{"id":5578,"date":"2011-06-30T13:51:49","date_gmt":"2011-06-30T12:51:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=5578"},"modified":"2013-01-23T23:34:39","modified_gmt":"2013-01-23T22:34:39","slug":"i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej","title":{"rendered":"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej"},"content":{"rendered":"

W\u00a0muzyce rockowej patos pojawia si\u0119 nader cz\u0119\u00adsto i\u00a0nie trzeba specjalnie si\u0119 trudzi\u0107, by wskaza\u0107 jego przejawy. Od podnios\u0142ych hymn\u00f3w zespo\u0142u Queen (Save Me<\/em>, We Are the Champions<\/em>, Teo Tor\u00adriatte<\/em>), poprzez epickie bitwy Iron Maiden (Aces High, Run to the Hill, Mother Russia<\/em>) po rozwijane w\u00a0niesko\u0144czono\u015b\u0107 tematy w\u00a0utworach grupy Muse (Invincible<\/em>, Butterflies and Hurricanes<\/em>). Analiza r\u00f3\u017c\u00adnych przyk\u0142ad\u00f3w rockowego patosu by\u0142aby z\u00a0pew\u00adno\u015bci\u0105 niezmiernie ciekawa, w\u00a0niniejszym tek\u015bcie chcia\u0142bym jednak skupi\u0107 si\u0119 na bardziej og\u00f3lnym problemie: sk\u0105d w\u00a0og\u00f3le bierze si\u0119 patos w\u00a0muzy\u00adce rockowej?<\/p>\n

\"King<\/a>
King Crimson, ok\u0142adka p\u0142yty<\/figcaption><\/figure>\n

Liczne prace po\u015bwi\u0119cone historii rock and rol\u00adla wskazuj\u0105, \u017ce na sukces tego stylu z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele proces\u00f3w, kt\u00f3re zachodzi\u0142y jednocze\u015bnie na r\u00f3\u017cnych p\u0142aszczyznach. By\u0142y to m.in. zmiany legislacyjne (nowe prawo autorskie, ustawy anty\u00admonopolowe), medialne (nowy format radiofonii, konkurencyjna telewizja, walcz\u0105ce o\u00a0widza kino), technologiczne (pojawienie si\u0119 p\u0142yty winylowej, radia tranzystorowego) oraz spo\u0142eczne (rosn\u0105ca przepa\u015b\u0107 do\u015bwiadcze\u0144 mi\u0119dzy pokoleniami i\u00a0wy\u0142o\u00adnienie si\u0119 w\u00a0efekcie nowej grupy \u2013 nastolatk\u00f3w)[1]<\/sup><\/a>. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce tym, co zdecydowa\u0142o o\u00a0suk\u00adcesie rock and rolla w\u00a0latach 50., by\u0142 jego jedno\u00adznacznie rozrywkowy charakter. Nowy taniec, nowy rytm, nowa muzyka do zabawy \u2013 oto co porywa\u0142o nastolatk\u00f3w w\u00a0przebojach rhythm and bluesowych granych przez ojca rock and rolla, prezentera Alana Freeda.<\/p>\n

Zanim pojawi\u0142 si\u0119 sam termin \u201erock and roll\u201c, muzyka, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 zacz\u0105\u0107 oznacza\u0107, rozkr\u0119ca\u0142a pry\u00adwatki, rozbrzmiewa\u0142a w\u00a0samo\u00adchodach zabieranych rodzicom, s\u0142uchana by\u0142a z\u00a0wypiekami na twarzach w\u00a0ta\u00adjemnicy przed doros\u0142ymi. Powodem by\u0142y teksty o\u00a0smaku zakazanego owocu: traktuj\u0105ce o\u00a0\u017cyciu bez zahamowa\u0144, o\u00a0wszelkich u\u017cywkach, rozwi\u0105\u00adz\u0142ej mi\u0142o\u015bci i\u00a0mocnych, nocnych wra\u017ceniach. Pre\u00adzentowany przez Freeda rhythm and blues, kt\u00f3ry tak podoba\u0142 si\u0119 m\u0142odzie\u017cy, by\u0142 bowiem muzyk\u0105 rozrywkow\u0105 skierowan\u0105 do doros\u0142ych. Muzyk\u0105 so\u00adbotniego wieczoru, odpr\u0119\u017cenia po pracy, ucieczk\u0105 od rzeczywisto\u015bci segregacji rasowej, upokorze\u0144 i\u00a0ci\u0119\u017ckiego dnia codziennego. Rock and roll, przej\u00admuj\u0105c muzyk\u0119 i\u00a0zmieniaj\u0105c