{"id":5559,"date":"2011-06-29T09:17:52","date_gmt":"2011-06-29T08:17:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=5559"},"modified":"2013-01-24T00:12:55","modified_gmt":"2013-01-23T23:12:55","slug":"54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau","title":{"rendered":"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?"},"content":{"rendered":"<p>Zobaczy\u0107 co najmniej kilkaset prac w niespe\u0142na dwa dni to nie lada wyzwanie. Jeszcze trudniejsza okazuje si\u0119 jednak pr\u00f3ba zmierzenia z nat\u0142okiem my\u015bli i wra\u017ce\u0144, a nast\u0119pnie uj\u0119cia tego w skondensowan\u0105 form\u0119 recenzji prasowej. Zw\u0142aszcza, gdy emocjom zwi\u0105zanym z ca\u0142ym <em>entourage<\/em> weneckiego biennale, kt\u00f3re jest nie do przecenienia w dniach otwarcia, towarzyszy jednak dojmuj\u0105ce uczucie znu\u017cenia, wzgl\u0119dnie zoboj\u0119tnienia w konfrontacji z ogl\u0105danymi pracami. By\u0107 mo\u017ce sztuka w nadmiarze \u201eodbija si\u0119 czkawk\u0105\u201d, tak jak przesyt pi\u0119kna czy rozkoszy w prostej drodze prowadzi do wstr\u0119tu? A mo\u017ce dzisiejsza tw\u00f3rczo\u015b\u0107, dla kt\u00f3rej weneckie biennale jest niczym papierek lakmusowy, prezentuje diagnozowany onegdaj przez Donalda Kuspita stan entropii i \u201eobrabiania w\u0142asnych resztek\u201d?<\/p>\n<figure id=\"attachment_5564\" aria-describedby=\"caption-attachment-5564\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/igalit-landau-azkelon-wideo-2010\/\" rel=\"attachment wp-att-5564\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5564\" title=\"igalit-landau-azkelon-wideo-2010\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-azkelon-wideo-2010-540x405.jpg\" alt=\"Sigalit Landau, \u201eAzkelon\u201d, wideo, 2010., 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\" width=\"540\" height=\"405\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5564\" class=\"wp-caption-text\">Sigalit Landau, \u201eAzkelon\u201d, wideo, 2010., 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jakkolwiek by nie by\u0142o, mi\u0119dzy \u201ebieganiem\u201d wzrokiem po niekt\u00f3rych pawilonach i wzruszaniem ramionami na widok pewnych prac \u2013 tak oczywistych to zn\u00f3w nadmiernie udziwnionych \u2013 znale\u017a\u0107 mo\u017cna by\u0142o kilka pere\u0142ek, nie tylko zatrzymuj\u0105cych spojrzenie, ale i zmuszaj\u0105cych do refleksji. Wybra\u0142am tylko dwa, w pewien spos\u00f3b koresponduj\u0105ce ze sob\u0105 pawilony, kt\u00f3re jednocze\u015bnie wpisuj\u0105 si\u0119 w tematyk\u0119 wiod\u0105c\u0105 obecnego numeru \u201eartluka\u201d, a \u015bci\u015blej \u2013 oscyluj\u0105 wok\u00f3\u0142 problematyki narodowej to\u017csamo\u015bci. To pawilon polski, reprezentowany przez izraelsk\u0105 artystk\u0119 Yael Bartan\u0119 oraz izraelski (cho\u0107 z polskim akcentem), sygnowany nazwiskiem Sigalit Landau.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-5559 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Sigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5565\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5565'>\n\t\t\t\tSigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/igalit-landau-azkelon-wideo-2010'><img width=\"320\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-azkelon-wideo-2010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Sigalit Landau, \u201eAzkelon\u201d, wideo, 