{"id":5673,"date":"2011-07-08T10:53:01","date_gmt":"2011-07-08T09:53:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=5673"},"modified":"2021-01-13T11:31:57","modified_gmt":"2021-01-13T10:31:57","slug":"krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak","title":{"rendered":"Co by\u0142o, co zostanie\u2026"},"content":{"rendered":"

G\u0142\u0119boko poruszy\u0142a mnie ksi\u0105\u017cka Krystyny Czerni Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni<\/em>. Jerzego Nowosielskiego i jego \u017con\u0119 Zofi\u0119 zna\u0142em, w domu ich bywa\u0142em przez z g\u00f3r\u0105 rok, niemal co dzie\u0144, z Nowosielskim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em, przez jaki\u015b czas patrzy\u0142em na malarstwo jego oczyma, wiele mu zawdzi\u0119czam\u2026<\/p>\n

Najpierw pochwa\u0142y.  Poniewa\u017c jest to biografia sensu stricto<\/em> \u2013 autorka wyra\u017anie to stwierdza \u2013 konieczne by\u0142o jakie\u015b uporz\u0105dkowanie materia\u0142u. Krystyna Czerni wprawdzie trzyma si\u0119 nast\u0119pstwa wydarze\u0144, jednak skupia je wok\u00f3\u0142 kilku punkt\u00f3w odniesienia, wyodr\u0119bniaj\u0105c tym samym cz\u0119\u015bci: Rodow\u00f3d, Szko\u0142a przetrwania, Mi\u0119dzy piek\u0142em a niebem, Artysta w PRL-u, Cena sukcesu<\/em>. Nie b\u0119d\u0119 ich streszcza\u0107, wystarczy je\u015bli powiem, \u017ce w Nowosielskim, w jego rozdwojeniu i wielostronno\u015bci, szeroko\u015bci spojrzenia i uprzedzeniach, w ostrym widzeniu dramatycznych przeciwie\u0144stw i poszukiwaniach syntezy \u2013 w tym wszystkim, dzi\u0119ki biografii Czerni, widzimy dramat wieku XX: religijny, teologiczny, polityczny\u2026 I cho\u0107 wiele innych \u017cywot\u00f3w pozwala nam ten dramat sobie u\u015bwiadomi\u0107 (cho\u0107by losy przyjaciela artysty ks. Jerzego Klingera), to jednak Nowosielski by\u0142 malarzem, artyst\u0105, co przenosi t\u0119 kwesti\u0119 na inn\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119.<\/p>\n

\"Krystyna<\/a>
Krystyna Czerni: Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego. Wydawnictwo ZNAK, Krak\u00f3w 2011, s. 512<\/figcaption><\/figure>\n

Czytaj\u0105c ten gruby tom, podziwia\u0142em tytaniczne dokonanie autorki: szerok\u0105, \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 kwerend\u0119, kt\u00f3ra nie pomin\u0119\u0142a \u015bwiadectw r\u00f3\u017cnych os\u00f3b pami\u0119taj\u0105cych artyst\u0119, tekst\u00f3w, nagra\u0144 ani dzie\u0142 sztuki uznanych za \u017ar\u00f3d\u0142a; podziwia\u0142em metod\u0119: o\u015bwietlanie i ods\u0142anianie postaci bohatera z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia, z kt\u00f3rych \u017caden nie jest wyr\u00f3\u017cniony. Zaznacza si\u0119 jedynie obecno\u015b\u0107 narratorki, ale tylko w tym, \u017ce panuje nad materia\u0142em, umiej\u0119tnie go porz\u0105dkuje, selekcjonuje\u2026 Krystyna Czerni, cho\u0107 odkrywa jasne i mroczne strony Nowosielskiego oraz jego tw\u00f3rczo\u015bci, nie s\u0105dzi swego bohatera; zdaje si\u0119 pami\u0119ta\u0107 s\u0142owa \u015bw. Paw\u0142a: wszystkie <\/em>[te sprawy] nagie s\u0105 i poddane, <\/em>[a nawet podleg\u0142e<\/em>] oczom Jego <\/em>\u2013 <\/em>oczom Jego, nie jej, nie naszym\u2026 Krystyna Czerni wszystko widzi z mi\u0142o\u015bci\u0105 i wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105. Dawnymi laty mawiano, \u017ce kto\u015b spojrza\u0142 na innego z\u0142ym <\/em>lub dobrym <\/em>okiem. Autorka \u2013 na wszystkich kartach ksi\u0105\u017cki \u2013 spogl\u0105da na swego bohatera okiem dobrym, lecz nie bezkrytycznym.<\/p>\n