kontekst, pozostawi\u0142 zasadniczy charakter rhythm and bluesa \u2013 za\u00adbaw\u0119. Nie wchodz\u0105c nadto w\u00a0genealogi\u0119 rock and rolla[2]<\/sup><\/a> mo\u017cemy stwierdzi\u0107 z\u00a0pewno\u015bci\u0105: sta\u0142y si\u0119 nim zar\u00f3wno taneczne utwory kierowane do m\u0142odzie\u017cy, jak i\u00a0te, kt\u00f3re by\u0142y przez ni\u0105 do zabawy wybierane. Z\u00a0tradycji country and western, z\u00a0wielu odmian rhythm and bluesa w\u00a0rock and rollu sku\u00adpi\u0142a si\u0119 esencja zabawy.<\/p>\n

Nie chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce rock and roll u\u00a0swoich \u017ar\u00f3de\u0142 przekazywa\u0142 i\u00a0dawa\u0142 czyst\u0105 rado\u015b\u0107. W\u00a0teks\u00adtach pojawia\u0142y si\u0119 rzecz jasna i\u00a0powa\u017cne motywy, wydaje si\u0119 jednak, \u017ce prezentowane by\u0142y w\u00a0spos\u00f3b specyficzny: jako swoi\u015bcie nieod\u0142\u0105czny rewers za\u00adbawy. Pora\u017cka mi\u0142osna, szkolne problemy, k\u0142\u00f3tnie z\u00a0rodzicami \u2013 by\u0142y konsekwencj\u0105 beztroskiego sty\u00adlu \u017cycia, lub przeciwne, do beztroskiego \u017cycia si\u0119 zwraca\u0142y, w\u00a0nim poszukuj\u0105c ukojenia. W\u00a0m\u0142odzie\u0144\u00adczo naiwnym \u015bwiecie \u00f3wczesnej muzyki pojawia\u0142y si\u0119 problemy, ale mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce ich g\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 by\u0142o podkre\u015blenie uzdrowicielskiej mocy rock and rolla. Wystarczy przypomnie\u0107 sza\u00adlone Tutti Frutti <\/em>wykrzyczane przez Littre Richarda, pe\u0142ne energii Johnny B. Goode <\/em>Chucka Berry\u2019ego, czy Wake Up, Little Susie <\/em>The Everly Brothers. Wydaje si\u0119, \u017ce im wi\u0119cej s\u0142uchacz przebywa\u0142 w\u00a0Heartbreak Hotel<\/em>, tym ch\u0119tniej oddawa\u0142 si\u0119 niemal tarantelicz\u00adnej kuracji Jailhouse Rock<\/em>. Im bardziej smuci\u0142 Only the Lonely <\/em>Roya Orbisona, tym bardziej wyzwala\u0142o Oh, Boy<\/em>! Buddy\u2019ego Holly\u2019ego.<\/p>\n

\"Sex<\/a>
Sex Pistols, ok\u0142adka<\/figcaption><\/figure>\n

Dlaczego o\u00a0tym pisz\u0119 i\u00a0gdzie w\u00a0tym wszyst\u00adkim patos? Ano, nigdzie. W\u00a0swojej prostoli\u00adnijno\u015bci i\u00a0bezpo\u015bredniej naiwno\u015bci rock and roll lat 50. patosu nie zna\u0142. Forma i\u00a0tre\u015b\u0107 tam\u00adtej muzyki pozostawa\u0142y w\u00a0granicach, kt\u00f3re wyznaczy\u0142y style, z\u00a0kt\u00f3rych rock and roll po\u00adwsta\u0142. Sentymentalny smutek ballad country \u2013 tak. Emocjonalno\u015b\u0107 bluesa \u2013 jak najbardziej. Rzewno\u015b\u0107 i\u00a0nadmiar s\u0142odyczy w\u00a0spadku po Tin Pan Alley \u2013 oczywi\u015bcie. Ale patosu \u2013 nie by\u0142o.<\/p>\n

Patos w\u00a0muzyce rockowej wynika mi\u0119dzy in\u00adnymi z\u00a0potrzeby opowiadania, z\u00a0potrzeby dzie\u00adlenia si\u0119 pog\u0142\u0119bion\u0105 refleksj\u0105 aspiruj\u0105c\u0105 do ujmowania rzeczywisto\u015bci w\u00a0najpe\u0142niejszym wymiarze, z\u00a0potrzeby wzbudzenia w\u00a0s\u0142uchaczu emocji i\u00a0uniesie\u0144, kt\u00f3rych dozna\u0142 poszukuj\u0105cy kompozytor. Owe potrzeby wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z\u00a0pragnie\u00adniem dotarcia do szerokiej grupy odbiorc\u00f3w za po\u00admoc\u0105 muzyki. Ma ona nie tylko oddawa\u0107 wyra\u017con\u0105 w\u00a0s\u0142owie tre\u015b\u0107, ale tak\u017ce j\u0105 dodatkowo wzmacnia\u0107. Im