{"id":6489,"date":"2011-10-12T20:00:54","date_gmt":"2011-10-12T19:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=6489"},"modified":"2013-01-24T22:15:48","modified_gmt":"2013-01-24T21:15:48","slug":"gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra","title":{"rendered":"Gentryfikacja"},"content":{"rendered":"

Jesieni\u0105 2010 roku pojawi\u0142a si\u0119 w Berlinie z kolejn\u0105 wystaw\u0105, Yoko Ono, s\u0142ynna japo\u0144ska artystka konceptualna. Jak to w sztuce konceptualnej bywa, Ono zaproponowa\u0142a widzowi wieloraki interaktywny udzia\u0142 w wystawie. By\u0142a wi\u0119c sala, gdzie mo\u017cna si\u0119 by\u0142o sfotografowa\u0107, sala, gdzie widz niszczy\u0142 lub \u2013 przeciwnie \u2013 naprawia\u0142 fragment ekspozycji i sala, gdzie mia\u0142 wbi\u0107 szpilk\u0119 w jakie\u015b miejsce na mapie Berlina, kt\u00f3re kojarzy mu si\u0119 z przest\u0119pstwem. Przest\u0119pstwo, wykroczenie \u2013 to s\u0142abe s\u0142owa, widzowie niemal automatycznie si\u0119gali po wyrazy mocniejsze. Pojawi\u0142o si\u0119 wi\u0119c s\u0142owo \u201ezbrodnia\u201d. Jeszcze dziesi\u0119\u0107 lat temu kontekstem berli\u0144skim s\u0142owa zbrodnia by\u0142 Holokaust. W roku 2010 jednoznaczny kontekst \u201ezbrodni\u201d brzmia\u0142: gentryfikacja.<\/p>\n

\"Gentryfikacja<\/a>
Gentryfikacja (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Miesi\u0119cznika Odra)<\/figcaption><\/figure>\n

Gentryfikacja to proces spo\u0142eczno-urbanistyczny, zupe\u0142nie normalny. Tak rozwijaj\u0105 si\u0119 miasta. I je\u015bli patrze\u0107 na nie z daleka, je\u015bli czyta\u0107 o przesuwaniu si\u0119 modnych dzielnic w Nowym Jorku, czy w Warszawie, to mo\u017cna si\u0119 z tym zgodzi\u0107 \u2013 takie s\u0105 procesy.<\/p>\n

W Berlinie jednak\u017ce gentryfikacja to zbrodnia. By\u0107 mo\u017ce zawsze, je\u015bli jest si\u0119 na miejscu i to na naszej sk\u00f3rze zapisuj\u0105 si\u0119 prawid\u0142owo\u015bci, to odczuwamy to jako zbrodni\u0119. W ka\u017cdym razie ja te\u017c wbi\u0142am szpilk\u0119 w map\u0119 miasta, bo rok wcze\u015bniej sama sta\u0142am si\u0119 ofiar\u0105 gentryfikacji.<\/p>\n