Nie wszystko w ksi\u0105\u017cce budzi m\u00f3j zachwyt. Trudno mi przyj\u0105\u0107 za\u0142o\u017cenie, \u017ce malarstwa artysty nie mo\u017cna zrozumie\u0107 bez znajomo\u015bci jego \u017cycia. Oczywi\u015bcie, \u017ce trzeba wiedzie\u0107 o mieszanym niemiecko-\u0142emkowskim pochodzeniu Nowosielskiego i o jego religijno\u015bci, patrz\u0105cej i na zach\u00f3d i na wsch\u00f3d, z wyra\u017anym wyr\u00f3\u017cnieniem wschodu\u2026 Trzeba co\u015b wiedzie\u0107 o jego \u015bwiecie, aby rozumie\u0107, dlaczego podejmowa\u0142 takie tematy, jakie podejmowa\u0142, i malowa\u0142 tak, jak malowa\u0142. Ale dzie\u0142a nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 do \u017cywota tw\u00f3rcy, z czym autorka najpewniej si\u0119 godzi. Zgodzi si\u0119 tak\u017ce z tym, \u017ce wiedza o \u017cyciu mo\u017ce \u0142udzi\u0107 badacza, podsuwaj\u0105c mu my\u015bl, \u017ce oto wie on ju\u017c wszystko tak\u017ce o obrazach i polichromiach Nowosielskiego, dlatego mianowicie \u017ce pozna\u0142 ich bizanty\u0144sk\u0105 proweniencj\u0119. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce taki badacz porzuci dalsze poszukiwania i zapomni o niezb\u0119dnej hermeneutyce, nie tylko tej o Cassirerowskim rodowodzie, zapomni o rozumieniu struktury, o analizie formalnej i aksjologicznej (w sp\u00f3r o warto\u015bci i o warto\u015bciowanie tu nie wchodz\u0119). Ostatecznie bowiem malarstwo Nowosielskiego obchodzi nas dlatego, \u017ce jest co\u015b warte! Ponowne zainteresowanie biografi\u0105 artysty i opinia, \u017ce jej znajomo\u015b\u0107 pozwala rozumie\u0107 jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107, nie obala historii sztuki bez nazwisk. Dilthey nie eliminuje W\u00f6lfflina! Preferuj\u0119 podej\u015bcie integralne, na przyk\u0142ad takie, jakie zastosowa\u0142 Mieczys\u0142aw Tomaszewski pisz\u0105c o Chopinie[1]<\/sup><\/a>. Czekam wi\u0119c na nast\u0119pn\u0105, hermeneutyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Krystyny Czerni o malarstwie Nowosielskiego \u2013 sztalugowym i monumentalnym. O ile wiem, takow\u0105 pisze.<\/p>\n

Nie do ko\u0144ca przekonuje mnie rozwi\u0105zanie dylematu syn\u00f3w Noego, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142a autorka: \u017ce synowie znale\u017ali ojca pijanego i nagiego\u2026, i musieli odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie \u2013 zas\u0142ania\u0107 czy ods\u0142ania\u0107? W konsekwencji: jakie zas\u0142anianie jest \u201ezamiataniem pod dywan\u201d, a jakie ods\u0142anianie jest naigrawaniem si\u0119, wyszydzaniem? Czerni stan\u0119\u0142a w tym punkcie wobec pytania o prawd\u0119 nale\u017cn\u0105. Co jest prawd\u0105 nale\u017cn\u0105, przybli\u017ca rozr\u00f3\u017cnienie: spowiednikowi nale\u017cna jest prawda o mnie, kt\u00f3ra nie jest nale\u017cna przyjacielowi, tym bardziej przeciwnikowi czy wrogowi. Krystyna Czerni wie, \u017ce jej, jako autorce, nale\u017ca\u0142a si\u0119 ca\u0142a dost\u0119pna prawda o Jerzym Nowosielskim \u2013 jego \u017cyciu, malarstwie i my\u015bli; wie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nam ca\u0142a jej znana prawda o Nowosielskim nale\u017cna nie jest, ca\u0142a za\u015b prawda \u2013 tak\u017ce ta nikomu niedost\u0119pna prawda o arty\u015bcie \u2013 podleg\u0142a<\/em> jest<\/em> oczom Jego.<\/em> Tylko Jego. Wie ona o tym i nie wszystkie znane sobie prawdy powierzy\u0142a czytelnikom. O to nie ma z autork\u0105 sporu. Sporny jest zakres tego, co jest nale\u017cne nam.<\/p>\n

