{"id":47446,"date":"2018-12-31T15:36:23","date_gmt":"2018-12-31T14:36:23","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=47446"},"modified":"2020-09-01T13:42:41","modified_gmt":"2020-09-01T12:42:41","slug":"bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy","title":{"rendered":"Ostatni z wielkich chodziarzy"},"content":{"rendered":"

Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami. Prekursorem nonkonformistycznego, niemal ostentacyjnie kontestacyjnego chodzenia po Anglii by\u0142 pochodz\u0105cy z krainy jezior romantyczny poeta William Wordsworth, kt\u00f3ry w czasach gdy ludzie jego proweniencji (chocia\u017c ojciec, skromny adwokat i pe\u0142nomocnik ekscentrycznego arystokraty, zmar\u0142, gdy poeta mia\u0142 trzyna\u015bcie lat) je\u017adzili drynd\u0105 czy bryczk\u0105 nie tylko do golibrody, ale i na przechadzki, uczyni\u0142 z chodzenia co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko swoj\u0105 metod\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. Chodzenie dla Wordswortha by\u0142o sposobem bycia, sztuk\u0105 o nieznanych wcze\u015bniej rozmiarach, a wyprawiaj\u0105c si\u0119 pod koniec XVIII wieku z siostr\u0105 Dorothy w czterodniow\u0105 piesz\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 do domku na obrze\u017cach wioski Grasmere, zainicjowa\u0142 now\u0105 epok\u0119 chodzenia. Nazywamy j\u0105 romantyzmem. Rebecca Solnit napisa\u0142a w wydanym niedawno po polsku Zewie w\u0142\u00f3cz\u0119gi<\/em>, \u017ce Wordsworth \u201eur\u00f3s\u0142 do rangi b\u00f3stwa w\u0119drownych szlak\u00f3w\u201d (t\u0142um. Anna Dzierzgowska, S\u0142awomir Kr\u00f3lak); zanim przepoczwarzy\u0142 si\u0119 z fertycznego chodziarza w gnu\u015bnego wiktoria\u0144skiego snoba, przemaszerowa\u0142 175 tysi\u0119cy mil. W jego \u015blady poszed\u0142 Dickens, kt\u00f3ry potrafi\u0142 wsta\u0107 w \u015brodku nocy i uda\u0107 si\u0119 w wielokilometrowy marsz tylko po to, \u017ceby zje\u015b\u0107 smaczne \u015bniadanie na prowincji. Modernistyczny Pary\u017c rzekomo zrodzi\u0142 posta\u0107 fl\u00e2neura, ale cz\u0119\u015bciej ni\u017c na ulicach mo\u017cna go by\u0142o spotka\u0107 w wierszach Baudelaire\u2019a i w powie\u015bciach Eug\u00e8ne\u2019a Sue czy nawet Jamesa Joyce\u2019a. Romantyzm jednak, kt\u00f3rego sk\u0142adow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 by\u0142o wagabundowanie, sko\u0144czy\u0142 si\u0119 nie ze \u015bmierci\u0105 Wordswortha, Mickiewicza, Thoreau czy Shelleya, ale Patricka Leigh Fermora. Ostatniego z wielkich chodziarzy.<\/p>\n

\"\u201eKwartalnik<\/a>
\u201eKwartalnik Herito\u201d, nr 32 \u201eDunaj \u2013 rzeka pami\u0119ci\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Brytyjski pisarz Robert Macfarlane, uznawany za duchowego spadkobierc\u0119 Fermora i autor mi\u0119dzy innymi historii ludzkiej fascynacji g\u00f3rami, napisa\u0142: \u201eKiedy po raz pierwszy przeczyta\u0142em A Time of Gifts<\/em> (Czas dar\u00f3w<\/em>), poczu\u0142em go w nogach. M\u00f3wi\u0142 do moich podeszew. Wsp\u00f3\u0142brzmi z tym, co po niemiecku nazywa si\u0119 Sehnsucht<\/em>: pragnieniem lub t\u0119sknot\u0105 za nieznanym i tajemniczym. Zmusi\u0142o