Zanim jednak opowiem dramatyczn\u0105 histori\u0119 mego w\u0142asnego udzia\u0142u w procesie gentryfikacji Berlina, chcia\u0142abym si\u0119 przez chwil\u0119 zastanowi\u0107 nad etymologi\u0105 tego s\u0142owa. Bo ot\u00f3\u017c gent<\/em> to w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach wyraz oznaczaj\u0105cy pierwotnie cz\u0142owieka, wt\u00f3rnie natomiast szlachcica. To logiczne, cz\u0142owiek to ten, kt\u00f3remu przys\u0142uguj\u0105 prawa. Znamy na przyk\u0142ad angielskie s\u0142owa Gentry<\/em> i Gentelman<\/em>. Gentryfikacja zatem, proces zmiany struktury spo\u0142ecznej, a co za tym idzie, poprawianie substancji budowlanej biednych dzielnic, przejmowanych przez bogatych, oznacza jednocze\u015bnie proces “uszlachcania\u201d czy te\u017c \u201euszlachetniania\u201d danej dzielnicy. C\u00f3\u017c jednak znaczy s\u0142owo szlachta, szlachetny? Czym jest czyn szlachetny i szlachetny cz\u0142owiek? S\u0142owo to pochodzi z niemieckiego i oznacza Schlacht<\/em> \u2013 bitw\u0119, walk\u0119. I tak jak niemieckie s\u0142owo kriegen<\/em> \u2013 \u201eotrzyma\u0107\u201d jednoznacznie wi\u0105\u017ce si\u0119 z wojn\u0105 (Krieg<\/em>) i \u0142upem wojennym (Kriegsbeute<\/em>), tak polskie s\u0142owo \u201eszlachcic\u201d oznacza tego, kto wraz z w\u0142adc\u0105 \u201edzielnie stawa\u0142 w polu\u201d. To mu zapewnia\u0142o otrzymanie d\u00f3br, bogactwo i prawa. Gentryfikacja przestrzeni miejskiej przypomina wi\u0119c, \u017ce to \u0142upie\u017cca otrzymywa\u0142 miano cz\u0142owieka, prawa i przydomek \u201eszlachetny\u201d, kiedy\u015b \u2013 wojownik, potem \u2013 po prostu bogaty. By\u0107 mo\u017ce, gdy Ruth Glass tworzy\u0142a ten termin (cho\u0107 przecie\u017c nie zjawisko) w latach 60., aby okre\u015bli\u0107 nap\u0142yw ludzi zamo\u017cnych do robotniczej dzielnicy Islington w Londynie, ci nowo nap\u0142ywaj\u0105cy rzeczywi\u015bcie byli zubo\u017ca\u0142\u0105 szlacht\u0105. Na pewno tak mog\u0142o si\u0119 sta\u0107 w XIX wieku w miastach polskich, gdzie zbiednia\u0142e po powstaniach ziemia\u0144stwo przekszta\u0142ca\u0142o si\u0119 w inteligencj\u0119 miejsk\u0105 i, kto wie, mo\u017ce wygania\u0142a ona z ubogich cha\u0142up miejsk\u0105 biedot\u0119 Warszawy czy Krakowa\u2026 Ale dlaczego bogaci, kt\u00f3rzy zajm\u0105 moje mieszkanie, maj\u0105 by\u0107 socjologicznie bardziej szlachetni ni\u017c ja? To niesprawiedliwe.<\/p>\n

Po prawdzie, ca\u0142y proces jest ju\u017c w genezie swej niesprawiedliwy. Bo oto od lat co najmniej stu gentryfikacja europejska przebiega tak, \u017ce najpierw w dzielnicy biedoty pojawiaj\u0105 si\u0119 arty\u015bci i studenci, kt\u00f3rzy sprawiaj\u0105, \u017ce okolica staje si\u0119 atrakcyjna, a potem bogacze zajmuj\u0105 ich miejsce. Tyle \u017ce to nie bogaci s\u0105 tu pierwszymi naje\u017ad\u017acami \u2013 oni tylko podbijaj\u0105 to, co ju\u017c kilkadziesi\u0105t lat wcze\u015bniej zosta\u0142o podbite: wtedy, gdy pierwszy przymieraj\u0105cy g\u0142odem artysta wprowadzi\u0142 si\u0119 do mieszkania zajmowanego uprzednio przez robotnika z fabryki. To by\u0142a ta pierwsza gentryfikacja, kiedy to \u201eczysty duch\u201d wyzuwa\u0142 z miejsca biedaka. Gdy si\u0119 to dzia\u0142o, robotnik, przyzwyczajony do wyzysku, nie protestowa\u0142. Dopiero w kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, gdy bur\u017cuje wyrzucaj\u0105 z mieszka\u0144 artyst\u00f3w, \u201edzieje si\u0119 krzywda\u201d. A dzieje si\u0119, bo ci teraz wyrzucani, umiej\u0105 j\u0105 zwerbalizowa\u0107 i nag\u0142o\u015bni\u0107.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie s\u0142owo gentryfikacja zosta\u0142o kiedy\u015b u\u017cyte zgodnie z jego aktualnym, nie-etymologicznym sensem. Gdy wyludnia si\u0119 \u015br\u00f3dmie\u015bcie i na jego miejsce wchodzi skryminalizowana biedota, pr\u00f3ba rewitalizacji b\u0119dzie procesem uszlachetniaj\u0105cym.<\/p>\n

