{"id":5003,"date":"2011-04-20T23:52:26","date_gmt":"2011-04-20T22:52:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=5003"},"modified":"2021-01-13T11:35:51","modified_gmt":"2021-01-13T10:35:51","slug":"jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan","title":{"rendered":"J\u0119zyk architektury"},"content":{"rendered":"<p>Przechadzaj\u0105c si\u0119 na co dzie\u0144 ulicami miasta, wkraczamy w okre\u015blon\u0105 przestrze\u0144 publiczn\u0105, skonstruowan\u0105 z niezliczonej ilo\u015bci budynk\u00f3w. Niekt\u00f3re s\u0105 zniszczone i obskurne, inne schludne i nowoczesne, a kolejne z nich to prawdziwe pomniki historii, kt\u00f3re informuj\u0105 przechodnia o swojej bogatej przesz\u0142o\u015bci. Architektura staje si\u0119 tym samym integralnym, aktywnym elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, o czym stara si\u0119 przekonywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jenny Holzer. Artystka w swoich wielkoformatowych projekcjach, kt\u00f3re mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na r\u00f3\u017cnego rodzaju zabudowaniach, stara si\u0119 za pomoc\u0105 j\u0119zyka diagnozowa\u0107 problemy wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka uwik\u0142anego w tragedie wojny, rozpaczy czy nie przynosz\u0105ce efekt\u00f3w poszukiwania szcz\u0119\u015bcia. Architektoniczne obiekty poprzez dzia\u0142ania Holzer zaczynaj\u0105 zmienia\u0107 sw\u00f3j ontologiczny status, staj\u0105c si\u0119 \u017cywym, publicznym manifestem, b\u0119d\u0105cym aktem sprzeciwu wobec zastanego porz\u0105dku. Pozna\u0144ski przegl\u0105d tw\u00f3rczo\u015bci tej ameryka\u0144skiej artystki w Art Stations, to pierwszy tak du\u017cy pokaz w Polsce, prezentuj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c malarskie obiekty, oscyluj\u0105ce wok\u00f3\u0142 zagadnie\u0144 wojny czy terroryzmu. Koncentruj\u0105 si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie na wydarzeniach z 11 wrze\u015bnia 2001 czy Bliskim Wschodzie. Malarskie odciski d\u0142oni ameryka\u0144skich \u017co\u0142nierzy walcz\u0105cych w Iraku, kt\u00f3rych to\u017csamo\u015b\u0107 zosta\u0142a wymazana przez niezidentyfikowanego cenzora, staj\u0105 si\u0119 bolesnym przyk\u0142adem fa\u0142szowania historii. Artystka wydobywa na \u015bwiat\u0142o dzienne to, co zosta\u0142o g\u0142\u0119boko i celowo ukryte, czego przyk\u0142adem staj\u0105 si\u0119 obrazy prezentuj\u0105ce tajne dokumenty Bia\u0142ego Domu, kt\u00f3re dotycz\u0105 strategii wojennych wobec Iraku. Artystka po raz pierwszy pokazywa\u0142a je w 2007 roku podczas Biennale w Wenecji. Sprawiaj\u0105 one wra\u017cenie bardziej wirtualnej gry, ni\u017c realnie dziej\u0105cych si\u0119 wydarze\u0144.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5011\" aria-describedby=\"caption-attachment-5011\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-008\/\" rel=\"attachment wp-att-5011\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5011\" title=\"Jenny-Holzer-008\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-008-540x358.jpg\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" width=\"540\" height=\"358\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5011\" class=\"wp-caption-text\">Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jednak\u017ce sama wystawa, opr\u00f3cz artystycznego komentarza wobec tragicznych kart historii, staje si\u0119 doskona\u0142ym pretekstem do zastanowienia si\u0119 nad si\u0142\u0105 ra\u017cenia projekcji organizowanych na tle obiekt\u00f3w przestrzeni publicznej, kt\u00f3re ca\u0142kowicie zmieniaj\u0105 perspektyw\u0119 ich rozumienia. Jenny Holzer, specjalistce od literackich i zarazem wstrz\u0105saj\u0105cych monta\u017cy udaje si\u0119 to w stu procentach.