{"id":6330,"date":"2011-09-29T17:17:48","date_gmt":"2011-09-29T16:17:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=6330"},"modified":"2013-01-24T17:30:59","modified_gmt":"2013-01-24T16:30:59","slug":"powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski","title":{"rendered":"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf"},"content":{"rendered":"<p>Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d. Na mocy tej <em>de facto<\/em> umowy kapitulacyjnej do niewoli posz\u0142o ok. 16\u201317 tys. powsta\u0144c\u00f3w. W pierwszej kolejno\u015bci skierowano ich do oboz\u00f3w przej\u015bciowych (dulag\u00f3w) w O\u017carowie i Pruszkowie, a stamt\u0105d wysy\u0142ano do sta\u0142ych oboz\u00f3w jenieckich na terenie III Rzeszy. Najwi\u0119ksz\u0105, prawie 6-tysi\u0119czn\u0105 grup\u0119 skierowano do Stalagu 344 Lamsdorf, czyli obozu dla \u017co\u0142nierzy szeregowych i podoficer\u00f3w w dzisiejszych \u0141ambinowicach pod Opolem. Na miejsce dotarli 6\u20137 pa\u017adziernika 1944 r. Tegoroczna, 67. ju\u017c rocznica tych wydarze\u0144 jest dobr\u0105 okazj\u0105 przypomnienia ich pobytu w tym obozie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6335\" aria-describedby=\"caption-attachment-6335\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\/muzeum-historii-polski\/\" rel=\"attachment wp-att-6335\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-6335 \" title=\" Nie\u015bmiertelnik Zofii Arcimowicz na sk\u00f3rzanym pasku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg\" alt=\"Nie\u015bmiertelnik Zofii Arcimowicz na sk\u00f3rzanym pasku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" width=\"500\" height=\"321\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg 380w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski-120x77.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski-90x58.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski-320x205.jpg 320w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6335\" class=\"wp-caption-text\">Nie\u015bmiertelnik Zofii Arcimowicz na sk\u00f3rzanym pasku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Transport je\u0144c\u00f3w z O\u017carowa do Lamsdorf \u201eodbywa\u0142 si\u0119 w nieludzkich warunkach, w przepe\u0142nionych wagonach, bez jakichkolwiek \u015brodk\u00f3w sanitarnych, bez jedzenia i picia\u201d \u2013 wspomina\u0142 Jerzy Szulc. Wy\u0142adowywano ich przy akompaniamencie wrzask\u00f3w, wyzwisk i bicia i pop\u0119dzono kilkukilometrow\u0105 drog\u0105 do obozu, a gromadz\u0105ca si\u0119 na trasie ich przemarszu okoliczna ludno\u015b\u0107 wyzywa\u0142a ich od \u201epolskich bandyt\u00f3w z Warszawy\u201d.<\/p>\n<p>Pierwsz\u0105 noc sp\u0119dzili pod go\u0142ym niebem. Nast\u0119pnego dnia rozpocz\u0119to szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 rewizj\u0119. Odbywa\u0142a si\u0119 ona w miejscu o bardzo trafnej nazwie, jak\u0105 nadali mu sami powsta\u0144cy \u2013 \u201eszaberplac\u201d, gdy\u017c przeprowadzaj\u0105cy j\u0105 niemieccy stra\u017cnicy bezprawnie zabierali wszystkie cenniejsze przedmioty osobiste i pami\u0105tki. Dopiero w\u00f3wczas pozwolono im wej\u015b\u0107 do barak\u00f3w i wydano pierwsze racje \u017cywno\u015bciowe.