Ale akurat tak mo\u017ce by\u0142o na krakowskim Kazimierzu czy w warszawskiej Pradze (nie wiem, nigdy tam nie mieszka\u0142am), ale na pewno nie by\u0142o tak na berli\u0144skim Kreuzbergu, gdzie do zesz\u0142ego roku mieszka\u0142am, ale ju\u017c nie mieszkam.<\/p>\n

OSOBISTY OGL\u0104D TYPOWYCH PROCES\u00d3W SPO\u0141ECZNYCH<\/strong><\/p>\n

\u015ani\u0142a mi si\u0119 mysz. Nie przepadam za myszami, ale specjalnie si\u0119 ich nie boj\u0119, poza tym mam kota, widuj\u0119 je wi\u0119c rzadko, mimo i\u017c mieszkam na parterze. \u015ani\u0142a mi si\u0119, by\u0142a ma\u0142a i skulona w k\u0105cie kuchni. Zapali\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o i mysz zamieni\u0142a si\u0119 w m\u0119\u017cczyzn\u0119. Mia\u0142 ciemne w\u0142osy, kt\u00f3re lekko stercza\u0142y w g\u00f3r\u0119 jak pozosta\u0142o\u015b\u0107 po mysich uszach i ciemny trzydniowy zarost, mo\u017ce nawet czterodniowy. M\u0119\u017cczyzna sta\u0142 na schodkach prowadz\u0105cych do mojej male\u0144kiej sypialni i opiera\u0142 si\u0119 \u0142okciami o m\u00f3j materac.<\/p>\n

Patrzy\u0142 na mnie, a ja na niego. Milcza\u0142 do\u015b\u0107 d\u0142ugo, zanim powiedzia\u0142 pierwsze zdanie.
\n\u2013 Przykro mi, ale dosta\u0142em zlecenie od administracji domu, \u017ceby pani\u0105 zabi\u0107. Jestem z rosyjskiej mafii, administracja chce si\u0119 wszystkich pozby\u0107.
\nPowt\u00f3rzy\u0142 to zdanie jeszcze dwukrotnie, zanim w og\u00f3le do mnie dotar\u0142o.
\nNie wiedzia\u0142am o tym, ale okazuje si\u0119, \u017ce sk\u0142adam si\u0119 z dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych kobiet. Jedna z nich w tej chwili panicznie si\u0119 boi i serce wali jej jak trzy m\u0142oty pneumatyczne, druga \u2013 my\u015bli. My\u015bli i… wierzy.<\/p>\n

Wierz\u0119 mu, to, co m\u00f3wi, zgadza si\u0119. Administracja domu chce si\u0119 nas pozby\u0107, wyremontowa\u0107 ten stary zniszczony dom \u201ena luksus\u201d i drogo sprzeda\u0107 mieszkania nowym berli\u0144czykom, a Berlin jest pe\u0142en opowie\u015bci o tym, jakimi metodami si\u0119 to odbywa. Zasadniczo dwiema: albo si\u0119 p\u0142aci lokatorom, \u017ceby si\u0119 wynie\u015bli, albo si\u0119 ich terroryzuje. Terror przybiera r\u00f3\u017cne postaci. U nas od roku wok\u00f3\u0142 domu stoi os\u0142oni\u0119te siatkami rusztowanie, cho\u0107 nie prowadzi si\u0119 jeszcze \u017cadnych prac remontowych. Jest ciemno, ponuro i niebezpiecznie. Zw\u0142aszcza na parterze. Zreszt\u0105 sam remont te\u017c jest dobr\u0105 metod\u0105 wyganiania ludzi. Remont i koszmarni wsp\u00f3\u0142lokatorzy\u2026 Pakista\u0144czycy, rytualnie zabijaj\u0105cy ko\u017al\u0119ta na podw\u00f3rku, arabskie rodziny z dziesi\u0119ciorgiem rozwydrzonych dzieci, angielscy m\u0142odociani tury\u015bci upijaj\u0105cy si\u0119 do nieprzytomno\u015bci i rzygaj\u0105cy na schodach\u2026<\/p>\n

