{"id":6277,"date":"2011-09-22T15:50:02","date_gmt":"2011-09-22T14:50:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=6277"},"modified":"2013-01-24T17:15:37","modified_gmt":"2013-01-24T16:15:37","slug":"katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile","title":{"rendered":"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic<\/em>"},"content":{"rendered":"

Us\u0142ysza\u0142e\u015b tedy, ale chocie\u015b us\u0142ysza\u0142, trzeba, \u017ceby\u015b nie rozumia\u0142.
\nApulejusz, Metamorfozy, albo Z\u0142oty osio\u0142<\/em>, ksi\u0119ga XI<\/p><\/blockquote>\n

O\u015brodek Praktyk Teatralnych \u201eGardzienice\u201c w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych[1]<\/sup><\/a>. Program artystyczny, realizowany w ramach tego wielogodzinnego projektu, obejmuje fragmenty czterech spektakli, tymczasowe wystawy po\u015bwi\u0119cone grupie, multimedialne materia\u0142y edukacyjne oraz spektakl prezentowany przez wychowank\u00f3w-uczni\u00f3w Akademii Praktyk Teatralnych.<\/p>\n

\"ELEKTRA<\/a>
ELEKTRA wg Eurypidesa w re\u017c. W. Staniewskiego (fot. archiwum T. Polskiego w Warszawie)<\/figcaption><\/figure>\n

W Metamorfozach<\/em> Apulejusza oraz Elektrze<\/em>, Ifigenii w Aulidzie<\/em> i Ifigenii w Taurydzie<\/em> Eurypidesa dochodzi, poprzez \u015bpiew i taniec, do epifanii \u2013 pojawienia si\u0119 b\u00f3stwa. Boska si\u0142a ujawnia si\u0119 wykonawcom i widzom, aby znikn\u0105\u0107 tak nagle, jak si\u0119 pojawi\u0142a. Epifania i znikni\u0119cie b\u00f3stwa metaforyzuj\u0105 \u017cycie i \u015bmier\u0107 \u2013 stanowi\u0105ce kosmiczny porz\u0105dek \u015bwiata. Kolejne spektakle zwi\u0105zane s\u0105 z sob\u0105, stanowi\u0105 polifoniczn\u0105 opowie\u015b\u0107 o poszukiwaniu tajemnicy dionizyjsko\u015bci i apollinijsko\u015bci, tajemnicy kobiety i metafizyki kosmicznej. Metamorfozy<\/em> otwieraj\u0105 przestrze\u0144 dla Elektry<\/em>, ta z kolei jest preludium dla Ifigenii w Aulidzie<\/em> i Taulidzie<\/em>. Jednak boskim przodownikiem \u201eGardzienic\u201c pozostaje Dionizos, a nie Apollo:<\/p>\n

Muzyka, taka, jak\u0105 uprawiali\u015bmy, sytuuje nas w kategoriach dionizyjskich, za\u015b gest ustanawia nas bardziej w kategoriach apolli\u0144skich. Tamta, dionizyjska estetyka \u2013 w kategoriach natury, dziko\u015bci serca, a ta \u2013 w kategoriach modelowania obraz\u00f3w cz\u0142owiecze\u0144stwa[2]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

