{"id":7974,"date":"2012-04-18T00:00:52","date_gmt":"2012-04-17T23:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=7974"},"modified":"2013-03-08T17:40:40","modified_gmt":"2013-03-08T16:40:40","slug":"rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok","title":{"rendered":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Piotr Mucharski: <strong>Przygotowuj\u0105c si\u0119 do naszej rozmowy, wr\u00f3cili\u015bmy do pani film\u00f3w. Ogl\u0105dali\u015bmy pani bohater\u00f3w, rozdartych, poszukuj\u0105cych to\u017csamo\u015bci, zawsze szukaj\u0105cych swojego miejsca, nie mog\u0105cy go znale\u017a\u0107. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, dlaczego w\u015br\u00f3d tych ludzi nie mo\u017cemy znale\u017a\u0107 nikogo spe\u0142nionego? Czy tylko dlatego, \u017ce spe\u0142nienie nie jest dobrym tematem filmowym? Czy te\u017c mo\u017ce dlatego, \u017ce w og\u00f3le nie jest to mo\u017cliwe? Czy zastanawia\u0142a si\u0119 pani kiedy\u015b nad tym, \u017ceby umie\u015bci\u0107 w swoim filmie spe\u0142nionego cz\u0142owieka?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Szczerze m\u00f3wi\u0105c nie zastanawia\u0142am si\u0119. Widocznie samo mi to tak wychodzi. Podobnie niewiele jest w moim filmie sytuacji, czy mo\u017ce w og\u00f3le nie ma \u2013 spe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci czy szcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci. Moim zdaniem dynamika szcz\u0119\u015bcia czy spe\u0142nienia jest niejako statyczna, wi\u0119c trudno o niej opowiada\u0107. Nie \u017cebym my\u015bla\u0142a, \u017ce to jest absolutnie niemo\u017cliwe. Nie, nie wydaje mi si\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce znam mo\u017ce jedn\u0105 osob\u0119 albo dwie, kt\u00f3rym si\u0119 to uda\u0142o. M\u0119drcy chyba s\u0105 spe\u0142nieniem. Spotka\u0142am mo\u017ce jednego czy dw\u00f3ch\u2026<\/p>\n<figure id=\"attachment_7976\" aria-describedby=\"caption-attachment-7976\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001\/\" rel=\"attachment wp-att-7976\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7976\" title=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001-540x352.jpg\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" width=\"540\" height=\"352\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7976\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus<\/figcaption><\/figure>\n<p>Piotr Mucharski<strong>: Kto to by\u0142 konkretnie, je\u015bli mo\u017cna zapyta\u0107?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>M\u0119drcy?<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>M\u0119drcy. Spe\u0142nieni ludzie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Przychodzi mi na my\u015bl jeden taki \u017cydowski filozof, kt\u00f3rego nazwisko niestety w tej chwili wypad\u0142o mi z g\u0142owy, ale do tego stopnia si\u0119 przej\u0119\u0142am jego sposobem m\u00f3wienia i tym, co m\u00f3wi, \u017ce nawet chcia\u0142am pojecha\u0107 do Izraela, \u017ceby si\u0119 z nim spotka\u0107, ale umar\u0142. Umar\u0142 w wieku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu paru lat. Zbyt d\u0142ugo zwleka\u0142am. Potem pozna\u0142am bardzo prostego cz\u0142owieka, ani nie intelektualist\u0119, ani nie artyst\u0119, ani nie cz\u0142owieka wielkiego sukcesu. Spotka\u0142am go na Hawajach. I wydawa\u0142o mi si\u0119 (mo\u017ce to poz\u00f3r oczywi\u015bcie, bo nigdy si\u0119 tak do ko\u0144ca nie wie), \u017ce on jest w ca\u0142kowitej zgodzie z samym sob\u0105 i ze \u015bwiatem wok\u00f3\u0142 niego. \u017be jest m\u0119drcem na sw\u00f3j prywatny u\u017cytek.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Je\u017celi spotka\u0142a pani tylko dw\u00f3ch ludzi spe\u0142nionych, to jak rozumiem, cz\u0119\u015bciej widuje pani tych, kt\u00f3rym w spe\u0142nieniu co\u015b przeszkadza. Co jest najcz\u0119stsz\u0105 przeszkod\u0105 w spe\u0142nieniu w \u017cyciu pani bohater\u00f3w filmowych? Ale, jak rozumiem, s\u0105 to te\u017c refleksje, kt\u00f3rych pani na pewno sama te\u017c do\u015bwiadcza. Co nam przeszkadza w spe\u0142nieniu?