{"id":6697,"date":"2011-11-29T22:45:07","date_gmt":"2011-11-29T21:45:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=6697"},"modified":"2013-01-24T22:44:27","modified_gmt":"2013-01-24T21:44:27","slug":"rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys","title":{"rendered":"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci"},"content":{"rendered":"<p>Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy, czy nie jest to kolejna wariacja na temat tak modnego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w teatrze s\u0142owa \u201ewykluczeni\u201d (<em>notabene<\/em> has\u0142o przewodnie tegorocznej Malty) oraz wi\u0105\u017c\u0105cych si\u0119 z tym has\u0142em temat\u00f3w: peryferii, mniejszo\u015bci, zajmowania si\u0119 rozmaicie zdefiniowanym Innym, czyli problemami ostatnio we wsp\u00f3\u0142czesnej humanistyce i sztuce niezwykle popularnymi. Chocia\u017c przed takim stereotypowym zamkni\u0119ciem nie uda\u0142o si\u0119 ani organizatorom ani tw\u00f3rcom ca\u0142kowicie uciec, to jednak w punkcie wyj\u015bcia s\u0142owo to przez nich zosta\u0142o potraktowane w spos\u00f3b zupe\u0142nie odmienny.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6702\" aria-describedby=\"caption-attachment-6702\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/o-twarzy-romeo-castellucci-fot-klaus-lefebvre\/\" rel=\"attachment wp-att-6702\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6702\" title=\"O twarzy. Wizerunek Syna Boga, re\u017c. Romeo Castellucci (fot. Klaus Lefebvre)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/o-twarzy-romeo-castellucci-fot-klaus-lefebvre-540x384.jpg\" alt=\"O twarzy. Wizerunek Syna Boga, re\u017c. Romeo Castellucci (fot. Klaus Lefebvre)\" width=\"540\" height=\"384\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6702\" class=\"wp-caption-text\">O twarzy. Wizerunek Syna Boga, re\u017c. Romeo Castellucci (fot. Klaus Lefebvre)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Najpe\u0142niej wyja\u015bni\u0142 to na specjalnie zorganizowanym wyk\u0142adzie Zygmunt Bauman.<sup>1<\/sup> Filozof rozpatruj\u0105c termin \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d, po\u0142\u0105czy\u0142 go z poj\u0119ciem \u201edialogu\u201d (tytu\u0142 festiwalu) w par\u0119 przeciwstawnych sobie, aczkolwiek silnie powi\u0105zanych zjawisk. \u201eNiecodzienno\u015b\u0107\u201d to opozycja codzienno\u015bci. Codzienno\u015b\u0107 Bauman okre\u015bla jako rutyn\u0119, \u017cycie ustabilizowane, w kt\u00f3rym czas p\u0142ynie linearnie, a ka\u017cdy cz\u0142owiek ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbudowania trwa\u0142ej, mocnej relacji z drugim cz\u0142owiekiem. Jest to jednak model nieodpowiadaj\u0105cy epoce \u201ep\u0142ynnej nowoczesno\u015bci\u201d, w kt\u00f3rej czas jest rozcz\u0142onkowany, trzeba my\u015ble\u0107 szybko i wielop\u0142aszczyznowo, prze\u017cywanie \u015bwiata polega na \u201e\u015blizganiu\u201d si\u0119 po powierzchni, relacje z drugim cz\u0142owiekiem staj\u0105 si\u0119 bardziej p\u0142ytkie, nietrwa\u0142e i du\u017co \u0142atwiej je zerwa\u0107 (s\u0105 to zdaniem filozofa kategorie okre\u015blaj\u0105ce w\u0142a\u015bnie \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d). Komunikacja pozbawiona jest jakiegokolwiek zakorzenienia, chocia\u017cby w rzeczywistym, tradycyjnie pojmowanym dialogu. To tradycyjne rozumienie dialogu trzeba zdaniem Baumana rozszerzy\u0107 o propozycj\u0119 Richarda Senneta, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce dialog powinien si\u0119 charakteryzowa\u0107 nieformalno\u015bci\u0105, otwarto\u015bci\u0105 oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniem. Ma by\u0107 wi\u0119c wsp\u00f3\u0142czesnym polilogiem, kt\u00f3ry b\u0119dzie potrafi\u0142 \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d rozszerzy\u0107 o spo\u0142eczne wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie, potrafi\u0105ce stworzy\u0107 stabilny mi\u0119dzyludzki porz\u0105dek. I cho\u0107 na dialog zawsze potrzeba czasu (a tego zdaniem Baumana w \u201eniecodzienno\u015bci\u201d zawsze brakuje i nie jest on pojmowany linearnie, a punktowo) to trzeba znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na zakorzenienie dialogu w naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Inaczej \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d przerodzi si\u0119 w zagubienie i dezorientacj\u0119, kt\u00f3re potrafi\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w gwa\u0142town\u0105 agresj\u0119. Spos\u00f3b po\u0142\u0105czenia \u201edialogu\u201d z \u201eniecodzienno\u015bci\u0105\u201d (cho\u0107 jak to Bauman podkre\u015bla\u0142 s\u0105 to dla niego antynomie i w tym przejawia si\u0119 trudno\u015b\u0107 tego zadania) jest wi\u0119c dla Baumana stawk\u0105 przej\u015bcia w nowoczesno\u015b\u0107 i tylko od nas zale\u017cy, w jaki spos\u00f3b przej\u015bcie to nast\u0105pi.<\/p>\n<p>W tak zdefiniowany problem \u2013 szukania g\u0142\u0119bokich i trwa\u0142ych relacji ze \u015bwiatem, to\u017csamo\u015bciowego dialogu z ulotn\u0105 i gwa\u0142town\u0105 niecodzienno\u015bci\u0105, najlepiej chyba wpisali si\u0119 przygotowani przez holendra Ivo van Hove\u2019a<em> Rosjanie!<\/em> Re\u017cyser w swoim spektaklu pokazuje ludzi s\u0142abych, rozbitych, nie potrafi\u0105cych odnale\u017a\u0107 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej globalnej i liberalnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra obdarza nas pozornie coraz wi\u0119ksz\u0105 jednostkow\u0105 wolno\u015bci\u0105, a nie definiuje, co wolno\u015b\u0107 ta ma znaczy\u0107 i do czego powinna prowadzi\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-6697 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6698\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6698'>\n\t\t\t\tGardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/rosjanie-ivo-van-hove-fot-jan-versweyveld'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/rosjanie-ivo-van-hove-fot-jan-versweyveld.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rosjanie!, re\u017c. Ivo van Hove (fot. Jan Versweyveld)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6699\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6699'>\n\t\t\t\tRosjanie!, re\u017c. Ivo van Hove (fot. Jan Versweyveld)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/o-twarzy-romeo-castellucci-fot-klaus-lefebvre'><img width=\"337\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/o-twarzy-romeo-castellucci-fot-klaus-lefebvre.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"O twarzy. Wizerunek Syna Boga, re\u017c. Romeo Castellucci (fot. Klaus Lefebvre)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6702\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6702'>\n\t\t\t\tO twarzy. Wizerunek Syna Boga, re\u017c. Romeo Castellucci (fot. Klaus Lefebvre)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/simulacro-marco-layera-fot-archiwum-festiwalu'><img width=\"359\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/simulacro-marco-layera-fot-archiwum-festiwalu.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Simulacro, re\u017c. Marco Layera (fot. Archiwum Festiwalu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6700\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6700'>\n\t\t\t\tSimulacro, re\u017c. Marco Layera (fot. Archiwum Festiwalu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/przeklety-niech-bedzie-zdrajca-oliver-frljic-fot-ziga-koritnik'><img width=\"361\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/przeklety-niech-bedzie-zdrajca-oliver-frljic-fot-ziga-koritnik.