{"id":6637,"date":"2011-11-09T18:00:44","date_gmt":"2011-11-09T17:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=6637"},"modified":"2013-01-24T22:33:14","modified_gmt":"2013-01-24T21:33:14","slug":"dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa","title":{"rendered":"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna"},"content":{"rendered":"

Kim sta\u0142by si\u0119 Philip Marlowe, gdyby Chandler pisa\u0142 jeszcze w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych \u2013 i jak pisa\u0142by sam Chandler, gdyby nie umar\u0142 w 1959? Polski wydawca \u201eWady ukrytej\u201d stara si\u0119 usilnie przekonywa\u0107, \u017ce powie\u015b\u0107 Thomasa Pynchona daje na te pytania wyczerpuj\u0105c\u0105 odpowied\u017a.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie to tylko chwytliwy slogan reklamowy \u2013 kt\u00f3ry jednak przy okazji demaskuje potrzeb\u0119, jak\u0105 wszyscy \u2013 my, czytelnicy, niekiedy odczuwamy. Trudno nam si\u0119 rozsta\u0107 ze zmar\u0142ym autorem \u2013 jeszcze ci\u0119\u017cej z ulubionym bohaterem, odes\u0142anym na bezterminowy urlop kaprysem pisarza albo wol\u0105 bezlitosnego losu. Czasem nawet kiedy autor uk\u0142ada cia\u0142o naszego ulubie\u0144ca w trumnie, i tak nie chcemy mu uwierzy\u0107. Widzimy krew, rany po kulach, a mimo to uparcie obstajemy przy swoim \u2013 on \u017cyje! Ile to ju\u017c razy pisarze uginali si\u0119 wreszcie pod naciskiem czytelnik\u00f3w i wskrzeszali swoich heros\u00f3w, zmuszeni konstruowa\u0107 niestworzone historie, by wyt\u0142umaczy\u0107 si\u0119 z ich wcze\u015bniejszej, fa\u0142szywej \u015bmierci? (\u017be wspomn\u0119 tu tylko o cudownym powrocie Holmesa w \u201ePustym domu\u201d Conan Doyle\u2019a z 1903 roku). Ile to razy mi\u0142o\u015bnicy przejmowali pa\u0142eczk\u0119 po autorach swoich ulubionych serii, dopisuj\u0105c kolejne tomy (cho\u0107by przyg\u00f3d Conana z Cymerii czy Pana Samochodzika)?<\/p>\n

\"\u201eWada<\/a>
\u201eWada ukryta\u201d Pynchona \u2013 ameryka\u0144ska ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 krymina\u0142\u00f3w, najnowsza powie\u015b\u0107 Pynchona bazuje na l\u0119ku przed \u015bmierci\u0105 \u2013 cho\u0107 Pynchonowi chodzi mo\u017ce przede wszystkim o sentymentalny l\u0119k przed bezpowrotnym odej\u015bciem naszych ulubionych styl\u00f3w (tak\u017ce literackich), m\u00f3d, miejsc czy piosenek. Rozpoznajemy z \u0142atwo\u015bci\u0105 w \u201eWadzie ukrytej\u201d charakterystyczn\u0105 chandlerowsk\u0105 fraz\u0119 \u2013 ale r\u00f3wnie \u0142atwo dostrzegamy ca\u0142e morze innych odniesie\u0144, odwo\u0142a\u0144, nawi\u0105za\u0144 i zapo\u017cycze\u0144, jakby w tej jednej ksi\u0105\u017cce Pynchon stara\u0142 si\u0119 ocali\u0107 od \u015bmierci przynajmniej po\u0142ow\u0119 \u015bwiatowego kanonu krymina\u0142u. Obserwujemy nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 defilad\u0119 osobliwych postaci, jakby pisarz dawa\u0142 schronienie wszystkim dziwakom, kt\u00f3rzy st\u0105pali po chodnikach i piaskach Kalifornii w latach 60., i gubimy si\u0119 w pl\u0105taninie w\u0105tk\u00f3w, jakby zach\u0142anny autor stara\u0142 si\u0119 na kartach jednej powie\u015bci pomie\u015bci\u0107 wszystkie mo\u017cliwe historie.<\/p>\n

Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu trudno doszuka\u0107 si\u0119 jednego konkretnego pierwowzoru Doca Sportello, g\u0142\u00f3wnego bohatera \u201eWady ukrytej\u201d. Detektywowi z powie\u015bci Pynchona bli\u017cej z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 do schizofrenicznego Boba Arctora z \u201ePrzez ciemne zwierciad\u0142o\u201d Philipa Dicka ni\u017c do chandlerowskiego Marlowe\u2019a czy Sama Spade\u2019a z \u201eSoko\u0142a malta\u0144skiego\u201d Hametta. Wiecznie odurzony Bob Arctor cierpia\u0142 na rozdwojenie ja\u017ani \u2013 efekt rozdzielenia p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych wywo\u0142anego u\u017cywaniem niezwykle niebezpiecznego narkotyku: tajemniczej Substancji A (ten sam przypadek neurologiczny jest kluczowym motywem \u201ePokoju na Ziemi\u201d Lema). Skutkiem tego Arctor, cz\u0142onek komuny narkoman\u00f3w, by\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie tajnym agentem, kt\u00f3ry nie\u015bwiadomie donosi\u0142 na samego siebie \u2013 a \u017cadna z jego to\u017csamo\u015bci nie zdawa\u0142a sobie sprawy z istnienia drugiej.<\/p>\n

Odmienne stany \u015bwiadomo\u015bci, kt\u00f3rych do\u015bwiadcza pynchonowski Doc Sportello, do z\u0142udzenia (sic!) przypominaj\u0105 doznania Boba Arctora \u2013 opr\u00f3cz nieustannych problem\u00f3w z odr\u00f3\u017cnieniem rzeczywisto\u015bci od uroje\u0144, Sportello ma ogromne k\u0142opoty z pami\u0119ci\u0105, a ponadto nader cz\u0119sto nie jest w stanie kontrolowa\u0107 tego, co m\u00f3wi \u2013 jakby m\u00f3wi\u0142 za niego kto\u015b inny (co w sumie nie dziwi a\u017c tak, je\u015bli pomy\u015ble\u0107, \u017ce tak naprawd\u0119 jego ustami przemawia Pynchon). Nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce problemy z pami\u0119ci\u0105, \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i to\u017csamo\u015bci\u0105, a tak\u017ce z odr\u00f3\u017cnieniem prawdy od z\u0142udzenia, nie u\u0142atwiaj\u0105 wcale pracy prywatnego detektywa \u2013 w\u0142a\u015bciwie ci\u0119\u017cko sobie wyobrazi\u0107 zbieg bardziej niesprzyjaj\u0105cych okoliczno\u015bci.<\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, w jakim celu pisarz tworzy g\u0142\u00f3wnego bohatera \u2013 detektywa, kt\u00f3ry do\u015bwiadcza systematycznego rozpadu to\u017csamo\u015bci i pami\u0119ci. W tym miejscu zanotujmy tylko, \u017ce to samo, co dzieje si\u0119 stopniowo z Dokiem Sportello, dzieje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z otaczaj\u0105cym go \u015bwiatem.<\/p>\n