Nie wiem, na przyk\u0142ad, czy nale\u017c\u0105 si\u0119 nam imiona i nazwiska oraz fotografie kobiet zwi\u0105zanych z Nowosielskim (wiem, \u017ce pomin\u0105\u0107 tych spraw nie spos\u00f3b). Mo\u017cna naturalnie powiedzie\u0107 jak Domitius Ulpianus: volenti non fit iniuria<\/em>: madame X nie ma nic przeciwko temu a nawet chce, by o niej pisano, pozwala na zamieszczenie jej zdj\u0119\u0107 razem z mistrzem, zatem nie dzieje si\u0119 jej krzywda\u2026 Mo\u017cna te\u017c doda\u0107: przecie\u017c znamy imiona, nazwiska i podobizny wszystkich kobiet Picassa\u2026<\/p>\n

Nie wiem tak\u017ce, czy powinni\u015bmy zna\u0107 konflikty ma\u0142\u017ce\u0144skie zwi\u0105zane ze s\u0142abo\u015bciami Nowosielskiego. Czy nale\u017cy o nich m\u00f3wi\u0107 a\u017c tak g\u0142o\u015bno? Czy cz\u0119\u015bciowe ich zas\u0142anianie jest ju\u017c ok\u0142amywaniem czytelnika? Pytanie o to, co, jak oraz ile ujawnia\u0107, pozostaje otwarte.<\/p>\n

Czego i jak uczy\u0142 Nowosielski? Ten w\u0105tek ksi\u0105\u017cki chcia\u0142bym tutaj podj\u0105\u0107, bo dotyka mnie osobi\u015bcie. A dyskutuj\u0119 z artyst\u0105, nie z autork\u0105, kt\u00f3ra lojalnie referuje r\u00f3\u017cne opinie na ten temat.<\/p>\n