2010., 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5564\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5564'>\n\t\t\t\tSigalit Landau, \u201eAzkelon\u201d, wideo, 2010., 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/ael-bartana-zamach-kadr-z-filmu-2010'><img width=\"351\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ael-bartana-zamach-kadr-z-filmu-2010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Yael Bartana, \u201eZamach\u201d, kadr z filmu, 2010, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5563\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5563'>\n\t\t\t\tYael Bartana, \u201eZamach\u201d, kadr z filmu, 2010, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/ael-bartana-mary-koszmary-kadr-z-filmu-2007'><img width=\"320\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ael-bartana-mary-koszmary-kadr-z-filmu-2007.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Yael Bartana , \u201eMary Koszmary\u201d, kadr z filmu, 2007, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-5562\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-5562'>\n\t\t\t\tYael Bartana , \u201eMary Koszmary\u201d,  kadr z filmu,  2007, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Co izraelska artystka robi w polskim pawilonie?<\/strong><\/p>\n<p>Ten bezprecedensowy przypadek reprezentowania Polski przez tw\u00f3rc\u0119 z innego kraju wywo\u0142a\u0142 burzliw\u0105 dyskusj\u0119 tu\u017c po og\u0142oszeniu jurorskiego werdyktu, podniecan\u0105 potem newsami ju\u017c z \u201elinii frontu\u201d (g\u0142osy o rzekomym bojkocie wystawy przez izraelsk\u0105 minister, etc.). Czy wzmocni\u0142o to zainteresowanie medi\u00f3w naszym pawilonem? Kolejki przed wej\u015bciem mog\u0105 stanowi\u0107 odpowied\u017a twierdz\u0105c\u0105, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 natomiast \u00f3w szum przyczynia si\u0119 do promocji Bartany, kt\u00f3ra kr\u00f3luje na ok\u0142adce \u201eArt Review\u201d, o kt\u00f3rej pisze si\u0119 w gazetkach festiwalowych. Oczywi\u015bcie mowa tu o dniach prasowych, gdy temperatura na biennale osi\u0105ga stan zenitu, a po terenie Giardini przechadzaj\u0105 si\u0119 znani arty\u015bci i mi\u0119dzynarodowi celebryci\u2026Ale wr\u00f3\u0107my do pokazywanych prac. Yael Bartana prezentuje w Wenecji trylogi\u0119 wideo \u201e\u2026and Europe will be stunned\u201d, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dwa znane ju\u017c filmy (\u201eMary Koszmary\u201d z 2007 oraz \u201eMur i wie\u017ca\u201d z 2009), a tak\u017ce najnowszy, kt\u00f3ry sw\u0105 premier\u0119 mia\u0142 w\u0142a\u015bnie w Wenecji \u2013 \u201eZamach\u201d. Elementem scalaj\u0105cym wszystkie prace jest posta\u0107 fikcyjnego przyw\u00f3dcy Ruchu \u017bydowskiego Odrodzenia w Polsce. W pierwszym filmie widzimy go, jak na pustym Stadionie Dziesi\u0119ciolecia (miejsce nieprzypadkowe, w tym kontek\u015bcie wr\u0119cz symboliczne), w otoczeniu garstki wpatrzonej we\u0144 m\u0142odzie\u017cy, wyg\u0142asza patetyczn\u0105 mow\u0119 nawo\u0142uj\u0105c\u0105 \u017byd\u00f3w do powrotu do Polski. Odgrywaj\u0105cy t\u0119 rol\u0119 S\u0142awomir Sierakowski (redaktor naczelny \u201eKrytyki Politycznej\u201d, z kt\u00f3r\u0105 od lat zwi\u0105zana jest izraelska artystka) swym przebraniem (czerwony krawat, sk\u00f3rzany p\u0142aszcz), gorliwo\u015bci\u0105 neofity, gestykulacj\u0105 i