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Przekl\u0119ty niech b\u0119dzie zdrajca swej ojczyzny, re\u017c. Oliver Frlji\u0107 (fot. \u017diga Koritnik)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6701\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6701'>\n\t\t\t\tPrzekl\u0119ty niech b\u0119dzie zdrajca swej ojczyzny, re\u017c. Oliver Frlji\u0107 (fot. \u017diga Koritnik)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/poczekalnia-krystian-lupa-fot-mario-del-curto'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/poczekalnia-krystian-lupa-fot-mario-del-curto.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Poczekalnia, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Mario del Curto\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6703\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6703'>\n\t\t\t\tPoczekalnia, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Mario del Curto\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/pozegnanie-jesieni-rez-piotr-sieklucki-fot-edgar-de-poray'><img width=\"400\" height=\"206\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/pozegnanie-jesieni-rez-piotr-sieklucki-fot-edgar-de-poray.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Po\u017cegnanie jesieni, re\u017c. Piotr Sieklucki (fot. Edgar de Poray)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-6704\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-6704'>\n\t\t\t\tPo\u017cegnanie jesieni, re\u017c. Piotr Sieklucki (fot. Edgar de Poray)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Przeniesieni z po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch wczesnych dramat\u00f3w Czechowa <em>P\u0142atonowa i Iwanowa<\/em> bohaterowie swoje rozterki, egzystencjalne problemy i w\u0105tpliwo\u015bci zag\u0142uszaj\u0105 g\u0142o\u015bn\u0105 muzyk\u0105 techno na odbywaj\u0105cych si\u0119 co wiecz\u00f3r imprezach. Dlatego te\u017c u Van Hove\u2019a akcja dramat\u00f3w dzieje si\u0119 na dachu wsp\u00f3\u0142czesnego wie\u017cowca, na kt\u00f3ry postacie wychodz\u0105, by na chwil\u0119 odetchn\u0105\u0107 od dusznej, alkoholowej atmosfery odbywaj\u0105cego si\u0119 gdzie\u015b na dole \u201eprzyj\u0119cia\u201d. Nie mo\u017cna jednak zastanawia\u0107 si\u0119 nad natur\u0105 coraz bardziej \u201emigotliwej\u201d rzeczywisto\u015bci, tworzy\u0107 pr\u00f3b podmiotowego zakorzenienia si\u0119 w niej, szuka\u0107 relacji i komunikacji z drugim cz\u0142owiekiem w tak zdefiniowanym \u201emi\u0119dzyczasie\u201d. Dlatego ich zachowanie, dialogi, powierzchowno\u015b\u0107 przybieraj\u0105 posta\u0107 dopasowanej do tej imprezy zabawy, w kt\u00f3rej problemy te stanowi\u0105 dla nich rodzaj zapobiegaj\u0105cej nudzie gry.<\/p>\n<p>Na tym tle wyra\u017anie odcinaj\u0105 si\u0119 postaci dw\u00f3jki protagonist\u00f3w. P\u0142atonow to pewny siebie kobieciarz, uwodziciel, doskonale potrafi\u0105cy odnale\u017a\u0107 si\u0119 w snobistycznie zhierarchizowanym spo\u0142ecze\u0144stwie, za\u015b Iwanow to wycofany, nieco socjopatyczny melancholik. Cho\u0107 stanowi\u0105 swoje pozorne przeciwie\u0144stwa, to tak naprawd\u0119 dwie strony jednej osobowo\u015bci. Obaj prze\u017cywaj\u0105 \u015bwiat du\u017co g\u0142\u0119biej i bardziej filozoficznie ni\u017c pozosta\u0142e postacie. Odczuwaj\u0105 otaczaj\u0105c\u0105 ich pustk\u0119 i miernot\u0119, dotyka ich bardzo silnie brak jakiegokolwiek porz\u0105dku, kt\u00f3ry dawa\u0142by podstaw\u0119 budowania to\u017csamo\u015bci, czy zakorzenienia w trwa\u0142ych, potrafi\u0105cych wyja\u015bni\u0107 \u017cycie i jego natur\u0119 warto\u015bciach. Zar\u00f3wno P\u0142atonow, jak i Iwanow nie mo\u017ce poradzi\u0107 sobie z utrat\u0105 m\u0142odzie\u0144czych marze\u0144 i ambicji, przemijaniem czasu, deterministycznym ci\u0119\u017carem przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry nie pozwala im na odnalezienie si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci. Jako jedyni swoje dzia\u0142ania, czyny i zachowania, a tak\u017ce \u017cyciowe wybory poddaj\u0105 refleksji i przez ca\u0142y spektakl chaotycznie pr\u00f3buj\u0105 wyci\u0105gn\u0105\u0107 z nich nacechowane cho\u0107 odrobin\u0105 sensu wnioski.<\/p>\n<p>Post\u0119puj\u0105cy rozpad rzeczywisto\u015bci, jej stopniowo narastaj\u0105ca alienuj\u0105ca funkcja \u015bwietnie przedstawiona jest przez techniczn\u0105 stron\u0119 przedstawienia. Pocz\u0105tkowo bohater\u00f3w obserwujemy na monumentalnym, wiernie odwzorowanym dachu z odrapanymi \u015bcianami, licznymi graffiti, \u015bwietlikami, r\u00f3\u017cnymi wej\u015bciami na ni\u017csze poziomy. Jednak stopniowo ta \u201etwarda\u201d rzeczywisto\u015b\u0107 coraz bardziej si\u0119 rozpada, zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy realno\u015bci\u0105 a fikcj\u0105, tworz\u0105c coraz bardziej oniryczny, wirtualny przera\u017caj\u0105cy fantazmat. Scena za pomoc\u0105 tr\u00f3jwymiarowych hologram\u00f3w przekszta\u0142ca si\u0119 we wci\u0105gaj\u0105c\u0105, wszechogarniaj\u0105c\u0105 wszystko metropoli\u0119 z reklamowymi neonami, \u015bwiec\u0105cymi banerami i filmami przedstawiaj\u0105cymi chaos i destrukcyjn\u0105, niszczycielsk\u0105 przemoc.<\/p>\n<p>Tak\u017ce gry pomi\u0119dzy bohaterami, ich dialogi i relacje staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej agresywne, okrutne i krzywdz\u0105ce siebie nawzajem. Ods\u0142aniaj\u0105 ukrywaj\u0105c\u0105 si\u0119 pod ustabilizowanym, nowoczesnym spo\u0142ecznym \u0142adem ogromn\u0105 dawk\u0119 resentymentu, zamkni\u0119cia, nietolerancji i ksenofobii. Przejawia si\u0119 to g\u0142\u00f3wnie w czysto instrumentalnym traktowaniu kobiet, niech\u0119ci do \u017byd\u00f3w, zdaniem bohater\u00f3w wsz\u0119dzie si\u0119 panosz\u0105cych, ale i stanowi\u0105cych pretekst do obwiniania za wszystkie konflikty i niepowodzenia. Wykluczanie Innego natychmiast te napi\u0119cia i problemy wzmacnia. Osip, ubrany w bluz\u0119 z kapturem i wysokie wojskowe buty, w spektaklu stanowi odzwierciedlenie ludzi bez miejsca i pozycji, to dres, imigrant, m\u0142ody chuligan. Ostatecznie ujawnia swoj\u0105 wywrotow\u0105 si\u0142\u0119 poprzez akt nieukierunkowanej przemocy. Przedstawiciel \u017cydowskiej inteligencji Izaak (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zamykany na przedmie\u015bciach Arab czy przedstawiciel innej narodowej mniejszo\u015bci?) motywowany jest jedynie uczuciem, wynikaj\u0105cym z narastaj\u0105cej frustracji, nienawi\u015bci i ch\u0119ci zemsty za wykluczenie ze spo\u0142ecznego centrum. Dlatego rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra pocz\u0105tkowo by\u0142a jedynie zabaw\u0105, nadal jest pokraczna i karykaturalna, ale z czasem trwania spektaklu nabiera coraz bardziej powa\u017cnego wyd\u017awi\u0119ku.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Kulminacja przychodzi w trzeciej cz\u0119\u015bci, kiedy wszystkie konflikty wybuchaj\u0105, postacie coraz bardziej gubi\u0105 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci, na wszelkie pr\u00f3by nawi\u0105zania kontaktu reaguj\u0105c czyst\u0105 agresj\u0105 i gwa\u0142town\u0105 przemoc\u0105. P\u0142atonow doprowadza do rozpaczy, b\u00f3lu i cierpienia wszystkich, z kt\u00f3rymi si\u0119 zetkn\u0105\u0142. Introwertyczny Iwanow wci\u0105\u017c oskar\u017caj\u0105cy si\u0119 o brak mi\u0142o\u015bci wobec bezgranicznie kochaj\u0105cej go \u017cony ostatecznie brutalnie ni\u0105 szarpie i kilkukrotnie uderza o poblisk\u0105 \u015bcian\u0119.