W ostatnich trzech spektaklach nast\u0119puje \u201eudionizowanie\u201d tego, co apolli\u0144skie, a to, co dionizyjskie, uj\u0119te zostaje w form\u0119 apolli\u0144sk\u0105. Dionizos nie wyst\u0119puje pod swoj\u0105 postaci\u0105 (jak w przypadku figury Chrystusa w Metamorfozach<\/em>), ale pojawia si\u0119 w dysharmonii, zmianie melodii i rytmu, w nag\u0142ym zatrzymaniu (na przyk\u0142ad w lamencie Elektry nad Orestesem, Klitajmestry nad zabit\u0105 Ifigeni\u0105), jednak w swojej istocie spektakle \u201eGardzienic\u201c pozostaj\u0105 w \u017cywiole przede wszystkim dionizyjskim, a sami wykonawcy staj\u0105 si\u0119 kap\u0142anami Dionizosa. Sza\u0142 orgiastyczny, w kt\u00f3ry wpadaj\u0105 aktorzy podczas ta\u0144ca, to atrybut Bachusa objawiaj\u0105cego \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 tajemnicy \u017cycia i \u015bmierci. W momencie osi\u0105gni\u0119cia ekstazy mo\u017cna obcowa\u0107 z b\u00f3stwem, a raczej z witalnymi i kosmicznymi si\u0142ami[3]<\/sup><\/a>. Op\u0119tanie sza\u0142em w taneczno-muzycznym korowodzie wyzwala energi\u0119 przedstawienia, teatraln\u0105 mani\u0119<\/em>, co nadaje spektaklom \u201eGardzienic\u201c warto\u015b\u0107 prze\u017cycia religijnego: \u201eW takiej lub innej formie centralnym momentem rytua\u0142u dionizyjskiego by\u0142o ekstatyczne do\u015bwiadczenie mniej lub bardziej gwa\u0142townego sza\u0142u, manii<\/em>. By\u0142o ono w pewnym sensie dowodem \u00bbprzeb\u00f3stwienia\u00ab adepta\u201d[4]<\/sup><\/a>. W wypowiedzi Mircea Eliadego adeptem b\u0119dzie ten, kto posi\u0105dzie wiedz\u0119 tajemn\u0105. W kontek\u015bcie dzia\u0142alno\u015bci \u201eGardzienic\u201c mo\u017cna tak nazwa\u0107 ka\u017cdego, kto kszta\u0142ci si\u0119, praktykuje sztuk\u0119 aktorsk\u0105 rozumian\u0105 jako pewne metafizyczne dzia\u0142anie. W\u0142odzimierz Staniewski, za\u0142o\u017cyciel grupy, \u017cywi g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnym teatrze metafizyka mo\u017ce wej\u015b\u0107 \u201etylko przez sk\u00f3r\u0119\u201d, przez dzia\u0142anie gwa\u0142towne i odurzaj\u0105ce, przez mani\u0119<\/em>[5]<\/sup><\/a>. Dionizos jest bogiem, kt\u00f3ry dostaje si\u0119 w cia\u0142o adepta poprzez taniec i \u015bpiew. Bezdech uto\u017csamiany jest z Bachusem, w braku oddechu ujawnia si\u0119 b\u00f3stwo. Dlatego w \u201eGardzienicach\u201c \u015bpiewaj\u0105 wszyscy \u2013 aktorzy, tancerze i ch\u00f3r, a b\u00f3g w bezdechu kr\u0105\u017cy nieustannie po sali teatralnej. Podczas spektakli emitowana jest \u201ekosmiczna energia\u201d, moc, kt\u00f3ra zmienia uczestnik\u00f3w obrz\u0119du, zar\u00f3wno wykonawc\u00f3w, jak i widz\u00f3w. W tych momentach do\u015bwiadcza si\u0119 uczucia metafizycznego.<\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eGardzienic\u201c oscyluje na granicy teatru, muzyki, sztuk wizualnych, antropologii i ekologii. Od 2006 roku Staniewski proponuje now\u0105 form\u0119 artystyczn\u0105 \u2013 wyk\u0142ad teatralizowany, czyli nowatorskie po\u0142\u0105czenie eseju teatralnego z wyk\u0142adem akademickim, zawieraj\u0105ce elementy: prelekcji, spektaklu teatralno-tanecznego, projekcji multimedialnych (po raz pierwszy forma ta pojawi\u0142a si\u0119 w najnowszym spektaklu, to jest Ifigenii w Taurydzie<\/em>), koncertu, warsztatu aktorsko-re\u017cyserskiego, prezentacji materia\u0142\u00f3w dokumentalnych[6]<\/sup><\/a>. Esej teatralny to, wed\u0142ug definicji samego autora, kr\u00f3tka rozprawa obja\u015bniona za pomoc\u0105 s\u0142owa, \u015bpiewu i ruchu, niepozbawiona subiektywizmu re\u017cysera, kt\u00f3ry nie broni si\u0119 od komentarza w czasie przedstawienia (niekiedy zabarwionego dodatkowo ekspresyjnym gestem). Glosa re\u017cyserska staje si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 eseju, domaga si\u0119 uobecnienia, a nawet uciele\u015bnienia, przez aktora na scenie. Gdy to nie nast\u0119puje, Staniewski opuszcza swoje miejsce na widowni, aby \u201eu\u017cyczy\u0107\u201d w\u0142asnego cia\u0142a. W Ifigenii w Taurydzie<\/em> po raz kolejny re\u017cyser sam zagra\u0142 na scenie \u2013 nie potrafi \u0142 usiedzie\u0107 na widowni, sk\u0105d zazwyczaj dyryguje ch\u00f3rem i choreografi\u0105, zacz\u0105\u0142 chodzi\u0107 po sali i okalaj\u0105cym j\u0105 ogrodzie.<\/p>\n