mnie to do wstania i marszu \u2013 aby prze\u017cy\u0107 przygod\u0119\u201d. Nie wiemy dok\u0142adnie, ile kilometr\u00f3w w \u017cyciu przeszed\u0142 urodzony w 1915 roku w Londynie jedyny syn Lewisa Leigh Fermora \u2013 pracuj\u0105cego w Indiach geologa \u2013 oraz Aileen Taaffe Ambler, ale od dziecka by\u0142 predysponowany do tego, aby zosta\u0107 \u201eskrzy\u017cowaniem Indiany Jonesa, Jamesa Browna i Grahama Greene\u2019a\u201d, jak nazwa\u0142 go dziennikarz BBC. Podobnie jak losy Kiplinga wczesny \u017cywot Fermora zwi\u0105zany by\u0142 z brytyjskimi Indiami. O ile jednak noblista urodzi\u0142 si\u0119 w Azji, a do Anglii wyjecha\u0142 w wieku sze\u015bciu lat, o tyle ma\u0142ego Paddy\u2019ego matka i siostra zostawi\u0142y po narodzinach u krewnych i wyjecha\u0142y do ojca. Zobaczy\u0142 je ponownie dopiero po kilku latach i bardzo z\u017cy\u0142 si\u0119 z matk\u0105, kt\u00f3ra oddawa\u0142a si\u0119 tak ekstrawaganckim w\u00f3wczas kobiecym czynno\u015bciom jak pisanie sztuk teatralnych, gra na pianinie i czytanie na g\u0142os. By\u0107 mo\u017ce to ostatnie sprawi\u0142o, \u017ce ma\u0142y Patrick p\u00f3\u017ano nauczy\u0142 si\u0119 czyta\u0107, ale kiedy ju\u017c potrafi\u0142, poch\u0142on\u0105\u0142 dzie\u0142a sir Waltera Scotta przed uko\u0144czeniem dziesi\u0119ciu lat, po czym odda\u0142 si\u0119 demoralizacji koleg\u00f3w. Wyrzucano go niemal z ka\u017cdej szko\u0142y, a ostatecznie przebra\u0142 miar\u0119 w King\u2019s School w Canterbury, gdzie przy\u0142apano go na trzymaniu si\u0119 za r\u0119ce z c\u00f3rk\u0105 sprzedawcy warzyw i wystawiono wilczy bilet, oznajmiaj\u0105c, \u017ce charakteryzuje go \u201eniebezpieczna mieszanka wyrafinowania i lekkomy\u015blno\u015bci\u201d. Jedynym rozwi\u0105zaniem by\u0142o dla rodzic\u00f3w wys\u0142anie go do wojska, ale Patrick, zamiast w kamasze, trafi\u0142 do Londynu, gdzie zapozna\u0142 si\u0119 z demoralizuj\u0105cym \u015bwiatem bohemy: nocnymi klubami, mocnymi drinkami i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 poezj\u0105. Postanowi\u0142 zosta\u0107 pisarzem, a \u017ceby mie\u0107 o czym pisa\u0107, zdecydowa\u0142 si\u0119 na przechadzk\u0119. Z Rotterdamu do Konstantynopola. By\u0142 rok 1933, mi\u0119dzy dwiema wielkimi wojnami pok\u0142ada\u0142 jeszcze romantyczn\u0105 wiar\u0119 w inicjacyjn\u0105 i inspiruj\u0105c\u0105 moc w\u0119dr\u00f3wki, ale te\u017c Europy \u015arodkowej. Zanim przez nast\u0119pne p\u00f3\u0142 wieku zacznie j\u0105 rozje\u017cd\u017ca\u0107 walec historii, zachowa jeszcze tajemnicz\u0105 aur\u0119. R\u00f3wnie tajemniczy pozostanie dla brytyjskiego obie\u017cy\u015bwiata Dunaj, stanowi\u0105cy najpierw azymut, a p\u00f3\u017aniej szlak jego w\u0119dr\u00f3wki. W plecaku mia\u0142 wiersze Horacego i kilka pustych notatnik\u00f3w.<\/p>\n