<\/p>\n<p>Nagle postacie u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, \u017ce realno\u015bci, pomimo natury \u015bwiata, w jakim \u017cyj\u0105, nie da si\u0119 wymaza\u0107 ani odwr\u00f3ci\u0107, a to, co uczynili i powiedzieli pod wp\u0142ywem alkoholowej nocnej imprezy ma rzeczywiste skutki i prowadzi do autentycznych tragedii. <em>P\u0142atonow i Iwanow<\/em> pragn\u0105 zmieni\u0107 takie postrzeganie rzeczywisto\u015bci, jednak ostatecznie ponosz\u0105 bezsensown\u0105 \u015bmier\u0107 w\u015br\u00f3d coraz mniej kontroluj\u0105cego si\u0119 otoczenia. Ich kl\u0119ska przynosi chwilowe otrze\u017awienie, bohaterowie zdaj\u0105 si\u0119 przez chwil\u0119 zastanawia\u0107 nad tym, co zrobili. Jednak w ostatniej scenie, kiedy wszyscy mechanicznie i t\u0119po patrz\u0105 w o\u015bwietlon\u0105 blaskiem poranka \u015bcian\u0119, pojawia si\u0119 pytanie o to, czy realna \u015bmier\u0107 cokolwiek zmieni\u0142a w tym u\u015bpionym wolno\u015bci\u0105, naznaczonym powierzchowno\u015bci\u0105 my\u015blenia i odczuwania nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie. Re\u017cyser pozostawia odpowied\u017a w niepokoj\u0105cym zawieszeniu.<\/p>\n<p>Spektakl dos\u0142ownie zachwyca rozwi\u0105zaniami technicznymi, a tak\u017ce bardzo fizyczn\u0105, dynamiczn\u0105 gr\u0105 aktorsk\u0105. Tr\u00f3jwymiarowe projekcje, monumentalna scenografia, \u015bwietnie opracowana strona muzyczna przedstawienia skutecznie wci\u0105gaj\u0105 widza w wykreowany w spektaklu \u015bwiat i sprawiaj\u0105, \u017ce z napi\u0119ciem obserwuje si\u0119 coraz bardziej dramatyczne relacje pomi\u0119dzy bohaterami (pomimo faktu, \u017ce spektakl trwa ponad pi\u0119\u0107 godzin). Do plus\u00f3w spektaklu mo\u017cna zaliczy\u0107 tak\u017ce dobr\u0105 adaptacj\u0119, kt\u00f3ra tak zr\u0119cznie \u0142\u0105czy ze sob\u0105 dwa dramaty, \u017ce sceny dopisane wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie pozostaj\u0105 niemal\u017ce niezauwa\u017cone. Niew\u0105tpliw\u0105 zalet\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c konsekwencja, z jak\u0105 re\u017cyser buduje teatraln\u0105 narracj\u0119. Van Hove na pocz\u0105tku spektaklu stwarza ram\u0119 nowoczesnego kapitalistycznego \u015bwiata, rz\u0105dzonego przez rozmaite ponad jednostkowe polityczne, ekonomiczne czy kulturowe systemy. W miar\u0119 rozwoju przedstawienia jego spojrzenie staje si\u0119 jednak coraz bardziej jednostkowe. Pokazuje realne i katastrofalne skutki globalnych porz\u0105dk\u00f3w wobec pojedynczego cz\u0142owieka. Cho\u0107 niekt\u00f3re fragmenty z dramat\u00f3w Czechowa, w tym kontek\u015bcie staj\u0105 si\u0119 nieco oderwane od zamys\u0142u spektaklu i brzmi\u0105 melodramatycznie to jednak nie wp\u0142ywaj\u0105 znacz\u0105co na og\u00f3lne wra\u017cenie dobrze przemy\u015blanej i zrealizowanej ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Natur\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci, rozpad, a mo\u017ce tak naprawd\u0119 prawdziwy dialog z dos\u0142ownie niemal rozumian\u0105 \u201eniecodzienno\u015bci\u0105\u201d prowadzi w <em>Poczekalni 3.0<\/em> Krystian Lupa. Pozornie naturalistycznie portretuje on \u015brodowisko narkoman\u00f3w, bezdomnych, prostytutek egzystuj\u0105cych w podziemnym przej\u015bciu, jakich wiele w dzisiejszych miastach. Wydawa\u0142oby si\u0119 realistycznie przedstawia ich \u017cycie, prowadzi psychologiczn\u0105 wiwisekcj\u0119 ka\u017cdej z nich, \u015bledzi post\u0119puj\u0105cy rozpad ich osobowo\u015bci wyznaczany rytmami kolejnych heroinowych \u201estrza\u0142\u00f3w\u201d.<\/p>\n<p>M\u0142odzi bohaterowie nieustannie m\u00f3wi\u0105, jednak tak naprawd\u0119 ich j\u0119zyk w tradycyjnym rozumieniu nic nie znaczy. Wypluwaj\u0105 z siebie strz\u0119py zda\u0144, fragmenty nie \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 historii, zdarze\u0144, w\u0142asnych autoanaliz czy pseudofilozoficznych rozwa\u017ca\u0144. Zdania nie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 jednak ze sob\u0105 w \u017cadne ca\u0142o\u015bci po\u0142\u0105czone sensem, opieraj\u0105 si\u0119 sk\u0142adni i gramatyce, momentami sprawiaj\u0105 wra\u017cenie niezrozumia\u0142ego be\u0142kotu. Bohaterowie nie potrafi\u0105 si\u0119 tak\u017ce komunikowa\u0107, wydaje si\u0119, \u017ce ich monologi nachodz\u0105 na siebie, poch\u0142aniaj\u0105c si\u0119 wzajemnie, tworz\u0105c strumie\u0144 zagarniaj\u0105cej wszystko, brzmieniowej magmy. Zupe\u0142nie jakby j\u0119zyk ka\u017cdej postaci pochodzi\u0142 bezpo\u015brednio z jej wn\u0119trza, nie troszcz\u0105c si\u0119 o jego powszechn\u0105 zrozumia\u0142o\u015b\u0107 i zapo\u015bredniczenie w jakimkolwiek medium. Oczywi\u015bcie mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 z tych strz\u0119p\u00f3w informacji rekonstruowa\u0107 losy bohater\u00f3w, stara\u0107 si\u0119 zrozumie\u0107, dlaczego znale\u017ali si\u0119 na marginesie rzeczywisto\u015bci, pr\u00f3bowa\u0107 interpretowa\u0107 opowiadane przez nich zdarzenia.<\/p>\n<p>Pod przykrywk\u0105 tego naturalizmu Lupa tak naprawd\u0119 zadaje pytanie o sens i spos\u00f3b naszego postrzegania rzeczywisto\u015bci. Kszta\u0142towania naszych wyobra\u017ce\u0144 na podstawie jasnego sensu, klarownego systemu reprezentacji. Wszystko, co wykracza poza ten porz\u0105dek, jest przez nas marginalizowane, spychane do \u201epodziemia\u201d. Be\u0142kot w naszym rozumieniu mo\u017ce by\u0107 jedynie skutkiem narkotykowego transu coraz bardziej degeneruj\u0105cych si\u0119 jednostek. Lupa jednak bardzo przewrotnie i subtelnie ten stereotyp odwraca. Tworzy postaci, kt\u00f3re prawdopodobnie swoj\u0105 sytuacj\u0119 \u015bwiadomie wybra\u0142y, gdy\u017c tylko w jej obr\u0119bie mog\u0142y wejrze\u0107 w g\u0142\u0105b siebie. Bardziej prawdziwy i rzeczywisty jest by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie margines naszej ideologicznie manipulowanej i uporz\u0105dkowanej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6703\" aria-describedby=\"caption-attachment-6703\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/poczekalnia-krystian-lupa-fot-mario-del-curto\/\" rel=\"attachment wp-att-6703\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6703\" title=\"Poczekalnia, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Mario del Curto\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/poczekalnia-krystian-lupa-fot-mario-del-curto-540x359.jpg\" alt=\"Poczekalnia, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Mario del Curto\" width=\"540\" height=\"359\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6703\" class=\"wp-caption-text\">Poczekalnia, re\u017c. Krystian Lupa, fot. Mario del Curto<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wraz z rozwojem spektaklu na umieszczonych nad scen\u0105 ekranach b\u0119d\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 filmy ze scenicznymi bohaterami. B\u0119d\u0105 oni jednak przedstawieni w zupe\u0142nie innym porz\u0105dku: s\u0105 umyci, u\u015bmiechni\u0119ci, dobrze ubrani. Czasem co\u015b przed kamer\u0105 odgrywaj\u0105, wchodz\u0105 w rol\u0119 swoich scenicznych postaci, ale z okresu przed zej\u015bciem do \u201epodziemia\u201d, jednak momentami aktorzy pojawiaj\u0105 si\u0119 ca\u0142kiem prywatnie, udost\u0119pniaj\u0105 fragmenty pr\u00f3b do spektaklu. Projekcje coraz silniej nachodz\u0105 na sceniczn\u0105 akcj\u0119, tworz\u0105 wielop\u0142aszczyznowy percepcyjny porz\u0105dek, w kt\u00f3rym to widz musi wybra\u0107, co w danym momencie chce ogl\u0105da\u0107 i co uznaje za \u201eprawdziwe\u201d. Epizody na scenie r\u00f3wnie\u017c zap\u0119tlaj\u0105 si\u0119, zostaj\u0105 powt\u00f3rzone w innym czasie i odmiennym kontek\u015bcie. Coraz cz\u0119\u015bciej bohaterowie swoje teksty b\u0119d\u0105 m\u00f3wili bezpo\u015brednio do publiczno\u015bci, by w ostatniej scenie podej\u015b\u0107 zbiorowo na skraj rampy i wypowiedzie\u0107 ostatnie zdanie w spektaklu: \u201ejeste\u015b aktorem\u201d.