Eseje (pocz\u0105wszy od Metamorfoz<\/em>) s\u0105 form\u0105 niegotow\u0105, niekompletn\u0105, kt\u00f3ra zostaje zaprezentowana na scenie, poniewa\u017c dopiero tam mo\u017ce nabra\u0107 ostatecznego kszta\u0142tu. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z niedopracowanych jeszcze fragment\u00f3w \u201ekosmicznej ca\u0142o\u015bci\u201d, to mikropowie\u015bci niepoznanej makrohistorii. Dlatego spektakle zawsze pozostaj\u0105 na etapie pr\u00f3by, a nie s\u0105 gotowym produktem. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 perfekcj\u0119, nale\u017cy nieustannie \u0107wiczy\u0107: gi\u0119tko\u015b\u0107 cia\u0142a, jego akrobacj\u0119, doskona\u0142o\u015b\u0107 \u201e\u015bpiewanego ruchu\u201d (gdy\u017c gest to specyfi czny zapis muzyki). Eseje teatralne to kola\u017ce oparte na synestezji sztuk. Etnooratorium<\/em>, klasyczny ju\u017c termin proponowany przez Leszka Kolankiewicza[7]<\/sup><\/a>, w odniesieniu do form(y) sztuki uprawianej przez zesp\u00f3\u0142 \u201eGardzienic\u201c, staje si\u0119 jedynie tylko jednym z element\u00f3w tej artystycznej hybrydy.<\/p>\n

Podejmuj\u0105c antyczn\u0105 wypraw\u0119, zesp\u00f3\u0142 wybiera w Metamorfozach artystyczn\u0105 form\u0119 eseju teatralnego \u2013 po\u0142\u0105czenia zrekonstruowanej muzyki staro\u017cytnej Grecji, ta\u0144ca fi guratywnego (ruchu wzorowanego na malowid\u0142ach z waz antycznych), liryki tekstu dramatycznego i naukowego komentarza. Odtworzona przez Macieja Rych\u0142ego muzyka staro\u017cytnej Grecji pochodzi z okresu od V wieku p.n.e. (od I Ody Pytyjskiej Pindara) do III wieku n.e. (inskrypcja z Epidauros \u201eAsklepion aeisomen\u201d).<\/p>\n

25 fragment\u00f3w w formie pie\u015bni i inkantacji zrekonstruowanych na podstawie znak\u00f3w zapisanych na papirusach i kamieniach. Opracowana w ten spos\u00f3b muzyka jest nieteatralna, pierwotna, zrytualizowana, powinno si\u0119 wykonywa\u0107 j\u0105 raczej na koncercie ni\u017c podczas spektaklu. Aby o\u017cywi\u0107 muzyczn\u0105 warstw\u0119 Metamorfoz, Staniewski zdecydowa\u0142 si\u0119 na naprzemienne \u015bpiewanie antycznych partii z ludowymi pie\u015bniami pochodz\u0105cymi z Karpat ukrai\u0144skich i ba\u0142ka\u0144skich Rodop\u00f3w. Etno-antyczny akompaniament pobudzi\u0142 cia\u0142a aktor\u00f3w do ekstatycznego ta\u0144ca:<\/p>\n

