![\"Projekt](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/04-projekt-galerii-sztuki-zaha-hadid-540x270.jpg\" "\\"04-projekt-galerii-sztuki-zaha-hadid\\"")
<\/a>Wskutek swoistej historycznej sk\u0142onno\u015bci Rosji w\u0142adza, finanse i ca\u0142a niemal kultura s\u0105 skupione w Moskwie. Le\u017c\u0105cy tysi\u0105c trzysta kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d Perm jest niejako z zasady skazany na egzystencj\u0119 prowincjonaln\u0105. Tym bardziej z perspektywy Zachodu miasto wydaje si\u0119 kompletnym partykularzem, ale mo\u017ce te\u017c prowokowa\u0107. Peter Zumthor nale\u017cy do tych, kt\u00f3rzy patrz\u0105 z Zachodu na Wsch\u00f3d bez uprzedze\u0144. W Permie jest tak\u017ce kto\u015b, kto nie poddaje si\u0119 kliszom i stereotypom \u2013 Siergiej Gordiejew, inicjator i spiritus movens<\/em> przemian.<\/p>\n Permski Kraj i senator Gordiejew<\/strong><\/p>\n \u017byciorys Gordiejewa (urodzonego w 1972 r.) ukazuje nam aktywnego przedsi\u0119biorc\u0119, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142 spory kapita\u0142 na rynku nieruchomo\u015bci, po czym porzuci\u0142 biznes i zaj\u0105\u0142 si\u0119 polityk\u0105 oraz wspieraniem kultury. W 2006 roku w Moskwie za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 na rzecz ochrony dziedzictwa awangardy rosyjskiej Russkij Awangard. Ten b\u0142yskotliwy i odwa\u017cny projekt wspierania i propagowania architektury lat dwudziestych stanowi jednak odr\u0119bny temat. Wr\u00f3\u0107my do Permskiego Kraju \u2013 ca\u0142kiem przeci\u0119tnego jak na Rosj\u0119. Obszar stu sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy kilometr\u00f3w kwadratowych, z czego siedemdziesi\u0105t jeden procent stanowi\u0105 lasy. Demografia ujemna. M\u0142odzie\u017c ucieka. W dwudziestu miastach \u017cyje przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 z niemal trzymilionowej populacji regionu. W tym milion w jego stolicy \u2013 Permie. Cywilizacja zwi\u0105zana z przemys\u0142em militarnym pojawi\u0142a si\u0119 tutaj w XIX wieku. Militaria i przemys\u0142 do dzisiaj pozostaj\u0105 najwa\u017cniejszymi czynnikami organizuj\u0105cymi \u017cycie miasta. Podobnie jak szamani.<\/p>\n W 2006 roku Siergiej Gordiejew zostaje senatorem Permskiego Kraju w Radzie Rosyjskiej Federacji. Dzi\u0119ki temu mo\u017ce wprowadzi\u0107 w \u017cycie nowatorskie inicjatywy maj\u0105ce na celu kreowanie nowego wizerunku Permu. M\u0142odemu senatorowi uda\u0142o si\u0119 prze\u0142ama\u0107 op\u00f3r miejscowych, przekona\u0107 lokalnych polityk\u00f3w do realizacji plan\u00f3w pozornie niemo\u017cliwych. W ostatnich czterech latach Perm sta\u0142 si\u0119 jednym z najbardziej fascynuj\u0105cych miast Rosji. Ta wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 zadziwia jeszcze bardziej w por\u00f3wnaniu do ca\u0142ego spektrum problem\u00f3w, z kt\u00f3rymi boryka si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna Rosja, zw\u0142aszcza za\u015b jej prowincja.<\/p>\n Dzisiejszy Perm jest miastem, kt\u00f3re z imponuj\u0105c\u0105 konsekwencj\u0105 zadaje k\u0142am postsowieckiemu i postindustrialnemu fatum, buduj\u0105c swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 na ideach, kulturze i muzeach. Coraz odwa\u017cniej ujawnia swoje aspiracje do miana kreatywnej i kulturalnej stolicy Rosji, nie onie\u015bmielony bezkonkurencyjnym, wydawa\u0142oby si\u0119, prymatem Moskwy i Petersburga.