<\/p>\n<p>Rzeczywisto\u015b\u0107 jest relatywna, zdaje si\u0119 m\u00f3wi\u0107 Lupa. To najrozmaitsze systemy reprezentacji kszta\u0142tuj\u0105 postrzeganie naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Decyduj\u0105 o tym, co jest marginesem, a co centrum, warunkuj\u0105 to, \u017ce emocje musz\u0105 by\u0107 wyra\u017cane za po\u015brednictwem gramatycznie poprawnego i zrozumia\u0142ego j\u0119zyka. Lupa pokazuje, \u017ce trzeba wyj\u015b\u0107 poza tradycyjnie rozumian\u0105 codzienno\u015b\u0107, by na nowo zada\u0107 sobie pytanie, czym tak naprawd\u0119 jest rzeczywisto\u015b\u0107. Czasem prawda o w\u0142asnym \u201eja\u201d staje si\u0119 lepiej s\u0142yszalna w miejscu wykluczonym i zapomnianym przez jakikolwiek spo\u0142eczny porz\u0105dek. Te pytania pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak mi\u0119dzy wierszami, wynikaj\u0105 z precyzyjnej gry pomi\u0119dzy naturalizmem przedstawienia a aktorskim autotematyzmem i autoironi\u0105.<\/p>\n<p>Lupa tworzy spektakl ciekawy i intryguj\u0105cy, udaje mu si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 widza w stworzon\u0105 przez siebie, rz\u0105dz\u0105c\u0105 si\u0119 eksperymentalnymi prawami sceniczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Pozorna trudno\u015b\u0107 w odbiorze przedstawienia przeradza si\u0119 w intelektualne wyzwanie, kt\u00f3re ogl\u0105da si\u0119 z emocjonalnym zainteresowaniem i niepokojem. Du\u017ca w tym zas\u0142uga m\u0142odych aktor\u00f3w. Udaje im si\u0119 pomimo bardzo powolnego rytmu i tempa akcji tchn\u0105\u0107 w postacie sceniczne dynamik\u0119 oraz wytworzy\u0107 napi\u0119cie w wyra\u017caniu ich wewn\u0119trznych prze\u017cy\u0107. Ich energia sprawia, \u017ce pomimo j\u0119zykowej niezborno\u015bci i niemo\u017cliwo\u015bci prowadzenia tradycyjnie rozumianej werbalnej komunikacji skupiaj\u0105 na sobie uwag\u0119. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce Lupa nie potrafi\u0142 w tym spektaklu swojego zamierzenia \u2013 drastycznego przeformu\u0142owania j\u0119zyka i postrzegania rzeczywisto\u015bci na r\u00f3\u017cnych poziomach, tak\u017ce tym politycznym \u2013 w spos\u00f3b ca\u0142kowicie konsekwentny przenie\u015b\u0107 na teatraln\u0105 form\u0119. W jego spektaklu pojawia si\u0119 jednak du\u017co element\u00f3w realistycznych, niekt\u00f3re sceny brzmi\u0105 zbyt emocjonalnie, czasem ocieraj\u0105 si\u0119 o sentymentalizm. Istnieje w\u00f3wczas pokusa, \u017ceby obserwowan\u0105 histori\u0119 traktowa\u0107 realistycznie, identyfikowa\u0107 si\u0119 z bohaterami, rekonstruowa\u0107 w tradycyjny spos\u00f3b ich historie. Nasila si\u0119 to zw\u0142aszcza w drugiej cz\u0119\u015bci spektaklu. By\u0107 mo\u017ce jednak takie mia\u0142o by\u0107 zamierzenie, mo\u017ce Lupa chcia\u0142 te dwa porz\u0105dki ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce gdyby uda\u0142o mu si\u0119 to zrobi\u0107 zr\u0119czniej lub gdyby postawi\u0142 do ko\u0144ca na nowatorstwo i radykalno\u015b\u0107 swojego eksperymentu, powsta\u0142by spektakl wybitny. A tak Lupa zrobi\u0142 spektakl bardzo dobry, tylko \u017ce pierwsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozbudzi\u0142 apetyty widz\u00f3w na znacznie wi\u0119cej, co te\u017c zreszt\u0105 niew\u0105tpliwie jest jego sukcesem.<br \/>\n<!--nextpage--><br \/>\nNajbardziej \u201eniecodziennym\u201d spektaklem festiwalu by\u0142 niew\u0105tpliwie <em>O twarzy Chrystusa. Wizerunek Syna Boga<\/em> Romeo Castellucciego. Owa niecodzienno\u015b\u0107 przejawia\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno w formie, tre\u015bci, jak i w perspektywie odbioru, jak\u0105 artysta w niego wpisa\u0142, lub inaczej m\u00f3wi\u0105c kontrowersji, kt\u00f3re spektakl ten wzbudzi\u0142.<\/p>\n<p>Nad minimalistyczn\u0105 scenografi\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 ze sk\u00f3rzanej nowoczesnej kanapy, telewizora, kilku foteli, kuchennego stoliczka, du\u017cego \u0142\u00f3\u017cka ustawionych wzd\u0142u\u017c niewielkiej przestrzeni sceny dominuje ogromny kilkumetrowy portret przedstawiaj\u0105cy tytu\u0142ow\u0105 twarz. Ca\u0142a scenografia utrzymana jest w ostentacyjnie bia\u0142ej tonacji \u2013 wszystko wydaje si\u0119 sterylne, czyste, ale r\u00f3wnie\u017c kompletnie bezosobowe.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6700\" aria-describedby=\"caption-attachment-6700\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/simulacro-marco-layera-fot-archiwum-festiwalu\/\" rel=\"attachment wp-att-6700\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6700\" title=\"Simulacro, re\u017c. Marco Layera (fot. Archiwum Festiwalu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/simulacro-marco-layera-fot-archiwum-festiwalu-540x361.jpg\" alt=\"Simulacro, re\u017c. Marco Layera (fot. Archiwum Festiwalu)\" width=\"540\" height=\"361\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6700\" class=\"wp-caption-text\">Simulacro, re\u017c. Marco Layera (fot. Archiwum Festiwalu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Fabu\u0142a spektaklu ogranicza si\u0119 do tego, \u017ce syn opiekuj\u0105cy si\u0119 starzej\u0105cym i, jak mo\u017cna przypuszcza\u0107, chorym ojcem sprz\u0105ta fekalia, kt\u00f3rych ten nie potrafi utrzyma\u0107. Przedstawienie rozpoczyna si\u0119 od momentu, kiedy syn po kr\u00f3tkiej krz\u0105taninie zostawia ojcu lekarstwa i spiesz\u0105c si\u0119 do pracy, zauwa\u017ca, \u017ce ten nie wytrzyma\u0142 i wypr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 na kanapie. Nast\u0119puje scena bardzo dok\u0142adnego, metodycznego i fachowego (z u\u017cyciem specjalnej g\u0105bki i gumowych r\u0119kawiczek) mycia ojca oraz sprz\u0105tania zabrudzonych przez niego sprz\u0119t\u00f3w. Coraz bardziej zawstydzony ojciec przeprasza syna, p\u0142acze i rozpacza nad tym, co zrobi\u0142. Ca\u0142a sytuacja powtarza si\u0119 kilkukrotnie, bo oczywi\u015bcie \u2013 gdy ojciec zostaje przebrany i umyty, znowu nie udaje mu si\u0119 opanowa\u0107 fizjologicznych potrzeb. Coraz bardziej zrozpaczony i zrezygnowany syn w ko\u0144cu wybucha, krzyczy na ojca, powoduj\u0105c w nim wynikaj\u0105cy z poczucia wstydu i winy histeryczny p\u0142acz. Syn z bezsilno\u015bci\u0105 uderza w wisz\u0105cy portret. W ko\u0144cu przeprasza ojca i padaj\u0105 sobie w obj\u0119cia.