powa\u017cniejsza tre\u015b\u0107, tym wi\u0119ksze pragnienie jej podkre\u015blenia i\u00a0uwypuklenia za pomoc\u0105 melodyki (\u015bci\u015ble zwi\u0105zanej z\u00a0g\u0142oszonym s\u0142owem), brzmienia, formy. Rock and roll lat 50. tak rozumianej potrze\u00adby opowiadania nie posiada. Historie \u015bpiewane przez Carla Perkinsa, Elvisa Presleya czy Jerry\u2019ego Lee Lewisa to proste opowie\u015bci, kt\u00f3re skierowane s\u0105 do konkretnego s\u0142uchacza. Nie do nastolatk\u00f3w w\u00a0og\u00f3le, a\u00a0do konkretnego ch\u0142opaka i\u00a0konkretnej dziewczyny, kt\u00f3rzy identyfikuj\u0105 si\u0119 z\u00a0tym, co od\u00adnajduj\u0105 w\u00a0tek\u015bcie. Wsp\u00f3lnota \u00a0w\u00a0muzyce rock and rollowej sk\u0142ada\u0142a si\u0119 w\u00a0tamtym czasie z\u00a0wielokrot\u00adnych rozpozna\u0144 indywidualnych. W\u00a0tej oto pio\u00adsence odnajduj\u0119 siebie, widz\u0119, \u017ce odnajdujesz si\u0119 ty, dostrzegam, \u017ce odnajduje si\u0119 on. Rock and roll lat 50. nie akcentuje zbiorowego odbiorcy. Sze\u00adroki kontekst pokoleniowy ujawnia si\u0119 dopiero na poziome reakcji wielu jednostkowych odbior\u00adc\u00f3w. Dlatego te\u017c autentyczna buntowniczo\u015b\u0107 tej muzyki polega\u0142a nie na g\u0142oszonej ideologii, a\u00a0na sile rozrywki: \u017cywio\u0142owe zatracenie w\u00a0zabawie, poddawanie si\u0119 wyrazistemu rytmowi \u0142\u0105cz\u0105cemu grup\u0119 nieznanych sobie nastolatk\u00f3w w\u00a0pulsuj\u0105ca wsp\u00f3lnot\u0119 \u2013 to rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra musia\u0142a si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107 ze statecznym \u017cyciem ameryka\u0144skiej klasy \u015bredniej. Dlatego te\u017c nie spos\u00f3b odnale\u017a\u0107 w\u00a0rock and rollu lat 50. patosu \u2013 to muzyka, kt\u00f3ra chce by\u0107 po prostu ucieczk\u0105 w\u00a0taniec, zabaw\u0119, \u017cywio\u00ad\u0142owo\u015b\u0107 weekendu. Nie stara si\u0119 przekaza\u0107 wi\u0119cej, ni\u017c by\u0142aby w\u00a0stanie wypowiedzie\u0107.<\/p>\n

Kiedy zatem pojawi\u0142 si\u0119 w\u00a0rocku patos? Trudno odpowiedzie\u0107 jednoznacznie na pytanie o\u00a0pocz\u0105\u00adtek \u2013 ale je\u015bli mia\u0142bym wskaza\u0107 kluczowy moment tego specyficznego objawienia, to wskaza\u0142bym na album In the Court of the Crimson King <\/em>zespo\u0142u King Crimson.<\/p>\n

Rok 1969, od debiutu Elvisa mija 15 lat, w\u00a0ci\u0105gu kt\u00f3rych rozrywkowy rock and roll zmieni\u0142 si\u0119 w\u00a0po\u00adwa\u017cnego rocka. Rocka, kt\u00f3ry odkrywa meandry poezji, filozofii, polityki, performance\u2019u. Kluczowymi poj\u0119ciami jego nowego j\u0119zyka staje si\u0119 wsp\u00f3lnota, spo\u0142eczno\u015b\u0107, generacja, koncepcja nowego cz\u0142o\u00adwieka, transcendencja, religia, mistyka, do\u015bwiad\u00adczenie. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c \u2013 od po\u0142owy lat 60. rock zacz\u0105\u0142 opowiada\u0107 historie zasadniczo r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od tych opowiadanych kilka lat wcze\u015bniej. Nie traci z\u00a0oczu zabawy, dalej poszukuje drogi do kolejnego baru, w\u00a0kt\u00f3rym serwuje si\u0119 whisky, ale jednocze\u015bnie si\u0119ga znaczenie dalej. Wystarczy nawet pobie\u017cne zestawienie tekst\u00f3w \u015bpiewanych w\u00a0dw\u00f3ch epokach \u2013 Presleya z\u00a0The Who \u2013 by u\u015bwiadomi\u0107 sobie zmia\u00adn\u0119. Rock lat 60. powa\u017cniej\u0105c