Nigdy jednak nie s\u0142ysza\u0142am o tym, \u017ceby w\u0142a\u015bciciel domu kaza\u0142 zabija\u0107 lokatora. Albo wi\u0119c czasy si\u0119 zmieni\u0142y, albo ta mysz mnie tylko straszy. Poza tym, jakby facet-mysz chcia\u0142 mnie zabi\u0107 albo zgwa\u0142ci\u0107, to m\u00f3g\u0142 to ju\u017c dawno zrobi\u0107. Czyli \u2013 albo ma zamiar zabija\u0107 mnie tak, \u017cebym d\u0142ugo i potwornie cierpia\u0142a (serce tej drugiej ja wali ju\u017c teraz wsz\u0119dzie, w g\u0142owie, w stopach, w brzuchu), albo znowu to samo \u2013 tylko gada. Straszenie jest oczywi\u015bcie jednym z element\u00f3w terroru. Bardzo skutecznym.<\/p>\n

\u2013 Dosta\u0142em zlecenie, \u017ceby pani\u0105 zabi\u0107. Jestem z rosyjskiej mafii… \u2013 facet powtarza to ju\u017c chyba dwudziesty raz. A ja tylko patrz\u0119. Siedz\u0119 oparta o \u015bcian\u0119, on po drugiej stronie pokoiku, oparty \u0142okciami o moje \u0142\u00f3\u017cko. Dzieli nas tylko d\u0142ugo\u015b\u0107 materaca. Dziwne, ale jest jeszcze jaka\u015b trzecia ja, kt\u00f3ra wprawdzie te\u017c my\u015bli, ale jako\u015b tak g\u0142upkowato. Bo my\u015bli: \u201eJak to dobrze, \u017ce mam na sobie koszul\u0119 nocn\u0105\u201d. Ma niew\u0105tpliwie racj\u0119, gdybym spa\u0142a nago, moja sytuacja by\u0142aby znacznie gorsza. Ale mam na sobie d\u0142ug\u0105 pomara\u0144czow\u0105 bawe\u0142nian\u0105 koszul\u0119. Jako\u015b mi ta my\u015bl pomaga i przywraca do czego\u015b, co mo\u017cna by nazwa\u0107 normalno\u015bci\u0105. Ju\u017c to przeanalizowa\u0142am i wiem, \u017ce nie ma sensu krzycze\u0107, nikt mnie nie us\u0142yszy \u2013 znajduj\u0119 si\u0119 w ca\u0142kowicie pustej cz\u0119\u015bci domu, tam gdzie s\u0105 kuchnie i \u0142azienki, tylko ja \u015bpi\u0119 w s\u0142u\u017cb\u00f3wce nad \u0142azienk\u0105, reszta lokator\u00f3w u\u017cywa tych pomieszcze\u0144 jako lamusa.<\/p>\n

Nie ma po co krzycze\u0107 i nie ma jak uciec. Drzwi blokuje mysz, a na okienkach stoi mn\u00f3stwo pami\u0105tkowego badziewia, g\u0142\u00f3wnie wielkie muszle. Zanim zdo\u0142am je usun\u0105\u0107, otworzy\u0107 okienko i wydosta\u0107 si\u0119 na rusztowanie, facet mnie sto razy dopadnie.
\n\u2013 M\u00f3wisz po rosyjsku? \u2013 pytam. Skoro jest z ruskiej mafii… Ale nie ma akcentu, a u Rosjan akcent zawsze s\u0142ycha\u0107.
\n\u2013 Nie \u2013 odpowiada \u2013 kiedy\u015b mnie uczyli, ale nic nie umiem.
\nNiemiec ze Wschodu, my\u015bl\u0119, tylko ich uczyli kiedy\u015b rosyjskiego, ale nic nie umiej\u0105.
\nA zatem rozmawiamy. Czyli jest jaka\u015b szansa. Rozmowa daje czas, do namys\u0142u, do rana, do momentu, kiedy s\u0105siedzi z naprzeciwka wejd\u0105 do kuchni i b\u0119dzie mo\u017cna krzycze\u0107. Moje pytanie zmienia zasadniczo tenor rozmowy.<\/p>\n