Szukali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c impuls\u00f3w ruchowych, jakie wywo\u0142uj\u0105 d\u017awi\u0119ki w ciele aktora i jakie mog\u0105 o\u017cywi\u0107 jego aparat gestykulacyjny. Kierowa\u0142em si\u0119 wi\u0119c w pracy nad reliktami muzyki antycznej podejrzeniem, na po\u0142y mistycznym, \u017ce jak si\u0119 obudzi d\u017awi\u0119kami gesty i ruchy, to uruchomi si\u0119 proces psychosomatyczny, kt\u00f3ry wygeneruje \u017cycie z tych wykopalisk[8]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Podobnie wygl\u0105da\u0142a praca nad kolejnymi spektaklami, w kt\u00f3rych rol\u0119 w coraz wi\u0119kszym stopniu zaczyna\u0142a odgrywa\u0107 literatura. S\u0142owo uruchamia\u0142o psychosomatyczn\u0105 gr\u0119 aktorsk\u0105. By\u0142a to rzetelna praca nad zachowanymi pismami (czy jak woli Staniewski plotkami w nich zawartymi), tekstami dramat\u00f3w Eurypidesa, a w nast\u0119pnej kolejno\u015bci \u0107wiczenia ruchowe. Dla Staniewskiego si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 dramatu antycznego jest dzia\u0142anie \u2013 \u015bpiew, taniec, ruch; dlatego w spektaklach zesp\u00f3\u0142 d\u0105\u017cy do uzyskania kosmicznej harmonii: muzyka obja\u015bnia s\u0142owo, s\u0142owo komentuje ruch (gest i choreografi\u0119), a ruch obrazuje muzyk\u0119.<\/p>\n

Od czasu pracy nad Elektr\u0105<\/em> Eurypidesa w przedstawieniach \u201eGardzienic\u201c cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 partie m\u00f3wione, kt\u00f3re wraz ze \u015bpiewem, gestem i ta\u0144cem sta\u0142y r\u00f3wnowa\u017cnym sk\u0142adnikiem spektakli. Eurypides \u0142ama\u0142 konwencj\u0119 ch\u00f3raln\u0105 poprzez wprowadzenie dodatkowych pie\u015bni \u2013 interludi\u00f3w, kt\u00f3re nie mia\u0142y nic wsp\u00f3lnego z fabu\u0142\u0105 dramatu[9]<\/sup><\/a>. Podobnie praktykuje Staniewski. S\u0142owo to rodzaj zakl\u0119cia przywo\u0142uj\u0105cego b\u00f3stwo. Dionizyjsko\u015b\u0107 nie ujawnia si\u0119 jednak poprzez j\u0119zyk, ale dzia\u0142anie muzyczne. W tym rozr\u00f3\u017cnieniu \u015bpiew przynale\u017cy nie do mowy, ale do dzia\u0142ania. Literatura jest na odleglejszym miejscu, mie\u015bci si\u0119 na pograniczach plotki i anegdoty. St\u0105d tyle heroikomicznych wstawek w Elektrze (plotka g\u0142osi, \u017ce dodano je po \u015bmierci autora). Niepewne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce pie\u015bni Eurypidesa by\u0142y popularniejsze ni\u017c jego sztuki[10]<\/sup><\/a>. To by\u0142y muzyczne szlagiery tamtych czas\u00f3w, a nam, wsp\u00f3\u0142czesnym, pozosta\u0142o po nich tylko s\u0142owo. \u201eGardzienice\u201c podj\u0119\u0142y wysi\u0142ek, aby zrekonstruowa\u0107 melodi\u0119, rytm, tempo i energi\u0119 tamtych pie\u015bni. Wed\u0142ug Staniewskiego nie mo\u017cemy zrozumie\u0107 antycznej kultury wy\u0142\u0105cznie poprzez jej literatur\u0119, nale\u017cy zobaczy\u0107, poczu\u0107, a nast\u0119pnie wsp\u00f3\u0142uczestniczy\u0107 w sztuce antycznej. W znalezionym papirusie egzemplarzu Ifigenii w Aulidzie<\/em> zachowane zosta\u0142y fragmenty partytury napisanej przez samego Eurypidesa. Nie udowodniono jednak, \u017ce zawieraj\u0105cy nuty zapis Elektry<\/em> tak\u017ce jest jego autorstwa[11]<\/sup><\/a>. W Ifigenii w Aulidzie<\/em> cz\u0105stkowo zachowane nuty znajduj\u0105 si\u0119 nad tekstem stanowi\u0105cym g\u0142\u00f3wnie liryczne fragmenty ca\u0142o\u015bci. Dla gardzienickich artyst\u00f3w ten szcz\u0105tkowy zapis zmienia ca\u0142kowicie interpretacj\u0119 literatury greckiej \u2013 antyczna tragedia wygl\u0105da\u0142aby zupe\u0142nie inaczej, gdyby\u015bmy dysponowali kompletnym (tak\u017ce pod wzgl\u0119dem muzycznym) egzemplarzem.<\/p>\n

Nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 muzyk\u0119 wykonywan\u0105 podczas przedstawienia (pie\u015b\u0144 ch\u00f3ru, akompaniament instrument\u00f3w) od muzyczno\u015bci spektaklu, kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 ludzie i przyroda. Ods\u0142ania si\u0119 podw\u00f3jna natura kultu bachicznego \u2013 obok orgiastycznego odurzenia, widoczna jest g\u0142\u0119boka wi\u0119\u017a z natur\u0105, kt\u00f3r\u0105 kultywuje si\u0119, spo\u017cywaj\u0105c wino, mi\u00f3d i mleko, ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w melodi\u0119 przyrody. Rytua\u0142 wyra\u017ca si\u0119 w pie\u015bni, ta\u0144cu, ge\u015bcie, s\u0142owie i poprzez starannie dobrany kostium (czy kimono z Ifigenii w Aulidzie<\/em>)[12]<\/sup><\/a>. W ta\u0144cu aktor-przodownik ch\u00f3ru \u0142\u0105czy si\u0119 z natur\u0105, materi\u0105 Wszech\u015bwiata. \u201eGardzienice\u201c to teatr o\u017cywionej w czasoprzestrzeni pie\u015bni Dionizosa. Wykonawcy staj\u0105 si\u0119 dionizyjskim \u017cywio\u0142em \u2013 ich serca pulsuj\u0105 w jednym rytmie, a g\u0142osy s\u0105 nieodr\u00f3\u017cnialne. Cia\u0142a ta\u0144cz\u0105 z tak\u0105 p\u0142ynno\u015bci\u0105, lekko\u015bci\u0105 i precyzj\u0105 ruch\u00f3w, \u017ce widz ma wra\u017cenie, jakby patrzy\u0142 na spektakl jak na obdarzony \u015bwiadomo\u015bci\u0105 \u017cywy organizm, dla kt\u00f3rego charakterystyczne s\u0105 \u201ewszystkie detale i ich pog\u0142\u0119bianie, nasycenie trudnych, precyzyjnych element\u00f3w i figur energi\u0105, migotliwo\u015bci\u0105 i lekko\u015bci\u0105 cia\u0142, uwalniaj\u0105cych si\u0119 niemal do lotu\u201d[13]<\/sup><\/a>. To taniec op\u0119tania, kt\u00f3re osi\u0105ga si\u0119 poprzez wirowanie wok\u00f3\u0142 w\u0142asnej osi (wewn\u0119trznego centrum w\u0142asnego cia\u0142a) i wyginanie cia\u0142a do ty\u0142u. Cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u, zar\u00f3wno m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiety, mo\u017cna by nazwa\u0107 bachantkami, kt\u00f3re w ekstazie odprawiaj\u0105 w\u0142asne misteria. Ubrani w lu\u017ane, d\u0142ugie szaty, bosi, z rozpuszczonymi w\u0142osami nios\u0105 dionizyjskie pos\u0142annictwo poprzez pie\u015b\u0144. Wykonywany taniec buduje kszta\u0142t przedstawienia, znaki rytua\u0142u staj\u0105 si\u0119 tak\u017ce znakami teatralnymi. \u201eGardzienice\u201c najbli\u017csze s\u0105 Dionizosowi w Metamorfozach<\/em>, w kt\u00f3rych odzwierciedlaj\u0105 posta\u0107 b\u00f3stwa przedstawion\u0105 w Bachantkach<\/em>. W\u0142odzimierz Staniewski nie ukrywa, \u017ce ca\u0142y \u201epotencja\u0142\u201d dramatu Eurypidesa zrealizowa\u0142 w\u0142a\u015bnie w Metamorfozach<\/em>, dlatego do Kosmosu w\u0142\u0105czy\u0142 w nast\u0119pnej kolejno\u015bci Elektr\u0119<\/em> Eurypidesa.<\/p>\n