<\/p>\n<p>\u017bo\u0142nierzy walcz\u0105cych o Warszaw\u0119 zakwaterowano w najgorszej cz\u0119\u015bci obozu, w sektorach zajmowanych wcze\u015bniej przez je\u0144c\u00f3w radzieckich. Czeka\u0142y tam wi\u0119c na nich zawszone, brudne, zdewastowane baraki, pozbawione elektryczno\u015bci, szyb w oknach, ogrzewania (a powsta\u0144cy poszli do niewoli w letnich mundurach), z nieszczelnymi dachami i go\u0142ymi deskami na pryczach. Myli si\u0119 na zewn\u0105trz w kamiennych korytach, a jako latryny s\u0142u\u017cy\u0142y wykopane napr\u0119dce do\u0142y. Zgodnie z obozowym regulaminem powsta\u0144cy byli liczeni dwukrotnie w ci\u0105gu dnia, niezale\u017cnie od pogody, podczas wielogodzinnych apeli. Stoj\u0105c na baczno\u015b\u0107 modlili si\u0119 w duchu, by Niemcy nie pomylili si\u0119 w obliczeniach i by zn\u00f3w nie zacz\u0119li ca\u0142ej procedury od pocz\u0105tku. Stan obozu i warunki \u017cycia by\u0142y nawet dla nich \u2013 przywyk\u0142ych przecie\u017c do niewyg\u00f3d po d\u0142ugiej walce \u017co\u0142nierzy \u2013 zdecydowanie najgorsze w por\u00f3wnaniu do wszystkich oboz\u00f3w, do kt\u00f3rych trafili. Jak wspomina\u0142 Zygmunt Bek: \u201eZaczyna si\u0119 robi\u0107 zimno. Nie ma piec\u00f3w, \u017cadnych siennik\u00f3w, ani koc\u00f3w. W niekt\u00f3rych oknach nie ma szyb, wieje niemi\u0142osiernie. Powoli cz\u0142owiek zaczyna si\u0119 do tych warunk\u00f3w przyzwyczaja\u0107; do permanentnego g\u0142odu, zimna i wszelkiego robactwa. Ch\u0142opcy wykombinowali blaszany pojemnik i w nim palimy deskami z prycz. Jak dalej tak p\u00f3jdzie i nas nie wywioz\u0105, to przyjdzie nam spa\u0107 na pod\u0142odze\u201d.<\/p>\n<p>Do stalagu w Lamsdorf przyby\u0142a 1\/3 og\u00f3lnej liczby je\u0144c\u00f3w-powsta\u0144c\u00f3w. Pod wieloma wzgl\u0119dami by\u0142a to wyj\u0105tkowa grupa. Po raz pierwszy w historii wojen w niewoli znale\u017ali si\u0119 nie tylko doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani (od \u017co\u0142nierzy szeregowych po oficer\u00f3w, kt\u00f3rych by\u0142o ponad 1.000), ale \u2013 co by\u0142o wydarzeniem bez precedensu \u2013 tak\u017ce du\u017ca grupa dzieci (ok. 650) oraz kobiet na czele z mjr Wand\u0105 Gertz (by\u0142o ich 1037, czyli tak\u017ce 1\/3 wszystkich wzi\u0119tych do niewoli kobiet). Nie cywile, ale \u017co\u0142nierze-kombatanci i zgodnie z tym statusem traktowani (kobiety i dzieci nie obowi\u0105zywa\u0142a \u017cadna taryfa ulgowa). Zdarza\u0142y si\u0119 przypadki, \u017ce do obozu trafi\u0142y osoby spokrewnione ze sob\u0105, przyjaciele lub znajomi. Przebywaj\u0105c w oddzielonych drutem kolczastym r\u00f3\u017cnych sektorach obozu na posiadanych skrawkach papieru pisali do siebie wiadomo\u015bci, kt\u00f3re po zawini\u0119ciu w kamie\u0144 przerzucali przez ogrodzenie korzystaj\u0105c z chwili nieuwagi stra\u017cnik\u00f3w. Tak funkcjonowa\u0142a korespondencja \u201eprzez druty\u201d, z pomini\u0119ciem obozowej cenzury. W\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w by\u0142a r\u00f3wnie\u017c niewielka grupa \u017byd\u00f3w, traktowanych na r\u00f3wni z innymi. Po latach jeden z nich, Jerzy Lando, wspomina\u0142, \u017ce \u201ew niewoli &#8211; pierwszy raz od pi\u0119ciu lat &#8211; poczu\u0142em si\u0119 bezpieczny, ochraniany przez konwencj\u0119 