charakterystyczn\u0105 retoryk\u0105 doskonale wpisuje si\u0119 w znany nam dobrze schemat politycznego agitatora z czas\u00f3w PRL-u. Czy to artystyczna b\u0142azenada, czy <em>political fiction<\/em>? Aluzje do socrealistycznej konwencji film\u00f3w propagandowych s\u0105 a\u017c nazbyt wyra\u017ane, posta\u0107 Przyw\u00f3dcy ociera si\u0119 o karykatur\u0119, a jego mowa o nielogiczny be\u0142kot \u2013 co ka\u017ce wzi\u0105\u0107 w nawias ow\u0105 pro\u017cydowsk\u0105 odezw\u0119. Z drugiej strony wypowiada j\u0105 znany lewicowy dziennikarz (kt\u00f3ry cho\u0107 wyst\u0119puje w roli aktora, gra jednak samego siebie w nowej, politycznej funkcji), przyznaj\u0105cy si\u0119 do swych sympatii dla ideologii komunistycznej. Uderza wi\u0119c w lewicowy etos, czy jednak do\u0144 nawi\u0105zuje, wykorzystuj\u0105c propagandowe chwyty do walki o now\u0105, s\u0142uszn\u0105 spraw\u0119? Wszak nie tylko nazistowski Holocaust t\u0119pi\u0142 \u017cydowsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, r\u00f3wnie\u017c rz\u0105dowa antysemicka nagonka z 1968 roku doprowadzi\u0142a do masowej emigracji \u017byd\u00f3w \u2013 mo\u017ce wi\u0119c mamy tu do czynienia z propozycj\u0105 alternatywnej historii? Zachowany zostaje etos przyw\u00f3dcy, kt\u00f3ry sw\u0105 charyzm\u0105 porywa t\u0142umy, miast j\u0119zyka nienawi\u015bci i walki klasowej proponuje jednak prze\u0142amanie ksenofobii, solidarno\u015b\u0107 i budowanie nowej narodowej to\u017csamo\u015bci. \u201ePotrzebujemy innego \u2013 wo\u0142a \u2013 a nie ma innego bli\u017cszego nam ni\u017c wy!\u201d. O ile w pierwszym filmiku jego audytorium jest cokolwiek skromne \u2013 stanowi go ledwie garstka m\u0142odzie\u017cy, z dumnie podniesionymi do g\u00f3ry g\u0142owami i ufnym spojrzeniem utkwionym przed siebie, niczym w w niedalek\u0105, \u015bwietlan\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 (znany doskonale socjalistyczny schemat) \u2013 o tyle druga praca pokazuje, \u017ce owa utopijna wizja Przyw\u00f3dcy zaczyna si\u0119 spe\u0142nia\u0107. \u017bydzi wracaj\u0105, by na miejscu dawnego getta na Muranowie w Warszawie (obecnie powstaje tu Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich) zbudowa\u0107 pierwszy w Europie kibuc. I zn\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 nawi\u0105zania do powojennej schedy \u2013 heroicznych robotnik\u00f3w buduj\u0105cych nowe socjalistyczne pa\u0144stwo \u2013 ale przede wszystkim do kibuc\u00f3w powstaj\u0105cych pod koniec lat 30. w Izraelu, podczas arabskiej rewolty. Budowane w po\u015bpiechu osady sk\u0142ada\u0142y si\u0119 pocz\u0105tkowo tylko z muru i wie\u017cy \u2013 do tych symbolicznych ju\u017c element\u00f3w nawi\u0105zuje, nie tylko w tytule, Yael Bartana. Radosnym, niestrudzonym w swej pracy i niezdradzaj\u0105cym najmniejszego zm\u0119czenia m\u0142odym \u201ebudowniczym lepszego \u015bwiata\u201d towarzyszy dobiegaj\u0105ca z megafonu przemowa Przyw\u00f3dcy, znana z poprzedniego filmiku. Kolektywna praca, socjalistyczna utopia i optymizm zostaj\u0105 tu ukazane w nowej, polityczno-geograficznej konfiguracji: przeniesione na grunt wsp\u00f3\u0142czesnej Warszawy i zderzone z mitem budowania pa\u0144stwa Izrael. W trzeciej i ostatniej pracy \u00f3w syjonistyczny sen zostaje brutalnie przerwany \u2013 grany przez Sierakowskiego bohater ginie w zamachu z r\u0105k nieznanego sprawcy. Testowane wcze\u015bniej