Zdaniem Solnit ludzko\u015b\u0107 zwraca si\u0119 w stron\u0119 Wordswortha, gdy \u015bledzi histori\u0119 przechadzek z krajobrazem w tle, ale w stron\u0119 niewspominanego przez ni\u0105 Fermora powinna si\u0119 zwraca\u0107 w poszukiwaniu staro\u015bwieckiego globtroterskiego szarmu, pozbawionego jednak imperialnych i wy\u017cszo\u015bciowych nalecia\u0142o\u015bci. Nawet je\u015bli po Rumunii podr\u00f3\u017cowa\u0142 konno, mi\u0119dzy nim a podr\u00f3\u017cuj\u0105cymi i pisz\u0105cymi co prawda p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej, ale aspiruj\u0105cymi do miana obie\u017cy\u015bwiat\u00f3w Robertem Kaplanem czy Karlem\u2011Markusem Gaussem, wsiadaj\u0105cymi do pierwszej taks\u00f3wki po wyj\u015bciu z dworca w Zagrzebiu czy Belgradzie po to, by przejecha\u0107 na drugi koniec placu, jest przepa\u015b\u0107 wi\u0119ksza ni\u017c delta Dunaju. Anna Arno zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce Fermor by\u0142 rzadkim zjawiskiem w\u015br\u00f3d pisarzy, nawet \u00f3wczesnych \u2013 \u201e\u0142\u0105czy\u0142 nadaktywno\u015b\u0107 i kontemplacj\u0119, a historie jak z film\u00f3w przygodowych okrasza\u0142 erudycyjnymi dygresjami\u201d. Jego podr\u00f3\u017c, opisana po latach w trzech tomach A Time of Gifts<\/em>, nie sta\u0142a si\u0119 legendarna ze wzgl\u0119du na przebyte odleg\u0142o\u015bci i przygody. Fermor nie by\u0142 dwudziestowiecznym Odysem ani baronem M\u00fcnchhausenem. Legendarno\u015b\u0107 jego przechadzki wynika z si\u0142y prozy, pe\u0142nej m\u0142odzie\u0144czego entuzjazmu wpadaj\u0105cego niemal w naiwno\u015b\u0107 (zw\u0142aszcza na terenie nazistowskich ju\u017c Niemiec), ale te\u017c erudycji. Lawrence Durell, wielki stylista, twierdzi\u0142 wr\u0119cz, \u017ce styl Paddy\u2019ego jest \u201ewypchany truflami i pe\u0142en pierzastych ozd\u00f3bek\u201d, cho\u0107 mo\u017ce gdyby si\u0119 nie przyja\u017anili, u\u017cy\u0142by s\u0142\u00f3w \u201ed\u0119ty i pretensjonalny\u201d. W przeciwie\u0144stwie jednak do wielu koleg\u00f3w po pi\u00f3rze Fermor nie by\u0142 aparatem na nogach: jego styl chwilami mo\u017ce si\u0119 dzisiejszemu czytelnikowi zdawa\u0107 zbyt kwiecisty, chwilami niemal tak zadziwiaj\u0105co barokowy, \u017ce t\u0142umacz bezradnie rozk\u0142ada r\u0119ce, ale okoliczno\u015bci powstania ksi\u0105\u017cki dobrze to wyja\u015bniaj\u0105.<\/p>\n

A Time of Gifts<\/em> zosta\u0142 wydany przez renomowan\u0105 oficyn\u0119 Johna Murraya w 1977 roku. Autor mia\u0142 wtedy 62 lata i mi\u0119dzy spacerem do Stambu\u0142u a publikacj\u0105 pierwszego tomu by\u0142 kochankiem rumu\u0144skiej ksi\u0119\u017cniczki, wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w szar\u017cy kr\u00f3lewskiej kawalerii w Grecji, zosta\u0142 zrzucony na spadochronie na zaj\u0119t\u0105 przez Niemc\u00f3w Kret\u0119 w celu koordynowania ruchu oporu, sp\u0119dzi\u0142 miesi\u0105ce w odosobnieniu w klasztorach, sta\u0142 si\u0119 najs\u0142awniejszym angielskim hellenofilem od czas\u00f3w Byrona, a w filmie Operacja genera\u0142<\/em> (1957) zagra\u0142 go Dirk Bogarde. Z tej ostatniej historii pozostaje najbardziej znany, tak\u017ce dlatego, \u017ce na jej podstawie przyjaciel Fermora Ian Fleming stworzy\u0142 posta\u0107 archetypowego agenta Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci. Plan wymy\u015blony przez cz\u0142onka Kierownictwa Si\u0142 Specjalnych (SOE) zak\u0142ada\u0142 porwanie bezwzgl\u0119dnego dla Krete\u0144czyk\u00f3w genera\u0142a Friedricha\u2011Wilhelma Mullera