genewsk\u0105\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6337\" aria-describedby=\"caption-attachment-6337\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\/muzeum-historii-polski-2\/\" rel=\"attachment wp-att-6337\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-6337 \" title=\" Pomnik Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich - Je\u0144c\u00f3w Stalagu 344 Lamsdorf (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski-2.jpg\" alt=\"Pomnik Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich - Je\u0144c\u00f3w Stalagu 344 Lamsdorf (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" width=\"500\" height=\"370\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6337\" class=\"wp-caption-text\">Pomnik Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich &#8211; Je\u0144c\u00f3w Stalagu 344 Lamsdorf (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wydarzeniem bez precedensu by\u0142 przeprowadzony 18 pa\u017adziernika 1944 r. apel w obozie, podczas kt\u00f3rego pad\u0142a komenda, by z szereg\u00f3w wyst\u0119powali ch\u0142opcy kolejno w wieku 12, 13, 14, itd. lat. Widok kilkuset dzieci-\u017co\u0142nierzy by\u0142 niezapomniany. W rzeczywisto\u015bci najm\u0142odszy jeniec \u2013 wspomniany ju\u017c Jerzy Szulc ps. \u201eTygrys\u201d, mia\u0142 zaledwie 10 lat, ale przy rejestracji zawy\u017cy\u0142 sw\u00f3j wiek. By\u0142 on nie tylko najm\u0142odszym je\u0144cem-powsta\u0144cem i je\u0144cem-Lamsdorf, ale i zapewne najm\u0142odszym je\u0144cem II wojny \u015bwiatowej w og\u00f3le. W\u015br\u00f3d dzieci-\u017co\u0142nierzy by\u0142o a\u017c 30 oficer\u00f3w \u2013 podporucznik\u00f3w. O ich dzielno\u015bci \u015bwiadczy fakt, \u017ce a\u017c 18 posiada\u0142o Krzy\u017c Walecznych, a 3 Srebrny Order Virtuti Militari. W czasie rewizji pop\u0142och w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w wzbudzi\u0142 ch\u0142opiec, kt\u00f3ry cisn\u0105\u0142 pod nogi kontroluj\u0105cych go stra\u017cnik\u00f3w przemyconego z Warszawy stena, a z kt\u00f3rym tak ci\u0119\u017cko mu by\u0142o si\u0119 rozsta\u0107. Ma\u0142oletnim najtrudniej by\u0142o pogodzi\u0107 si\u0119 z przymusow\u0105 bezczynno\u015bci\u0105 i niewol\u0105, st\u0105d podj\u0119li kilka pr\u00f3b ucieczek, kt\u00f3re jednak z regu\u0142y ko\u0144czy\u0142y si\u0119 tragicznie.<\/p>\n<p>Z tej kilkutysi\u0119cznej grupy os\u00f3b warto przypomnie\u0107 cho\u0107 kilka bardziej znanych nazwisk, np. p\u0142k Jan Rzepecki z Komendy G\u0142\u00f3wnej AK, pp\u0142k Zygmunt Dobrowolski \u2013 negocjator warunk\u00f3w kapitulacji, pp\u0142k Franciszek Rataj ps. \u201ePawe\u0142\u201d \u2013 dow\u00f3dca 15 Pu\u0142ku Piechoty AK, rtm. Witold Pilecki, \u201eochotnik do Auschwitz\u201d, J\u00f3zefa Radzymi\u0144ska, pisarka i poetka, Stanis\u0142aw Ryszard Dobrowolski, autor s\u0142\u00f3w bardzo popularnej powsta\u0144czej piosenki \u201eWarszawskie dzieci\u201d, czy wybitni historycy \u2013 Aleksander Gieysztor, Witold Kula i Stanis\u0142aw P\u0142oski.