\u2013 Musz\u0119 to zrobi\u0107, musz\u0119 ci\u0119 zabi\u0107, tak mi kazali \u2013 m\u00f3wi cz\u0142owiek-mysz \u2013 ale nie mog\u0119. Ukarz\u0105 mnie za to, ale to ju\u017c moja sprawa. Musz\u0119 to wzi\u0105\u0107 na swoje barki. Jestem dobrym cz\u0142owiekiem. Nie wolno robi\u0107 nikomu krzywdy.
\nWszystkie trzy ja patrzymy na niego ze wsp\u00f3\u0142czuciem. Jednej z nas chce si\u0119 siku.
\n\u2013 Mo\u017ce napijemy si\u0119 kawy \u2013 m\u00f3wi ta w koszuli nocnej.
\nMysz te\u017c si\u0119 chce napi\u0107 kawy.
\nTa w koszuli gramoli si\u0119 spod ko\u0142dry i stara si\u0119 to robi\u0107 z godno\u015bci\u0105. Uciszy\u0142a troch\u0119 t\u0119 z sercem. Ta od my\u015blenia \u2013 my\u015bli. A poniewa\u017c my\u015bli, to przychodzi jej na my\u015bl Szecherezada.<\/p>\n

Na zegarze w kuchni w p\u00f3\u0142 do trzeciej. Szecherezada b\u0119dzie musia\u0142a gada\u0107 ze trzy godziny, a mo\u017ce nawet cztery, zanim wstan\u0105 s\u0105siedzi, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 na przeciwko. Wtedy b\u0119dzie mo\u017cna rzuci\u0107 kamieniem w okno (to nie przeno\u015bnia, na oknie le\u017c\u0105 kamienie) i zacz\u0105\u0107 wrzeszcze\u0107. Na razie kawa, mleko, cukier, kubki. I przyjrze\u0107 si\u0119 facetowi, \u017ceby go kiedy\u015b rozpozna\u0107. Wysoki, chudy, zadbany, ale brakuje mu z\u0119ba. Ciemne ubranie, znakomite sk\u00f3rzane buty. W mrocznej kuchni trudno rozpozna\u0107 \u2013 ciemny szatyn, brunet czy ciemny blondyn. Ciemny. Mysz rozsiada si\u0119 wygodnie i si\u0119ga po moje papierosy. I zaczyna gada\u0107. Ta od my\u015blenia uwa\u017cnie pilnuje rozmowy i podrzuca coraz to nowe pytania. A kim jest, a co robi, a jak mu na imi\u0119, a czy by\u0142 \u017conaty, a czy ma dzieci? Mysz gada i gada, jakby to ona musia\u0142a przetrwa\u0107 noc do rana, a nie my trzy.<\/p>\n