Po studiach szuka\u0142em z Nowosielskim kontaktu, nauki jego ch\u0142on\u0105\u0142em rok. Mi\u0119kko i delikatnie zniewala\u0142 mnie, pchaj\u0105c ku ikonie. Wielu jego student\u00f3w \u2013 cho\u0107 nie wszyscy! \u2013 mia\u0142o analogiczne jak ja do\u015bwiadczenia. W moim przypadku by\u0142o to destrukcyjne. Pomimo tego, rozmowom z Jerzym Nowosielskim zawdzi\u0119czam du\u017co, tak\u017ce to, \u017ce wiem co nieco na temat ikony i jej teologii, na temat my\u015bli rosyjskiej \u201esrebrnego wieku\u201d i innych spraw, o kt\u00f3rych tu i teraz m\u00f3wi\u0107 nie b\u0119d\u0119\u2026 Ostatecznie, chc\u0105c ocali\u0107 siebie, musia\u0142em si\u0119 rozsta\u0107 z Nowosielskim jako mistrzem, co nie znaczy, \u017ce zerwa\u0142em z cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Po latach, pisz\u0105c tekst o nauczaniu malarstwa w Akademii Sztuk Pi\u0119knych, zapyta\u0142em Nowosielskiego o jego pogl\u0105d na t\u0119 spraw\u0119. Nowosielski uwa\u017ca\u0142, \u017ce pewnych element\u00f3w malarstwa mo\u017cna nauczy\u0107, to jednak, czego nauczy\u0107 mo\u017cna, ogarni\u0119te jest i przenikni\u0119te \u015bwiat\u0142em nauczania<\/em>. Epitet nauczanie<\/em> pad\u0142 z ust mego ojca,Wac\u0142awa, kt\u00f3ry widz\u0105c Nowosielskiego  rozprawiaj\u0105cego na korytarzu zawo\u0142a\u0142: o, Nowosielski wr\u00f3ci\u0142 i naucza!<\/em> Na czym polega\u0142o owo nauczanie<\/em>. Ot\u00f3\u017c chodzi\u0142o o otwieranie oczu studenta na sprawy, kt\u00f3rych na co dzie\u0144 si\u0119 nie dostrzega. Dzi\u015b widz\u0119, \u017ce Nowosielski namawia\u0142 do otwarcia umys\u0142u i malarskiego widzenia \u015bwiata, do tworzenia i rozwijania w sobie swoistej malarskiej metafizyki. Zatem: Nowosielski naucza\u0142 metafizyki malarskiej, metafizycznego i religijnego widzenia \u015bwiata okiem malarza. Widzenia wszystkiego z punktu widzenia artysty<\/em> \u2013 jak pisa\u0142 Nietzsche we wst\u0119pie do Narodzin tragedii<\/em>. Przyznam, \u017ce tego, czego Nowosielski naucza\u0142, dawniej nie rozumia\u0142em, rozumiem to teraz, tak\u017ce dzi\u0119ki Nietzschemu. Jaka to wizja \u015bwiata? Na pewno r\u00f3\u017cna w r\u00f3\u017cnych okresach \u017cycia malarza. Dost\u0119pna poza systemem, poza akademi\u0105 i akademizmem, kt\u00f3ry jest \u201e\u0142o\u017cem prokrustowym (u nas madejowym)\u201d sztuki. Dost\u0119pna w postawie prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiej. Nowosielski powiedzia\u0142 mi kiedy\u015b mniej wi\u0119cej tak: Prosz\u0119 pana, autentyczne chrze\u015bcija\u0144stwo by\u0142o mi\u0119dzy zmartwychwstaniem a wniebowst\u0105pieniem, potem przyszli Piotr i Pawe\u0142 i zrobili z tego synagog\u0119!<\/em> Synagoga jest tu akademizmem religii, a akademizm jest synagog\u0105 sztuki. Dla Nowosielskiego \u2013 zw\u0142aszcza pod koniec \u017cycia \u2013 ka\u017cdy system prowadzi do zniewolenia i dlatego jest z\u0142y. Dopiero \u017cycie poza jakimkolwiek systemem umo\u017cliwia ods\u0142oni\u0119cie prawdy o \u015bwiecie i malowanie jej. Czy chciano go s\u0142ucha\u0107? Stanis\u0142aw Rodzi\u0144ski opowiedzia\u0142 mi, jak kiedy\u015b wchodz\u0105c do Akademii spotka\u0142 wychodz\u0105cego z niej Nowosielskiego, kt\u00f3ry roz\u017calony rzek\u0142 do\u0144: Tak ma\u0142o student\u00f3w w pracowni, a ja mam im tyle do powiedzenia!<\/em> Ja, mimo \u017ce nie jestem \u201eNowosielszczykiem\u201d, widz\u0119 dzi\u015b, \u017ce tego, co mia\u0142 do powiedzenia o systemach religijnych i artystycznych, o sensie malarstwa, o my\u015bli wschodniej \u2013<\/strong> ja jednak s\u0142ucha\u0142em.<\/p>\n

O osobie Jerzego Nowosielskiego napisa\u0142a Krystyna Czerni ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzeba przeczyta\u0107 \u2013 zach\u0119cam! Wyjawia w niej r\u00f3\u017cne aspekty, wygl\u0105dy<\/em> swego bohatera ukonstytuowane w \u015bwiadomo\u015bci wielu ludzi, kt\u00f3rzy go znali, byli blisko niego (ks. Klinger: Ojciec i syn, Tadeusz R\u00f3\u017cewicz, Janina Kraupe, niekt\u00f3rzy studenci\u2026), ale i tak pozostaje on, Nowosielski, niewiadom\u0105\u2026 Wida\u0107 jednak, \u017ce to nie mannowski Adrian Leverk\u00fchn, kt\u00f3ry zaprzeda\u0142 dusz\u0119, aby tworzy\u0107 muzyk\u0119. Krystyna Czerni uchwyci\u0142a istot\u0119: Nowosielski by\u0142 kim\u015b, kogo \u201ecie\u0144\u201d by\u0142 tak jawny jak \u201e\u015bwiat\u0142o\u201d, kim\u015b, kto by\u0142 rozpi\u0119ty mi\u0119dzy niebem a piek\u0142em, zagl\u0105da\u0142 i tu i tam\u2026 Jest to godne uwagi, bo do piek\u0142a, co najmniej alkoholowego, zagl\u0105da\u0142 niejeden artysta, i nie tylko w Krakowie\u2026 To zagl\u0105danie w r\u00f3\u017cne miejsca piekie\u0142, prowokowa\u0142o niekt\u00f3rych do oskar\u017cania Nowosielskiego i os\u0105dzania go ju\u017c za \u017cycia, a tym bardziej po \u015bmierci. Ksi\u0105\u017cka Krystyny Czerni zniech\u0119ca do ferowania wyrok\u00f3w, i przypomina nam, kt\u00f3rzy chcieliby chwyci\u0107 kamie\u0144, na ka\u017cdej stronie s\u0142owa: I ja ci\u0119 nie pot\u0119piam<\/em> [Jan 8, 11]\n

