{"id":47551,"date":"2018-06-17T10:08:21","date_gmt":"2018-06-17T10:08:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=148"},"modified":"2020-09-01T12:27:56","modified_gmt":"2020-09-01T11:27:56","slug":"uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy","title":{"rendered":"Uwagi o zbieraniu i kolekcjonowaniu rzeczy"},"content":{"rendered":"

1. Praktyki zbierania i kolekcjonowania przynale\u017c\u0105 do tego rodzaju historii, kt\u00f3r\u0105 F. Nietzsche w rozprawie O po\u017cytkach i szkodliwo\u015bci historii dla \u017cycia (1874) okre\u015bli\u0142 mianem historii antykwarycznej<\/strong>. Skupia si\u0119 ona na rzeczach jako pami\u0105tkach przesz\u0142ych ludzi i \u2013 traktuj\u0105c je z pietas, mieszank\u0105 czu\u0142o\u015bci i szacunku \u2013 pragnie je ocali\u0107 przed zniszczeniem.<\/p>\n

2. Znaczenie rzeczy w \u017cyciu cz\u0142owieka jest ogromne i nie powinny nas co do niego zmyli\u0107 smutne filozofie minimalizmu<\/strong>. Przedmioty stabilizuj\u0105 nasze \u017cycie psychiczne, kt\u00f3re ze swej natury jest rozedrgane i zmienne. Obecno\u015b\u0107 rzeczy \u2013 trwa\u0142ych i stawiaj\u0105cych op\u00f3r niszcz\u0105cej sile czasu \u2013 dostarcza nam otuchy. Po drugie, obcowanie z rzeczami dawnymi, wytworzonymi w odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci ukazuje moc cz\u0142owieka jako wytw\u00f3rcy. Po trzecie, obcowanie z pi\u0119knem przedmiot\u00f3w podnosi ludzki nastr\u00f3j, chroni przed depresj\u0105. Po pi\u0105te, obcowanie z rzeczami dostarcza przyjemno\u015bci zmys\u0142owych i intelektualnych. Po sz\u00f3ste, rzeczy ucz\u0105: nios\u0105 warto\u015bci naukowe, historyczne, estetyczne. Po si\u00f3dme, rzeczy zakotwiczaj\u0105 nasze wspomnienia, ogniskuj\u0105 ich sedymentacj\u0119.<\/p>\n

“Przedmioty stabilizuj\u0105 nasze \u017cycie psychiczne, kt\u00f3re ze swej natury jest rozedrgane i zmienne. Obecno\u015b\u0107 rzeczy \u2013 trwa\u0142ych i stawiaj\u0105cych op\u00f3r niszcz\u0105cej sile czasu \u2013 dostarcza nam otuchy.” – Witold Nowak<\/em><\/p><\/blockquote>\n

3. Istnieje powinno\u015b\u0107 ocalania rzeczy dawnych<\/strong>. Rzeczy te wskutek niewiedzy ich posiadaczy i u\u017cytkownik\u00f3w zagro\u017cone s\u0105 zniszczeniem, a stanowi\u0105 dziedzictwo materialne ludzko\u015bci, jej pami\u0105tki i pomniki, monumenta. Do\u015b\u0107 poda\u0107 przyk\u0142ad cennych dawnych mebli, kt\u00f3re zosta\u0142y u\u017cyte na opa\u0142 lub przemalowane. Tymczasem nawet pozbawianie mebli patyny uzna\u0107 nale\u017cy za niew\u0142a\u015bciw\u0105, niszcz\u0105c\u0105 ingerencj\u0119.<\/p>\n

4. Istnieje powinno\u015b\u0107 ocalania rzeczy pi\u0119knych<\/strong>. Nie mia\u0142 bowiem racji Leon Battista Alberti (1404-1472) formu\u0142uj\u0105c tez\u0119, i\u017c pi\u0119kno ma tak\u0105 pot\u0119g\u0119, i\u017c barbarzy\u0144cy ukl\u0119kn\u0105 na jego widok i potraktuj\u0105 z pietyzmem. Rzeczy pi\u0119kne nie obroni\u0105 si\u0119 same, bez kustoszy. Du\u017ca jest tu rola nauczycieli szkolnych i izb pami\u0119ci, kt\u00f3re zawsze tworzyli. Nauczyciel, kt\u00f3ry niczego nie zbiera to sprzeczno\u015b\u0107. Nauczyciel nie tylko sam powinien zbiera\u0107 rzeczy, ale te\u017c uczy\u0107 m\u0142odych ludzi zbierania.<\/p>\n

5. Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie specjalnych cn\u00f3t<\/strong>. Uczy bezinteresowno\u015bci, bo w zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna. Posesywno\u015b\u0107 nie jest najw\u0142a\u015bciwsz\u0105 spo\u015br\u00f3d postaw kolekcjonera. Zbieranie uczy cierpliwo\u015bci, znoszenia trud\u00f3w, a czasem wyrzecze\u0144 (gdy na zakup przedmiotu trzeba co\u015b po\u015bwi\u0119ci\u0107). Zbieranie uczy te\u017c szacunku, np. dla dawnego r\u0119kodzielnictwa i samo budzi szacunek, gdy kieruje si\u0119 na ponadmaterialne i ponadutylitarne warto\u015bci.<\/p>\n