\"Kadr<\/a>
Kadr z filmu \u201eA Scanner Darkly\u201d, re\u017c. Richard Linklater (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Ksi\u0105\u017cka Pynchona to w sporej mierze powie\u015b\u0107 o architekturze, a nawet bardziej o samym budulcu, czyli m\u00f3wi\u0105c precyzyjnie: o naturze materii. Jako motta autor u\u017cy\u0142 paryskiego rewolucyjnego graffiti z 1968 roku: Sous les pav\u00e9s, la plage, przet\u0142umaczonego w polskim wydaniu jako: \u201ePod p\u0142ytami chodnika, pla\u017ca!\u201d. Przek\u0142ad, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, wydaje si\u0119 nieco myl\u0105cy, bo napis (kt\u00f3ry zyska\u0142 z czasem niema\u0142\u0105 s\u0142aw\u0119 i sta\u0142 si\u0119 przedmiotem analiz antropologicznych i socjologicznych), odwo\u0142uje si\u0119 przede wszystkim do szacownej paryskiej tradycji zrywania bruku, jak\u0105 pary\u017canie kultywuj\u0105 podczas bodaj ka\u017cdych przetaczaj\u0105cych si\u0119 przez miasto rozruch\u00f3w i rewolucji (o czym mo\u017cna przeczyta\u0107 ju\u017c cho\u0107by w \u201eN\u0119dznikach\u201d Hugo).<\/p>\n

Mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie z tego powodu w trakcie przeprowadzonej przez Haussmanna generalnej przebudowy stolicy Francji wiele ulic zamiast tradycyjnymi kocimi \u0142bami wy\u0142o\u017cono p\u0142askimi p\u0142ytami, kt\u00f3re o wiele trudniej wyrwa\u0107, co w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142o znacz\u0105co utrudni\u0107 pary\u017canom powstawanie przeciwko w\u0142adzy. Symbolika bruku (i jego braku) jest wi\u0119c ca\u0142kiem czytelna, cho\u0107 zgrabna metafora napisu na murze opiera si\u0119 na prostej naocznej obserwacji: bruk uk\u0142ada si\u0119 zwykle na podbudowie z t\u0142ucznia i piasku, kt\u00f3re faktycznie ukazuj\u0105 si\u0119 oczom po powt\u00f3rnym zerwaniu kostki.<\/p>\n

Parafrazuj\u0105c cokolwiek nadu\u017cywany cytat, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w powie\u015bci Pynchona wszystko co sta\u0142e zamienia si\u0119 w piasek. Wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 spod \u201ebruku\u201d (reprezentuj\u0105cego system; sztywn\u0105, uporz\u0105dkowan\u0105 struktur\u0119) pla\u017ca to przestrze\u0144, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej skupia si\u0119 spora cz\u0119\u015b\u0107 akcji \u2013 Sportello sp\u0119dza mn\u00f3stwo czasu w nadmorskich knajpkach i melinach, popijaj\u0105c z \u0107punami i surferami albo za\u017cywaj\u0105c jakie\u015b podejrzane halucynogenne specyfiki. Pod pla\u017c\u0105, mo\u017cna by rzec, kryje si\u0119 kolejna warstwa, zupe\u0142nie inne miejsce \u2013 morski brzeg, na kt\u00f3rym w 1769 roku wyl\u0105dowa\u0142a ekspedycja Gaspara de Portoli, \u201eodkrywaj\u0105c\u201d obszar, gdzie dzi\u015b znajduje si\u0119 Los Angeles. Pla\u017ce, po kt\u00f3rych w\u0142\u00f3czy si\u0119 Sportello, z biegiem lat przechodz\u0105 kolejno w r\u00f3\u017cne r\u0119ce \u2013 osiedlaj\u0105 si\u0119 na nich biali osadnicy, kt\u00f3rzy potem buduj\u0105 tam slumsy dla czarnej biedoty, kt\u00f3r\u0105 wreszcie wykurz\u0105 (czy raczej wykorzeni\u0105) rasistowskie boj\u00f3wki podburzane przez deweloper\u00f3w, poszukuj\u0105cych atrakcyjnych parcel pod nowe inwestycje. To samo miejsce posiada wi\u0119c wiele poziom\u00f3w (tak\u017ce znaczeniowych \u2013 bo mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce regu\u0142y, zgodnie z kt\u00f3rymi jest skonstruowany powie\u015bciowy \u015bwiat, sugeruj\u0105, w jaki spos\u00f3b powinni\u015bmy czyta\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119).<\/p>\n