nastroje, sprawdzaj\u0105ce gotowo\u015bci na przyj\u0119cie Innego, teraz poddane zosta\u0142y ostatecznej pr\u00f3bie. Czy rzeczywi\u015bcie, jak twierdzi przemawiaj\u0105cy podczas pogrzebu Yaron London (izraelski dziennikarz, syjonista), \u201emarzenia o za\u017cegnaniu konfliktu mo\u017cna mi\u0119dzy bajki w\u0142o\u017cy\u0107\u201d, a zakrwawiona kartka z przes\u0142aniem g\u0142osz\u0105cym trwa\u0142o\u015b\u0107 idei Przyw\u00f3dcy, kt\u00f3r\u0105 w dniu zamachu znajduje w d\u0142oni jego \u017cona, to tylko nic nieznacz\u0105cy symbol, kolejny sen niepoprawnego marzyciela? Czy mo\u017ce poprzez \u015bmier\u0107 lidera m\u0142ody ruch uzyskuje now\u0105 warto\u015b\u0107, mog\u0105c\u0105 przerodzi\u0107 si\u0119 w konkretn\u0105 propozycj\u0119 polityczn\u0105? A co, je\u015bli to tylko kolejny dow\u00f3d na trwa\u0142o\u015b\u0107 mitu narodowej martyrologii i nasz\u0105 potrzeb\u0119 kultu bohatera?<\/p>\n<figure id=\"attachment_5562\" aria-describedby=\"caption-attachment-5562\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/ael-bartana-mary-koszmary-kadr-z-filmu-2007\/\" rel=\"attachment wp-att-5562\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5562\" title=\"ael-bartana-mary-koszmary-kadr-z-filmu-2007\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ael-bartana-mary-koszmary-kadr-z-filmu-2007-540x405.jpg\" alt=\"Yael Bartana , \u201eMary Koszmary\u201d, kadr z filmu, 2007, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\" width=\"540\" height=\"405\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5562\" class=\"wp-caption-text\">Yael Bartana , \u201eMary Koszmary\u201d, kadr z filmu, 2007, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mno\u017c\u0105ce si\u0119 po obejrzeniu tych trzech film\u00f3w pytania pokazuj\u0105, \u017ce rzecz do prostych i daj\u0105cych si\u0119 jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107 nie nale\u017cy. Jednak ich autorka zdaje si\u0119 wierzy\u0107, \u017ce pojednanie polsko-\u017cydowskie, cho\u0107 trudne, bo obarczone wieloma bliznami, a czasem i niezagojonymi wci\u0105\u017c ranami z przesz\u0142o\u015bci, nie musi by\u0107 li tylko kolejn\u0105 utopi\u0105. W tym momencie wkraczamy w najciekawsz\u0105, a z drugiej strony najbardziej niebezpieczn\u0105, ods\u0142on\u0119 tego projektu artystycznego. W\u0142a\u015bnie, czy tylko artystycznego? Wszak w filmach wyst\u0105pi\u0142y autentyczne postacie, graj\u0105ce samych siebie (Sierakowski, Anda Rottenberg, Alona Frankel, London), a manifestacja z popiersiem Sierakowskiego rzeczywi\u015bcie kroczy\u0142a ulicami Warszawy, wchodz\u0105c w \u201edialog\u201d z \u201eobro\u0144cami krzy\u017ca\u201d, budz\u0105c protesty skinhead\u00f3w, powoduj\u0105c konsternacj\u0119 u przypadkowych widz\u00f3w. Owa infiltracja sztuki z \u017cyciem polityczno-spo\u0142ecznym nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 jednak w dniu w\u0142\u0105czenia film\u00f3w w obieg muzealny. Uczestnicy weneckiego festiwalu mogli bowiem zg\u0142osi\u0107 akces do faktycznie istniej\u0105cego, bo za\u0142o\u017conego przez Bartan\u0119 Ruchu \u017bydowskiego Odrodzenia w Polsce, kt\u00f3rego pierwszy kongres odb\u0119dzie si\u0119 w przysz\u0142ym roku, podczas biennale berli\u0144skiego. Z czym wi\u0119c mamy tutaj do czynienia? Z polityczn\u0105 akcj\u0105 zainicjowan\u0105 przez artystk\u0119 przy