Anio\u0142 str\u00f3\u017c nade mn\u0105 czuwa\u0142. Po dw\u00f3ch godzinach rozmowy uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 faceta, \u017ce jestem niegro\u017an\u0105 pani\u0105, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 mi\u0142o rozmawia. Opowiedzia\u0142 mi mn\u00f3stwo rzeczy o sobie, w tym jedn\u0105, w kt\u00f3r\u0105 wtedy jeszcze nie uwierzy\u0142am \u2013 \u017ce mieszka w naszym domu. Ma 41 lat, w wojsku zdoby\u0142 wykszta\u0142cenie komandosa, umie zabi\u0107 r\u0119kami i nogami, ale umie te\u017c zastrzeli\u0107, kiedy\u015b zastrzeli\u0142 na ulicy jakiego\u015b Alba\u0144czyka, uk\u0142ada kable elektryczne, mia\u0142 \u017con\u0119 i c\u00f3rk\u0119, teraz nie ma, bo \u017cona go zdradzi\u0142a z przyjacielem, potem mia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142k\u0119 Albank\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a siedmioro dzieci. W ko\u0144cu zapyta\u0142am go, jak si\u0119 dosta\u0142 do mojego mieszkania? Nie wiedzia\u0142, pewnie nie chcia\u0142 wiedzie\u0107. Przekona\u0142am go, \u017ce wszed\u0142 tylnymi drzwiami. By\u0142am pewna, \u017ce jak si\u0119 k\u0142ad\u0142am spa\u0107, to drzwi by\u0142y pozamykane. Facet spojrza\u0142 z pogard\u0105 na to mizerne kuchenne wej\u015bcie i powiedzia\u0142, \u017ce taki zamek mo\u017cna otworzy\u0107 kawa\u0142kiem plastikowej butelki. I \u017ce mi poka\u017ce. Czy mam butelk\u0119? Powiedzia\u0142am, \u017ce nie mam, cho\u0107 przecie\u017c mia\u0142am, sta\u0142a na stoliku za jego plecami. Powiedzia\u0142, \u017ce zaraz przyniesie i wyszed\u0142. Zatrzasn\u0119\u0142am drzwi, za\u0142o\u017cy\u0142am \u0142a\u0144cuch, przekr\u0119ci\u0142am klucz, zabarykadowa\u0142am kamienn\u0105 p\u0142yt\u0105.<\/p>\n

W dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej nowy w\u0142a\u015bciciel domu zaproponowa\u0142 nam wszystkim pieni\u0105dze. W trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej mieszka\u0142am ju\u017c gdzie indziej. Moi s\u0105siedzi te\u017c.<\/p>\n

Facet rzeczywi\u015bcie mieszka\u0142 w naszym domu, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia.<\/p>\n

Kreuzberg, Friedrichshain<\/strong><\/p>\n

Gentryfikacja, ta, kt\u00f3r\u0105 teraz odczuwamy jako zbrodni\u0119, zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Berlinie w\u0142a\u015bciwie natychmiast po upadku Muru. Niesubordynowani mieszka\u0144cy Kreuzbergu, kt\u00f3rzy 20 lat wcze\u015bniej zrobili z tej dzielnicy symbol kultury alternatywnej, znany w ca\u0142ej Europie, natychmiast, jak to by\u0142o mo\u017cliwe i je\u015bli to by\u0142o mo\u017cliwe, zacz\u0119li si\u0119 przenosi\u0107 “na Wsch\u00f3d\u201d, czyli do dzielnic by\u0142ego Berlina Wschodniego. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Mitte, czyli \u015ar\u00f3dmie\u015bcia, kt\u00f3re dzi\u0119ki temu tak szybko sta\u0142o si\u0119 tak\u0105 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105, \u017ce nie da\u0142o si\u0119 tam w og\u00f3le mieszka\u0107. Berlin sta\u0142 si\u0119 modny, przebija\u0142 popularno\u015bci\u0105 nie tylko za\u015bniedzia\u0142e stolice europejskie, takie jak Rzym, Londyn czy Pary\u017c, ale nawet Barcelon\u0119. Modne by\u0142o zamieszka\u0107 w Berlinie, zw\u0142aszcza je\u015bli si\u0119 by\u0142o artyst\u0105 czy studentem, tym bardziej kiedy za studiowaniem i sztuk\u0105 stali zamo\u017cni rodzice z RFN lub Teksasu.<\/p>\n

Zjawisko rzadkie w dziejach gentryfikacji, ale ci, kt\u00f3rzy podbijali Berlin Wschodni, nie byli biedakami. Piel\u0119gnowali wprawdzie wizerunek alternatywnych artyst\u00f3w, dla kt\u00f3rych pieni\u0105dze s\u0105 niewa\u017cne \u2013 ale by\u0142y one niewa\u017cne, bo by\u0142y i nie trzeba si\u0119 by\u0142o o nie martwi\u0107.<\/p>\n