i\u00a0opowiadaj\u0105c o\u00a0spra\u00adwach, kt\u00f3re nie \u015bni\u0142y si\u0119 tuzom lat 50., zyska\u0142 now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107: pe\u0142noprawnego j\u0119zyka artystycznego, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego mo\u017cna wyrazi\u0107 wszystko. Kontr\u00adkultura tamtych czas\u00f3w uwierzy\u0142a, \u017ce to w\u0142a\u015bnie za pomoc\u0105 j\u0119zyka muzyki rockowej mo\u017cna przekaza\u0107 najwi\u0119cej, \u017ce to b\u0119dzie j\u0119zyk rewolucji, kt\u00f3ra zmieni \u015bwiat. Wraz z\u00a0nowymi tekstami \u2013 trzeba tu wspomnie\u0107 o\u00a0Dyla\u00adnowskich inspiracjach \u2013 nast\u0105\u00adpi\u0142o rozszerzenie j\u0119zyka mu\u00adzycznego, pojawi\u0142y si\u0119 eksperymenty brzmieniowe, formalne, harmoniczne, melodyczne. Poszukiwanie nowego terytorium musia\u0142o doprowadzi\u0107 muzyk\u0119 rockow\u0105 do granic, za kt\u00f3rymi rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 dawno zaludnione kr\u00f3lestwa \u2013 muzyki powa\u017cnej, muzyki ludowej i\u00a0muzyki jazzowej.<\/p>\n

In the Court of the Crimson King <\/em>przekracza owe gra\u00adnice w\u00a0spos\u00f3b wyj\u0105tkowy. Po raz pierwszy dochodzi tu do sytuacji, kt\u00f3ra niejednokrotnie powr\u00f3ci w\u00a0na\u00adgraniach w\u0142\u0105czanych w\u00a0kr\u0105g rocka progresywnego. Album King Crimson sta\u0142 si\u0119 modelowym przyk\u0142a\u00addem nowych mo\u017cliwo\u015bci i\u00a0nowych zagro\u017ce\u0144. Oto Rock zaczyna wojn\u0119: zaczyna walczy\u0107 z\u00a0muzyk\u0105 powa\u017cn\u0105 o\u00a0prawo do wielkich opowie\u015bci. Zaba\u00adwa zabaw\u0105: rock Genesis, Yes czy rzeczonych King Crimson czuje si\u0119 na si\u0142ach, by si\u0119ga\u0107 pok\u0142ad\u00f3w eksplorowanych przez Mahlera, Beethovena, Brah\u00admsa. Wcze\u015bniej klasyka by\u0142a dla rocka jedn\u0105 z\u00a0wielu inspiracji, nie rywalizowa\u0142 z\u00a0ni\u0105, za to ch\u0119tnie z\u00a0niej czerpa\u0142. Si\u0119ga\u0142 po tematy (Procol Harum i\u00a0s\u0142ynne Whiter Shade of Pale<\/em>), instrumenty (bogata orkie\u00adstracja Penny Lane <\/em>Beatles\u00f3w), form\u0119 (msza The Electric Prunes). \u00a0W\u00a01969 roku sta\u0142o si\u0119 co\u015b wa\u017c\u00adnego \u2013 i\u00a0poprzez szalon\u0105 popularno\u015b\u0107 albumu King Crimson \u2013 szeroko rozpoznanego i\u00a0rozwijanego. Od In the Court of the Crimson King <\/em>rock twierdzi z\u00a0ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105: jego j\u0119zyk mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 to samo i\u00a0tak samo, co j\u0119zyk muzyki klasycznej. J\u0119zyki te s\u0105 r\u00f3wnorz\u0119dne. Sp\u00f3jrzmy na utw\u00f3r Epitaph<\/em>: z\u00a0ogrom\u00adn\u0105 powag\u0105 opowiada o\u00a0nieuchronno\u015bci \u015bmierci i\u00a0o\u00a0przera\u017ceniu w\u00a0obliczu czekaj\u0105cej na cz\u0142owie\u00adka pustki. Przejmuj\u0105cy tekst ujmuje w\u00a0d\u017awi\u0119kowy obraz \u017ca\u0142obny kondukt zmierzaj\u0105cy ku nieuniknio\u00adnej katastrofie \u2013 wag\u0119 podkre\u015bla miarowym wer\u00adblem, ciemnymi brzmieniami instrument\u00f3w d\u0119tych, podnios\u0142ym \u015bpiewem. Prorocza lamentacja uderza w\u00a0ton wcze\u015bniej w\u00a0rocku niespotykany. I\u00a0nie cho\u00addzi tu o\u00a0temat \u2013 apokalips\u0119 bez patosu spotyka\u00admy u\u00a0Boba Dylana, co najmniej w\u00a0dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych ods\u0142onach (A\u00a0Hard Rain\u2019s A-Gonna Fall <\/em>i\u00a0Desolation Row<\/em>). <\/em>R\u00f3\u017cnica tkwi w\u00a0muzyce: ballady Dylana by\u0142y wehiku\u0142em tekstu, muzyka pe\u0142ni\u0142a w\u00a0tych utworach funkcj\u0119 dodatkow\u0105, pomocnicz\u0105 dla s\u0142owa, kt\u00f3re by\u0142o w\u00a0nich elementem najwa\u017cniejszym. Na In the Court of the Crimson King <\/em>muzyka wierzy, \u017ce mo\u017ce powiedzie\u0107 r\u00f3wnie wiele, co s\u0142owo.<\/p>\n