Nowosielski zobaczy\u0142 istot\u0119 malarstwa w og\u00f3lnym modusie ikony. Istniej\u0105 inne modusy, na przyk\u0142ad: malarstwo flamandzkie XV wieku, malarstwo w\u0142oskie XIV i XV wieku, impresjonizm, kubizm\u2026 Jak rozumie\u0107 malarstwo Nowosielskiego? Rozumie\u0107 \u2013 nie poj\u0105\u0107? My\u015bl\u0119, \u017ce Nowosielskiego poj\u0119to, uj\u0119to, podci\u0105gni\u0119to pod og\u00f3lne poj\u0119cie: ikona. Ikona ortodoksyjna, czyli prawos\u0142awna. Prze\u015bledzono jego \u017cycie, czytano to, co napisa\u0142 i co zapisali inni, powiedziano sobie: \u201e jest to malarz inspiruj\u0105cy si\u0119 malarstwem ikonowym no i niekt\u00f3rymi doktrynami artystycznymi Zachodu: kubizmem, surrealizmem, sztuk\u0105 abstrakcyjn\u0105\u2026<\/em>\u201d. Powiedziano sobie: \u201erozumiemy Nowosielskiego\u201d. Obawiam si\u0119, \u017ce jest to uproszczenie. Oczywi\u015bcie wa\u017cny jest kontekst, wa\u017cne jest pytanie o to, dok\u0105d obrazy Nowosielskiego odsy\u0142aj\u0105, jednak staj\u0105c przed, powiedzmy, portretem czy aktem czuj\u0119 si\u0119 bezradny. M\u00f3wi\u0105 mi: to ikona. Czy jednak wiem, co to takiego \u201eikona\u201d? Czy powiedzenie, \u017ce portret jest \u201eikonowaty\u201d, cokolwiek wyja\u015bnia? Czy rozumiem na przyk\u0142ad P\u00f3\u0142akt czarny<\/em> z 1974 je\u015bli m\u00f3wi\u0119, \u017ce odsy\u0142a do ikony? Cho\u0107 odsy\u0142a nikle. By\u0107 mo\u017ce trzeba b\u0119dzie pogodzi\u0107 si\u0119 z wielo\u015bci\u0105 interpretacji malarstwa Nowosielskiego, uzna\u0107 innych ni\u017c ikonopi\u015bcy<\/em> mistrz\u00f3w. Powiedzia\u0142 kiedy\u015b do mnie: Mnie si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce nie korzystam z korekt <\/em>[Eibischa]. <\/em>(\u2026<\/em>) Dopiero teraz odkrywam, ile ja jakiej\u015b wiedzy malarskiej od niego przej\u0105\u0142em.<\/em><\/p>\n