Banalna obserwacja, \u017ce nic nie jest tylko tym, czym z pozoru si\u0119 wydaje, podpowiada jedn\u0105 z mo\u017cliwych interpretacji tytu\u0142u powie\u015bci. Dobitnie t\u0119 nie\u0142atw\u0105 do nazwania ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pynchon realizuje wci\u0105\u017c i na nowo na wielu poziomach, wyobra\u017ca to, jak Adrian Prussia, p\u0142atny morderca na us\u0142ugach policji Los Angeles, pozbywa si\u0119 zw\u0142ok swoich ofiar. Prussia mianowicie, dzia\u0142aj\u0105c w porozumieniu z pewnym przekupnym budowla\u0144cem, wmurowuje cia\u0142a w filary budynk\u00f3w powstaj\u0105cych w mie\u015bcie \u2013 che\u0142pi\u0105c si\u0119 przy tym, \u017ce dzi\u0119ki niemu fraza \u201efilar spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d nabiera nowego znaczenia. A zatem konstrukcja (tak\u017ce konstrukcja powie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wznosi dla czytelnika autor) stoi na wielu warstwach \u201epod\u0142o\u017ca\u201d, a i sama posiada \u201ezatopione w sobie\u201d rozmaite tre\u015bci i znaki: style literackie, do kt\u00f3rych nawi\u0105zuje, kryptocytaty, odwo\u0142ania, charakterystyczne rozwi\u0105zania fabularne.<\/p>\n

Jest pla\u017ca \u2013 musi by\u0107 i ocean. Po pynchonowskim Los Angeles coraz intensywniej kr\u0105\u017c\u0105 pog\u0142oski o mitycznych zatopionych wyspach, Atlantydzie i Lemurii, kt\u00f3re rzekomo wynurzy\u0142y si\u0119 niedawno z morskich toni. Kumple Doca, wiecznie na\u0107pani surferzy, \u015bwi\u0119cie wierz\u0105 w te plotki i zapuszczaj\u0105 si\u0119 w poszukiwaniu Atlantydy na coraz niebezpieczniejsze eskapady w g\u0142\u0105b oceanu. Mo\u017ce zreszt\u0105 wcale nie szukaj\u0105 wyspy, a tylko legendarnej olbrzymiej fali, kt\u00f3ra podobno pojawia si\u0119 czasem na pe\u0142nym morzu? (\u201eZa\u0142amuj\u0105ce si\u0119 fale w \u015brodku tego, co jest podobno g\u0142\u0119bokim oceanem? (\u2026) Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna?\u201d). Tak, \u201efala\u201d i \u201edno\u201d to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 s\u0142owa-klucze do \u201eWady ukrytej\u201d; brak dna, swoista bezdenno\u015b\u0107 jest za\u015b ide\u0105 architektoniczn\u0105, kt\u00f3ra organizuje (a mo\u017ce dezorganizuje?) t\u0119 konstrukcj\u0119. O tym szerzej za chwil\u0119 \u2013 p\u00f3ki co wr\u00f3\u0107my jeszcze na moment do kumpli Doca.<\/p>\n

Cokolwiek by nie nap\u0119dza\u0142o ich obsesji, jedno jest jasne: z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 w \u201eWadzie ukrytej\u201d rzeczywisto\u015b\u0107 nie spe\u0142nia oczekiwa\u0144 bohater\u00f3w. St\u0105d w\u0142a\u015bnie bierze si\u0119 to rozpaczliwe poszukiwanie, szale\u0144cza pogo\u0144 na nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 haju, naiwna obsesja na punkcie trawki, studolarowych \u017ceton\u00f3w z Vegas, fa\u0142szywych banknot\u00f3w z podobizn\u0105 Nixona i napalonych prostytutek, kt\u00f3re tak uwielbiaj\u0105 sw\u00f3j fach, \u017ce nie chc\u0105 zap\u0142aty za us\u0142ug\u0119. Wszystkie te fantazje, a tak\u017ce ca\u0142e morze innych, niewypowiedzianych, uosabia tajemniczy Z\u0142oty Kie\u0142 \u2013 budz\u0105ca postrach nazwa, kt\u00f3rej znaczenia Sportello d\u0142ugo nie jest w stanie rozszyfrowa\u0107 (tu mo\u017ce si\u0119 nam przypomnie\u0107 r\u00f3wnie enigmatyczny \u201ep\u0105czek r\u00f3\u017cy\u201d z \u201eObywatela Kane\u2019a\u201d).<\/p>\n