Przypatruj\u0105c si\u0119 zespo\u0142om niemieckiego krautrocka, ich eksperymentom brzmieniowym i\u00a0formalnym oraz ich relacjom z\u00a0muzyczn\u0105 awangard\u0105, zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w\u00a0stosunku do przedsta\u00adwicieli rocka progresywnego. Jedni i\u00a0drudzy czer\u00adpali przecie\u017c z\u00a0muzyki powa\u017cnej, ale w\u00a0przypadku rocka progresywnego wyczuwa si\u0119 mniej lub bar\u00addziej widoczny kompleks muzyki powa\u017cnej: poszu\u00adkiwanie wyszukanych \u2013 ale czytelnych i\u00a0zracjonali\u00adzowanych \u2013 form (nie gramy piosenek: gramy suity), ekspozycja wirtuozerii (gitara nie jest wszak gorsza od skrzypiec) oraz z\u0142o\u017cone koncepty le\u017c\u0105ce u\u00a0pod\u00adstaw album\u00f3w (to nie jest zestaw piosenek: to jest dzie\u0142o wy\u017cszego rz\u0119du). Jednocze\u015bnie \u2013 mimo za\u00adstosowania bardzo rozbudowanych \u015brodk\u00f3w, jak na wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z\u00a0bluesa muzyk\u0119, rock progresyw\u00adny nigdy nie by\u0142 w\u00a0stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 artystycznego uznania, kt\u00f3re sk\u0142ada si\u0119 mistrzom klasyki. Po cz\u0119\u00ad\u015bci wynika to z\u00a0samego charakteru muzyki popular\u00adnej, skrajnie r\u00f3\u017cnego od muzyki klasycznej. Dobrze uchwyci\u0142 to Theodor Adorno: muzyka popularna (rock progresywny nie poradzi wiele na to, \u017ce jest jej cz\u0119\u015bci\u0105) konstruowana jest na zasadzie mecha\u00adnicznego zestawiania element\u00f3w, kt\u00f3re ju\u017c wcze\u015b\u00adniej w\u00a0tej muzyce wyst\u0119powa\u0142y. Progresje akord\u00f3w, riffy, licki, rytmy, brzmienia i\u00a0wsp\u00f3\u0142brzmienia, tema\u00adty \u2013 to klocki, z\u00a0kt\u00f3rych buduje si\u0119 muzyk\u0119 popu\u00adlarn\u0105. Zestawy klock\u00f3w mog\u0105 by\u0107 proste, mog\u0105 by\u0107 rozbudowane i\u00a0dawa\u0107 wiele mo\u017cliwo\u015bci. Pozostaj\u0105 jednak klockami. Rock progresywny b\u0119dzie oczywi\u00ad\u015bcie owe kombinacje nieustannie eksplorowa\u0142, ale w\u00a0istocie nie ucieknie od nieuniknionej w\u00a0rocku po\u00adwtarzalno\u015bci. Muzyka klasyczna z\u00a0kolei rozwija si\u0119 wed\u0142ug Adorna na zasadzie organicznej: kompo\u00adzytor nie tworzy budowli z\u00a0zastanych cegie\u0142ek. Po\u00adjedyncze d\u017awi\u0119ki \u0142\u0105czy w\u00a0niepowtarzalne motywy, tematy, harmonie, wsp\u00f3\u0142brzmienia \u2013 wszystko to sk\u0142ada si\u0119 w\u00a0p\u0142ynn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wy\u017cszego rz\u0119du, z\u00a0kt\u00f3rej nie da si\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 fragmentu, by przenie\u015b\u0107 go do innej kompozycji. Rock progresywny b\u0119dzie zawsze ograniczony instrumentarium (musi mie\u0107 gitar\u0119, bas i\u00a0perkusj\u0119, je\u015bli chce by\u0107 rockiem), brzmieniem (bez przesterowanej gitary nie b\u0119dzie rockiem), for\u00adm\u0105 (uciekaj\u0105c\u0105 od piosenki, ale bardzo rzadko jest to ucieczka udana).<\/p>\n