Nie zdawa\u0142em sobie sprawy, \u017ce to malarstwo by\u0142o oporem, jak \u201eruchem oporu\u201d by\u0142a ka\u017cda sztuka nie po my\u015bli w\u0142adzy w PRL. Z\u0142o\u015bliwi mawiali, \u017ce Nowosielski to rusyfikator. Nie znam jednak nikogo, kto pokocha\u0142by CCCP pod wp\u0142ywem malarstwa Nowosielskiego, znam natomiast przynajmniej jednego, kto odkry\u0142 my\u015bl rosyjsk\u0105 srebrnego wieku<\/em> w teologii, filozofii, wielu dyscyplinach sztuki. Odkrywa\u0142 Nowosielski to, co odkrywa\u0142 te\u017c J\u00f3zef Czapski, kt\u00f3rego nikt nie nazywa\u0142 rusyfikatorem, gdy zach\u0119ca\u0142 do lektury na przyk\u0142ad Rozanowa. Spraw\u0119 stosunku do Rosji, znajomo\u015bci rosyjskiej my\u015bli, odr\u00f3\u017cniania Rosji od CCCP \u2013 podejmowano wielokrotnie, a nawet wa\u0142kowano, <\/em>wszystko sprowadza si\u0119 do tego, jakiej odpowiedzi udzielimy na pytanie (sensowne za komuny): czy czytanie Dostojewskiego lub zajmowanie si\u0119 ikon\u0105, rosyjskim strukturalizmem albo awangard\u0105 malarsk\u0105 prowadzi do uzale\u017cnienia Polski od CCCP, od Rosji, czy nie prowadzi? Czy prawos\u0142awie jest jednoznacznie religi\u0105 okupanta? Nie mnie te sprawy roztrz\u0105sa\u0107.<\/p>\n

Krystyna Czerni napisa\u0142a biografi\u0119, nie analiz\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci malarza. Jednak to tw\u00f3rczo\u015b\u0107 sprawi\u0142a, \u017ce zaj\u0119\u0142a si\u0119 biografi\u0105. Bada\u0142a jego \u017cywot dlatego, \u017ce tak malowa\u0142 jak malowa\u0142, \u017ce tak my\u015bla\u0142 jak my\u015bla\u0142. Malarstwo i my\u015bl pchn\u0119\u0142y j\u0105 do podj\u0119cia tych bada\u0144. W tle wielu kart biografii wyczuwa si\u0119 bolesne pytanie: Czy sztuka przewy\u017csza moralno\u015b\u0107? Czy gest artysty jest poza dobrem i z\u0142em tylko dlatego, \u017ce jest gestem artysty? \u017be artysta i sztuka jest poza dobrem i z\u0142em \u2013 s\u0142ysza\u0142em od dziecka. Ojciec czytywa\u0142 Nietzschego, matka poucza\u0142a mnie: Arty\u015bcie wolno wi\u0119cej, ni\u017c innym<\/em>\u2026<\/p>\n

Pogl\u0105d przeciwny uznaje, \u017ce B\u00f3g ostatecznie ka\u017cdego z nas b\u0119dzie s\u0105dzi\u0142 na podstawie<\/em> (\u2026) warto\u015bci <\/em>(\u2026) cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/em> (\u2026) Wobec s\u0105du Boga nie zast\u0105pi\u0105 cz\u0142owieka \u2013 nawet najwi\u0119kszego artysty \u2013 \u017cadne jego dzie\u0142a. Decyduje i rozstrzyga to jedno zasadnicze dzie\u0142o, kt\u00f3rym jest on sam. Co z siebie zrobi\u0142em? I co z sob\u0105 zrobi\u0142em?<\/em> To s\u0142owa Karola Wojty\u0142y (Karol Wojty\u0142a, Ewangelia a sztuka, Rekolekcje dla artyst\u00f3w<\/em>, Instytut Jana Paw\u0142a II, Krak\u00f3w-Rzym). Mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c jako \u201erzymskie\u201d bohatera ksi\u0105\u017cki nie obowi\u0105zuj\u0105\u2026 Rozumiane dos\u0142ownie brzmi\u0105 gro\u017anie, bo pytanie: Co ze sob\u0105 zrobi\u0142 Nowosielski? staje przed czytelnikiem ksi\u0105\u017cki Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni<\/em> nieuchronnie. Autorka zdaje si\u0119 odpowiada\u0107, \u017ce sztuka i my\u015bl Nowosielskiego usprawiedliwiaj\u0105 jego \u017cycie, jego moralno\u015b\u0107 czy a-moralno\u015b\u0107, jakkolwiek by\u0142yby dolegliwe dla najbli\u017cszych (bo tej dolegliwo\u015bci Czerni nie przeocza!). Jednak tego, co z siebie zrobi\u0142 Nowosielski, autorka nie okre\u015bla! Nie feruje wyroku o nim. Nie pot\u0119pia go. Nagi i poddany<\/em> <\/strong>by\u0142 on jedynie oczom Jego<\/em>. Nie naszym, nie naszym!<\/p>\n