W ko\u0144cu Doc znajduje odpowied\u017a \u2013 a raczej kilka odpowiedzi: Z\u0142oty Kie\u0142 to awangardowy budynek w kszta\u0142cie z\u0119ba, a r\u00f3wnocze\u015bnie rezyduj\u0105cy w nim kartel perwersyjnych stomatolog\u00f3w, szmugluj\u0105cych z Azji narkotyki na pok\u0142adzie statku, r\u00f3wnie\u017c nazywanego Z\u0142otym K\u0142em (mo\u017cna by oczywi\u015bcie spr\u00f3bowa\u0107 napisa\u0107 o fabule nieco obszerniej, ale w ksi\u0105\u017cce Pynchona gra ona rol\u0119 co najwy\u017cej drugoplanow\u0105).<\/p>\n

Z\u0142oty Kie\u0142 jest wi\u0119c troch\u0119 jak \u015awi\u0119ty Graal \u2013 nikt nie wie, czym jest tak naprawd\u0119, i ka\u017cdemu mo\u017ce si\u0119 objawi\u0107 w nieco innej postaci. Nie ma zreszt\u0105 pewno\u015bci, czy nie jest po prostu urojeniem Doca. Jakby ma\u0142o by\u0142o interpretacyjnych pi\u0119ter, interesuj\u0105ca jest te\u017c sama historia Z\u0142otego K\u0142a \u2013 statku. Szkuner ten ma za sob\u0105 przynajmniej p\u00f3\u0142 wieku burzliwych \u017ceglarskich przyg\u00f3d: wcze\u015bniej nazywa\u0142 si\u0119 Ocalony i faktycznie ocala\u0142 ju\u017c z niejednej morskiej katastrofy, ale skutkiem kolejnych napraw, jakich na nim dokonywano, w tym momencie w\u0142a\u015bciwie ju\u017c ani jeden gw\u00f3\u017ad\u017a czy deska nie by\u0142y jego cz\u0119\u015bci\u0105 od samego pocz\u0105tku. Ocalony, urzeczywistniaj\u0105cy eleacki paradoks okr\u0119tu Tezeusza, jest kolejnym powt\u00f3rzeniem idei niesta\u0142o\u015bci i ci\u0105g\u0142ego rozpadu, kt\u00f3ra obsesyjnie powraca w \u201eWadzie ukrytej\u201d.<\/p>\n