Zamo\u017cna m\u0142odzie\u017c podbi\u0142a Prenzlauer Berg i Friedrichshain, zacieraj\u0105c r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy nowymi mieszka\u0144cami tych dzielnic, a turystami, kt\u00f3rzy te\u017c byli m\u0142odzi, a przybywali coraz liczniej, przyci\u0105gni\u0119ci nieprawdopodobn\u0105 ilo\u015bci\u0105 nowopowsta\u0142ych knajp i klub\u00f3w. Wok\u00f3\u0142 klub\u00f3w wyros\u0142y jak grzyby po deszczu m\u0142odzie\u017cowe hotele i hostele, wcale ju\u017c nie takie tanie jak schroniska i inne tradycyjne noclegownie dla m\u0142odych ludzi.<\/p>\n

To ci m\u0142odzi ludzie sprawili, \u017ce w lutym 2011 roku prasa z dum\u0105 poda\u0142a, i\u017c statystyka turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy odwiedzili Berlin w roku ubieg\u0142ym przesz\u0142a wszelkie oczekiwania \u2013 by\u0142o ich ponad 9 milion\u00f3w! M\u0142odzi ludzie zamieszkali w “nowych\u201d dzielnicach (to by t\u0142umaczy\u0142o sens synonimu gentryfikacji: yuppizacja) i nikt z nas przez dobrych 20 lat nie zapyta\u0142, dok\u0105d poszli w\u0142a\u015bciwie poprzedni mieszka\u0144cy tych dom\u00f3w? Komu\u015b ewidentnie sta\u0142a si\u0119 krzywda \u2013 a by\u0142a to krzywda milcz\u0105ca.<\/p>\n

Tymczasem Kreuzberg, opuszczony przez alternatywnych i dzikich, zasiedli\u0142a generacja post-hippis\u00f3w, czyli ludzi dok\u0142adnie takich jak ja. Umiarkowanie lewicowych, umiarkowanie artystycznych, umiarkowanie wiekowych. Kupowali\u015bmy jedzenie w sklepach z \u017cywno\u015bci\u0105 organiczn\u0105, w arabskich budkach i na tureckim targu, pili\u015bmy herbat\u0119 ze specjalnych herbaciarni i kaw\u0119, kt\u00f3r\u0105 pra\u017cono dla nas w lokalnej kawiarni, nie nosili\u015bmy futer ani ko\u017cuch\u00f3w, nie kupowali\u015bmy tanich produkt\u00f3w z Chin, du\u017co czytali\u015bmy, gotowali\u015bmy w domu przynajmniej raz na tydzie\u0144 i wierzyli\u015bmy w sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Byli\u015bmy alternatywni, ale chodzili\u015bmy codziennie do pracy. Zarabiali\u015bmy codzienne pieni\u0105dze, ale nie byli\u015bmy bogaci. Dzi\u0119ki nam Kreuzberg przesta\u0142 by\u0107 dzik\u0105 dzielnic\u0105, kt\u00f3rej ba\u0142 si\u0119 ka\u017cdy mieszczuch, ale nie sta\u0142 si\u0119 te\u017c przybytkiem nowej generacji i nuworysz\u00f3w. Je\u015bli mieli\u015bmy szcz\u0119\u015bcie (ja mia\u0142am), to mieszkali\u015bmy w starych XIX-wiecznych kamienicach, zniszczonych, nie odnawianych, podupad\u0142ych, ale gwarantuj\u0105cych niezwyk\u0142y komfort \u017cycia; by\u0142o w nich ch\u0142odno latem i ciep\u0142o zim\u0105, mieli\u015bmy parkiety, stiuki na suficie i stare piece po k\u0105tach, ale opr\u00f3cz tego nowoczesne ogrzewanie.<\/p>\n