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Pa\u0144stwo mnie pytacie o takie g\u0142\u0119bokie tematy, ja nie wiem, czy na tle tego Wawelu\u2026<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>\u2026kt\u00f3ry jest spe\u0142niony. Architektonicznie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>M\u00f3wimy o spe\u0142nieniu tak jakby w kategorii planu ca\u0142ego \u017cycia. Zdarza si\u0119, \u017ce poszczeg\u00f3lne fragmenty naszych \u017cyciowych projekt\u00f3w czy naszych oczekiwa\u0144 si\u0119 spe\u0142niaj\u0105 i odczuwamy poczucie pe\u0142ni, szcz\u0119\u015bcia czy spokoju. Odczuwamy to przez pewien czas. Ale inna rzecz, \u017ceby to by\u0142o stanem trwa\u0142ym. Mo\u017cliwe, \u017ce wynika to z kr\u0119g\u00f3w, w kt\u00f3rych ja si\u0119 obracam. By\u0107 mo\u017ce, je\u017celi weszliby\u015bmy do zupe\u0142nie innych kr\u0119g\u00f3w spo\u0142ecznych czy kulturowych, gdzie p\u0119d do tego, \u017ceby wiedzie\u0107, mie\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107, nie jest g\u0142\u00f3wnym nap\u0119dem \u017cyciowej energii \u2013 to takich ludzi bym spotka\u0142a o wiele wi\u0119cej. Uwa\u017cam, \u017ce osoba spe\u0142niona akceptuje siebie, \u015bwiat oraz siebie w \u015bwiecie, i nie ma oczekiwa\u0144, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce d\u0105\u017cy ona gdzie\u015b wy\u017cej czy dalej. To jest definicja troch\u0119 w stylu zen, lekko buddyjska. Chyba nie wszyscy by si\u0119 pod ni\u0105 podpisali. Mo\u017ce ona wynika z mojego zm\u0119czenia ci\u0105g\u0142ym ruchem.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-7974 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/kopia-agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001'><img width=\"368\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/Kopia-agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7995\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7995'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-019'><img width=\"315\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-019.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7994\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7994'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-017'><img width=\"320\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-017.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7992\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7992'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-018'><img width=\"320\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-018.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7993\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7993'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-016'><img width=\"318\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-016.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7991\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7991'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-015'><img width=\"322\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-015.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7990\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7990'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-014'><img width=\"321\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-014.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7989\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7989'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-013'><img width=\"338\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-013.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7988\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7988'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-012'><img width=\"343\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-012.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7987\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7987'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-011'><img width=\"344\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-011.