Nie bez przyczyny akcja powie\u015bci rozgrywa si\u0119 w du\u017cej mierze na pla\u017cy – nie bez przyczyny Sportello s\u0142ucha surf rocka i zawzi\u0119cie rozprawia o zespo\u0142ach wykonuj\u0105cych ten gatunek, a na ok\u0142adce widnieje w\u0142a\u015bnie wypo\u017cyczalnia desek surfingowych. \u201eSurfowanie\u201d idealnie opisuje spos\u00f3b, w jaki Pynchon obchodzi si\u0119 z kolejnymi bohaterami, motywami i w\u0105tkami: \u015blizga si\u0119 po nich jak po grzbietach fal, zanurzaj\u0105c si\u0119 mo\u017ce po kostki, ale nigdy g\u0142\u0119biej. Surfowanie (internetowe) podobno wp\u0142ywa mocno na nasz\u0105 percepcj\u0119 rzeczywisto\u015bci, sprawiaj\u0105c, \u017ce stajemy si\u0119 niecierpliwi i coraz trudniej nam skupi\u0107 si\u0119 na pojedynczym obiekcie czy zadaniu przez d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie staraj\u0105c si\u0119 do tego dostosowa\u0107, autor surfuje jak szalony, wci\u0105\u017c zmienia obiekty zainteresowania, nie wraca do fal, kt\u00f3re zostawi\u0142 za plecami \u2013 i nigdy nie zanurza si\u0119 do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko, by w og\u00f3le my\u015ble\u0107 o poszukiwaniu jakiegokolwiek dna. Nie m\u00f3wi\u0105c o drugim dnie \u2013 i kolejnych.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b Pynchon przemieszcza si\u0119 mi\u0119dzy elementami kultury i \u017cycia codziennego, tworz\u0105c sugestywny wizerunek portretowanych czas\u00f3w. Pisa\u0142em wcze\u015bniej parokrotnie o spi\u0119trzonych warstwach (g\u0142\u00f3wnie semantycznych), kt\u00f3re definiuj\u0105 parcel\u0119, na jakiej Pynchon wznosi rusztowanie swojej najnowszej ksi\u0105\u017cki. Gdyby zabawi\u0107 si\u0119 w archeologa i zacz\u0105\u0107 rozkopywa\u0107 wskazan\u0105 dzia\u0142k\u0119, oka\u017ce si\u0119, \u017ce pisarz przedstawia histori\u0119 niemal zupe\u0142nie bez u\u017cycia dat \u2013 a robi to za pomoc\u0105 rekwizyt\u00f3w, kt\u00f3rych jako archeolodzy najpewniej nigdy nie znale\u017aliby\u015bmy w warstwach ziemi. \u015alady, przy pomocy kt\u00f3rych pisarz odwzorowuje bezpowrotnie minione czasy, s\u0105 ulotne i niezwykle nieuchwytne: to przede wszystkim modele samochod\u00f3w i piosenki.<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

Muzyka lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, po kt\u00f3rej surfuje Pynchon, idealnie wpisuje si\u0119 w ide\u0119 falowania: piosenki nast\u0119puj\u0105 jedna po drugiej, gusta i kanony z czasem si\u0119 zmieniaj\u0105, wi\u0119c powr\u00f3t do odleg\u0142ych fal, kt\u00f3re zostawili\u015bmy za plecami, jest w gruncie rzeczy niezwykle trudny. Podobnie jest te\u017c z samochodami: tymi wszystkimi Dodge\u2019ami, Cadillacami, Mustangami, Oldsmobile\u2019ami, Chevroletami, Pontiacami i Buickami, kt\u00f3rymi odurzeni bohaterowie \u201eWady ukrytej\u201d wo\u017c\u0105 si\u0119 po Kalifornii. Wiele ze wspomnianych w ksi\u0105\u017cce modeli by\u0142o produkowanych jeszcze przez d\u0142ugie lata, niekt\u00f3re nawet niemal do dzi\u015b \u2013 z czasem zmienia\u0142y si\u0119 tylko kolejne generacje, kt\u00f3rych wygl\u0105d odzwierciedla\u0142 style i gusta kolejnych epok (gdyby spojrze\u0107, jak ewoluowa\u0142y poszczeg\u00f3lne modele, nietrudno doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce lata sze\u015b\u0107dziesi\u0105te to w\u0142a\u015bciwie ostatnia epoka w dziejach motoryzacji, kt\u00f3ra mia\u0142a w sobie jeszcze troch\u0119 fantazji).<\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie jedyn\u0105 postaci\u0105 historyczn\u0105, o kt\u00f3rej regularnie i ca\u0142kiem cz\u0119sto wspomina si\u0119 na kartach powie\u015bci, jest Charles Manson. Mo\u017cna nawet chwilami doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce Pynchon przywi\u0105zuje jak\u0105\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 do morderstwa w willi przy Cielo Drive \u2013 jakby uwa\u017ca\u0142 to wydarzenie za najistotniejsze w tamtych latach, je\u015bli nie dla ludzko\u015bci, to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dla kultury. I w gruncie rzeczy mo\u017ce tak by\u0142o naprawd\u0119: \u201esprawa Mansona\u201d mocno wp\u0142ywa w powie\u015bci Pynchona na zachowanie ludzi czy ich poczucie bezpiecze\u0144stwa, a tak\u017ce na prac\u0119 policji, kt\u00f3rej daje pretekst do bardziej zdecydowanych, brutalniejszych dzia\u0142a\u0144. Sam Manson ma status celebryty \u2013 ikony kontrkultury, z kt\u00f3rej si\u0119 wywodzi, bohatera niezliczonych piosenek rockowych, wzbudzaj\u0105cego r\u00f3wnocze\u015bnie l\u0119k i perwersyjne po\u017c\u0105danie buntownika zrywaj\u0105cego kalifornijski bruk.<\/p>\n