<\/p>\n Pierwszy krok<\/strong><\/p>\n Rozgrywaj\u0105ca si\u0119 na naszych oczach wielka gra o przysz\u0142o\u015b\u0107 Permu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie 2007 i 2008 roku. W\u00f3wczas Centrum Architektury Wsp\u00f3\u0142czesnej (Moskwa) og\u0142osi\u0142o otwarty mi\u0119dzynarodowy konkurs architektoniczny na nowy gmach Galerii Sztuki w Permie \u2013 PermMuseumXXI. Konkurs, zorganizowany z niebywa\u0142ym rozmachem \u2013 pula nagr\u00f3d liczy\u0142a trzysta tysi\u0119cy dolar\u00f3w \u2013 sta\u0142 si\u0119 jednym z najg\u0142o\u015bniejszych architektonicznych wydarze\u0144 Rosji. Za\u0142o\u017cenia konkursowe brzmia\u0142y zgo\u0142a bezczelnie \u2013 oczekiwano projektu najnowocze\u015bniejszego zespo\u0142u muzealnego Rosji i wybitnego dzie\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnej architektury \u015bwiatowej. Powsta\u0107 mia\u0142a wizyt\u00f3wka Permu jako centrum kultury i sztuki. Ikona, kt\u00f3ra odmieni oblicze peryferyjnego miasta. Przewodnicz\u0105cym jury tego \u015bmia\u0142ego przedsi\u0119wzi\u0119cia zosta\u0142, zaproszony przez pomys\u0142odawc\u0119 konkursu, senatora Gordiejewa, szwajcarski architekt Peter Zumthor.<\/p>\n Peter Zumthor<\/strong><\/p>\n Laureat Nagrody Pritzkera, architektonicznego Nobla, Peter Zumthor jest nazywany \u201earchitektem dla architekt\u00f3w\u201d. Rzeczywi\u015bcie, szerokiemu gronu odbiorc\u00f3w jego projekty mog\u0105 si\u0119 wydawa\u0107 ma\u0142o znacz\u0105ce. Ale wystarczy si\u0119 z nimi zetkn\u0105\u0107 i odczu\u0107 je, by zasili\u0107 ci\u0105gle rosn\u0105ce grono tych, dla kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Zumthora to najbardziej wysublimowana posta\u0107 architektury wsp\u00f3\u0142czesnej.<\/p>\n Sam architekt tak m\u00f3wi o tym, co tworzy: \u201eKocham architektur\u0119. Dlatego, kiedy kto\u015b zamawia projekt, musz\u0119 wiedzie\u0107, \u017ce b\u0119d\u0119 mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzy\u0107 co\u015b pi\u0119knego\u2026 Jestem architektem z pasj\u0105\u2026\u201d. Indywidualista i my\u015bliciel, Zumthor zbudowa\u0142 niewiele, ma jednak w dorobku kilka muze\u00f3w. Najbardziej znane to Kolumba \u2013 Muzeum Sztuki Archidiecezji Kolo\u0144skiej (2007), wzniesione na miejscu \u015bredniowiecznego ko\u015bcio\u0142a w Kolonii. Zaskakuje niespodziewany kszta\u0142t zewn\u0119trzny: ascetyczny betonowy korpus, rozmieszczenie okien, dziwaczne rozbicie bry\u0142y i wtopione w ten masyw, jak poszarpana tkanina, fragmenty ruin starego ko\u015bcio\u0142a\u2026 Na zewn\u0105trz wiele pyta\u0144. We wn\u0119trzu wszystko si\u0119 wyja\u015bnia. Przestrzenie s\u0105 proste i klarowne, co wynika z ogromnej dba\u0142o\u015bci Zumthora o ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142. Poczu\u0142am si\u0119 tam bezpiecznie. Kto\u015b o wszystkim pomy\u015bla\u0142. Pomy\u015bla\u0142 o mnie, o eksponatach, kt\u00f3re za chwil\u0119 zobacz\u0119, o sytuacji, w jakiej mam je spotka\u0107\u2026 Dziwne uczucie, a jednocze\u015bnie przyjemne i niezwyk\u0142e, \u017ce komu\u015b naprawd\u0119 zale\u017ca\u0142o, by zaaran\u017cowa\u0107 moje spotkanie z\u2026 wieszakiem czy innym przedmiotem, niewa\u017cne jakim. Wzruszaj\u0105ce, jak dokonuje si\u0119 po\u0142\u0105czenie skomplikowanej my\u015bli z prost\u0105 form\u0105 architektoniczn\u0105. W kolo\u0144skim muzeum odczu\u0142am rado\u015b\u0107 i jak\u0105\u015b jasno\u015b\u0107. Podobn\u0105 do tej, gdy na strychu starego spichlerza, w upalny dzie\u0144, w promieniu s\u0142onecznym padaj\u0105cym na siano i na stare deski doznajemy uczucia spokoju i czego\u015b uniwersalnie i odwiecznie dobrego. Czy taki moment mo\u017cna zaprojektowa\u0107, zaaran\u017cowa\u0107? Zumthor udowadnia, \u017ce tak.