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7986\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7986'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-010'><img width=\"319\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-010.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7985\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7985'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-009'><img width=\"304\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-009.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7984\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7984'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-008'><img width=\"283\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-008.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7983\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7983'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-007'><img width=\"322\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-007.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7982\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7982'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-006'><img width=\"331\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-006.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7981\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7981'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-005'><img width=\"301\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-005.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7980\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7980'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-004'><img width=\"319\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-004.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7979\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7979'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-003'><img width=\"335\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-003.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7978\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7978'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-002'><img width=\"337\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-002.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7977\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7977'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-7976\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-7976'>\n\t\t\t\tKadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Piotr Mucharski: R<strong>ozumiem, \u017ce dla pani ciekawsze jest w\u0142a\u015bnie to d\u0105\u017cenie? To co\u015b, co ludziom ka\u017ce powiedzie\u0107: nie jestem sob\u0105, to nie jest moje miejsce, chc\u0119 czego\u015b wi\u0119cej, tak? I to s\u0105 najcz\u0119\u015bciej iluzje w pani filmach. Mamy takie poczucie, \u017ce bycie buntownikiem czy tym kim\u015b, kto szuka czego\u015b innego, kto twierdzi: \u017cycie jest gdzie indziej albo wygl\u0105da inaczej \u2013 jest najcz\u0119\u015bciej pogoni\u0105 za u\u0142ud\u0105.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Pewnie tak. Skoro spe\u0142nienie jest niemo\u017cliwe (spe\u0142nienie, kt\u00f3re wynika z takiej postawy), to ten ruch jest u\u0142ud\u0105. Ale jak si\u0119 m\u00f3wi \u2013 ruch jest wszystkim, cel jest niczym. W moich filmach bardzo si\u0119 wystrzegam jakichkolwiek tego typu os\u0105d\u00f3w, nawet moralnych: to jest s\u0142uszne, a to jest nies\u0142uszne; to jest dobre, a to jest z\u0142e; to, co robi ten cz\u0142owiek, jest godne pochwa\u0142y, a tamto jest godne pot\u0119pienia. By\u0107 mo\u017ce dlatego, wbrew pozorom, te postawy nie s\u0105 tak skrajne, jak si\u0119 m\u00f3wi, bo s\u0105 prezentowane przez ludzi, kt\u00f3rzy d\u0105\u017c\u0105 dok\u0105d\u015b, ale jeszcze nie osi\u0105gn\u0119li biegunowej pozycji, kt\u00f3ra by\u0142aby trwa\u0142a.