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-5003 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-012'><img width=\"400\" height=\"192\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-012.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5015\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5015'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-011'><img width=\"362\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-011.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5014\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5014'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-010'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5013\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5013'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-009'><img width=\"355\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-009.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5012\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5012'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-008'><img width=\"361\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-008.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5011\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5011'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-007'><img width=\"361\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-007.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5010\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5010'>\n\t\t\t\tJenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-004'><img width=\"361\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-004.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eWszelki wypadek\u201d (1972) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5009\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5009'>\n\t\t\t\tJenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eWszelki wypadek\u201d (1972) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-003'><img width=\"358\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-003.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eJacy\u015b ludzie\u201d na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5008\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5008'>\n\t\t\t\tJenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eJacy\u015b ludzie\u201d na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-002'><img width=\"381\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-002.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5007\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5007'>\n\t\t\t\tJenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-001'><img width=\"377\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-001.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5006\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5006'>\n\t\t\t\tJenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><em> Architecture parlante<\/em>, czyli po prostu architektura m\u00f3wi\u0105ca to termin ukuty przez Francuz\u00f3w pod koniec XVIII wieku. &nbsp;Neoklasycy\u015bci, m.in. Claude Nicolas Ledoux czy \u00c9tienne-Louis Boull\u00e9e, stwierdzili, \u017ce styl projektowanego przez architekt\u00f3w budynku powinien by\u0107 dopasowany do jego funkcji. Wok\u00f3\u0142 tego poj\u0119cia naros\u0142y r\u00f3\u017cne legendy i anegdoty. Najpopularniejsza z nich jest o tym, \u017ce najbardziej ortodoksyjni wyznawcy idei <em>architecture parlante<\/em> chcieli budowa\u0107 domy publiczne na wz\u00f3r fallicznych kszta\u0142t\u00f3w<sup>1<\/sup>. Dzi\u0119ki takiemu sposobowi budowania budynk\u00f3w, wsp\u00f3\u0142czesny cz\u0142owiek potrafi bezb\u0142\u0119dnie odgadn\u0105\u0107, z jakim miejscem ma do czynienia spogl\u0105daj\u0105c na dany obiekt. Z pozoru martwe budowle staraj\u0105 si\u0119 tym samym do nas \u201em\u00f3wi\u0107\u201d poprzez swoj\u0105 form\u0119. Wra\u017cenie to zostaje spot\u0119gowane, kiedy do tej mowy architektonicznego cia\u0142a dodamy projekcje. Krzysztof Wodiczko nazywa je publicznym seansem psychoanalitycznym, ujawniaj\u0105cym to, co kryje nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 budowli. A w przypadku Holzer i Wodiczki okazuje si\u0119 kry\u0107 bardzo du\u017co.