Krautrock z\u00a0racji swojej awangardowej prowenien\u00adcji (rock progresywny mierzy\u0142 si\u0119 ze starymi wzor\u00adcami muzyki klasycznej) nie mia\u0142 potrzeby pozosta\u00adnia rockiem za wszelk\u0105 cen\u0119. Dlatego te\u017c w\u00a0efekcie spu\u015bcizna po zespo\u0142ach Faust, Can, Neu! czy Popol Vuh jest dzi\u015b o\u00a0wiele bardziej atrakcyjna, inspiruj\u0105\u00adca i\u00a0intryguj\u0105ca ni\u017c wiele progresywnych propozycji lat 70. Krautrock wykracza daleko poza \u015bwiat rocka. A\u00a0rock progresywny, u\u00a0kt\u00f3rego zarania zjawia si\u0119 In the Court of the Crimson King<\/em>? Bardzo si\u0119 stara, by si\u0142\u0119 wyrazu muzyki klasycznej po\u0142\u0105czy\u0107 z\u00a0j\u0119zykiem rocka. W\u00a0owych staraniach si\u0142\u0105 rzeczy ujawnia si\u0119 patos \u2013 jako efekt uboczny i\u00a0pr\u00f3ba zr\u00f3wnania z\u00a0mu\u00adzyk\u0105 klasyczn\u0105, z\u00a0kt\u00f3r\u0105 rock zr\u00f3wna\u0107 si\u0119 nie mo\u017ce[3]<\/sup><\/a>. Dlatego te\u017c nic dziwnego, \u017ce to w\u0142a\u015bnie przeciwko rockowi progresywnemu zrodzi\u0142a si\u0119 punkowa re\u00adwolta. \u201eI\u00a0hate Pink Floyd\u201c nabazgra\u0142 na swojej ko\u00adszulce Johnny Rotten z\u00a0Sex Pistols. Ten napis zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 znacznie wi\u0119cej: nienawidz\u0119 rozbucha\u00adnia, formy, patosu, rocka, kt\u00f3ry chce by\u0107 klasyk\u0105, po\u00adwa\u017cnych opowie\u015bci, tych d\u0142ugich intelektualnych gier, przegadanych refleksji pragn\u0105cych utrzyma\u0107 temperatur\u0119 wykonania w\u00a0stanie permanentnego wrzenia. Punk wraca do korzeni, cho\u0107 korzenie o\u00a0ta\u00adkim owocu nigdy nie marzy\u0142y. Punk \u2013 to wyg\u0142up, b\u0142azenada, ironiczny grymas i\u00a0draka. Bezczelna pro\u00adstota muzyki punkowej sprowadza si\u0119 do rozrywki: co\u015b zrobi\u0107 z\u00a0czasem wolnym, powyg\u0142upia\u0107 si\u0119, po\u00adbawi\u0107. \u201eChcieli\u015bmy tylko drze\u0107 ryja\u201c \u2013 tak wspomina Tomasz Budzy\u0144ski pocz\u0105tki legendarnej formacji Siekiera[4]<\/sup><\/a>. W\u00a0punku patos nie ma racji bytu[5]<\/sup><\/a>. Patos rocka progresywnego to konsekwencja pragnienia bycia czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c muzyk\u0105 rozrywkow\u0105. Punk stara si\u0119 to zmieni\u0107 przez czerpanie z\u00a0czystych \u017ar\u00f3\u00adde\u0142 rock and rolla. Nieprzypadkowo The Ramones momentami brzmi\u0105 jak wcze\u015bni The Beach Boys: melodyjnie skandowane ch\u00f3rki, proste wielog\u0142osy, lekkie i\u00a0przebojowe kompozycje. M\u0142odzi ludzie s\u0142u\u00adchaj\u0105cy i\u00a0graj\u0105cy punk rocka zn\u00f3w chc\u0105 si\u0119 bawi\u0107. It is only rock and roll<\/em>, \u015bpiewa\u0142 Mick Jagger. Rock pro\u00adgresywny nie przyjmuje tego do wiadomo\u015bci i\u00a0stara si\u0119 pokaza\u0107 swoje mo\u017cliwo\u015bci; walczy z\u00a0muzyk\u0105 klasyczn\u0105.<\/p>\n