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Ogl\u0105daj\u0105c na nowo pani filmy, mieli\u015bmy wra\u017cenie, \u017ce pani bada r\u00f3\u017cne \u015brodowiska, mo\u017cliwo\u015bci, w kt\u00f3rych cz\u0142owiek mo\u017ce si\u0119 spe\u0142ni\u0107, i jednocze\u015bnie odbiera im pani t\u0119 iluzj\u0119 spe\u0142nienia. Na przyk\u0142ad takim miejscem czy relacj\u0105, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek powinien si\u0119 spe\u0142nia\u0107, przynajmniej z pozoru, jest relacja mi\u0119dzy dwojgiem ludzi. Pani tutaj bardzo brutalnie obchodzi si\u0119 ze zwi\u0105zkami damsko-m\u0119skimi. W\u0142a\u015bciwie nie znale\u017ali\u015bmy filmu, w kt\u00f3rym dochodzi\u0142oby do spe\u0142nienia. Dlaczego? Dlaczego to, co wydaje si\u0119 czym\u015b naturalnym, pani demistyfikuje, pokazuj\u0105c, \u017ce w\u0142a\u015bciwie bardzo trudno si\u0119 porozumie\u0107 kobiecie i m\u0119\u017cczy\u017anie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>M\u0119\u017cczy\u017anie i m\u0119\u017cczy\u017anie te\u017c.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>No tak. To prawda. M\u00f3wimy o zwi\u0105zkach mi\u0142osnych.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Wydaje mi si\u0119, \u017ce kobiecie i m\u0119\u017cczy\u017anie jest potwornie trudno si\u0119 porozumie\u0107. Mi\u0119dzy nimi jest jeszcze wi\u0119ksza r\u00f3\u017cnica ni\u017c mi\u0119dzy rasami i klasami. To jest w og\u00f3le cud boski, \u017ce kto\u015b si\u0119 porozumiewa. Wymaga to niebywa\u0142ych pok\u0142ad\u00f3w dobrej woli, tolerancji, mi\u0142o\u015bci, otwarcia. Na og\u00f3\u0142 moimi bohaterami s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 niecierpliwi. Niecierpliwo\u015b\u0107 jest kategori\u0105 kafkowsk\u0105. Kafka napisa\u0142 kiedy\u015b taki aforyzm, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 moim mottem, a tak\u017ce moich film\u00f3w i troch\u0119 te\u017c ogl\u0105du \u015bwiata. Napisa\u0142: s\u0105 dwa grzechy, kt\u00f3re powoduj\u0105, \u017ce ludzko\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 w raju \u2013 niecierpliwo\u015b\u0107 i oboj\u0119tno\u015b\u0107. Przez niecierpliwo\u015b\u0107\u2026<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> \u2026ludzko\u015b\u0107 zosta\u0142a wygnana\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>\u2026 zosta\u0142a wygnana z raju, przez oboj\u0119tno\u015b\u0107 nigdy nie mo\u017ce do niego wr\u00f3ci\u0107. Ale w\u0142a\u015bciwie jest jeden g\u0142\u00f3wny grzech \u2013 niecierpliwo\u015b\u0107. Przez niecierpliwo\u015b\u0107 ludzko\u015b\u0107 zosta\u0142a wygnana z raju, przez niecierpliwo\u015b\u0107 nigdy nie mo\u017ce do niego powr\u00f3ci\u0107. Pami\u0119tam, \u017ce ten aforyzm czyta\u0142am jako bardzo m\u0142oda osoba i dozna\u0142am takiego dojmuj\u0105cego uczucia, \u017ce to jest prawda, \u017ce to jest w\u0142a\u015bnie to. Prawdopodobnie nie robi\u0119 nic specjalnie oryginalnego, tylko ci\u0105gle, w r\u00f3\u017cnych wariantach, ilustruj\u0119 ten aforyzm.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Czy pani opowiada w swoich filmach o mi\u0142o\u015bci? Chodzi mi o relacje damsko-m\u0119skie czy m\u0119sko-m\u0119skie. Czy bohaterowie, kt\u00f3rych pani pokazuje, kochaj\u0105 si\u0119 rzeczywi\u015bcie? czy to jest mi\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>A co to jest mi\u0142o\u015b\u0107? Ja nie wiem, co to jest mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>W\u0142a\u015bnie chcia\u0142am pani\u0105 o to zapyta\u0107.