<\/p>\n<p>Krzysztof Wodiczko swoje pierwsze projekcje realizowa\u0142 od pocz\u0105tku lat 80. ubieg\u0142ego wieku, nieustannie rozliczaj\u0105c si\u0119 z histori\u0105, kt\u00f3ra spycha\u0142a na margines spo\u0142eczny najmniej odporne jednostki. Takie artystyczne realizacje staj\u0105 si\u0119 wed\u0142ug artysty pewn\u0105 form\u0105 terapii, wyzwolenia z traumy, o kt\u00f3rej nie mo\u017cna opowiedzie\u0107 inaczej ni\u017c poprzez obraz. \u201eProjekcja (\u2026) polega na publicznym wyrzuceniu z siebie niebezpiecznie uwewn\u0119trznionej skargi, na wypowiedzeniu tej skargi publicznie i publicznym wyra\u017ceniu niezgody. Taka projekcja ma charakter krytyczny i jest uaktywnieniem procesu przemiany\u201d \u2013 twierdzi Wodiczko. Ta przemiana wi\u0105\u017ce si\u0119 zar\u00f3wno z postrzeganiem, jak i rozumieniem historii uwik\u0142anej w dramatyczn\u0105 niejednoznaczno\u015b\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5010\" aria-describedby=\"caption-attachment-5010\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-007\/\" rel=\"attachment wp-att-5010\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5010\" title=\"Jenny-Holzer-007\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-007-540x358.jpg\" alt=\"Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko\" width=\"540\" height=\"358\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5010\" class=\"wp-caption-text\">Jenny Holzer \u201eFor Poznan\u201d, 2011, Projekcja \u015bwietlna \u2013 wiersz Wis\u0142awy Szymborskiej, pt.: \u201eTerrorysta, on patrzy\u201d (1976) na fasadzie ratusza w Poznaniu, fot. Bartek Bu\u015bko<\/figcaption><\/figure>\n<p>Artysta swoje pierwsze prace realizowa\u0142 w Toronto, eksperymentuj\u0105c z przestrzeniami metra czy \u015bcianami budynk\u00f3w. Z czasem zacz\u0105\u0142 wybiera\u0107 najbardziej czu\u0142e miejsca przestrzeni miejskich. Za prze\u0142omow\u0105 uznaje si\u0119 projekcj\u0119 na S\u0105dzie Federalnym w Londynie, podczas kt\u00f3rej rzutowane by\u0142y d\u0142onie na zaci\u015bni\u0119tych metalowych pr\u0119tach<sup>2<\/sup>. Motyw d\u0142oni to najcz\u0119\u015bciej powracaj\u0105cy element w projekcjach artysty. R\u0119ce w r\u00f3\u017cnych tradycjach kulturowych symbolizuj\u0105 aktywno\u015b\u0107 i wiedz\u0119, los cz\u0142owieka zamkni\u0119tego w d\u0142oniach Boga lub przeznaczenia. Oznaczaj\u0105 tak\u017ce przyjacielsk\u0105 otwarto\u015b\u0107, wybaczenie, szczero\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 lub wr\u0119cz przeciwnie, wrogo\u015b\u0107, niedost\u0119pno\u015b\u0107, agresj\u0119. D\u0142o\u0144mi mo\u017cna podpisa\u0107 kar\u0119 \u015bmierci, nacisn\u0105\u0107 spust lub wymierzy\u0107 gwa\u0142towny cios. To w\u0142a\u015bnie one potrafi\u0105 okre\u015bli\u0107 wprost nasze intencje. Podczas manhatta\u0144skiej projekcji na budynku AT&amp;T w 1984 roku artysta wykorzysta\u0142 wizerunek gigantycznej otwartej d\u0142oni Ronalda Reagana w \u201ege\u015bcie zaprzysi\u0119\u017cenia do serca budowli\u201d<sup>3<\/sup>. Ta artystyczna realizacja mia\u0142a wymiar szczeg\u00f3lny \u2013 Reagan zawiera niepisan\u0105 umow\u0119 o lojalno\u015bci wobec manhatta\u0144skiej finansjery<sup>4<\/sup>. Ca\u0142a projekcja w dotkliwy spos\u00f3b uzewn\u0119trznia\u0142a uk\u0142ady i uk\u0142adziki na najwy\u017cszych szczeblach w\u0142adzy. To, co nie\u015bwiadome, to, co stara\u0142 si\u0119 \u201eukrywa\u0107\u201d architektoniczny obiekt zosta\u0142o bezlito\u015bnie