Ka\u017cdy kolejny spektakl \u201eGardzienic\u201c jest rodzajem epifanii, dlatego nigdy nie mo\u017ce by\u0107 uko\u0144czony, ale jest dzie\u0142em in progress<\/em>. B\u00f3stwo nie ujawnia si\u0119 w pe\u0142ni, cz\u0142owiek musi podejmowa\u0107 nieustannie pr\u00f3by przywo\u0142ania go w obrz\u0119dach. Dopiero dopracowany do perfekcji spektakl staje si\u0119 rytua\u0142em, wtedy mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce jest to dzie\u0142o uko\u0144czone. Staniewski pr\u00f3buje dotrze\u0107 do tajemnicy misteri\u00f3w poprzez zrozumienie tajemnicy kobiety (Elektry, Ifigenii, Klitajmestry) i przemianom, kt\u00f3rym ulegaj\u0105 postacie-aktorzy. Staniewski przyznaje: \u201eTo jest to, czego ja nie rozumiem, czyli demonizm ukrytych si\u0142 i spr\u0119\u017cyn, powoduj\u0105cych kobiet\u0105, niezale\u017cnie od jej subtelnej i wra\u017cliwej natury\u201d[14]<\/sup><\/a>. Postacie kobiece s\u0105 wcielonym \u017cywio\u0142em bachicznym.<\/p>\n

Dionizos jest b\u00f3stwem transformacji i transgresji, przechodzi od postaci do postaci, z aktora na widza. Ujawnia si\u0119 w rysach Chrystusa (Metamorfozy<\/em>) i Czarnej Madonny Taurydzkiej, czyli Artemidy (Ifigenia w Taurydzie<\/em>), w rozmowie Platona z Fajdrosem (Metamorfozy<\/em>), podsyca nienawi\u015b\u0107 Elektry i po\u015bwi\u0119cenie Ifigenii w Aulidzie.<\/p>\n

Metamorfozy dokonuj\u0105 si\u0119 na kilku poziomach: przemiana Lucjusza w os\u0142a czy sow\u0119, dwoisto\u015b\u0107 Dionizosa, kt\u00f3ry przypomina Chrystusa (analogia do narodzin i prze\u015bladowa\u0144 obydwu), zamiana Pamfilii w puszczyka, Ifigenia jako baranek ofiarny, wreszcie podmiana Ifigenii przez Artemid\u0119.Postaci Agamemnona, Klitajmestry, Elektry, Achillesa,Ifigenii, Orestesa i Pyladesa s\u0105 wyrazi\u015bcie zarysowane, to rodzaje katalizator\u00f3w mi\u0119dzy scen\u0105 a widowni\u0105, za spraw\u0105 ich dzia\u0142ania do misteryjnego ta\u0144ca w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c widzowie. Na scenie po raz ostatni w dziejach \u015bwiata pojawiaj\u0105 si\u0119 dawni bogowie: Apollo, Artemida, Dionizos, Demeter, Eros, Izyda, by ust\u0105pi\u0107 miejsca m\u0142odszym bogom \u2013 Chrystusowi i Czarnej Madonnie. Podobnie jak w antycznym teatrze wszystko dokonuje si\u0119 na oczach\/ za pomoc\u0105 spojrzenia widowni.<\/p>\n

\u201eGardzienice\u201c nie chc\u0105 odzwierciedla\u0107 przesz\u0142o\u015bci, rekonstruowa\u0107 praktyk teatru antycznego ani greckich rytua\u0142\u00f3w, ale poprzez powr\u00f3t do \u201ekorzeni\u201d europejskiego teatru, to jest dramat antyczny, zaproponowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej publiczno\u015bci nowy spos\u00f3b odczuwania dionizyjsko\u015bci w nowej rzeczywisto\u015bci. Jak dodaje Tadeusz Korna\u015b w swoim studium o O\u015brodku Praktyk Teatralnych \u201eGardzienice\u201c:<\/p>\n

Dystans wobec pie\u015bni i obrz\u0119d\u00f3w by\u0142 konieczny. W przeciwnym b\u0105d\u017a razie mo\u017cna by pos\u0105dzi\u0107 \u201eGardzienice\u201d o konstruowanie jaki\u015b newage\u2019owskich czy parareligijnych obrz\u0119d\u00f3w. A Staniewski chce pod\u0105\u017ca\u0107 jednak wci\u0105\u017c w stron\u0119 teatru. To nie znaczy, \u017ce nie interesuj\u0105 go napi\u0119cia dotykaj\u0105ce spraw religii, czy raczej prze\u017cycia religijnego \u2013 przede wszystkim tajemnicy misteri\u00f3w[15]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