<\/p>\n<p>Z uwagi na stosunkowo kr\u00f3tki czas pobytu w obozie powsta\u0144cy nie rozwin\u0119li na szersz\u0105 skal\u0119 dzia\u0142alno\u015bci o\u015bwiatowo-kulturalnej, czy religijnej. Nawet jednak skromne zal\u0105\u017cki tej dzia\u0142alno\u015bci mia\u0142y ogromne znaczenie dla skazanych na przymusow\u0105 bezczynno\u015b\u0107, gdy\u017c podtrzymywa\u0142a ich ona przed psychicznym i fizycznym za\u0142amaniem w trudnych warunkach obozowej rzeczywisto\u015bci. W mniej lub bardziej zorganizowany spos\u00f3b przygotowywano wi\u0119c uroczysto\u015bci o patriotycznym charakterze, np. z okazji \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci 11 listopada (kt\u00f3re nazwano \u015bwi\u0119tem Chwilowo Utraconej Niepodleg\u0142o\u015bci). Odmawiano wsp\u00f3lnie modlitwy, czy \u015bpiewano religijne pie\u015bni. Organizowano r\u00f3\u017cnorakie kursy, spotkania, odczyty, prelekcje, czy szczeg\u00f3lnie popularne wyst\u0119py artystyczne. W obozie noszono tak\u017ce oznak\u0119 \u017co\u0142nierzy AK, kt\u00f3r\u0105 podchor\u0105\u017cy Andrzej Smole\u0144ski wytwarza\u0142 z daj\u0105cej si\u0119 wyskrobywa\u0107 czerwonej emaliowanej blachy puszek po ma\u015ble kanadyjskim.<\/p>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej w barakach zajmowanych przez powsta\u0144c\u00f3w dominowa\u0142y jednak dwa tematy rozm\u00f3w, kt\u00f3re koncentrowa\u0142y si\u0119 na przewidywaniu terminu ko\u0144ca niewoli. Jerzemu Stefanowi Stawi\u0144skiemu (autor wielu filmowych scenariuszy, jak \u201eEroika\u201d, \u201eKana\u0142\u201d, \u201eZamach\u201d, Krzy\u017cacy\u201d czy \u201eZezowate szcz\u0119\u015bcie\u201d), z pobytu w obozie utkwi\u0142 w pami\u0119ci nast\u0119puj\u0105cy fakt: \u201eJa by\u0142em tak g\u0142odny, \u017ce odda\u0142em zegarek za kostk\u0119 mas\u0142a i du\u017cy chleb\u201d. Bo osadzeni z niecierpliwo\u015bci\u0105 wyczekiwali na te czerwonokrzyskie paczki, symbol z\u0142udnej syto\u015bci: \u201eObok wielkich marze\u0144 i t\u0119sknot wydawa\u0142o nam si\u0119 troch\u0119 bajkowym, \u017ce jednak te paczki otrzymamy, \u017ce nareszcie troch\u0119 zaspokoimy n\u0119kaj\u0105cy nas g\u0142\u00f3d, \u017ce b\u0119d\u0105 papierosy, kawa, \u017ce cho\u0107 przez chwil\u0119 b\u0119dziemy syci\u201d. Bo na codzienny obozowy wikt sk\u0142ada\u0142a si\u0119 przecie\u017c tylko porcja \u201ezupy\u201d, czyli ciep\u0142ej wody z kilkoma kawa\u0142kami zmarzni\u0119tej brukwi, par\u0119 ziemniak\u00f3w w mundurkach i kawa\u0142ek chleba wypiekanego z domieszk\u0105 trocin.<\/p>\n<p>Stalag 344 Lamsdorf dla wi\u0119kszo\u015bci powsta\u0144c\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 miejscem epizodycznego tylko pobytu, przej\u015bciowym obozem \u2013 \u201eprzystankiem Lamsdorf\u201d na kr\u00f3tszym lub d\u0142u\u017cszym jenieckim szlaku. To tutaj rejestrowano ich nadaj\u0105c jenieckie numery (tzw. nie\u015bmiertelniki), selekcjonowano i kierowano do kolejnych oboz\u00f3w w g\u0142\u0119bi Rzeszy. Pierwsze transporty zacz\u0119\u0142y si\u0119 zanim osadzeni przyzwyczaili si\u0119 do \u017cycia za drutami. Najpierw wywieziono oficer\u00f3w, potem kobiety, dzieci, p\u00f3\u017aniej podchor\u0105\u017cych, podoficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy szeregowych. Ostatni transport kolejowy wyruszy\u0142 20 stycznia 1945 r. W obozie pozosta\u0142o wi\u0119c niewielu ju\u017c powsta\u0144c\u00f3w, rannych lub chorych, kt\u00f3rzy byli niezdolni do ewakuacyjnego marszu, i kt\u00f3rzy doczekali wkroczenia jednostek Armii Czerwonej 17 marca 1945 r.