obna\u017cone. Dwa lata p\u00f3\u017aniej artysta odda\u0142 g\u0142os bezdomnym w Bostonie na Civil War Memorial wy\u015bwietlaj\u0105c ich twarze na fotografiach, a na \u015bcianach budynku Allegheny County Memorial Hall w Pittsburghu, kt\u00f3ry jest zar\u00f3wno miejscem koncert\u00f3w, jak i skarbcem pami\u0105tek militarnych, stworzy\u0142 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wersj\u0119 <em>danse macabre<\/em> \u2013 trupia r\u0119ka zacz\u0119\u0142a na oczach widz\u00f3w gra\u0107 na fortepianie<sup>5<\/sup>. Bardzo wa\u017cn\u0105 realizacj\u0105 artystyczn\u0105 Wodiczki by\u0142a projekcja na krakowskiej Wie\u017cy Ratuszowej w 1996 roku. Artysta dopuszcza do g\u0142osu homoseksualist\u00f3w, narkoman\u00f3w czy chorych na AIDS. \u201eW tej pracy uda\u0142o mi si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 do\u015bwiadczenia moich wcze\u015bniejszych monumentalnych projekcji publicznych(\u2026). Projekcja krakowska zwraca\u0142a si\u0119 w stron\u0119 ludzi, kt\u00f3rzy pozostawieni s\u0105 na marginesie i pozbawieni s\u0105 g\u0142osu \u2013 stwierdza artysta<sup>6<\/sup>. W p\u00f3\u017aniejszych pracach mow\u0119 tak\u017ce odzyskuj\u0105 ofiary przemocy domowej czy wykorzystywania seksualnego. Dob\u00f3r obiekt\u00f3w, na kt\u00f3rych odbywaj\u0105 si\u0119 projekcje nigdy nie jest przypadkowy. Artysta cz\u0119sto nawi\u0105zuje do s\u0142\u00f3w Roberta Musila, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce \u201enic na \u015bwiecie nie jest bardziej niewidzialne, ni\u017c monumenty\u201d<sup>7<\/sup>. Wodiczko wykorzystuj\u0105c mi\u0119dzy innymi pomniki kultury na miejsce swoich dzia\u0142a\u0144, przemienia je w \u017cywe obiekty, kt\u00f3re snuj\u0105 osobiste narracje wykluczonych i napi\u0119tnowanych. Owe musilowskie monumenty przestaj\u0105 by\u0107 w ten spos\u00f3b niezauwa\u017calne.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5013\" aria-describedby=\"caption-attachment-5013\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\/jenny-holzer-010\/\" rel=\"attachment wp-att-5013\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5013\" title=\"Jenny-Holzer-010\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010-540x338.jpg\" alt=\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\" width=\"540\" height=\"338\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5013\" class=\"wp-caption-text\">Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne, Pozna\u0144 2011<\/figcaption><\/figure>\n<p>Podobnie dzieje si\u0119 w przypadku dzia\u0142a\u0144 Jenny Holzer, kt\u00f3ra tak jak Wodiczko transmutuje niczym wsp\u00f3\u0142czesny alchemik publiczn\u0105 przestrze\u0144. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jej realizacji jest tekst \u2013 tekst, kt\u00f3ry ma wstrz\u0105sa\u0107 i przywraca\u0107 do w\u0142a\u015bciwego porz\u0105dku. Artystka pragnie pokazywa\u0107, nie opowiada\u0107. Kr\u00f3tkie sentencje, kt\u00f3re powstaj\u0105 na przyk\u0142ad na kamiennych \u0142awach przybieraj\u0105 filozoficzny charakter. Ulotne, biegaj\u0105ce elektroniczne napisy, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 i znikaj\u0105 r\u00f3wnie szybko jak si\u0119 ukaza\u0142y, pog\u0142\u0119biaj\u0105 to wra\u017cenie. Zafascynowany widz schyla si\u0119, w\u0119szy, poszukuje kolejnych cytat\u00f3w na \u0142awkach, niczym cennego skarbu, kt\u00f3ry zosta\u0142 ukryty pod stert\u0105 kolorowych billboard\u00f3w. \u015awietlne sentencje \u201e\u015amier\u0107 powinna by\u0107 tak prosta jak u\u0142amanie ga\u0142\u0105zki\u201d czy \u201eSpok\u00f3j jest bardziej tw\u00f3rczy, ni\u017c niepok\u00f3j\u201d to b\u0142yskotliwy wyraz sprzeciwu wobec szale\u0144stwa kultury zachodniej, borykaj\u0105cej si\u0119 z \u201ebulimicznym modelem zachowania\u201d polegaj\u0105cym na ci\u0105g\u0142ym zaspokajaniu potrzeb, nawet tych urojonych, kt\u00f3re daj\u0105 tylko kr\u00f3tkotrwa\u0142a satysfakcj\u0119. Po chwili poszukuje si\u0119 kolejnych wra\u017ce\u0144, kt\u00f3re nie daj\u0105 ukojenia, co powoduje jeszcze wi\u0119ksz\u0105 frustracj\u0119 i niezadowolenie.