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Je\u017celi za\u0142o\u017cymy, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 to jest ca\u0142kowite zaakceptowanie drugiego cz\u0142owieka w jego inno\u015bci i pewna adoracja tego cz\u0142owieka w jego inno\u015bci, bezinteresowna, taka, \u017ce si\u0119 nie chce go mie\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107, nie chce si\u0119 nim powodowa\u0107, manipulowa\u0107, nie ma si\u0119 oczekiwa\u0144, \u017ce on da co\u015b, czego my potrzebujemy w tym w\u0142a\u015bnie momencie \u2013 to taka mi\u0142o\u015b\u0107 (w jakim\u015b sensie taka jest mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga) jest czym\u015b szalenie rzadkim. Zakochanie to co innego, to jest taki wybuch niebywa\u0142ej fascynacji, adoracji, poci\u0105gu, r\u00f3wnie\u017c seksualnego, w stosunku do tej drugiej osoby. Zakochanie widzia\u0142am wiele razy i znam. Natomiast tak\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 doskona\u0142\u0105, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0119\u2026<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Spe\u0142nion\u0105.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>\u2026spe\u0142nion\u0105 \u2013 to jest bardzo rzadkie. Ludzie potrzebuj\u0105 siebie nawzajem, potrzebuj\u0105 w zwi\u0105zku, zar\u00f3wno w planie spo\u0142ecznym, jak i w planie czysto psychologicznym czy egzystencjalnym. Zawieraj\u0105 wi\u0119c pewn\u0105 umow\u0119, zawieraj\u0105 pewien pakt. Wiele os\u00f3b jest w stanie dotrzyma\u0107 jej warunk\u00f3w, poniewa\u017c s\u0105 oni dostatecznie dojrzali, \u017ceby ta umowa (z jakimi\u015b oczywi\u015bcie mniejszymi lub wi\u0119kszymi potkni\u0119ciami) mog\u0142a ich los wsp\u00f3lnie doprowadzi\u0107 do kresu. To wymaga, jak m\u00f3wi\u0119, pewnej dojrza\u0142o\u015bci. Moi bohaterowie s\u0105 na og\u00f3\u0142 niedojrzali. By\u0107 mo\u017ce jest to sprawa pokoleniowa. Wydaje mi si\u0119, \u017ce na przyk\u0142ad moje pokolenie to w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w ludzie, kt\u00f3rzy nigdy nie dojrzeli. Mo\u017ce dlatego \u017ce nadzieje, kt\u00f3re w sobie rozbudzili we wczesnej m\u0142odo\u015bci (mia\u0142o to zwi\u0105zek z temperatur\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105, z tym czasem ko\u0144ca lat 60., kontestacji i takiego poczucia, \u017ce my tu jeste\u015bmy, \u017ceby zmieni\u0107 \u015bwiat i go okre\u015bli\u0107 i opisa\u0107 na nowo) nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119. Wi\u0119c ci\u0105gle mamy takie wra\u017cenie, \u017ce to, co naprawd\u0119 wa\u017cne, jest dopiero przed nami.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>A niecierpliwo\u015b\u0107 znaczy niedojrza\u0142o\u015b\u0107. Chcia\u0142em jeszcze w jeden spos\u00f3b zapyta\u0107 pani\u0105 o mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 pytaj\u0105c w\u0142a\u015bciwie o Krzysztofa Kie\u015blowskiego. Przysz\u0142o mi teraz do g\u0142owy, kiedy m\u00f3wimy o mi\u0142o\u015bci, \u017ce on, szczeg\u00f3lnie w swoich p\u00f3\u017anych latach tw\u00f3rczo\u015bci, w filmach stara\u0142 si\u0119 pyta\u0107 o Boga, w\u0142a\u015bciwie sprowadza\u0142 problem Boga do tego jednego poj\u0119cia i do tego jednego s\u0142owa. Robi\u0142 film o mi\u0142o\u015bci albo jej braku. I brak Boga albo jego obecno\u015b\u0107 by\u0142a brakiem mi\u0142o\u015bci albo obecno\u015bci\u0105 mi\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To jest bardzo chrze\u015bcija\u0144ski punkt widzenia. Bo w religii chrze\u015bcija\u0144skiej B\u00f3g to jest mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski<strong>: Czy jest to punkt widzenia bliski pani?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Prawdopodobnie jestem ukszta\u0142towana przez ten sam kr\u0105g kulturowy. W jakim\u015b sensie jest to r\u00f3wnoznaczne. By\u0107 mo\u017ce trudno\u015b\u0107 w spe\u0142nieniu mi\u0142o\u015bci polega mi\u0119dzy innymi na niemo\u017cliwo\u015bci \u017cycia w wymiarze religijnym.