Rock progresywny nie jest oczy\u00adwi\u015bcie jedyn\u0105 ostoj\u0105 patosu w\u00a0\u015bwiecie rocka, ale wydaje si\u0119, \u017ce na tym przyk\u0142a\u00addzie szczeg\u00f3lnie dobrze wida\u0107, w\u00a0jaki spos\u00f3b ro\u00adckowy patos funkcjonuje, dlaczego si\u0119 pojawia i\u00a0co ze sob\u0105 niesie. Dlatego te\u017c trzeba dopowiedzie\u0107: In the Court of the Crimson King <\/em>broni si\u0119 do dzi\u015b. Pod\u00adnios\u0142o\u015b\u0107 i\u00a0patos \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w\u00a0idealnych proporcjach z\u00a0lekko\u015bci\u0105 Moonchild <\/em>i\u00a0szale\u0144cz\u0105 ekspresj\u0105 ostrego jak brzytwa 21st Century Schizoid Man. <\/em>Album King Crimson wprowadzaj\u0105c patos w\u00a0\u015bwiat muzyki ro\u00adckowej pokazuje zarazem, \u017ce sama jego obecno\u015b\u0107 w\u00a0rocku nie musi przeszkadza\u0107: tym, co w\u00a0istocie przeszkadza, jest jego nadmiar. Sam patos jest jak przyprawa. Stosowany z\u00a0umiarem podkre\u015bla smak ca\u0142ej potrawy. W\u00a0dawkach zbyt du\u017cych \u2013 doprowa\u00addzi\u0142 do swoistej oczyszczaj\u0105cej kuracji rocka: pun\u00adkowej rewolucji. Warto o\u00a0tym pami\u0119ta\u0107, gdy rozwa\u00ad\u017ca si\u0119 relacj\u0119 patosu i\u00a0muzyki rockowej.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Por.: R. A. Peterson, Why 1955? Explaining the advent of rock music<\/em>, \u201ePopular Music\u201d, vol. 9, nr. 1, 1990; E. Harvey P2K: The Social History of the Mp3<\/em>, (w\u00a0internecie) \u201ePitchfork\u201d, <http:\/\/pitchfork.com\/features\/articles\/7689-the-social-history-of-the-mp3\/>, (18. 05. 2011).\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pisa\u0107 o\u00a0tym na \u0142amach \u201eGlissanda\u201d: C-dur, F-dur, G-dur<\/em>, 13-14 (13-14), 2007, (dost\u0119pny tak\u00ad\u017ce w\u00a0Internecie), www.glissando.pl, <http:\/\/glissando.pl\/wp\/2011\/02\/mariusz-gradowski-c-durf-durg-dur\/> (23. 05. 2011).\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce patos nie jest cech\u0105, kt\u00f3ra decyduje o\u00a0pozytywnej lub negatywnej warto\u015bci danego utworu. Sp\u00f3jrzmy na r\u00f3\u017cne przejawy patosu w\u00a0tw\u00f3rczo\u015bci zespo\u0142u Queen: w\u00a0Bohemian Rhapsody <\/em>\u0142\u0105czy si\u0119 z\u00a0ironi\u0105 i\u00a0pastiszem, tworz\u0105c wyj\u0105tkowo interesuj\u0105c\u0105 mieszank\u0119, We are the Champions <\/em>przemienia w\u00a0emocjonalny koktajl Mo\u0142otowa, kt\u00f3ry u\u00a0odpowiednio przygotowanego odbiorcy wznieca (zgodnie z\u00a0za\u0142o\u017ceniami retoryki) prawdziwy po\u017car uczu\u0107, ale ju\u017c Teo Torriatte <\/em>to rozdmuchany balon podnios\u0142ych fraz, w\u00a0kt\u00f3rych fa\u0142dach skrywaj\u0105 si\u0119 proste, banalne i\u00a0wt\u00f3rne tre\u00ad\u015bci.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. Historia Polskiego Rocka<\/em>, scen. i\u00a0re\u017c. L. Gnoi\u0144ski i\u00a0W. S\u0142ota, odc. 3., Ku przysz\u0142o\u015bci<\/em>, TVN \/ Discovery Historia 2008.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. Oczywi\u015bcie do momentu, w\u00a0kt\u00f3rym nie miesza si\u0119 z\u00a0rockiem progresywnym, o\u00a0czym przekona\u0107 si\u0119 mo\u017cna, s\u0142uchaj\u0105c na\u00adgra\u0144 grupy The Mars Volta.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W\u00a0muzyce rockowej patos pojawia si\u0119 nader cz\u0119\u00adsto i\u00a0nie trzeba specjalnie si\u0119 trudzi\u0107, by wskaza\u0107 jego przejawy. Od podnios\u0142ych hymn\u00f3w zespo\u0142u Queen (Save Me<\/em>, We Are the Champions<\/em>, Teo Tor\u00adriatte<\/em>), poprzez epickie bitwy Iron Maiden (Aces High, Run to the Hill, Mother Russia<\/em>) po rozwijane w\u00a0niesko\u0144czono\u015b\u0107 tematy w\u00a0utworach grupy Muse (Invincible<\/em>, Butterflies and Hurricanes<\/em>). <\/p>\n","protected":false},"author":160,"featured_media":5581,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1077,7300,7299,56],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1076],"yoast_head":"\n\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Liczne prace po\u015bwi\u0119cone historii rock and rol\u00adla wskazuj\u0105, \u017ce na sukces tego stylu z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele proces\u00f3w...