<\/p>\n PermMuseumXXI<\/strong><\/p>\n Naturalnie w Permie architekt wszystkich zaskoczy\u0142. Nie mog\u0142o by\u0107 inaczej. Przede wszystkim zgasi\u0142 nadziej\u0119 permian, \u017ce otrzymaj\u0105 projekt \u201estarchitekta\u201d i \u017ce Perm zacznie si\u0119 przemienia\u0107 w co\u015b na kszta\u0142t Bilbao. Konkurs PermMuseum sta\u0142 si\u0119 bowiem swojego rodzaju starciem dw\u00f3ch \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w. Z jednej strony znalaz\u0142y si\u0119 ambicje nieobytego Permu \u2013 marzenia o s\u0142awie i rozg\u0142osie, o wej\u015bciu do \u015bwiatowego obiegu, d\u0105\u017cenie, by mie\u0107 u siebie kolejnego Guggenheima. Z drugiej sceptycyzm Zumthora i jego przekonanie, \u017ce nale\u017cy chroni\u0107 autentyczno\u015b\u0107 miejsca, bo w tym tkwi najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 ka\u017cdego projektu. Zderzenie obu wyobra\u017ce\u0144 \u015bwietnie ilustruj\u0105 rezultaty konkursu. Zwyci\u0119\u017cy\u0142y dwa projekty (\u017caden z nich nie zosta\u0142 zrealizowany) nikomu nie znanych architekt\u00f3w: Borisa Bernaskoniego i Valeria Oljatiego, mimo \u017ce w konkursie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 Zaha Hadid (laureatka trzeciej nagrody) oraz wiod\u0105ce pracownie architektoniczne ze Szwajcarii, Danii, Finlandii, USA i Rosji (m.in. Meili Peter Architekten, Asymptote Architecture, Acconci Studio).<\/p>\n Jeden z nagrodzonych pierwsz\u0105 nagrod\u0105 projekt\u00f3w proponowa\u0142 szklan\u0105 budowl\u0119 o prostok\u0105tnej bryle, le\u017c\u0105c\u0105 nad samym brzegiem Kamy, rzeki p\u0142yn\u0105cej przez miasto; bry\u0142\u0119 przepruwa Kolej Transsyberyjska. Drugi przedstawia\u0142 przedziwny pi\u0119trz\u0105cy si\u0119 grzyb-pagod\u0119 ze zwisaj\u0105cymi lambrekinami, przywo\u0142uj\u0105cy obrazy muze\u00f3w z czas\u00f3w sowieckiego zastoju.<\/p>\n Pozostali cz\u0142onkowie jury przyj\u0119li wyb\u00f3r przewodnicz\u0105cego zupe\u0142nie bez zrozumienia. W tych dziwacznych projektach, t\u0142umaczy\u0142 Peter Zumthor, zawarty jest niejasny duch Permu, p\u0142yn\u0105cy po cz\u0119\u015bci z ducha Chin, tylko bardziej przyziemny. Czy\u017cby to by\u0142o europejskie wyobra\u017cenie o Rosji \u2013 ornamenty, socjalizm i blisko\u015b\u0107 Chin\u2026? Nie zaprzeczaj\u0105c pewnej niedorzeczno\u015bci czy niestosowno\u015bci projekt\u00f3w, Peter Zumthor uparcie obstawa\u0142 za nowym pokoleniem \u2013 za odkrywczym sposobem patrzenia.<\/p>\n To by\u0142o pierwsze wa\u017cne do\u015bwiadczenie Permu, kt\u00f3re przynios\u0142o wiele pozytywnych nast\u0119pstw. Dzi\u0119ki niemu dostrze\u017cono b\u0142\u0119dy i braki. Po nim nast\u0105pi\u0142y kolejne etapy walki o now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 miasta. Ambicje Permu bynajmniej nie mala\u0142y.<\/p>\n Pomys\u0142 na miasto<\/strong><\/p>\n Zacz\u0119to od podstaw, czyli od my\u015blenia o przestrzeni miasta jako ca\u0142o\u015bci. I tu pojawia si\u0119 jeszcze jedna wa\u017cna kwestia. W\u0142a\u015bnie przestrze\u0144 i rozumienie jej kontekst\u00f3w, a nie odr\u0119bny obiekt architektoniczny i jego forma, zaczynaj\u0105 mie\u0107 coraz wi\u0119ksze znaczenie dla udanego funkcjonowania budynku. Trafne wpisanie w kontekst przes\u0105dza o pomy\u015blno\u015bci tego czy innego projektu. Na plan pierwszy wysuwaj\u0105 si\u0119 pytania o to, jak zharmonizowa\u0107 i po\u0142\u0105czy\u0107 funkcjonalnie oraz ideowo r\u00f3\u017cne style, r\u00f3\u017cne skale, a tak\u017ce r\u00f3\u017cne potrzeby. Zasi\u0119g i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 tych problem\u00f3w nasilaj\u0105 si\u0119. Wobec nich urbanistyka, niegdy\u015b tylko wspomagaj\u0105ca architektur\u0119, urasta dzisiaj do dziedziny, kt\u00f3ra zaczyna dominowa\u0107 nad architektur\u0105, zw\u0142aszcza t\u0105 fasadow\u0105.