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Chcia\u0142em te\u017c zapyta\u0107 o film, kt\u00f3rego tytu\u0142u nie wymienili\u015bmy, a by\u0142a o nim mowa. M\u00f3wili\u015bmy o mi\u0142o\u015bci m\u0119\u017cczyzny i m\u0119\u017cczyzny, ale chcia\u0142em spyta\u0107 o kobiet\u0119 i m\u0119\u017cczyzn\u0119 w zwi\u0105zku z filmem \u201eCa\u0142kowite za\u0107mienie\u201d. Tam wyst\u0119puje typ chyba ulubionego pani bohatera, radykalnego buntownika \u2013 to Rimbaud. Z drugiej strony jest kobieta \u2013 reprezentuj\u0105ca \u015bwiat, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bciwie powinni\u015bmy nie lubi\u0107 czy nawet nie znosi\u0107: \u015bwiat konwencji mieszcza\u0144skiej. Tymczasem ona przy tym buntowniku wydaje si\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, stra\u017cniczk\u0105 domu, storturowan\u0105 i skatowan\u0105. Po raz pierwszy mia\u0142em poczucie, \u017ce w pani \u015bwiecie filmowym pojawia si\u0119 taki punkt sta\u0142y: znak, \u017ce dom jest OK. Czy mieli\u015bmy prawo tak to odczyta\u0107?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ma pan prawo odczyta\u0107 wszystko, jak tylko si\u0119 panu podoba. Nie jest tak, \u017ce w tym filmie jest pochwa\u0142a filisterstwa albo jego krytyka. Przeciwstawiam to w pewnym sensie, owszem, ale ja bym tego nie uog\u00f3lnia\u0142a tak bardzo. Ta m\u0142oda kobieta zupe\u0142nie nie rozumie, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej dzieje, ale wie jedno \u2013 \u017ce ma walczy\u0107 o tego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry jest jej m\u0119\u017cem i ojcem jej dziecka. Czy taka postawa jest OK? Taka postawa jest OK, ale to nie znaczy, \u017ce ona jest cacy, a Rimbaud jest be. Chcia\u0142abym, \u017ceby to by\u0142o jasne: staram si\u0119 nie dawa\u0107 s\u0105d\u00f3w warto\u015bciuj\u0105cych \u2013 \u017ce jedno jest lepsze od drugiego.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ja wiem, ale mia\u0142em poczucie\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland:<\/strong> Nie ma w moich filmach anio\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Nie ma. Ale po raz pierwszy mia\u0142em poczucie, \u017ce pani, rozpinaj\u0105c film na dw\u00f3ch ekstremach, nie weryfikuje \u017cadnego z tych ekstrem\u00f3w radykalnie na \u2018nie\u2019. To znaczy, \u017ce daje pani prawo do buntu komu\u015b, m\u00f3wi\u0105c \u017ce \u015bwiat, przeciwko kt\u00f3remu\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Kontestuje.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>\u2026 kontestuje, jest z\u0142y. Tylko \u017ce oba maj\u0105 prawo, \u017ceby by\u0107.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ale je\u015bli m\u00f3wimy o mi\u0142o\u015bci, to w\u0142a\u015bnie w \u201cCa\u0142kowitym za\u0107mieniu\u201d pani bohater, Verlaine m\u00f3wi, \u017ce czym\u015b, czego najbardziej boi si\u0119 w \u017cyciu, jest samotno\u015b\u0107. M\u00f3wi to w chwili, kiedy Rimbaud chce go opu\u015bci\u0107. Zastanawiam si\u0119, czy to s\u0105 tak naprawd\u0119 opowie\u015bci o mi\u0142o\u015bci, czy raczej s\u0105 to opowie\u015bci o ludziach, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 siebie nawzajem jako narz\u0119dzia, spos\u00f3b na u\u015bmierzenie swoich l\u0119k\u00f3w? Mam wra\u017cenie, \u017ce to nie jest prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107. Oni siebie potrzebuj\u0105 dla zaspokojenia konkretnych swoich potrzeb. Nie kochaj\u0105 si\u0119 tak, jak m\u00f3wimy, nie czuwaj\u0105 nad swoj\u0105 samotno\u015bci\u0105 nawzajem i nie daj\u0105 z siebie wszystkiego, tylko bior\u0105.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce generalnie ludzie s\u0105 s\u0142abi. Mi\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej pani m\u00f3wi, spe\u0142niona, bezinteresowna, podobna mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 ma do Boga (je\u015bli ma mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga, w ka\u017cdym razie w poj\u0119ciu chrze\u015bcija\u0144skim) \u2013 jest czym\u015b szalenie rzadkim, bo wymaga, pr\u00f3cz dojrza\u0142o\u015bci, r\u00f3wnie\u017c niebywa\u0142ej si\u0142y. Si\u0142y, \u017ceby dokona\u0107 wyboru samotno\u015bci w momencie, kiedy tak jest lepiej dla tego kogo\u015b innego. To nie musi by\u0107 altruistyczne czy wielkoduszne, to ma by\u0107 autentyczne. Zupe\u0142nie naturalnym odruchem ma by\u0107 to, \u017ce w momencie, kiedy mam wybra\u0107 mi\u0119dzy moj\u0105 wygod\u0105 czy szcz\u0119\u015bciem, czy poczuciem bezpiecze\u0144stwa a prawd\u0105 losu tego drugiego cz\u0142owieka \u2013 wybieram prawd\u0119 losu drugiego cz\u0142owieka. Ale, jak m\u00f3wi\u0119, jest to do\u015b\u0107 teoretyczne, bo takich sytuacji w \u017cyciu widzia\u0142am niewiele.