W swej ksi\u0105\u017cce unaocznia nam autorka prawd\u0119 og\u00f3ln\u0105: \u017ce sztuka nie jest w \u017cyciu <\/strong>igraszk\u0105! Jakiekolwiek by nie by\u0142y relacje sztuki, \u017cycia i moralno\u015bci, jedno zdaje si\u0119 pewne: w Kr\u00f3lestwie Niebieskim moralno\u015b\u0107 zniknie, utraci bowiem racj\u0119 bytu. \u017bycie, sztuka, pi\u0119kno i my\u015bl \u2013 te pozostan\u0105.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Chopin w kr\u0119gu warto\u015bci<\/em> [w:] Chopin – Fenomen i paradoks<\/em>, Gaudium, Lublin 2009\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    G\u0142\u0119boko poruszy\u0142a mnie ksi\u0105\u017cka Krystyny Czerni\u00a0Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni<\/em>. Jerzego Nowosielskiego i jego \u017con\u0119 Zofi\u0119 zna\u0142em, w domu ich bywa\u0142em przez z g\u00f3r\u0105 rok, niemal co dzie\u0144, z Nowosielskim wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em, przez jaki\u015b czas patrzy\u0142em na malarstwo jego oczyma, wiele mu zawdzi\u0119czam\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":161,"featured_media":5675,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[163,1084,665,1083,849,1058],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14280],"yoast_head":"\nCo by\u0142o, co zostanie\u2026<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"I cho\u0107 wiele innych \u017cywot\u00f3w pozwala nam ten dramat sobie u\u015bwiadomi\u0107, to jednak Nowosielski by\u0142 malarzem, artyst\u0105...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Krystyna-Czerni-Nietoperz-w-swiatyni-Biografia-Jerzego-Nowosielskiego-Znak.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Krystyna-Czerni-Nietoperz-w-swiatyni-Biografia-Jerzego-Nowosielskiego-Znak.jpg\",\"width\":576,\"height\":721,\"caption\":\"Krystyna Czerni: Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego. Wydawnictwo ZNAK, Krak\u00f3w 2011, s. 512\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak\",\"name\":\"Co by\u0142o, co zostanie\u2026\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-07-08T09:53:01+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-13T10:31:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a04ca4358e4f6ca237001a0baf1a37c8\"},\"description\":\"I cho\u0107 wiele innych \u017cywot\u00f3w pozwala nam ten dramat sobie u\u015bwiadomi\u0107, to jednak Nowosielski by\u0142 malarzem, artyst\u0105...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Co by\u0142o, co zostanie\u2026\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a04ca4358e4f6ca237001a0baf1a37c8\",\"name\":\"Pawe\u0142 Taranczewski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-taranczewski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Co by\u0142o, co zostanie\u2026","description":"I cho\u0107 wiele innych \u017cywot\u00f3w pozwala nam ten dramat sobie u\u015bwiadomi\u0107, to jednak Nowosielski by\u0142 malarzem, artyst\u0105...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Krystyna-Czerni-Nietoperz-w-swiatyni-Biografia-Jerzego-Nowosielskiego-Znak.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/Krystyna-Czerni-Nietoperz-w-swiatyni-Biografia-Jerzego-Nowosielskiego-Znak.jpg","width":576,"height":721,"caption":"Krystyna Czerni: Nietoperz w \u015bwi\u0105tyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego. Wydawnictwo ZNAK, Krak\u00f3w 2011, s. 512"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak","name":"Co by\u0142o, co zostanie\u2026","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#primaryimage"},"datePublished":"2011-07-08T09:53:01+00:00","dateModified":"2021-01-13T10:31:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a04ca4358e4f6ca237001a0baf1a37c8"},"description":"I cho\u0107 wiele innych \u017cywot\u00f3w pozwala nam ten dramat sobie u\u015bwiadomi\u0107, to jednak Nowosielski by\u0142 malarzem, artyst\u0105...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/krystyna-czerni-nietoperz-w-swiatyni-biografia-jerzego-nowosielskiego-znak#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Co by\u0142o, co zostanie\u2026"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a04ca4358e4f6ca237001a0baf1a37c8","name":"Pawe\u0142 Taranczewski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-taranczewski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/161"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5673"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49495,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5673\/revisions\/49495"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5673"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=5673"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=5673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}