wsp\u00f3\u0142udziale \u015brodowiska \u201eKrytyki Politycznej\u201d, a mo\u017ce z artystycznym projektem, kt\u00f3ry sztuk\u0105 pr\u00f3buje \u201eza\u0142atwia\u0107\u201d w\u0142asne, cho\u0107by najbardziej chlubne interesy? Brak mo\u017cliwo\u015bci jednoznacznej odpowiedzi dzia\u0142a tu zdecydowanie na korzy\u015b\u0107 autorki film\u00f3w, kt\u00f3ra nie tylko korzysta z wielu klisz, mit\u00f3w i schemat\u00f3w my\u015blowych, ale te\u017c operuje licznymi sprzeczno\u015bciami, balansuje na granicy prawdy i artystycznej fikcji. Czy sztuka mo\u017ce pom\u00f3c budowa\u0107 nowy lepszy \u015bwiat? Pewnie nie, ale je\u015bli potrafi sk\u0142oni\u0107 do zadawania takich pyta\u0144, to ju\u017c i tak niema\u0142o.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5563\" aria-describedby=\"caption-attachment-5563\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/ael-bartana-zamach-kadr-z-filmu-2010\/\" rel=\"attachment wp-att-5563\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5563\" title=\"ael-bartana-zamach-kadr-z-filmu-2010\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ael-bartana-zamach-kadr-z-filmu-2010-540x369.jpg\" alt=\"Yael Bartana, \u201eZamach\u201d, kadr z filmu, 2010, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141\" width=\"540\" height=\"369\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5563\" class=\"wp-caption-text\">Yael Bartana, \u201eZamach\u201d, kadr z filmu, 2010, 54. Biennale w Wenecji, pawilon polski. Fot. P\u0141<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>S\u0142ony smak pojednania<\/strong><\/p>\n<p>Znana w Polsce cho\u0107by z projektu \u201eKolczaste hula-hoop\u201d izraelska artystka Sigalit Landau pokaza\u0142a w Wenecji kilkupoziomowy projekt o wymownym tytule \u201eOne man\u2019s floor is another man\u2019s feelings\u201d. Wchodz\u0105c do pawilonu natykamy si\u0119 na wy\u015bwietlany na pod\u0142odze film, ukazuj\u0105cy trzy graj\u0105ce osoby. Owa gra polega na rysowaniu na piasku okr\u0119g\u00f3w \u2013 granic w\u0142asnego terytorium \u2013 wyznaczanych poprzez rzucany w przestrze\u0144 przeciwnika n\u00f3\u017c. Ta niewinna z pozoru zabawa ma jednak sw\u00f3j symboliczny, a tym samym polityczny, wymiar. Tytu\u0142 pracy \u2013 \u201eAzkelon\u201d \u2013 to hybryda s\u0142owna powsta\u0142a ze zbitki dw\u00f3ch miast, palesty\u0144skiej Azy i izraelskiego Ashkelonu, z\u0142\u0105czonych wsp\u00f3ln\u0105 pla\u017c\u0105 i b\u0119d\u0105cych polem konfliktu izraelsko-arabskiego. Wobec takiego odniesienia wy\u015bwietlana z projektora beztroska gra \u00a0przeradza si\u0119 w walk\u0119 o terytorium i to\u017csamo\u015b\u0107 w regionie. Wok\u00f3\u0142 konfliktu s\u0105siaduj\u0105cych pa\u0144stw cyrkuluj\u0105 te\u017c pozosta\u0142e realizacje Landau. Na wy\u017cszym pi\u0119trze, w sporej i niemal pustej przestrzeni wy\u015bwietlany jest film ukazuj\u0105cy zamarzni\u0119te jezioro w pobli\u017cu Gda\u0144ska, z umieszczon\u0105 na jego tafli par\u0105 m\u0119skich but\u00f3w. But\u00f3w, kt\u00f3re artystka wcze\u015bniej zamoczy\u0142a w s\u0142onej wodzie Morza Martwego i podda\u0142a procesowi naturalnej krystalizacji, a\u017c do ca\u0142kowitego przykrycia ich grub\u0105 warstw\u0105 soli. S\u00f3l rozpuszcza jednak zamarzni\u0119t\u0105 tafl\u0119 wody, dzi\u0119ki czemu na oczach widza buty powoli si\u0119 topi\u0105, a\u017c do ca\u0142kowitego