Posta\u0107 Mansona uosabia popularny paradoks: potrzeba \u015bmierci (w tym wypadku akurat cudzej), aby sta\u0107 si\u0119 nie\u015bmiertelnym. To podsk\u00f3rnie obecne w powie\u015bci utopijne pragnienie przezwyci\u0119\u017cenia \u015bmierci doskonale wyra\u017ca widoczny na ok\u0142adce przemalowany na bia\u0142o Cadillac Hearse z 1959 \u2013 samoch\u00f3d u\u017cywany najcz\u0119\u015bciej jako karawan pogrzebowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kim sta\u0142by si\u0119 Philip Marlowe, gdyby Chandler pisa\u0142 jeszcze w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych \u2013 i jak pisa\u0142by sam Chandler, gdyby nie umar\u0142 w 1959?<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":6639,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7257,484,1165,1166],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[712],"yoast_head":"\nDno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dobitnie t\u0119 nie\u0142atw\u0105 do nazwania ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pynchon realizuje wci\u0105\u017c i na nowo na wielu poziomach, wyobra\u017ca to, jak Adrian Prussia, p\u0142atny...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/thomas-pynchon-wada-ukryta-ok\u0142adka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/thomas-pynchon-wada-ukryta-ok\u0142adka.jpg\",\"width\":\"545\",\"height\":\"827\",\"caption\":\"\u201eWada ukryta\u201d Pynchona \u2013 ameryka\u0144ska ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa\",\"name\":\"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-11-09T17:00:44+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-24T21:33:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d0077ed4465bfb53f263b5a3bad62f98\"},\"description\":\"Dobitnie t\u0119 nie\u0142atw\u0105 do nazwania ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pynchon realizuje wci\u0105\u017c i na nowo na wielu poziomach, wyobra\u017ca to, jak Adrian Prussia, p\u0142atny...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d0077ed4465bfb53f263b5a3bad62f98\",\"name\":\"Kuba Kulasa\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/kuba-kulasa\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna","description":"Dobitnie t\u0119 nie\u0142atw\u0105 do nazwania ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pynchon realizuje wci\u0105\u017c i na nowo na wielu poziomach, wyobra\u017ca to, jak Adrian Prussia, p\u0142atny...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/thomas-pynchon-wada-ukryta-ok\u0142adka.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/thomas-pynchon-wada-ukryta-ok\u0142adka.jpg","width":"545","height":"827","caption":"\u201eWada ukryta\u201d Pynchona \u2013 ameryka\u0144ska ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa","name":"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#primaryimage"},"datePublished":"2011-11-09T17:00:44+00:00","dateModified":"2013-01-24T21:33:14+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d0077ed4465bfb53f263b5a3bad62f98"},"description":"Dobitnie t\u0119 nie\u0142atw\u0105 do nazwania ide\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pynchon realizuje wci\u0105\u017c i na nowo na wielu poziomach, wyobra\u017ca to, jak Adrian Prussia, p\u0142atny...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/dno-gdzie-przedtem-nie-bylo-zadnego-dna-thomas-pynchon-kuba-kulasa#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dno, gdzie przedtem nie by\u0142o \u017cadnego dna"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/d0077ed4465bfb53f263b5a3bad62f98","name":"Kuba Kulasa","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/kuba-kulasa"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6637"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6637\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6637"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=6637"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}