i wywiezienie go do Egiptu. Chwil\u0119 po zrzuceniu Fermora na wysp\u0119 jednego genera\u0142a zast\u0119puje drugi, ale akcja jest kontynuowana: samoch\u00f3d z dow\u00f3dc\u0105 zostaje uprowadzony i spokojnie mija 22 punkty kontrolne. Na ka\u017cdym niemieccy \u017co\u0142nierze salutuj\u0105 siedz\u0105cemu z przodu Brytyjczykowi w czapce genera\u0142a Heinricha Kreipego. Gdy na krete\u0144skiej Idzie, g\u00f3rze, na kt\u00f3rej mia\u0142 si\u0119 urodzi\u0107 Zeus, czekali na \u0142\u00f3d\u017a, genera\u0142 zacytowa\u0142 pod nosem pocz\u0105tek ody IX Do Taliarcha<\/em> Horacego: \u201eSp\u00f3jrz, jak wysokim obsypana \u015bniegiem b\u0142yszczy Sorakte\u201d (t\u0142um. Andrzej Lam). Fermor j\u0105 doko\u0144czy\u0142 i wywi\u00f3z\u0142 Kreipego do Egiptu. Nawet Niemcy byli pe\u0142ni uznania dla brawurowej akcji.<\/p>\n

\"\u201eKwartalnik<\/a>
\u201eKwartalnik Herito\u201d, nr 32 \u201eDunaj \u2013 rzeka pami\u0119ci\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Lata p\u00f3\u017aniej podobnie sobie pogrywa\u0142 z Richardem Burtonem, gdy dzieli\u0142 st\u00f3\u0142 z nim i z jego dwukrotn\u0105 \u017con\u0105 Elizabeth Taylor. Burton by\u0142 w nastroju do cytowania Szekspira, ale kiedy przesta\u0142, Paddy powt\u00f3rzy\u0142 cytat i kontynuowa\u0142 recytacj\u0119. W ko\u0144cu Burton odsun\u0105\u0142 krzes\u0142o i powiedzia\u0142: \u201eElizabeth, wychodzimy!\u201d. Ich zrozpaczony gospodarz odprowadzi\u0142 go\u015bci do drzwi, zach\u0119caj\u0105c, by nie zwracali uwagi na Fermora, kt\u00f3ry by\u0142 przecie\u017c bohaterem wojennym. \u201ePieprzeni bohaterowie wojenni!\u201d \u2013 rykn\u0105\u0142 Burton. A przecie\u017c mogliby si\u0119 polubi\u0107: jeden mia\u0142 wci\u0105\u017c w pami\u0119ci przedwojenne Ba\u0142kany, drugi gra\u0142 rol\u0119 marsza\u0142ka Tity w Pi\u0105tej ofensywie, najdro\u017cszym filmie w dziejach jugos\u0142owia\u0144skiej kinematografii. Pisarz mia\u0142 zapewne zbyt wiele klasy, \u017ceby poczu\u0107 si\u0119 dotkni\u0119tym. Z uprowadzonym genera\u0142em Kreipem spotkali si\u0119 po wojnie w greckiej telewizji. W programie nagranym w 1972 roku \u015bciskali si\u0119 i ca\u0142owali niczym odnalezieni po latach roz\u0142\u0105ki bracia.<\/p>\n

Pisanie wspomnie\u0144 z m\u0142odzie\u0144czej wyprawy nie by\u0142o samym tylko \u0107wiczeniem stylistycznym, literack\u0105 wprawk\u0105 opart\u0105 na sentymentalnej pr\u00f3bie przywo\u0142ania \u015bwiata, kt\u00f3ry ju\u017c nie istnia\u0142. Fermor widzia\u0142 w sobie raczej paleontologa rekonstruuj\u0105cego dinozaura z kawa\u0142ka ko\u015bci. Nie ba\u0142 si\u0119 luk i omy\u0142ek, wype\u0142nia\u0142 je pe\u0142nymi gracji zdaniami, a nawet celowo tworzy\u0142 kompozytowe postaci. Drugi tom cyklu ukaza\u0142 si\u0119 w 1986 roku pod tytu\u0142em Between the Woods and the Water<\/em> (Mi\u0119dzy lasami a wod\u0105<\/em>) i obejmowa\u0142 tras\u0119 od mostu Marii Walerii, na kt\u00f3ry pod koniec pierwszego tomu autor wkroczy\u0142 w Wielk\u0105 Sobot\u0119, a\u017c do \u017belaznej Bramy. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nigdy nie dotrzemy z tym przem\u0105drza\u0142ym, przebojowym ch\u0142ystkiem do Stambu\u0142u. Nad trzecim tomem pracowa\u0142 do \u015bmierci, kt\u00f3ra znalaz\u0142a go dopiero w 2011 roku, kiedy mia\u0142 dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t sze\u015b\u0107 lat. Ten okres jego biografka Artemis Cooper nazwa\u0142a \u201eepok\u0105 lodowcow\u0105\u201d: pisarz niegdy\u015b zdolny do generowania wodospad\u00f3w s\u0142\u00f3w wydawa\u0142 si\u0119 nagle zamro\u017cony, zablokowany, niezdolny do wyprodukowania strony tekstu, kt\u00f3rego lektura nie wywo\u0142ywa\u0142aby rozpaczy. W wieku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu trzech lat nauczy\u0142 si\u0119 pisa\u0107 na maszynie. Wcze\u015bniej uprawia\u0142 pisarskie r\u0119kodzie\u0142o, szlachetnie i powoli, na co m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 tylko cz\u0142owiek osiad\u0142y w Grecji, w domu wygl\u0105daj\u0105cym jak ksi\u0105\u017cka (zagra\u0142 on zreszt\u0105 w Przed p\u00f3\u0142noc\u0105<\/em> [2013], romansidle z klas\u0105, te\u017c wie\u0144cz\u0105cym trylogi\u0119, tyle \u017ce filmow\u0105, Richarda Linklatera), i wypalaj\u0105cy do stu papieros\u00f3w dziennie. Ostatecznie trzeci tom ukaza\u0142 si\u0119 w 2013 roku dzi\u0119ki spadkobiercy Fermora Colinowi Thubronowi i wspomnianej biografce, kt\u00f3rzy opracowali pozostawione r\u0119kopisy, korzystaj\u0105c z dokument\u00f3w wcze\u015bniejszych ni\u017c A Time of Gfits<\/em>. Kluczowy by\u0142 jednak odzyskany po latach \u201ezielony pami\u0119tnik\u201d. Zosta\u0142 on zachowany przez przedwojenn\u0105 kochank\u0119 Fermora Balash\u0119 Cantacuz\u00e8ne. Spakowa\u0142a go do ma\u0142ej walizki, kt\u00f3r\u0105 mog\u0142a zabra\u0107 ze sob\u0105, gdy komunistyczni komisarze wyrzucali j\u0105 z domu pod koniec drugiej wojny \u015bwiatowej. W 1965 roku kiedy \u017celazna kurtyna zacz\u0119\u0142a si\u0119 podnosi\u0107, pisarz odwiedzi\u0142 Ba, a ona przekaza\u0142a mu jedyny zachowany oryginalny zapis podr\u00f3\u017cy. Te zapiski, pochodz\u0105ce z czas\u00f3w, kiedy mia\u0142 zaledwie dwadzie\u015bcia lat, stanowi\u0105 ko\u0144cow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki i przenosz\u0105 nas z Konstantynopola na g\u00f3r\u0119 Athos. Recenzenci zwracali jednak uwag\u0119 na r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tomami: w trzecim o swoim \u017cyciu uczuciowym i depresji pisze szczerzej, a uprzedzenia wyra\u017ca mniej pow\u015bci\u0105gliwie: Turcy s\u0105 sadystycznymi \u0142ajdakami, Bu\u0142garzy z\u0142o\u015bliwymi oszustami, a Grecy to jednak bohaterscy i romantyczni wie\u015bniacy. Wida\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017ck\u0119 napisa\u0142 pozbawiony z\u0142udze\u0144 \u015bwiatowiec u kresu \u017cycia, kt\u00f3ry ju\u017c nie zgrywa ch\u0142opca sprzed wojny, oswajaj\u0105cego swoim krokiem i \u017cwaw\u0105 obecno\u015bci\u0105 nieznane krajobrazy.<\/p>\n