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ing-crimson-in-the-court-of-the-crimson-king.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ing-crimson-in-the-court-of-the-crimson-king.jpg\",\"width\":953,\"height\":953,\"caption\":\"King Crimson, ok\u0142adka p\u0142yty\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej\",\"name\":\"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-06-30T12:51:49+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-23T22:34:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/eb1259239edb3bc0df01851473d57df4\"},\"description\":\"Liczne prace po\u015bwi\u0119cone historii rock and rol\u00adla wskazuj\u0105, \u017ce na sukces tego stylu z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele proces\u00f3w...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/eb1259239edb3bc0df01851473d57df4\",\"name\":\"Mariusz Gradowski\",\"description\":\"Mariusz Gradowski - muzykolog i antropolog kultury, asystent w Instytucie Muzykologii UW.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mariusz-gradowski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej","description":"Liczne prace po\u015bwi\u0119cone historii rock and rol\u00adla wskazuj\u0105, \u017ce na sukces tego stylu z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele proces\u00f3w...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ing-crimson-in-the-court-of-the-crimson-king.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/06\/ing-crimson-in-the-court-of-the-crimson-king.jpg","width":953,"height":953,"caption":"King Crimson, ok\u0142adka p\u0142yty"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej","name":"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#primaryimage"},"datePublished":"2011-06-30T12:51:49+00:00","dateModified":"2013-01-23T22:34:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/eb1259239edb3bc0df01851473d57df4"},"description":"Liczne prace po\u015bwi\u0119cone historii rock and rol\u00adla wskazuj\u0105, \u017ce na sukces tego stylu z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 wiele proces\u00f3w...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/i-hate-pink-floyd-czyli-o-patosie-w-muzyce-rockowej#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u201eI hate Pink Floyd\u201d czyli o patosie w muzyce rockowej"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/eb1259239edb3bc0df01851473d57df4","name":"Mariusz Gradowski","description":"Mariusz Gradowski - muzykolog i antropolog kultury, asystent w Instytucie Muzykologii UW.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mariusz-gradowski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5578"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/160"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5581"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5578"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=5578"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=5578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}