M\u00f3j dom sta\u0142 jeszcze przy ulicy wiod\u0105cej do wodospadu. Mieszkanie tam by\u0142o po prostu bajk\u0105, kt\u00f3ra min\u0119\u0142a i kt\u00f3ra nigdy ju\u017c si\u0119 nie powt\u00f3rzy. Przez 20 lat \u017cy\u0142o si\u0119 nam jak w raju i nie zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad tym, \u017ce Mitte, Prenzlauer Berg i Friedrichshain pada\u0142y po kolei ofiar\u0105 gentryfikacji. A\u017c kt\u00f3rego\u015b dnia obudzili\u015bmy si\u0119 w domu, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c jeszcze by\u0142 nie odnowiony, ale ju\u017c powieszono na nim plakat wielki jak g\u00f3ra, g\u0142osz\u0105cy, \u017ce tu w\u0142a\u015bnie powstanie\u2026 \u201ePa\u0142ac\u201d.<\/p>\n

Nie \u017cartuj\u0119! www.palais-am-hofgarten.de \u2013 nagle wr\u00f3cili\u015bmy do pra-znaczenia s\u0142owa gentryfikacja: pa\u0142ac, czyli co\u015b dla arystokracji! Dopad\u0142a nas s u p e r \u2013 g e n t r y f i k a c j a, a jak si\u0119 dokona, b\u0119dzie sobie mo\u017cna zakupi\u0107 mezonet z balkonem, albo poddasze z ogrodem na dachu.<\/p>\n

A w mojej sypialni rzeczywi\u015bcie pojawi\u0142 si\u0119 ww. w\u0142amywacz, kt\u00f3ry w gruncie rzeczy nic mi nie zrobi\u0142, tyle \u017ce sprawi\u0142, i\u017c zar\u00f3wno ja, jak i inni lokatorzy pos\u0142usznie i pospiesznie si\u0119 wyprowadzili\u015bmy, ust\u0119puj\u0105c miejsca nowym mieszka\u0144com.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jesieni\u0105 2010 roku pojawi\u0142a si\u0119 w Berlinie z kolejn\u0105 wystaw\u0105, Yoko Ono, s\u0142ynna japo\u0144ska artystka konceptualna. Jak to w sztuce konceptualnej bywa, Ono zaproponowa\u0142a widzowi wieloraki interaktywny udzia\u0142 w wystawie. <\/p>\n","protected":false},"author":173,"featured_media":6497,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[387,339,7306,665],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1153],"yoast_head":"\nGentryfikacja<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W roku 2010 jednoznaczny kontekst \u201ezbrodni\u201d brzmia\u0142: gentryfikacja.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/slaska-gentryfikacja.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/slaska-gentryfikacja.jpg\",\"width\":600,\"height\":415,\"caption\":\"Gentryfikacja (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Miesi\u0119cznika Odra)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra\",\"name\":\"Gentryfikacja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-10-12T19:00:54+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-24T21:15:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f029df8ac0fc69aa963f441a1a4c280e\"},\"description\":\"W roku 2010 jednoznaczny kontekst \u201ezbrodni\u201d brzmia\u0142: gentryfikacja.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Gentryfikacja\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f029df8ac0fc69aa963f441a1a4c280e\",\"name\":\"Ewa Maria Slaska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ewa-maria-slaska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gentryfikacja","description":"W roku 2010 jednoznaczny kontekst \u201ezbrodni\u201d brzmia\u0142: gentryfikacja.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/slaska-gentryfikacja.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/slaska-gentryfikacja.jpg","width":600,"height":415,"caption":"Gentryfikacja (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Miesi\u0119cznika Odra)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra","name":"Gentryfikacja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#primaryimage"},"datePublished":"2011-10-12T19:00:54+00:00","dateModified":"2013-01-24T21:15:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f029df8ac0fc69aa963f441a1a4c280e"},"description":"W roku 2010 jednoznaczny kontekst \u201ezbrodni\u201d brzmia\u0142: gentryfikacja.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/gentryfikacja-ewa-maria-slaska-odra#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Gentryfikacja"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f029df8ac0fc69aa963f441a1a4c280e","name":"Ewa Maria Slaska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ewa-maria-slaska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6489"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/173"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6489"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6489\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6489"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=6489"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}