D\u0142uga przerwa mi\u0119dzy wydarzeniem a jego opisem ma jeszcze jeden atut: retrospektywna wycieczka pozwala patrze\u0107 z wi\u0119kszego dystansu na siebie, ale te\u017c na histori\u0119 przemierzanych kraj\u00f3w. Po latach Fermor nie tylko \u0142apie si\u0119 na tym, \u017ce \u017ale zapisa\u0142 w \u201ezielonym notesie\u201d nazw\u0119 miejscowo\u015bci (Cvenke), ale r\u00f3wnie\u017c opisuje dalsze losy spotkanych w\u00f3wczas ludzi. W ich dziejach odbija si\u0119 wielka historia Europy \u015arodkowej i kraj\u00f3w naddunajskich, oni staj\u0105 si\u0119 bohaterami jego ksi\u0105\u017cki. O Fritzu Spenglu, synu w\u0142a\u015bcicieli Czerwonego Wo\u0142u w Heidelbergu, gdzie zatrzyma\u0142 si\u0119 zim\u0105 1934 roku, Fermor pisze: \u201eZosta\u0142 zabity w Norwegii (gdzie pierwszy batalion mojego pu\u0142ku by\u0142 mocno zaanga\u017cowany w walki) i pochowany w Trondheim w 1940 roku, sze\u015b\u0107 lat po naszym spotkaniu\u201d. Czytaj\u0105cy Prousta charyzmatyczny baron \u017cydowskiego pochodzenia Philipp Schey de Koromla<\/em>, nazywany pieszczotliwie Pipsem, opu\u015bci\u0142 sw\u00f3j wiejski dom na S\u0142owacji, gdzie autor wspomnie\u0144 wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dza\u0142 w bibliotece, \u201ekiedy wszystko zacz\u0119\u0142o i\u015b\u0107 \u017ale w Austrii i Czechos\u0142owacji\u201d, osiad\u0142 w Asconie nad jeziorem Maggiore, a zmar\u0142 w 1957 roku w Normandii, w domu swojej c\u00f3rki Alix, kt\u00f3ra w\u017ceni\u0142a si\u0119 w rodzin\u0119 Rothschild\u00f3w.<\/p>\n

Czas pobytu Fermora zw\u0142aszcza na W\u0119grzech i w Rumunii by\u0142 tak pe\u0142en barwnych epizod\u00f3w, \u017ce tylko o tym okresie ukaza\u0142a si\u0119 w tym roku ksi\u0105\u017cka Patrick Leigh Fermor: Noble Encounters between Budapest and Transylvania<\/em> (Patrick Leigh Fermor: Szlacheckie spotkania mi\u0119dzy Budapesztem a Transylwani\u0105<\/em>) Michaela O\u2019Sullivana. Dotar\u0142 on nawet do ostatniej z kobiet, kt\u00f3re w 1934 roku spotka\u0142y Fermora w Transylwanii. Rozumie, \u017ce s\u0142abo\u015b\u0107 pisarza do wy\u017cszych sfer, tych wszystkich baron\u00f3w \u015bniadaj\u0105cych w Budapeszcie pod obrazami El Greca, nie wynika z wybuja\u0142ej ambicji i kompleks\u00f3w, ale ze zrozumienia dla czasu i miejsca, w kt\u00f3rych si\u0119 znalaz\u0142, jakby przeczuwaj\u0105c, \u017ce za dziesi\u0119\u0107 lat nic z tego, czego by\u0142 \u015bwiadkiem, nie ocaleje. A Time of Gifts<\/em> to ostatecznie zapis Europy na skraju, pejza\u017c przed wybuchem i obraz zmierzchu bog\u00f3w (u Viscontiego ofiar\u0105 w\u0142asnych b\u0142\u0119d\u00f3w i stylu \u017cycia pada r\u00f3d von Essenbeck\u00f3w, a na kluczow\u0105 posta\u0107, mimo niskiego statusu spo\u0142ecznego, wyrasta Friedrich Bruckmann, grany przez\u2026 Dirka Bogarde\u2019a). W\u0142a\u015bnie dlatego chodzenie Fermora warte jest wi\u0119cej od naszego je\u017cd\u017cenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami. Prekursorem nonkonformistycznego, niemal ostentacyjnie kontestacyjnego chodzenia po Anglii by\u0142 pochodz\u0105cy z krainy jezior romantyczny poeta William Wordsworth, kt\u00f3ry w czasach gdy ludzie jego proweniencji (chocia\u017c ojciec, skromny adwokat i pe\u0142nomocnik ekscentrycznego arystokraty, zmar\u0142, gdy poeta mia\u0142 trzyna\u015bcie lat) je\u017adzili drynd\u0105 czy bryczk\u0105 nie tylko do golibrody, ale i na przechadzki, uczyni\u0142 