\u201eGardzienice\u201c poszukuj\u0105 sakralno\u015bci w tym, co profaniczne \u2013 w codziennym \u017cyciu. Ich ekstatyczny poch\u00f3d rozpoczyna wraz z Wypraw\u0105 (tak\u0105 sam\u0105, jak\u0105 inicjowano na pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci grupy), kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy podj\u0105\u0107, aby dosta\u0107 si\u0119 do ma\u0142ej, zapomnianej lubelskiej wioski, a stamt\u0105d pod g\u00f3r\u0119 na wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym odb\u0119dzie si\u0119 rytua\u0142. Z dala od miasta i jego \u015bwi\u0105ty\u0144, w ciszy i kontemplacji, w\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cej zieleni. Chocia\u017c premiery spektakli odbywaj\u0105 si\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie, to sceny teatr\u00f3w pa\u0144stwowych i amatorskich nie s\u0105 w stanie pomie\u015bci\u0107 gardzienickich las\u00f3w, strumieni, p\u00f3l, parku z kompleksem pa\u0142acowym, ruin czy wiejskich chat. Przestrze\u0144 teatralna roztacza si\u0119 daleko poza scen\u0119, obejmuje rozleg\u0142e pola, zapomniane le\u015bne zak\u0105tki, jary, dzikie sady, spr\u00f3chnia\u0142e krzy\u017ce. Dionizos towarzyszy w\u0119drowcom, widzom i aktorom na ka\u017cdym odcinku drogi, aby ujawni\u0107 si\u0119 w ca\u0142ej swojej okaza\u0142o\u015bci podczas wieczornego Kosmosu. Pod t\u0105 nazw\u0105 kryje si\u0119 kolejna nowatorska propozycja \u201eGardzienic\u201c \u2013 hybrydyczna forma teatralna, kt\u00f3ra nie poprzestaje na prezentacji przedstawienia czy widowiska muzyczno-tanecznego, ale wprowadza element dionizyjskiego \u017cywio\u0142u do codzienno\u015bci; ka\u017cdy widz mo\u017ce ze sob\u0105 zabra\u0107 cz\u0105stk\u0119 tego Kosmosu. Ta idea nieustannie przy\u015bwieca dzia\u0142alno\u015bci \u201eGardzienic\u201c.<\/p>\n