\"antykwariat\"
“Wielk\u0105 rol\u0119 w zbieraniu rzeczy pe\u0142ni\u0105 antykwariusze”. W. Nowak [Zdj\u0119cie: Jelle Van Leest]<\/figcaption><\/figure>6. Wielk\u0105 rol\u0119 w zbieraniu rzeczy pe\u0142ni\u0105 antykwariusze<\/strong>. Brakuje ich dzisiaj wskutek niedostatku rzeczy, przez obcowanie z kt\u00f3rymi mo\u017cna wykszta\u0142ca\u0107 sw\u00f3j estetyczny smak i wiedz\u0119 naukowo-historyczn\u0105.<\/p>\n

7. Godna podkre\u015blenia dla kultury kolekcjonerskiej jest rola gie\u0142d staroci, kt\u00f3re regularnie odbywaj\u0105 si\u0119 w wielu miastach Polski: Bytomiu, Lublinie, Rzeszowie<\/strong>. Raz do roku we wrze\u015bniu w Jeleniej G\u00f3rze odbywa si\u0119 wielki trzydniowy targ staroci gromadz\u0105cy zbieraczy z ca\u0142ej Polski i nie tylko. S\u0142ynne na Europ\u0119 i \u015bwiat s\u0105 coroczne kilkudniowe targi staroci w Lille we Francji, kupuj\u0105 tam najwytrawniejsi zbieracze. Bardzo dobry jest Ecseri Bazar w Budapeszcie, czynny bez przerw.<\/p>\n

8. Od kilku dos\u0142ownie lat mo\u017cemy w Polsce zaobserwowa\u0107 powr\u00f3t zainteresowania niekt\u00f3rymi rodzajami przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do kolekcjonerskiego kanonu<\/strong>. Mam na my\u015bli kilimy i dywany, lekcewa\u017cone przez ca\u0142e dekady wskutek przewagi komercyjnych tendencji minimalistycznych w zachodnim wn\u0119trzarstwie, a tak\u017ce nasilone upodobanie do sterylno\u015bci wn\u0119trz i rzeczy otaczaj\u0105cych cz\u0142owieka.<\/p>\n

9. O\u017cywi\u0142 si\u0119 te\u017c rynek bibliofilskiej ksi\u0105\u017cki<\/strong>. Dawne ksi\u0105\u017cki<\/a> kolekcjonuje si\u0119 nie tylko dla ich warto\u015bci historycznej, ale tak\u017ce dla jako\u015bci edytorskiej. Posiadanie pi\u0119knej biblioteki oznacza bowiem nie tylko posiadanie starannie dobranych tekst\u00f3w, lecz tak\u017ce starannie wybrane ich edycje w pi\u0119knych, bibliofilskich oprawach, kt\u00f3re same w sobie s\u0105 dzie\u0142ami sztuki. Takie ksi\u0105\u017cki wci\u0105\u017c osi\u0105gaj\u0105 na aukcjach wysokie ceny, nierzadko w\u0119druj\u0105 do zbieraczy za granic\u0119.<\/p>\n

\"kolekcja
“Posiadanie pi\u0119knej biblioteki oznacza bowiem nie tylko posiadanie starannie dobranych tekst\u00f3w, lecz tak\u017ce starannie wybrane ich edycje w pi\u0119knych, bibliofilskich oprawach, kt\u00f3re same w sobie s\u0105 dzie\u0142ami sztuki”. – W. Nowak [Zdj\u0119cie: Daniel Alvarez Sanchez Diaz]<\/figcaption><\/figure>10. Obecnie w przestrzeni publicznej Polski i w naszym publicznym dyskursie brakuje postaci, kt\u00f3re rozbudza\u0142yby snobizm na posiadanie rzeczy dawnych i obcowanie z nimi<\/strong>. Tymczasem snobizm taki jest silnie kulturotw\u00f3rczy i potrafi sta\u0107 si\u0119 pierwszym bod\u017acem do gromadzenia warto\u015bciowej kolekcji. Godzi si\u0119 tu poleci\u0107 Podr\u0119cznik zacnego kolekcjonera wed\u0142ug Franciszka Starowieyskiego I. G\u00f3rnickiej-Zdziech (Warszawa 2008). Ksi\u0105\u017cka ta \u2013 stanowi\u0105c zapis swobodnych wypowiedzi artysty i kolekcjonera \u2013 dostarcza znakomitych wskaz\u00f3wek co i jak zbiera\u0107. Starowieyski u\u015bwiadamia, jakie przedmioty maj\u0105 warto\u015b\u0107 i na czym owa warto\u015b\u0107 (historyczna, naukowa, estetyczna, rzemie\u015blnicza, sentymentalna) polega.<\/p>\n