z chodzenia co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko swoj\u0105 metod\u0119 tw\u00f3rcz\u0105. <\/p>\n","protected":false},"author":874,"featured_media":47451,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7254,7204,7201,7203,7202],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[7200],"yoast_head":"\nBartosz Sadulski. Ostatni z wielkich chodziarzy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Bartosz Sadulski: Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/sadulski-herito-31-12-2018-001-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/sadulski-herito-31-12-2018-001-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1707,\"caption\":\"\u201eKwartalnik Herito\u201d, nr 32 \u201eDunaj \u2013 rzeka pami\u0119ci\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy\",\"name\":\"Bartosz Sadulski. Ostatni z wielkich chodziarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-12-31T14:36:23+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:42:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a07c2b45dab89163efda06557dca5ca3\"},\"description\":\"Bartosz Sadulski: Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ostatni z wielkich chodziarzy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a07c2b45dab89163efda06557dca5ca3\",\"name\":\"Bartosz Sadulski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/bsadulski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bartosz Sadulski. Ostatni z wielkich chodziarzy","description":"Bartosz Sadulski: Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/sadulski-herito-31-12-2018-001-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/sadulski-herito-31-12-2018-001-scaled.jpg","width":2560,"height":1707,"caption":"\u201eKwartalnik Herito\u201d, nr 32 \u201eDunaj \u2013 rzeka pami\u0119ci\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy","name":"Bartosz Sadulski. Ostatni z wielkich chodziarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#primaryimage"},"datePublished":"2018-12-31T14:36:23+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:42:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a07c2b45dab89163efda06557dca5ca3"},"description":"Bartosz Sadulski: Chodzenie mo\u017ce mie\u0107 emancypacyjn\u0105 moc, zw\u0142aszcza w kraju, gdzie grodzenie swoich w\u0142o\u015bci by\u0142o tradycj\u0105 niemal tak siln\u0105 jak polowania i sypianie z kuzynkami.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/bartosz-sadulski-ostatni-z-wielkich-chodziarzy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ostatni z wielkich chodziarzy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a07c2b45dab89163efda06557dca5ca3","name":"Bartosz Sadulski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/bsadulski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/874"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47446"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47446\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47446"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=47446"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=47446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}