poch\u0142oni\u0119cia przez dziur\u0119, kt\u00f3r\u0105 same niejako stworzy\u0142y. Proces powolnego znikania obuwia jest tu symptomatyczny, tak jak nie bez znaczenia jest te\u017c wyb\u00f3r Gda\u0144ska jako miejsca akcji \u2013 zwi\u0105zanego z ruchem robotniczym i Solidarno\u015bci\u0105, ale te\u017c b\u0119d\u0105cego uprzednio terenem spornym mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Niemcami. Zbawienna moc soli, jako naturalnego sk\u0142adnika \u201ekrusz\u0105cego lody\u201d powraca te\u017c, cho\u0107 w wymiarze metaforycznym, w innym projekcie artystki, dotycz\u0105cym konfliktowych relacji mi\u0119dzy Izraelem a Jordani\u0105. Jakby w odpowiedzi na projekty izraelskiego premiera, kt\u00f3ry mno\u017cy mury odgraniczaj\u0105ce Izrael od pa\u0144stw o\u015bciennych by nie dopu\u015bci\u0107 do zmiany \u201e\u017cydowskiego charakteru pa\u0144stwa\u201d, artystka proponuje stworzenie mostu \u0142\u0105cz\u0105cego dwa kraje powi\u0105zane wsp\u00f3lnym morzem \u2013 Morzem Martwym, kt\u00f3re jednak w jej projekcie staje si\u0119 o\u017cywczym znakiem pojednania, symbolem mi\u0119dzynarodowej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n<figure id=\"attachment_5565\" aria-describedby=\"caption-attachment-5565\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011\/\" rel=\"attachment wp-att-5565\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-5565\" title=\"igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011-540x404.jpg\" alt=\"Sigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\" width=\"540\" height=\"404\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-5565\" class=\"wp-caption-text\">Sigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ten temat powraca te\u017c w instalacji na p\u00f3\u0142pi\u0119trze. Stanowi j\u0105 okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 z ustawionymi na\u0144 laptopami, na ekranach kt\u00f3rych zobaczy\u0107 mo\u017cemy dok\u0142adnie taki sam okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 konferencyjny, przy kt\u00f3rym zasiadaj\u0105 uczestnicy debaty rozprawiaj\u0105cy na temat zbudowania mostu z soli \u2013 owego \u0142\u0105cznika mi\u0119dzy Izraelem a Jordani\u0105. Widzimy tylko ich nogi, a przede wszystkim buty, kt\u00f3re ukryta pod sto\u0142em dziewczynka pr\u00f3buje ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107, poprzez wzajemne powi\u0105zanie sznurowade\u0142. Tak jakby nie chcia\u0142a wypu\u015bci\u0107 debatuj\u0105cych do czasu, a\u017c osi\u0105gn\u0105 spodziewany konsensus. Do tego jednak nie dochodzi, i nawet zwi\u0105zane sznurowad\u0142a nie pomagaj\u0105. Postacie wyswobadzaj\u0105 si\u0119 z obuwia i odchodz\u0105 nie rozwi\u0105zawszy sporu. Swoistym echem tego wydarzenia jest praca na dziedzi\u0144cu \u2013 powraca bowiem okr\u0105g z but\u00f3w zwi\u0105zanych sznurowad\u0142ami, tutaj jednak na trwa\u0142e odlanych z br\u0105zu. Dwana\u015bcie par but\u00f3w to aluzja do dwunastu plemion Izraela czy biblijnych Aposto\u0142\u00f3w, ale to r\u00f3wnie\u017c symbol w\u0119dr\u00f3wki, bycia \u201epomi\u0119dzy\u201d, szukania swego miejsca na ziemi.