<\/p>\n<p>Po chwili technicy wynosz\u0105 ze sceny meble, pozostawiaj\u0105c \u0142\u00f3\u017cko, na kt\u00f3rym siedzi p\u00f3\u0142nagi ojciec. Zostaje tylko wielka Chrystusowa twarz, kt\u00f3ra nieustannie, opresyjnie si\u0119 w nas wpatruje. Nast\u0119pnie pojawia si\u0119 ma\u0142y ch\u0142opczyk z plecakiem. Przez d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 spogl\u0105da na obraz, po czym wyci\u0105ga z plecaka imitacj\u0119 granatu i rzuca w ikon\u0119, wywo\u0142uj\u0105c odg\u0142os wybuchu. Za moment nadchodz\u0105 kolejne dzieci i robi\u0105 to samo. Kiedy ko\u0144cz\u0105 to wsp\u00f3\u0142czesne kamienowanie, okazuje si\u0119, \u017ce ich walka tak naprawd\u0119 zupe\u0142nie nie wp\u0142yn\u0119\u0142a na niez\u0142omno\u015b\u0107 Chrystusa. Scena wyciemnia si\u0119 i widzimy pod\u015bwietlony, \u017ce obraz pozosta\u0142 nienaruszony. Po chwili zalewany br\u0105zow\u0105 farb\u0105 (w takim samym kolorze, jak ekskrementy widoczne przed chwil\u0105 na scenie) oraz rozrywany przez pracuj\u0105cych za nim technik\u00f3w ujawnia napis, kt\u00f3ry przykrywa\u0142o p\u0142\u00f3tno. Brzmi on \u201eYou are my shepherd\u201d (Jeste\u015b moim pasterzem). Kiedy jednak spektakl si\u0119 pozornie ko\u0144czy, a zar\u00f3wno publiczno\u015b\u0107, jak i scena zostaj\u0105 w pe\u0142ni o\u015bwietlone, dostrzegamy niewidoczne dotychczas zaprzeczenie tej tezy, czyli: \u201eYou are not my shepherd\u201d.<\/p>\n<p>Opisuj\u0119 ten spektakl tak dok\u0142adnie, gdy\u017c wywo\u0142a\u0142 on chyba najwi\u0119ksze emocje i gor\u0105czkowe dyskusje (cho\u0107 to nic w por\u00f3wnaniu z premier\u0105 w Awinionie, gdzie pomi\u0119dzy zwolennikami a przeciwnikami przedstawienia dosz\u0142o do regularnych, bardzo gwa\u0142townych i brutalnych b\u00f3jek). Ci\u0119\u017cko go tak do ko\u0144ca zinterpretowa\u0107, gdy\u017c w sam zamys\u0142 teatru Castellucciego wpisana jest kontrowersja, zderzenie kompletnie przeciwstawnych stanowisk. Zar\u00f3wno ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wili, \u017ce to teatralna hucpa, nic nie znacz\u0105cy eksces, dos\u0142owne epatowanie na scenie \u201eg\u00f3wnem\u201d, jak i ci, kt\u00f3rzy na nim p\u0142akali, reagowali bardzo emocjonalnie, uwa\u017cali za teatralne objawienie \u2013 mieli racj\u0119.<\/p>\n<p>Castellucci w swoim teatrze pyta o granic\u0119 sztuki, przedstawienia, bada odbi\u00f3r publiczno\u015bci, interesuje go reakcja na tematy, kt\u00f3re s\u0105 bardzo powa\u017cne i stanowi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne tabu. Stawia pytanie, jak przyjmie je teatr, kt\u00f3ry jest zawsze w jaki\u015b spos\u00f3b przedstawieniem rzeczywisto\u015bci i nigdy nie dotknie rzeczywistych problem\u00f3w w pe\u0142ni. Jednak w tej dwuznaczno\u015bci jest jego absolutna si\u0142a, czynnik, kt\u00f3ry wywo\u0142uje tak skrajne emocje oraz nikogo nie pozostawia oboj\u0119tnym.<\/p>\n<p>Spektakl jest oczywi\u015bcie jednym wielkim teatralnym trickiem. Zar\u00f3wno to jak syn opiekuje si\u0119 ojcem: jego metodyczno\u015b\u0107, skrupulatne czyszczenie otoczenia, wyrzucanie do foliowych work\u00f3w wszystkich zabrudzonych sprz\u0119t\u00f3w, jak i kompozycja tych dzia\u0142a\u0144 \u2013 nie pozwalaj\u0105 cho\u0107 na chwil\u0119 s\u0105dzi\u0107, \u017ce sytuacja na scenie (pomimo naturalistycznie oddanych fekali\u00f3w) jest prawdziwa, czy te\u017c do prawdziwo\u015bci pretenduje. Dodatkowo ekstrementy nie pachn\u0105, w ko\u0144cu sam ojciec wylewa na bia\u0142e \u0142\u00f3\u017cko butle z p\u0142ynem, kt\u00f3ry ma je imitowa\u0107. Ko\u0144cowa teatralna sztuczka pokazuje jasno i wyra\u017anie, \u017ce re\u017cyser jest \u015bwietnym tricksterem, teatralnym cyrkowcem potrafi\u0105cym zar\u00f3wno widzem manipulowa\u0107, jak i wzbudzi\u0107 w nim okre\u015blone emocje. W tym kontek\u015bcie metaforyka zastosowana w spektaklu wydaje si\u0119 nachalnie, wr\u0119cz banalnie prosta. Re\u017cyser przedstawia opozycj\u0119 m\u0142odo\u015b\u0107 \u2013 staro\u015b\u0107, niez\u0142omno\u015b\u0107 religijnej i kulturowej figury wobec zw\u0105tpienia i post\u0119puj\u0105cej bezsilno\u015bci. Z drugiej strony w tej samej chwili patrzymy na ten spektakl w zupe\u0142nie przeciwstawnych kategoriach. Porusza temat staro\u015bci, opieki w tej najbardziej drastycznej formie nad zniedo\u0142\u0119\u017cnia\u0142ym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego kiedy\u015b kochali\u015bmy. Nasza post\u0119puj\u0105ca bezsilno\u015b\u0107 skonfrontowana jest z ikon\u0105 Boga, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem i powinien zrozumie\u0107 pytania o sens i natur\u0119 takiego urz\u0105dzenia \u015bwiata. Jestem pewien, \u017ce w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci by\u0142y osoby, kt\u00f3re z tak\u0105 sytuacj\u0105 mia\u0142y do czynienia. Dla nich emocje wywo\u0142ane spektaklem s\u0105 prawdziwe, autentyczne i dojmuj\u0105ce. Sztuczka z napisem przestaje by\u0107 teatralnym chwytem, a staje si\u0119 w pe\u0142ni uzasadnionym zw\u0105tpieniem. Sytuacja na scenie staje si\u0119 metafor\u0105 niez\u0142omno\u015bci, kt\u00f3ra zosta\u0142a drastycznie podkopana przez cierpienie w najni\u017cszej, odartej z wszelkiej godno\u015bci postaci.<\/p>\n<p>By\u0142 to moim zdaniem najlepszy spektakl festiwalu. Castellucci stworzy\u0142 dzie\u0142o radykalne i bezkompromisowe. Umieszczaj\u0105c w swoim spektaklu skrajne porz\u0105dki: ludzki, religijny, naturalistyczny, symboliczny i \u0142\u0105cz\u0105c je nowatorsk\u0105 form\u0105 sprawi\u0142, \u017ce jego projekt nikogo nie pozostawi\u0142 oboj\u0119tnym. Dawno nie widzia\u0142em w teatrze spektaklu tak precyzyjnie skomponowanego, zadaj\u0105cego mn\u00f3stwo wa\u017cnych pyta\u0144 (i to w najr\u00f3\u017cniejszych kategoriach: etycznej, estetycznej, politycznej, religijnej), a jednocze\u015bnie tak mocno emocjonalnie elektryzuj\u0105cego. W jego przypadku intelektualna aktywno\u015b\u0107 jest uzyskiwana przez odczucia. Jednocze\u015bnie projekt Castellucciego \u015bwiadomie wzbudzaj\u0105c tak skrajne emocje, kt\u00f3re s\u0105 w niego wpisane ka\u017ce zaj\u0105\u0107 jednoznaczne stanowisko wobec jego formy, tematu, problematyki. Dok\u0142adnie to przecie\u017c jest za\u015b natur\u0105 i powinno by\u0107 zadaniem teatru.<\/p>\n<p>W tym kontek\u015bcie, tak jak m\u00f3wi\u0142 o tym na spotkaniu re\u017cyser,<sup>2<\/sup> ta defekacja staje si\u0119 faktycznie rodzajem modlitwy, duchowym prze\u017cyciem prowadz\u0105cym do stawiania pyta\u0144 najwa\u017cniejszych. Gdyby Castellucci zrobi\u0142 sw\u00f3j spektakl tylko w jednym teatralnym wymiarze, w dos\u0142ownej perspektywie, jego dzie\u0142o by\u0142oby nic nie znacz\u0105c\u0105 tandetn\u0105 prowokacj\u0105. Natomiast pozostawiaj\u0105c nas w niepewno\u015bci, wzburzeniu, odrzuceniu i jednoczesnym przej\u0119ciu sprawi\u0142, \u017ce<em> Twarz Chrystusa&#8230;<\/em> prowokuje do zadawania r\u00f3\u017cnorakich pyta\u0144, w\u0142\u0105cznie z tymi dotycz\u0105cymi natury religii i sensu sztuki, teatru w og\u00f3le. I pomimo pozornej prostoty nie sk\u0142ania wcale do prostych odpowiedzi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6701\" aria-describedby=\"caption-attachment-6701\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/przeklety-niech-bedzie-zdrajca-oliver-frljic-fot-ziga-koritnik\/\" rel=\"attachment wp-att-6701\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6701\" title=\"Przekl\u0119ty niech b\u0119dzie zdrajca swej ojczyzny, re\u017c. Oliver Frlji\u0107 (fot. \u017diga Koritnik)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/przeklety-niech-bedzie-zdrajca-oliver-frljic-fot-ziga-koritnik-540x359.jpg\" alt=\"Przekl\u0119ty niech b\u0119dzie zdrajca swej ojczyzny, re\u017c. Oliver Frlji\u0107 (fot. \u017diga Koritnik)\" width=\"540\" height=\"359\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6701\" class=\"wp-caption-text\">Przekl\u0119ty niech b\u0119dzie zdrajca swej ojczyzny, re\u017c. Oliver Frlji\u0107 (fot. \u017diga Koritnik)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesne problemy po\u0142udnia W\u0142och uj\u0119te w metaforyczn\u0105 form\u0119 zaprezentowa\u0142a Emma Dante. Do Wroc\u0142awia przywioz\u0142a dwa