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Widzia\u0142am oczywi\u015bcie ludzi, kt\u00f3rzy dokonywali wyboru dla dobra drugiego cz\u0142owieka. Widzia\u0142am ludzi, kt\u00f3rzy kierowali si\u0119 tego typu altruizmem, zar\u00f3wno w dzia\u0142aniu spo\u0142ecznym, jak i w zwi\u0105zkach ma\u0142\u017ce\u0144skich czy partnerskich. Cho\u0107 wed\u0142ug mnie ten element \u015bwiadomego po\u015bwi\u0119cenia zawsze jest podszyty l\u0119kiem, poz\u0105, k\u0142amstwem, czy potrzeb\u0105 widzenia siebie w lustrze jako kogo\u015b, kto jest wy\u017cszy ni\u017c moje instynkty i l\u0119ki. To wszystko jest zawsze k\u0142\u0119bkiem ambiwalentnych uczu\u0107. I chocia\u017c, obiektywizuj\u0105c, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tacy ludzie s\u0105 godni podziwu i szacunku, to w tych kategoriach, o kt\u00f3rych rozmawiali\u015bmy, oni nie s\u0105 dla mnie spe\u0142nieni.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7990\" aria-describedby=\"caption-attachment-7990\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-015\/\" rel=\"attachment wp-att-7990\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7990\" title=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-015-540x402.jpg\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" width=\"540\" height=\"402\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7990\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus<\/figcaption><\/figure>\n<p>Spotka\u0142am naprawd\u0119 niewielu ludzi, kt\u00f3rzy maj\u0105 niealtruistyczn\u0105, ca\u0142kowicie pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do drugiego cz\u0142owieka\u2026 trudno mi nawet sobie przypomnie\u0107. Na pewno spotka\u0142am takich ludzi, bo inaczej nawet bym nie wiedzia\u0142a, \u017ce co\u015b takiego mo\u017ce istnie\u0107. Troszk\u0119 inaczej jest na przyk\u0142ad z mi\u0142o\u015bci\u0105 do dziecka, chocia\u017c znamy wiele wypadk\u00f3w, kiedy ta mi\u0142o\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c jest podszyta nasz\u0105 w\u0142asn\u0105 potrzeb\u0105 posiadania, przed\u0142u\u017cenia siebie albo l\u0119ku przed ko\u0144cem \u2013 potrzeb\u0105, kt\u00f3ra jest bardziej narcystyczna ni\u017c altruistyczna.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Widz\u0119, \u017ce nie wierzy pani specjalnie w cz\u0142owieka. Z du\u017cym znakiem zapytania odnosi si\u0119 pani do cz\u0142owieka jako takiego. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>A pani wierzy w cz\u0142owieka?<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>No, chcia\u0142abym, w ka\u017cdym razie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Wierz\u0119 w cz\u0142owieka, oczywi\u015bcie. Jest dla mnie miar\u0105 wszechrzeczy, jestem antropocentryczna w moim widzeniu \u015bwiata. Ale nie wierz\u0119, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 anio\u0142em.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ale jest jeszcze jedna rzecz, kt\u00f3ra nas zafrapowa\u0142a, r\u00f3wnie\u017c w zwi\u0105zku z ostatnim pani filmem<\/strong><strong>. Ta rzecz nazywa si\u0119 wielkim s\u0142owem: rozpacz. Rozpacz jest czym\u015b wielkim, ale mo\u017ce by\u0107 czym\u015b potocznym, nasze \u017cycie codzienne mo\u017ce by\u0107 podszyte rozpacz\u0105. Mam poczucie, \u017ce motorem dzia\u0142ania, poszukiwa\u0144 czy buntu pani bohater\u00f3w jest raczej rozpacz ni\u017c wiara \u2013 g\u0142\u00f3wnie w sensie negatywnym, ale te\u017c pozytywnym. Na przyk\u0142ad ksi\u0105dz, kt\u00f3ry szuka: w\u015br\u00f3d wielu ksi\u0119\u017cy w pani ostatnim filmie wiarygodny jest ten, kt\u00f3ry nie szuka z wiary, tylko z rozpaczy, boj\u0105c si\u0119, \u017ce st\u0105pa po nico\u015bci, po niczym.