<\/p>\n<p>Mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 jeszcze licznych powi\u0105za\u0144 (cho\u0107by s\u0142ynna para z obrazu van Gogha) i odniesie\u0144 (u wielu ju\u017c izraelskich artyst\u00f3w buty stanowi\u0142y znak pami\u0119ci o Holocau\u015bcie), najistotniejszy jest tu jednak g\u0142os artystki opowiadaj\u0105cej si\u0119 po stronie budowania narodowej to\u017csamo\u015bci bez nacjonalistycznego separatyzmu, pr\u00f3buj\u0105cej po\u0142\u0105czy\u0107 naiwne i czyste postrzeganie dziecka z wykalkulowan\u0105 i rozwa\u017cn\u0105 percepcj\u0105 doros\u0142ych. To jak pr\u00f3ba po\u0142\u0105czenia poezji z polityk\u0105 \u2013 mo\u017ce utopijna, ale jak\u017ce kusz\u0105ca!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zobaczy\u0107 co najmniej kilkaset prac w niespe\u0142na dwa dni to nie lada wyzwanie. Jeszcze trudniejsza okazuje si\u0119 jednak pr\u00f3ba zmierzenia z nat\u0142okiem my\u015bli i wra\u017ce\u0144, a nast\u0119pnie uj\u0119cia tego w skondensowan\u0105 form\u0119 recenzji prasowej. <\/p>\n","protected":false},"author":159,"featured_media":5565,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[76,7298,335,522,1074,394,849,391],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1075],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Biennale w wenecji, Kwartalnik Artluk, Artluk, Diana Wasilewska, Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011.jpg\",\"width\":1134,\"height\":850,\"caption\":\"Sigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\",\"name\":\"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-06-29T08:17:52+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-23T23:12:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/59a36ad9305200001b79f0d612c77968\"},\"description\":\"Biennale w wenecji, Kwartalnik Artluk, Artluk, Diana Wasilewska, Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/59a36ad9305200001b79f0d612c77968\",\"name\":\"Diana Wasilewska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/diana-wasilewska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?","description":"Biennale w wenecji, Kwartalnik Artluk, Artluk, Diana Wasilewska, Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/igalit-landau-slone-jezioro-wideo-2011.jpg","width":1134,"height":850,"caption":"Sigalit Landau, \u201eS\u0142one jezioro\u201d, wideo, 2011. 54. Biennale w Wenecji, pawilon izraelski. Fot. P\u0141"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau","name":"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#primaryimage"},"datePublished":"2011-06-29T08:17:52+00:00","dateModified":"2013-01-23T23:12:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/59a36ad9305200001b79f0d612c77968"},"description":"Biennale w wenecji, Kwartalnik Artluk, Artluk, Diana Wasilewska, Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/54-biennale-w-wenecji-yael-bartana-sigalit-landau#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Gdzie si\u0119 ko\u0144czy sztuka a zaczyna polityka?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/59a36ad9305200001b79f0d612c77968","name":"Diana Wasilewska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/diana-wasilewska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5559"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/159"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5559"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5559\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5559"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=5559"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=5559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}