 <\/p>\n

Przypisy:<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Program artystyczny grupy, pod tak\u0105 nazw\u0105, zosta\u0142 po raz pierwszy przedstawiony na festiwalu Theater der Welt w Berlinie w 1999 roku; dopiero w 2003 roku forma tego r\u00f3\u017cnorodnego przedsi\u0119wzi\u0119cia zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 w stron\u0119 antyku; por.: T. Korna\u015b, W\u0142odzimierz Staniewski i O\u015brodek Praktyk Teatralnych \u201eGardzienice\u201d<\/em>, Krak\u00f3w 2004, s. 245\u2013263.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Por.: Grecja, Z W. Staniewskim rozmawia T. Korna\u015b<\/em>, w: T. Korna\u015b, Anio\u0142om i \u015bwiatu widowisko<\/em>, Krak\u00f3w 2009, s. 157.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. M. Eliade, Dionizos, czyli b\u0142ogostan odnaleziony<\/em>, w: ten\u017ce, Historia wierze\u0144 i idei religijnych<\/em>, t. 1, Warszawa 1988, s. 255.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. Tam\u017ce, s. 256.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. To przekonanie zrodzi\u0142o si\u0119 z uwa\u017cnej lektury Artauda, por.: R. W\u0119grzyniak, Gardzienicki paradygmat prostoty<\/em>, \u201eDialog\u201d 1998, nr 7.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. Por.: W. Dudzik, Praktykowanie Gardzienic<\/em>, \u201eDialog\u201d 2007, nr 5, s. 146\u2013157; W. Staniewski, \u201eGardzienice\u201d \u2013 praktykowanie humanistyki<\/em>, \u201eDialog\u201d 2007, nr 5, s. 147\u2013177.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. L. Kolankiewicz, Etnooratorium \u2013 \u015bwi\u0119tych obcowanie<\/em>, \u201eRes publica\u201d 1987, nr 13, s. 48\u201353.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. W. Staniewski, \u201eGardzienice\u201d \u2013 praktykowanie humanistyki<\/em>, \u201eDialog\u201d 2007, nr 5, s. 170.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. M.L. West, Muzyka staro\u017cytnej Grecji<\/em>, Krak\u00f3w 2003, s. 362.\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. Staniewski cytuje w swoim wyk\u0142adzie za: Plutach, O s\u0142uchaniu wyk\u0142adu<\/em>, cyt. za: M. Kocur, Teatr antycznej Grecji<\/em>, Wroc\u0142aw 2001.\u21b5<\/a><\/li>\n
  11. J.G. Landels, Muzyka staro\u017cytnej Grecji i Rzymu<\/em>, Krak\u00f3w 2003, s. 278\u2013283.\u21b5<\/a><\/li>\n
  12. Por.: Y. Sistovari, Epifania \u201eGardzienic\u201d, w: Teatr obiecany. 30 lat Gardzienic<\/em>, W. Dudzik, Z. Taranienko (red.), Warszawa 2008, s. 207.\u21b5<\/a><\/li>\n
  13. Dalej ni\u017c teatr. Z M. Go\u0142ajem i T. Rodowiczem rozmawia T. Korna\u015b<\/em>, w: T. Korna\u015b, Anio\u0142om\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 139.\u21b5<\/a><\/li>\n
  14. Por: Grecja. Z W. Staniewskim rozmawia T. Korna\u015b<\/em>, w: T. Korna\u015b, Anio\u0142om\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 151.\u21b5<\/a><\/li>\n
  15. T. Korna\u015b, W\u0142odzimierz Staniewski\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 214.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    O\u015brodek Praktyk Teatralnych \u201eGardzienice\u201c w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych. Program artystyczny, realizowany w ramach tego wielogodzinnego projektu, obejmuje fragmenty czterech spektakli, tymczasowe wystawy po\u015bwi\u0119cone grupie, multimedialne materia\u0142y edukacyjne oraz spektakl prezentowany przez wychowank\u00f3w-uczni\u00f3w Akademii Praktyk Teatralnych.<\/p>\n","protected":false},"author":169,"featured_media":6279,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1139,7300,1140,659],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1138],"yoast_head":"\nPie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O\u015brodek Praktyk Teatralnych Gardzienice w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/seweryn-globisz-gardzienice-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/seweryn-globisz-gardzienice-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1700,\"caption\":\"ELEKTRA wg Eurypidesa w re\u017c. W. Staniewskiego (fot. archiwum T. Polskiego w Warszawie)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile\",\"name\":\"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-09-22T14:50:02+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-24T16:15:37+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/89181f518f22b6b3936487321bf4d037\"},\"description\":\"O\u015brodek Praktyk Teatralnych Gardzienice w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/89181f518f22b6b3936487321bf4d037\",\"name\":\"Katarzyna Lema\u0144ska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-lemanska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic","description":"O\u015brodek Praktyk Teatralnych Gardzienice w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/seweryn-globisz-gardzienice-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/seweryn-globisz-gardzienice-scaled.jpg","width":2560,"height":1700,"caption":"ELEKTRA wg Eurypidesa w re\u017c. W. Staniewskiego (fot. archiwum T. Polskiego w Warszawie)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile","name":"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#primaryimage"},"datePublished":"2011-09-22T14:50:02+00:00","dateModified":"2013-01-24T16:15:37+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/89181f518f22b6b3936487321bf4d037"},"description":"O\u015brodek Praktyk Teatralnych Gardzienice w swoim antycznym Kosmosie pr\u00f3buje zmierzy\u0107 si\u0119 z tajemnic\u0105 obrz\u0105dk\u00f3w misteryjnych...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/katarzyna-lemanska-piesn-dionizosa-gardzienice-fragile#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Pie\u015b\u0144 Dionizosa. Antyczny Kosmos Gardzienic"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/89181f518f22b6b3936487321bf4d037","name":"Katarzyna Lema\u0144ska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-lemanska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6277"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/169"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6277"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6277\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6277"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=6277"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}