11. Istotnym bod\u017acem dla powrotu praktyk kolekcjonerskich jest rosn\u0105ce zainteresowanie wzornictwem przemys\u0142owym<\/strong>. Pisma, ksi\u0105\u017cki i wystawy po\u015bwi\u0119cone designowi polskiemu i zagranicznemu skupiaj\u0105 uwag\u0119 na jako\u015bciach rzeczy i roli rzeczy w naszym \u017cyciu. Bez dobrych rzeczy przy cz\u0142owieku trudno o dobre \u017cycie. Tandetne przedmioty nie tylko nie budz\u0105 woli \u017cycia i dzia\u0142ania, ale \u2013 notorycznie si\u0119 psuj\u0105c i zawodz\u0105c nas w swej roli narz\u0119dziowej \u2013 zabieraj\u0105 nam cenny czas \u017cycia, musimy je bowiem naprawia\u0107 nak\u0142adem \u015brodk\u00f3w, si\u0142 i czasu w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n

12. Dobre, \u201emocne\u201d jako\u015bciami przedmioty pe\u0142ni\u0105 ogromn\u0105 rol\u0119 we wn\u0119trzarstwie. Tendencje minimalistyczne i na przyk\u0142ad moda na design japonizuj\u0105cy lub skandynawski we wn\u0119trzach nie pozwalaj\u0105 nam docenia\u0107 wielorakiego oddzia\u0142ywania rzeczy na ludzi<\/strong>. Tymczasem tworzenie ubogich przedmiotowo i kolorystycznie map \u017cycia jest w dos\u0142ownym sensie zagro\u017ceniem dla naszego zdrowia psychicznego, obni\u017ca bowiem nastr\u00f3j zamiast go podnosi\u0107. Nie sugeruje te\u017c cel\u00f3w dzia\u0142ania i \u017cycia. Dotyczy to tak\u017ce wn\u0119trz w miejscach pracy i ich map \u017cycia. Przestrzenie te s\u0105 bardzo wa\u017cne, bo ludzie sp\u0119dzaj\u0105 w nich niemal po\u0142ow\u0119 swego dojrza\u0142ego \u017cycia. Postulatem w tym kontek\u015bcie by\u0142by przemy\u015blany wp\u0142yw pa\u0144stwa \u2013 anga\u017cuj\u0105cego artyst\u00f3w i estetyk\u00f3w \u2013 na kreowanie przestrzeni miejsc pracy o wysokich walorach estetycznych.<\/p>\n

\"wn\u0119trzarstwo\"
“Dobre, \u201emocne\u201d jako\u015bciami przedmioty pe\u0142ni\u0105 ogromn\u0105 rol\u0119 we wn\u0119trzarstwie”. – W. Nowak [Zdj\u0119cie: Flaunter Com]<\/figcaption><\/figure>13. Kolekcjonerzy i zbieracze s\u0105 centralnymi postaciami kultury, gromadz\u0105 bowiem przedmioty o najwi\u0119kszym \u0142adunku znaczenia<\/strong>. Rzeczy takie s\u0105 \u2013 u\u017cywaj\u0105c terminu wprowadzonego do literatury kolekcjonerskiej przez K. Pomiana \u2013 semioforami. Kolekcjonerzy gromadz\u0105 te rzeczy, kt\u00f3re w danej kulturze znacz\u0105 najsilniej i najwi\u0119cej, a tym samym wystawiaj\u0105 jej moralne i estetyczne \u015bwiadectwo.<\/p>\n

Witold Nowak
\n<\/span>Zak\u0142ad Kulturoznawstwa Instytutu Historii
\n<\/span>Uniwersytet Rzeszowski<\/span><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie specjalnych cn\u00f3t. Uczy bezinteresowno\u015bci, bo w zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna”.<\/p>\n","protected":false},"author":880,"featured_media":854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[],"yoast_head":"\nMagazyn O.pl<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie cn\u00f3t. Uczy bezinteresowno\u015bci. W zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy\",\"name\":\"Magazyn O.pl\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2018-06-17T10:08:21+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T11:27:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/2f58f691ab5c03c0e6ea82b2e178952c\"},\"description\":\"Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie cn\u00f3t. Uczy bezinteresowno\u015bci. W zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Uwagi o zbieraniu i kolekcjonowaniu rzeczy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/2f58f691ab5c03c0e6ea82b2e178952c\",\"name\":\"Witold Nowak\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/witold-nowak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Magazyn O.pl","description":"Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie cn\u00f3t. Uczy bezinteresowno\u015bci. W zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#primaryimage","url":"","contentUrl":""},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy","name":"Magazyn O.pl","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#primaryimage"},"datePublished":"2018-06-17T10:08:21+00:00","dateModified":"2020-09-01T11:27:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/2f58f691ab5c03c0e6ea82b2e178952c"},"description":"Zbieranie rzeczy sprzyja wyrabianiu w sobie cn\u00f3t. Uczy bezinteresowno\u015bci. W zbieraniu i kolekcjonowaniu mamy do czynienia z bezinteresownym ogl\u0105dem pi\u0119kna.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2018\/uwagi-o-kolekcjonowanie-rzeczy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Uwagi o zbieraniu i kolekcjonowaniu rzeczy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/2f58f691ab5c03c0e6ea82b2e178952c","name":"Witold Nowak","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/witold-nowak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47551"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/880"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47551"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47551\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47551"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=47551"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=47551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}