spektakle oparte w g\u0142\u00f3wnej mierze na ta\u0144cu, stanowi\u0105ce dwie cz\u0119\u015bci z trylogii nazwanej przez ni\u0105 \u201etrylogi\u0105 okular\u00f3w\u201d. Mierzy si\u0119 w niej z problemem ub\u00f3stwa, choroby i staro\u015bci, kt\u00f3re najbardziej odr\u00f3\u017cniaj\u0105 biedne po\u0142udnie W\u0142och od bogatej p\u00f3\u0142nocy. W pierwszym spektaklu, czy w\u0142a\u015bciwie etiudzie<em> Zamek Zisa<\/em> obserwujemy histori\u0119 ma\u0142ego ch\u0142opca pogr\u0105\u017conego w katatonicznym transie, w kt\u00f3ry wpad\u0142 w momencie, gdy zosta\u0142 zmuszony do wyprowadzenia si\u0119 z domu ciotki, mieszkaj\u0105cej w\u0142a\u015bnie naprzeciw tajemniczego tytu\u0142owego zamku. Teraz opiekuj\u0105ce si\u0119 nim dwie zakonnice pr\u00f3buj\u0105 go na najr\u00f3\u017cniejsze sposoby rozbawi\u0107 i wyrwa\u0107 z apatii. Spektakl pokazuje ich coraz bardziej \u017cywio\u0142owe, momentami \u015bmieszne pr\u00f3by: \u017conglowanie hula-hop, podsuwania kolejnych zabawek, odgrywanie r\u00f3\u017cnych bajkowych stwor\u00f3w. Wszystko to przeplatane jest scenami ukazuj\u0105cymi ich codzienne \u017cycie. W ko\u0144cu ch\u0142opczyk wstaje. Zaczyna si\u0119 bawi\u0107, ta\u0144czy\u0107, szale\u0107 na scenie. Gdy zak\u0142ada okulary przypomina sobie historie z poprzedniego domu, opowiada, jak strzeg\u0142 tajemnic zamku, broni\u0142 go przed demonami, w ko\u0144cu walczy\u0142 w nim z okrutnym smokiem. Robi to coraz intensywniej, na scenie narasta rado\u015b\u0107 i energia, \u017cywio\u0142owo\u015b\u0107 zar\u00f3wno ch\u0142opca, kt\u00f3ry nagle, we wspomnieniach odzyska\u0142 swoje dawne \u017cycie, jak i zakonnych si\u00f3str, kt\u00f3re po tylu latach pr\u00f3b w ko\u0144cu go wyleczy\u0142y. Jednak, gdy ta euforia osi\u0105ga sw\u0105 kulminacj\u0119, na twarzy ch\u0142opca pojawia si\u0119 nagle wyraz zamy\u015blenia i po chwili bohater umiera. U\u015bwiadomi\u0142 sobie, \u017ce opowiadane przez niego historie to jedynie wspomnienia, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 oznaczaj\u0105 raz na zawsze utracone przez niego dzieci\u0144stwo. Nie mo\u017cna powr\u00f3ci\u0107 do magicznego zamku, a wi\u0119c nie warto bez niego \u017cy\u0107.<br \/>\n<!--nextpage--><br \/>\nW drugim spektaklu zatytu\u0142owanym <em>Tancerze<\/em> powoli i z trudem poruszaj\u0105ca si\u0119 kobieta w na\u0142o\u017conej na g\u0142owie starczej masce odnajduje w starym kufrze w\u0142\u0105cznik od choinkowych lampek. Po jego w\u0142\u0105czeniu nagle ca\u0142a scena roz\u015bwietla si\u0119 kolorowymi \u015bwiate\u0142kami a z drugiego kufra wychodzi r\u00f3wnie\u017c przebrany za staruszka m\u0119\u017cczyzna. Z trudem i powoli nak\u0142adaj\u0105 od\u015bwi\u0119tne ubrania, przytulaj\u0105 si\u0119 do siebie, powoli ta\u0144cz\u0105c. Wyci\u0105gaj\u0105 butelk\u0119 szampana, zu\u017cyty \u015blubny welon, sypi\u0105 gar\u015b\u0107 konfetti i wsp\u00f3lnie \u015bwi\u0119tuj\u0105 nadej\u015bcie Nowego Roku. Po chwili zdejmuj\u0105 swoje maski, zak\u0142adaj\u0105 okulary i w coraz bardziej dynamicznym i \u017cywio\u0142owym ta\u0144cu (zupe\u0142nie tak jakby z ka\u017cdym taktem stawali si\u0119 coraz m\u0142odsi) przedstawiaj\u0105 histori\u0119 swojego \u017cycia. Poznanie si\u0119, wzajemne zauroczenie, pierwsze randki, poca\u0142unki, o\u015bwiadczyny, dziecko, ma\u0142\u017ce\u0144skie k\u0142\u00f3tnie i rado\u015bci przedstawione s\u0105 w coraz bardziej energicznej choreografii, w kt\u00f3rej czas ulega zap\u0119tleniu i przesz\u0142o\u015b\u0107 przestaje by\u0107 prezentowana chronologicznie, a do\u015bwiadczana jest wzajemnie rosn\u0105cym i wci\u0105\u017c niewygas\u0142ym uczuciem. I znowu w momencie najwi\u0119kszej ekstazy, szale\u0144stwa i rado\u015bci wszystko nagle si\u0119 urywa. M\u0119\u017cczyzna chowa si\u0119 do kufra i ju\u017c z niego nie wychodzi. Kobieta wy\u0142\u0105cza \u015bwiate\u0142ka, ponownie zak\u0142ada mask\u0119 i patrzy na pozostawiony podczas inscenizowania wspomnie\u0144 welon \u2013 tym razem wyra\u017anie jednak naznaczony przemijaniem, nieodwracaln\u0105 utrat\u0105 i w ko\u0144cu zapewne \u015bmierci\u0105.<\/p>\n<p>Spektakle te, pomimo tego, \u017ce poruszaj\u0105 problemy bolesne takie jak: \u015bmier\u0107, choroba, przemijanie, destruktywna si\u0142a wspomnie\u0144, pokazuj\u0105 niebezpiecze\u0144stwa rozpami\u0119tywania utraconej na zawsze przesz\u0142o\u015bci oraz zamykania si\u0119 w \u015bwiecie wyobra\u017ani. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 ogromn\u0105 energi\u0105: aktorzy na scenie przejawiaj\u0105 i\u015bcie sycylisjki temperament, uk\u0142ady taneczne i pantomimiczne nacechowane s\u0105 ogromnym \u0142adunkiem humoru, rado\u015bci i zabawy. Tak naprawd\u0119 ich dotkliwo\u015b\u0107 przejawia si\u0119 po zako\u0144czeniu spektaklu, kiedy widzowie po chwili refleksji u\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, jak smutne historie prezentowa\u0142. Zdecydowanie jednak na tym polega talent Emmy Dante: potrafi opowiada\u0107 o niezwykle dotkliwych rzeczach w formie przepe\u0142nionej fantazj\u0105, lekko\u015bci\u0105 i po prostu teatraln\u0105 rado\u015bci\u0105. Zapewne dlatego ukryty pod nimi temat mocniej oddzia\u0142uje jeszcze d\u0142ugo po opadni\u0119ciu kurtyny.<\/p>\n<p>Etiudy te pora\u017caj\u0105 swoim pi\u0119knem, emocjonalnym przej\u0119ciem, wywo\u0142uj\u0105 wzruszenie dopiero po zako\u0144czeniu, nie ma wi\u0119c w nich mowy o jakimkolwiek sentymentalizmie. Je\u015blibym mia\u0142 formu\u0142owa\u0107 jaki\u015b zarzut to jedynie taki, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 pomy\u015blana jest jako trylogia. By\u0107 mo\u017ce przez to spektakle (bez ostatniej cz\u0119\u015bci) wyda\u0142y mi si\u0119 nazbyt abstrakcyjne i uniwersalistyczne. Zabrak\u0142o mi spo\u0142ecznego konkretu, kt\u00f3ry cechuje teatr Emmy Dante. Cho\u0107 artystki m\u00f3wi\u0142y, \u017ce ich zamierzeniem by\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z problemami cechuj\u0105cymi po\u0142udnie W\u0142och to jednak w tych dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach zamierzenie to pozosta\u0142o kompletnie niewidoczne.<\/p>\n<p>W zaprezentowanej na koniec festiwalu<em> Gardenii<\/em> Alaina Platela i Francka Van Laecke obserwowali\u015bmy dos\u0142ownie \u201eniecodziennych\u201d \u201eaktor\u00f3w\u201d. Przedstawiona na scenie historia zainspirowana filmem Sonii Herman Dolz<em> Yo soy asi<\/em> opowiadaj\u0105cym o zamkni\u0119ciu kabaretu transwestyt\u00f3w w Barcelonie powsta\u0142a w wyniku zaproszenia przez aktork\u0119 Vanesse Van Durme (kt\u00f3ra sama jest s\u0142ynn\u0105 w Belgii transseksualn\u0105 artystk\u0105) grupy swoich znajomych, rzeczywistych tranwestyt\u00f3w i transseskualist\u00f3w do wsp\u00f3lnego przedstawienia narracji o artystach przez szereg lat tworz\u0105cych ten kabaret.<\/p>\n<p><em>Gardenia\u00a0<\/em>nie opowiada jednak ich biograficznych historii. Dziewi\u0119\u0107 postaci przedstawia swoje \u017cycie przez rodzaj sztuki, kt\u00f3rej si\u0119 ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119cili. Przebieraj\u0105 si\u0119 oni za znane kobiece postacie i wykonuj\u0105 ich najbardziej popularne utwory lub, wcielaj\u0105c si\u0119 w prostytutki, gwiazdy porno, kobiety ca\u0142kowicie wyzwolone, ob\u015bmiewaj\u0105 erotyczne i seksualne spo\u0142eczne tabu. Specyfika ich dzia\u0142alno\u015bci sprawia, \u017ce faktycznie tylko w blasku scenicznych \u015bwiate\u0142 mog\u0105 wyrazi\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni, ponad granicami p\u0142ci i spo\u0142ecznymi podzia\u0142ami. W tym przypadku rekwizyt, teatralny kostium niczego nie ukrywa, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 ods\u0142ania ich prawdziwe pragnienia, autentyczn\u0105 ekspresj\u0119, spos\u00f3b formowania w\u0142asnego \u201eja\u201d.