<\/p>\n<p>Pobyt je\u0144c\u00f3w-powsta\u0144c\u00f3w warszawskich w Lamsdorf stanowi\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaledwie epizod w dziejach \u0142ambinowickich oboz\u00f3w z lat II w. \u015bw. i w dziejach tego miejsca w og\u00f3le, miejsca, w kt\u00f3rym i w czasie I w. \u015bw. i wojny prusko-francuskiej 1870\/1871 r. istnia\u0142y obozy. Jednak r\u00f3\u017cnorodna i nietypowa pod wieloma wzgl\u0119dami grupa jeniecka wnios\u0142a wiele o\u017cywienia do tego miejsca i odcisn\u0119\u0142a na\u0144 swoje niezatarte pi\u0119tno.<\/p>\n<p>Pami\u0119\u0107 o losach powsta\u0144c\u00f3w warszawskich, zar\u00f3wno w Lamsdorf, jak i w niemieckiej niewoli w og\u00f3le, Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu piel\u0119gnuje od pocz\u0105tku swojego istnienia (1964 r.). Wa\u017cnym elementem tej pami\u0119ci i zarazem form\u0105 oddania im ho\u0142du s\u0105 uroczyste obchody rocznic odnosz\u0105cych si\u0119 do tamtych wydarze\u0144 \u2013 wybuchu Powstania Warszawskiego (1 sierpnia) oraz przybycia pierwszego transportu je\u0144c\u00f3w-powsta\u0144c\u00f3w do Stalagu 344 Lamsdorf (6 pa\u017adziernika). Zagadnienie ich niewoli jest tak\u017ce jednym z w\u0105tk\u00f3w prowadzonych przez pracownik\u00f3w muzeum bada\u0144 naukowych oraz dzia\u0142alno\u015bci edukacyjno-wystawienniczej.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6336\" aria-describedby=\"caption-attachment-6336\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\/muzeum-historii-polski-1\/\" rel=\"attachment wp-att-6336\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-6336 \" title=\"Karta personalna je\u0144ca - powsta\u0144ca warszawskiego ze Stalagu 344 Lamsdorf  (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski-1.jpg\" alt=\"Karta personalna je\u0144ca - powsta\u0144ca warszawskiego ze Stalagu 344 Lamsdorf (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\" width=\"500\" height=\"384\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6336\" class=\"wp-caption-text\">Karta personalna je\u0144ca &#8211; powsta\u0144ca warszawskiego ze Stalagu 344 Lamsdorf (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Niezwykle istotne s\u0105 tak\u017ce regularne kontakty, czasem nawet trwa\u0142e wi\u0119zi, by\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w i ich rodzin z plac\u00f3wk\u0105 muzeum. Dziel\u0105 si\u0119 oni nie tylko swymi wspomnieniami z tamtych dni, lecz tak\u017ce przekazuj\u0105 osobiste pami\u0105tki, kt\u00f3re ocala\u0142y z wojennej zawieruchy. Jednym z ostatnich dar\u00f3w jest jeniecki numer rozpoznawczy na sk\u00f3rzanym pasku z metalowym zapi\u0119ciem, kt\u00f3ry zosta\u0142 wykonany przez je\u0144ca radzieckiego w obozie w Lamsdorf dla w\u0142a\u015bcicielki nie\u015bmiertelnika \u2013 Zofii Arcimowicz.<\/p>\n<p>Ta jedyna tego typu ozdoba w zbiorach muzeum posiada szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 stanowi\u0105c cenny \u015blad po pobycie kobiet-je\u0144c\u00f3w w obozie. