystycznej, ka\u017cde te\u017c mia\u0142o za zadanie wskaza\u0107 mi jednego (dowolnie wybranego) tw\u00f3rc\u0119 lub tw\u00f3rczyni\u0119 z Krakowa, z kt\u00f3rymi ich zdaniem powinnam si\u0119 spotka\u0107; interesowa\u0142y mnie te\u017c uzasadnienia ich wybor\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":852,"featured_media":47408,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7183,7185,7186,7019,2951,7184],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[7018],"yoast_head":"\nKrak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny. W pi\u0105tym odcinku odwiedzamy Pamel\u0119 Bo\u017cek, Ann\u0119 Pichur\u0119, Kaj\u0119 Gliw\u0119 i Miko\u0142aja Moskala.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kaja-gliwa-fot-sonia-milewska-3-2018-12-21-001-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kaja-gliwa-fot-sonia-milewska-3-2018-12-21-001-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1714,\"caption\":\"Pracownia Kai Gliwy, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5\",\"name\":\"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-12-21T12:53:37+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:42:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e7ac48c74e5bfe23f1d34426dbb3c5ff\"},\"description\":\"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny. W pi\u0105tym odcinku odwiedzamy Pamel\u0119 Bo\u017cek, Ann\u0119 Pichur\u0119, Kaj\u0119 Gliw\u0119 i Miko\u0142aja Moskala.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e7ac48c74e5bfe23f1d34426dbb3c5ff\",\"name\":\"Martyna Nowicka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mnowicka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5","description":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny. W pi\u0105tym odcinku odwiedzamy Pamel\u0119 Bo\u017cek, Ann\u0119 Pichur\u0119, Kaj\u0119 Gliw\u0119 i Miko\u0142aja Moskala.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kaja-gliwa-fot-sonia-milewska-3-2018-12-21-001-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/kaja-gliwa-fot-sonia-milewska-3-2018-12-21-001-scaled.jpg","width":2560,"height":1714,"caption":"Pracownia Kai Gliwy, fot. Sonia Milewska (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki zdj\u0119cia)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5","name":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#primaryimage"},"datePublished":"2018-12-21T12:53:37+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:42:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e7ac48c74e5bfe23f1d34426dbb3c5ff"},"description":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny. W pi\u0105tym odcinku odwiedzamy Pamel\u0119 Bo\u017cek, Ann\u0119 Pichur\u0119, Kaj\u0119 Gliw\u0119 i Miko\u0142aja Moskala.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/martyna-nowicka-krakow-alfabet-reakcyjny-5#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Krak\u00f3w: alfabet reakcyjny #5"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e7ac48c74e5bfe23f1d34426dbb3c5ff","name":"Martyna Nowicka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mnowicka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47405"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/852"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47405"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47405\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47405"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=47405"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=47405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}