<\/p>\n<p>Holzer przejmuje si\u0119 tak\u017ce losami imigrant\u00f3w, os\u00f3b dyskryminowanych czy nadmiernym kosmopolityzmem. Tymi problemami zaj\u0119\u0142a si\u0119 w cyklu \u201eTruizmy\u201d i \u201eTekstach o przetrwaniu\u201d. By\u0142y to wspomniane wcze\u015bniej projekcje realizowane na kamiennych \u0142awach. Holzer wciela si\u0119 w badaczk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, wybieraj\u0105c takie teksty, kt\u00f3re mog\u0105 przyku\u0107 uwag\u0119 widza. Tak si\u0119 dzia\u0142o podczas projekcji w San Diego w 2007 roku. W newralgicznych miejscach, w ciemno\u015bci pojawia\u0142y si\u0119 wielkoformatowe napisy \u201eOddycham\u201d czy \u201eCzuj\u0119 ci\u0119\u201d, kt\u00f3re mimowolnie sk\u0142ania\u0142y do autorefleksji, chwilowego zatrzymania si\u0119, zastanowienia i wyciszenia. W przypadku pozna\u0144skiej projekcji artystka wzi\u0119\u0142a na warsztat wiersze Wis\u0142awy Szymborskiej. \u201eSzymborska pisze o wielu sprawach, kt\u00f3re s\u0105 dla mnie interesuj\u0105ce. Napisa\u0142a wiersz o torturach, inny o uchod\u017acach. Jest te\u017c jeden o terrory\u015bcie. O tych kwestiach my\u015bl\u0105 obecnie ludzie. Pisze o pisaniu. Pisze o poczuciu winy. Jest te\u017c wiersz o rozstaniu, kt\u00f3ry podoba mi si\u0119 na ko\u0144cu (filmu) dlatego, \u017ce przedstawia je jako \u0142agodne uwolnienie.&nbsp; Szymborskiej udaje si\u0119 wyrazi\u0107 wszystko to, co najwa\u017cniejsze i s\u0105dz\u0119, \u017ce dobrze jest to w\u0142a\u015bnie oferowa\u0107 innym. Tutaj to, co najistotniejsze, opisane przez znamienit\u0105 poetk\u0119, przep\u0142ywa wok\u00f3\u0142 nas i w nas samych\u201c \u2013 czytamy wypowied\u017a artystki w informacjach prasowych wystawy. Realizacja ta staje si\u0119 zbiorow\u0105 lektur\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna interpretowa\u0107 na nowo. Pozna\u0144ski Ratusz czy Stary Browar, na kt\u00f3re projektowane by\u0142y napisy przesta\u0142y by\u0107 tylko architektoniczn\u0105 struktur\u0105 \u2013 sta\u0142y si\u0119 wielk\u0105 stron\u0105 ksi\u0119gi, kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142 przeczyta\u0107 ka\u017cdy. Powoli p\u0142yn\u0105cy tekst sta\u0142 si\u0119 bardziej sugestywny i wstrz\u0105saj\u0105cy, ni\u017c medialne obrazy, na kt\u00f3re cz\u0142owiek przestaje reagowa\u0107 w wyniku ich zwyk\u0142ej powtarzalno\u015bci. Polskie projekcje Holzer niew\u0105tpliwie pozostawi\u0105 \u015blad, kt\u00f3ry po lacanowsku oplata my\u015bl, nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 i pami\u0119\u0107, spychaj\u0105c <em>psyche <\/em>z po\u017c\u0105danej drogi przyjemno\u015bci. Czasami warto na chwil\u0119 z niej zboczy\u0107, \u017ceby po prostu pomy\u015ble\u0107 \u2013 publiczna psychoanaliza Holzer przynosi po\u017c\u0105dany efekt&nbsp; <em>katharsis<\/em>, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo znajomy w konfrontacji z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Wodiczki.<\/p>\n<p>Hanna Arendt zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce wszystko, co ludzie robi\u0105, wiedz\u0105 lub czego do\u015bwiadczaj\u0105 mo\u017ce mie\u0107 sens tylko na tyle, na ile mo\u017cna o tym m\u00f3wi\u0107. A o pozna\u0144skiej wystawie na pewno b\u0119dzie si\u0119 jeszcze bardzo d\u0142ugo dyskutowa\u0107. Nie codziennie architektura \u201eprzemawia\u201d do nas w tak zaskakuj\u0105cy i m\u0105dry spos\u00f3b. Szkoda tylko, \u017ce tak rzadko.