<\/p>\n<p>Tw\u00f3rcy przedstawiaj\u0105 tych niezwyk\u0142ych artyst\u00f3w, pokazuj\u0105c dwie strony ich \u017cycia. Pocz\u0105tkowo widzimy grup\u0119 ponurych, zwyk\u0142ych, zm\u0119czonych staruszk\u00f3w w niemodnych, \u017ale dopasowanych mundurowych uniformach. Van Durme przedstawia ich obsceniczne pseudonimy i specyfik\u0119 scenicznej specjalno\u015bci, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo zupe\u0142nie nie pasuj\u0105 do tych starszych pan\u00f3w. Jednak ca\u0142y pomys\u0142 i jednocze\u015bnie pi\u0119kno tego spektaklu polega na tym, \u017ce tw\u00f3rcy ods\u0142aniaj\u0105 \u201ekulisy\u201d ich dzia\u0142alno\u015bci poprzez odbywaj\u0105c\u0105 si\u0119 w kolejnych muzycznych i tanecznych sekwencjach stopniow\u0105 transformacj\u0119 bohater\u00f3w. Poprzez zmian\u0119 ubrania, nak\u0142adanie makija\u017cu, dobieranie peruk z ka\u017cd\u0105 minut\u0105 wraca w nich \u017cycie, emocje i rado\u015b\u0107. Wchodz\u0105c w \u201esk\u00f3r\u0119\u201d, w kt\u00f3rej dopiero czuj\u0105 si\u0119 dobrze i swobodnie, tworz\u0105 przestrze\u0144 artystycznej wolno\u015bci i emancypacji. Maj\u0105c w pami\u0119ci ich rzeczywiste apatyczne postaci i perfekcyjnie przez nich oddan\u0105 przyk\u0142adowo Lis\u0119 Minelli, widz mo\u017ce u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 jest zdecydowanie czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c kulturow\u0105 gr\u0105 czy tylko form\u0105 specyficznie pojmowanej scenicznej sztuki.<\/p>\n<p>Namacalnie do\u015bwiadczamy, \u017ce p\u0142e\u0107 nie tylko jest kategori\u0105 skonstruowan\u0105, ale co wa\u017cniejsze widzimy, \u017ce tranwestytyzm nie musi by\u0107 jedynie polityczn\u0105 manifestacj\u0105. Mo\u017ce by\u0107 przestrzeni\u0105 zabawy, rozrywki, a tak\u017ce dowodem na mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia ca\u0142kowicie odmiennego, \u201eniecodziennego\u201d \u015bwiata, w kt\u00f3rym formy artystycznej kreacji \u015bci\u015blej przylegaj\u0105 do osoby, ni\u017c w rzeczywistym \u015bwiecie \u201ena zewn\u0105trz\u201d. Jest to podkre\u015blone przez udzia\u0142 w spektaklu dw\u00f3jki tancerzy, kobiety i m\u0119\u017cczyzny. Pomimo, \u017ce s\u0105 perfekcyjnymi tancerzami, to oni w tym \u015bwiecie czuj\u0105 si\u0119 zagubieni i skazani s\u0105 jedynie na nieudoln\u0105 imitacj\u0119 \u201erzeczywistego\u201d porz\u0105dku panuj\u0105cego w kabarecie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_6698\" aria-describedby=\"caption-attachment-6698\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert\/\" rel=\"attachment wp-att-6698\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-6698\" title=\"Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert-540x359.jpg\" alt=\"Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)\" width=\"540\" height=\"359\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-6698\" class=\"wp-caption-text\">Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Cho\u0107 obserwujemy artyst\u00f3w w swoich popisowych numerach: latynoskich piosenkach czy zbiorowej choreografii do takich przeboj\u00f3w jak \u201eOver The Rainbow\u201d H. Arlena i E.Y. Harburga, a ca\u0142y spektakl przenika ogromna rado\u015b\u0107, humor, energia wynikaj\u0105ca z faktu, \u017ce raz jeszcze wszyscy mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w sytuacji, kt\u00f3ra jest ich ca\u0142ym \u017cyciem \u2013 to spektakl nie stanowi sentymentalnego wspomnienia niezwyk\u0142ych artyst\u00f3w. Ca\u0142y czas podszyty jest melancholi\u0105, muzyka momentami ulega zaburzeniu, zniekszta\u0142ceniu, czasem nagle si\u0119 urywa. Taneczne, kabaretowe \u201eshow\u201d nieustannie przypomina nam o tym, \u017ce tej przestrzeni ju\u017c nie ma, \u017ce zosta\u0142a na zawsze utracona. Spektakl zaczyna si\u0119 minut\u0105 ciszy ku pami\u0119ci artyst\u00f3w, kt\u00f3rym jedyna forma artystycznego wyrazu, b\u0119d\u0105ca dos\u0142ownie form\u0105 do\u015bwiadczania przez nich rzeczywisto\u015bci, zosta\u0142a odebrana. Jest to jedyne, projektowane w domy\u015ble (minuty ciszy s\u0105 najcz\u0119\u015bciej narz\u0119dziami w\u0142adzy upami\u0119tniaj\u0105cej wydarzenia, kt\u00f3re ona uznaje za w\u0142a\u015bciwe) oskar\u017cenie wobec porz\u0105dku, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do zamkni\u0119cia klubu. Dzi\u0119ki temu przedstawienie nie staje si\u0119 nachaln\u0105 polityczn\u0105 manifestacj\u0105 czy jawnym protestem przeciwko w\u0142adzy.<\/p>\n<p><em>Gardenia<\/em> porusza si\u0119 nieustannie pomi\u0119dzy afirmacj\u0105 a pustk\u0105 i brakiem. Stawia wiele nieoczywistych pyta\u0144 na temat sensu sztuki, jej relacji z prawdziwym, jednostkowym \u017cyciem, umiejscowienia wobec rzeczywisto\u015bci, jej emancypacyjnego potencja\u0142u czy uwik\u0142ania w rozmaite ideologie. Zastanawia si\u0119 nad moc\u0105 teatralizowania w\u0142asnego \u017cycia. Przede wszystkim jednak obna\u017ca krucho\u015b\u0107 i wr\u0119cz karykaturalno\u015b\u0107 w\u0142adzy i akceptowanych przez ni\u0105 system\u00f3w reprezentacji, kt\u00f3re obawiaj\u0105 si\u0119 tworz\u0105cych na zupe\u0142nym marginesie kilku starszych pan\u00f3w, pragn\u0105cych jedynie prze\u017cy\u0107 \u017cycie na sw\u00f3j w\u0142asny spos\u00f3b. Nie maj\u0105 oni wszak \u017cadnych aspiracji politycznych, a pragn\u0105 jedynie dawa\u0107 wspania\u0142\u0105 rozrywk\u0119 sobie i odwiedzaj\u0105cej ich czasem publiczno\u015bci.<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bnie ten element \u015bwiadczy o sile tego spektaklu. Zadaje on wiele pyta\u0144, porusza mimo wszystko wiele wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w, ale robi to bardzo subtelnie, niemal niepostrze\u017cenie. Alain Platel tym spektaklem potwierdza, \u017ce jest obecnie jednym z najciekawszych i najbardziej nowatorskich choreograf\u00f3w, czy tw\u00f3rc\u00f3w teatru tanecznego w Europie. Perfekcyjne uk\u0142ady, \u015bwietne wykonanie aktorskie, bardzo dobrze dobrana muzyka sprawiaj\u0105, \u017ce faktycznie Platel balansuje nieustannie na granicy sentymentalizmu i taniego melodramatu (cho\u0107 specyfika przedstawionych na scenie wydarze\u0144 tego rodzaju element\u00f3w wymaga i dobrze, \u017ce si\u0119 one w spektaklu pojawiaj\u0105) to jednak w moim odczuciu w \u017cadnym momencie jej nie przekracza. Re\u017cyserowi nie chodzi o osuni\u0119cie si\u0119 w czysty estetyzm, opowiedzenie w nostalgicznym tonie historii, maj\u0105cej widza jedynie wzruszy\u0107 i zmusi\u0107 do oklask\u00f3w na stoj\u0105co. Podsk\u00f3rnie zmusza on do my\u015blenia, do zadawania niewygodnych dla spo\u0142ecznego porz\u0105dku pyta\u0144. Robi\u0105c to jednak za pomoc\u0105 mechanizmu afirmacji, wzbudzaj\u0105c rado\u015b\u0107 z ogl\u0105dania perfekcyjnie wykonanego spektaklu, sprawia, \u017ce po jego zako\u0144czeniu dla mnie pytania w nim zawarte powracaj\u0105 ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 zmuszaj\u0105c do krytycznego patrzenia na rzeczywisto\u015b\u0107 tak\u017ce po wyj\u015bciu z teatralnej sali.