<\/p>\n Plan zagospodarowania przestrzennego Permu, pilota\u017cowy projekt rozwoju miasta do 2050 roku, opracowa\u0142 ekspert urbanista Kees Christiaanse i biuro KCAP (Rotterdam\u2013Zurych), wdra\u017caj\u0105c nowoczesne zasady planowania przyj\u0119te dzi\u015b w Europie. Przewidziano uszczelnienie zabudowy, zag\u0119szczenie funkcji, ograniczenie ruchu samochodowego, formowanie \u201ekompaktowego\u201d, zwartego miasta. W Permskim Kraju, kt\u00f3rego obszar dor\u00f3wnuje terytorium Niemiec, a najbli\u017csze wi\u0119ksze miasto dzieli od Permu trzysta kilometr\u00f3w, idee te zdaj\u0105 si\u0119 mo\u017ce nazbyt europejskie. Niemniej jednak wszystkie nowe za\u0142o\u017cenia wpisano do oficjalnego planu rozbudowy miasta zaakceptowanego na lokalnym szczeblu.<\/p>\n Inna, r\u00f3wnie\u017c \u201eimportowana\u201d, idea to wykorzystanie p\u0142yn\u0105cej przez Perm Kamy. Szeroko\u015b\u0107 rzeki w centrum miasta osi\u0105ga kilometr. Postanowiono nada\u0107 brzegowi nowe znaczenie i funkcj\u0119 \u2013 stworzy\u0107 \u201ekulturalne nadbrze\u017ce\u201d. Wzd\u0142u\u017c rzeki zaplanowano usytuowanie najwa\u017cniejszych kulturalnych i rozrywkowych obiekt\u00f3w. Promenada ma si\u0119 wzbogaci\u0107 o zesp\u00f3\u0142 nowych gmach\u00f3w, mi\u0119dzy innymi nowoczesnego teatru, zaprojektowanego przez biuro brytyjskiego architekta Davida Chipperfielda, zaliczanego do grona starchitekt\u00f3w. Uko\u0144czenie budowy nowego Teatru Opery i Baletu zaplanowano na 2014 rok.<\/p>\n![\"Budynek](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/06-budynek-muzeum-sztuki-wspolczesnej-permm-dawny-dworzec-rzeczny.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Fragment](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/05-fragment-ekspozycji-russkoje-biednoje-w-muzeum-sztuki-wspolczesnej-permm.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Projekt](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/04-projekt-galerii-sztuki-zaha-hadid-400x240.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Valerio](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/03-valerio-olgiati-drugi-zwyciezca-konkursu-perm-museum-xxi.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Valerio](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/02-valerio-olgiati-drugi-zwyciezca-konkursu-perm-museum-xxi.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Wizualizacja](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/01-wizualizacja-projektu-borisa-bernaskoniego.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Wizualizacja](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/01-wizualizacja-projektu-borisa-bernaskoniego-540x259.jpg\" "\\"01-wizualizacja-projektu-borisa-bernaskoniego\\"")
<\/a>![\"Fragment](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/05-fragment-ekspozycji-russkoje-biednoje-w-muzeum-sztuki-wspolczesnej-permm-540x360.jpg\" "\\"05-fragment-ekspozycji-russkoje-biednoje-w-muzeum-sztuki-wspolczesnej-permm\\"")
<\/a>
![\"Valerio](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/07\/03-valerio-olgiati-drugi-zwyciezca-konkursu-perm-museum-xxi-423x600.jpg\" "\\"03-valerio-olgiati-drugi-zwyciezca-konkursu-perm-museum-xxi\\"")
<\/a>