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przechadzaj\u0105c si\u0119 na co dzie\u0144 ulicami miasta, wkraczamy w okre\u015blon\u0105 przestrze\u0144 publiczn\u0105, skonstruowan\u0105 z niezliczonej ilo\u015bci budynk\u00f3w. Niekt\u00f3re s\u0105 zniszczone i obskurne, inne schludne i nowoczesne, a kolejne z nich to prawdziwe pomniki historii, kt\u00f3re informuj\u0105 przechodnia o swojej bogatej przesz\u0142o\u015bci. <\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":5013,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[387,622,1022,7231,623,92],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14401],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>J\u0119zyk architektury<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Architektura staje si\u0119 tym samym integralnym, aktywnym elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, o czym stara si\u0119 przekonywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jenny Holzer.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010.jpg\",\"width\":1033,\"height\":648,\"caption\":\"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\",\"name\":\"J\u0119zyk architektury\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-04-20T22:52:26+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-13T10:35:51+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5\"},\"description\":\"Architektura staje si\u0119 tym samym integralnym, aktywnym elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, o czym stara si\u0119 przekonywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jenny Holzer.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"J\u0119zyk architektury\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5\",\"name\":\"Zuzanna Soko\u0142owska\",\"description\":\"ZUZANNA SOKO\u0141OWSKA (1982) \u2013 absolwentka historii i filozofii, wyk\u0142adowca akademicki. Publikowa\u0142a na \u0142amach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zuzanna-sokolowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"J\u0119zyk architektury","description":"Architektura staje si\u0119 tym samym integralnym, aktywnym elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, o czym stara si\u0119 przekonywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jenny Holzer.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/04\/Jenny-Holzer-010.jpg","width":1033,"height":648,"caption":"Jenny Holzer, Projekcje \u015bwietlne"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan","name":"J\u0119zyk architektury","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#primaryimage"},"datePublished":"2011-04-20T22:52:26+00:00","dateModified":"2021-01-13T10:35:51+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5"},"description":"Architektura staje si\u0119 tym samym integralnym, aktywnym elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, o czym stara si\u0119 przekonywa\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jenny Holzer.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/jenny-holzer-art-stations-foundation-poznan#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"J\u0119zyk architektury"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5","name":"Zuzanna Soko\u0142owska","description":"ZUZANNA SOKO\u0141OWSKA (1982) \u2013 absolwentka historii i filozofii, wyk\u0142adowca akademicki. Publikowa\u0142a na \u0142amach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zuzanna-sokolowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5003"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49514,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5003\/revisions\/49514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5013"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5003"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=5003"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=5003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}