<\/p>\n<p>Wszystkie opisane spektakle w spos\u00f3b nowatorski i oryginalny podchodzi\u0142y do wybranego przez tw\u00f3rc\u00f3w festiwalu tematu. W odmienny spos\u00f3b zar\u00f3wno w tre\u015bci, jak i teatralnej formie porusza\u0142y problemy naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Krytycznie spogl\u0105da\u0142y na natur\u0119 naszej rzeczywisto\u015bci, zadaj\u0105c jej niewygodne pytania: co j\u0105 tak naprawd\u0119 kszta\u0142tuje, dlaczego uwa\u017camy j\u0105 za jedyn\u0105 i niezmienn\u0105. Stara\u0142y si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim obna\u017cy\u0107 jej konstrukcyjny charakter. Fakt, \u017ce jest okre\u015blonym spo\u0142ecznym i kulturowym tworem, a jej pozorna \u201eprzezroczysto\u015b\u0107\u201d jest tylko elementem strategii si\u0142 w\u0142adzy. Arty\u015bci starali si\u0119 j\u0105 w rozmaity spos\u00f3b roz\u0142o\u017cy\u0107 na czynniki pierwsze, \u017ceby pokaza\u0107 funduj\u0105ce j\u0105 sprzeczno\u015bci i paradoksy. Jednocze\u015bnie zastanawiali si\u0119, jak w tak skonstruowanym \u015bwiecie prze\u0142ama\u0107 ograniczaj\u0105ce schematy, \u017ceby stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 podmiotowo\u015b\u0107, albo czym grozi brak takich autonomicznych to\u017csamo\u015bciowych dzia\u0142a\u0144. W jaki spos\u00f3b zakorzeni\u0107 dawne tradycje, warto\u015bci, dawny spos\u00f3b g\u0142\u0119bokiego prze\u017cywania \u015bwiata w coraz bardziej zmieniaj\u0105cej si\u0119 i nietrwa\u0142ej nowoczesno\u015bci. Spektakle problematyzowa\u0142y, czy przestrze\u0144 dialogu mo\u017ce by\u0107 p\u0142aszczyzn\u0105 spo\u0142ecznej komunikacji i jednostkowego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania. Stara\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zakre\u015bli\u0107 w tym wszystkim przestrze\u0144 dla teatru. Wskazywa\u0142y na jego wywrotowy potencja\u0142, oparty na tym, \u017ce jest to sztuka polegaj\u0105ca na patrzeniu, w jaki\u015b spos\u00f3b zakre\u015bla granic\u0119 naszej spo\u0142ecznej i percepcyjnej widzialno\u015bci. Wszystkie podkre\u015bla\u0142y, \u017ce wa\u017cna jest zmiana perspektywy, poszukiwanie nowych sposob\u00f3w reprezentowania i opisywania rzeczywisto\u015bci. Tylko tak mo\u017cna stworzy\u0107 wy\u0142om w dominuj\u0105cych systemach, kt\u00f3ry by\u0142by polem obustronnego, a nie autorytatywnego dialogu, pozwalaj\u0105cym nie tylko \u015blizga\u0107 si\u0119 po powierzchni, ale wej\u015b\u0107 w g\u0142\u0119bsz\u0105, bardziej refleksyjn\u0105 i krytyczn\u0105 relacj\u0119 z nasz\u0105 pozornie uporz\u0105dkowan\u0105 codzienno\u015bci\u0105.<\/p>\n<p><object width=\"560\" height=\"315\" classid=\"clsid:d27cdb6e-ae6d-11cf-96b8-444553540000\" codebase=\"http:\/\/download.macromedia.com\/pub\/shockwave\/cabs\/flash\/swflash.cab#version=6,0,40,0\"><param name=\"allowFullScreen\" value=\"true\" \/><param name=\"allowscriptaccess\" value=\"always\" \/><param name=\"src\" value=\"http:\/\/www.youtube.com\/v\/t6dAcE89wts?version=3&amp;hl=pl_PL&amp;rel=0\" \/><param name=\"allowfullscreen\" value=\"true\" \/><embed width=\"560\" height=\"315\" type=\"application\/x-shockwave-flash\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/v\/t6dAcE89wts?version=3&amp;hl=pl_PL&amp;rel=0\" allowFullScreen=\"true\" allowscriptaccess=\"always\" allowfullscreen=\"true\" \/><\/object><\/p>\n<p>Has\u0142o wiod\u0105ce festiwalu wybrane zosta\u0142o wi\u0119c trafnie. Dobrym posuni\u0119ciem okaza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce organizatorzy postanowili definiowa\u0107 je nie tylko artystycznie, ale starali si\u0119 je uzupe\u0142ni\u0107 o spojrzenie teoretyczne (opr\u00f3cz wyk\u0142adu Zygmunta Baumana, panelowa dyskusja, w kt\u00f3rej wraz z nim udzia\u0142 wzi\u0119li chocia\u017cby Johan Simons, profesor Henryk Samsonowicz czy profesor Valentina Valentini). Zalet\u0105 okaza\u0142o si\u0119 tak\u017ce w\u0142\u0105czenie do festiwalu darmowych projekcji innych spektakli zaproszonych do Wroc\u0142awia tw\u00f3rc\u00f3w (Bosk\u0105 Komedi\u0119 Romea Castellucciego, \u015bwietne<em> Dziwki<\/em> Emmy Dante \u2013 kt\u00f3re dobitnie udowadniaj\u0105, \u017ce jest ona jednym z najciekawszych wsp\u00f3\u0142czesnych teatralnych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013 oraz dodatkowy smaczek w postaci Fedry Grzegorza Jarzyny wyre\u017cyserowanej w Amsterdamie) pozwalaj\u0105ce widzom poszerzy\u0107 pole widzenia, pozna\u0107 cechy charakterystyczne ich artystycznej dzia\u0142alno\u015bci (jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne zw\u0142aszcza w przypadku Romea Castellucciego). Festiwal ogniskowa\u0142 si\u0119 wi\u0119c wok\u00f3\u0142 opisanych przeze mnie spektakli, to one wywo\u0142ywa\u0142y dyskusje, one wzbudza\u0142y emocje. W\u0142a\u015bnie te pi\u0119\u0107 spo\u015br\u00f3d pi\u0119tnastu przedstawie\u0144 zaprezentowanych na tegorocznym Dialogu zostanie w pami\u0119ci festiwalowej publiczno\u015bci i dlatego w mojej relacji skupi\u0142em si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na nich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy, czy nie jest to kolejna wariacja na temat tak modnego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w teatrze s\u0142owa \u201ewykluczeni\u201d&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":174,"featured_media":6698,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7307,1169,659,402],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1154],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert.jpg\",\"width\":800,\"height\":532,\"caption\":\"Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\",\"name\":\"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-11-29T21:45:07+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-24T21:44:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/18eb27a98827d0accf074671cc076cb4\"},\"description\":\"Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/18eb27a98827d0accf074671cc076cb4\",\"name\":\"Jakub Papuczys\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jakub-papuczys\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci","description":"Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/11\/gardenia-rez-alain-platel-frank-van-laecke-fot-luk-monsaert.jpg","width":800,"height":532,"caption":"Gardenia, re\u017c. Alain Platel (fot. Luk Monsaert)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys","name":"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#primaryimage"},"datePublished":"2011-11-29T21:45:07+00:00","dateModified":"2013-01-24T21:44:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/18eb27a98827d0accf074671cc076cb4"},"description":"Has\u0142o tegorocznego festiwalu Dialog, czyli \u201eNiecodzienni\u201d, i powi\u0105zany z nim temat przewodni \u201eniecodzienno\u015b\u0107\u201d mog\u0105 wzbudza\u0107 obawy...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/rozmontowywanie-rzeczywistosci-festiwal-dialog-jakub-papuczys#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Rozmontowywanie rzeczywisto\u015bci"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/18eb27a98827d0accf074671cc076cb4","name":"Jakub Papuczys","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jakub-papuczys"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6697"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/174"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6697"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6697\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6697"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=6697"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}