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy dar nie tylko wzbogaca muzealne zbiory, ale przede wszystkim dostarcza nowych informacji pomagaj\u0105c lepiej pozna\u0107 ci\u0119\u017cki jeniecki los i zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o tych wydarzeniach z przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Dzi\u015b w \u0141ambinowicach znajdziemy r\u00f3\u017cne \u015blady obecno\u015bci powsta\u0144c\u00f3w warszawskich, ruiny barak\u00f3w, pami\u0105tki osobiste, czy dokumenty. Ich pobyt upami\u0119tnia pomnik, ods\u0142oni\u0119ty w 1997 r. na terenie by\u0142ego obozu z inicjatywy opolskiego okr\u0119gu \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy AK. Przy tym granitowym obelisku zwie\u0144czonym masywnym krzy\u017cem, w 67. rocznic\u0119 przybycia pierwszego transportu powsta\u0144c\u00f3w do Lamsdorf \u2013 6 pa\u017adziernika, jak co roku, z\u0142o\u017cone zostan\u0105 kwiaty i zapalone znicze. Tylko uczestnik\u00f3w tych tragicznych wydarze\u0144 coraz mniej&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d. <\/p>\n","protected":false},"author":171,"featured_media":6335,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1147,529,7239,7303],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1146],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg\",\"width\":380,\"height\":244,\"caption\":\"Nie\u015bmiertelnik Zofii Arcimowicz na sk\u00f3rzanym pasku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\",\"name\":\"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-09-29T16:17:48+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-24T16:30:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a13923e4219d22a6b11878aaa22e2819\"},\"description\":\"Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a13923e4219d22a6b11878aaa22e2819\",\"name\":\"Piotr Stanek\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/piotr-stanek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf","description":"Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/muzeum-historii-polski.jpg","width":380,"height":244,"caption":"Nie\u015bmiertelnik Zofii Arcimowicz na sk\u00f3rzanym pasku (\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralne Muzeum Je\u0144c\u00f3w Wojennych w \u0141ambinowicach-Opolu)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski","name":"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#primaryimage"},"datePublished":"2011-09-29T16:17:48+00:00","dateModified":"2013-01-24T16:30:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a13923e4219d22a6b11878aaa22e2819"},"description":"Po 63 dniach walk o Warszaw\u0119, 2 pa\u017adziernika 1944 r. dow\u00f3dztwo Armii Krajowej podpisa\u0142o \u201eUk\u0142ad o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w Warszawie\u201d","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/powstancy-warszawscy-w-stalagu-344-lamsdorf-piotr-stanek-muzeum-historii-polski#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Powsta\u0144cy warszawscy w Stalagu 344 Lamsdorf"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a13923e4219d22a6b11878aaa22e2819","name":"Piotr Stanek","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/piotr-stanek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/171"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6330"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6330\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6330"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=6330"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}