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak, w planie egzystencjalnym boi si\u0119, \u017ce st\u0105pa po nico\u015bci, a w planie bardziej spo\u0142ecznym czuje, \u017ce nie jest w stanie zaradzi\u0107, pom\u00f3c czy da\u0107 otuchy tym, kt\u00f3rzy s\u0105 wok\u00f3\u0142 niego i s\u0105 skrzywdzeni, poni\u017ceni.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce jednym z motor\u00f3w jego dzia\u0142ania jest w\u0142a\u015bnie rozpacz spowodowana tym, \u017ce \u015bwiat wok\u00f3\u0142 jest tak rozpaczliwie bezsensowny, \u017ce ludzie cierpi\u0105 tak g\u0142upio i biednie, a on jako kap\u0142an nie jest w stanie niczego zrobi\u0107. Zreszt\u0105 to jest do\u015b\u0107 popularny w\u0105tek w filmach o ksi\u0119\u017cach, ale nie tylko o nich, bo na przyk\u0142ad ostatni film Scorsese o kierowcy karetki pogotowia pokazuje podobn\u0105 postaw\u0119.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Czy ksi\u0105dz z filmu \u201cTrzeci cud\u201d to autentyczna posta\u0107? Czy film przedstawia prawdziwa histori\u0119?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Nie. Rozmawia\u0142am z pisarzem, kt\u00f3ry napisa\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119: to jest kompilacja zar\u00f3wno kilku prawdziwych historii, jak r\u00f3wnie\u017c kilku cud\u00f3w, niezwyk\u0142ych zdarze\u0144 i \u015bledztwa. Podobnie jak zawar\u0142 w ksi\u0105\u017cce kompilacj\u0119 kilku postaci ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rych zna\u0142. Ale sama posta\u0107 i sam przebieg akcji s\u0105 fikcyjne.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>A wr\u00f3\u0107my do tej rozpaczy. Pani dojrzewa\u0142a w czasach, kiedy w filozofii dla egzystencjalist\u00f3w bardzo wa\u017cne by\u0142o wyra\u017cenie \u2013 rozpacz egzystencjalna. Ja nigdy w wywiadach z pani\u0105 nie przeczyta\u0142em tego s\u0142owa padaj\u0105cego z pani ust, tym bardziej jest dla nas zastanawiaj\u0105ce.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Na og\u00f3\u0142 w wywiadach nikt mnie nie pyta o takie rzeczy jak rozpacz egzystencjalna. Na og\u00f3\u0142 rozmawiamy o tym, jaka jest sytuacja kina w \u015bwiecie albo co s\u0105dz\u0119 o byciu matk\u0105 i re\u017cyserem, albo tego typu rzeczy. Ja na co dzie\u0144 nie u\u017cywam tej terminologii\u2026<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Mo\u017cemy u\u017cy\u0107 dzisiaj?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ale\u017c oczywi\u015bcie. Ju\u017c u\u017cyli\u015bmy.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>To pou\u017cywajmy jeszcze. Czy to jest dla pani wa\u017cne poj\u0119cie, czy to jest wa\u017cne do\u015bwiadczenie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. Na pewno. Film \u201cCa\u0142kowite za\u0107mienie\u201d wyrasta bezpo\u015brednio z tej kategorii filozoficznej. Zreszt\u0105 nie jest to przypadek, bo Christopher Hampton, kt\u00f3ry napisa\u0142 sztuk\u0119, a p\u00f3\u017aniej scenariusz, jest mniej wi\u0119cej moim r\u00f3wie\u015bnikiem. Mia\u0142 20 lat w 1968 roku i w tym czasie, studiuj\u0105c francusk\u0105 poezj\u0119, prawdopodobnie zidentyfikowa\u0142 si\u0119 niejako z Rimbaudem i wymy\u015bli\u0142 Verlaine&#8217;a. My\u015bl\u0119, \u017ce fascynacja Hamptona Rimbaudem, a tak\u017ce jego punkt widzenia na obu poet\u00f3w i ich zwi\u0105zek \u2013 by\u0142y w du\u017cym stopniu zdeterminowane w\u0142a\u015bnie filozofi\u0105 egzystencjaln\u0105. Wtedy wszyscy \u0142adowali\u015bmy sobie egzystencjalizmem akumulatory, by\u0142 on niejako naszym narz\u0119dziem, kluczem do zrozumienia \u015bwiata. Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, kiedy kr\u0119ci\u0142am \u201eCa\u0142kowite za\u0107mienie\u201d mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce robi\u0119 film o swojej m\u0142odo\u015bci \u2013 z punktu widzenia miejsca, gdzie jestem teraz i kt\u00f3re jest niejako rozczarowuj\u0105ce, je\u017celi jako probierz intensywno\u015bci we\u017amie si\u0119 posta\u0107 Rimbauda. Mia\u0142am takie odczucie, \u017ce w tym filmie s\u0105 jakby dwie mnie: Rimbaud to ja w wieku 18 lat, kiedy wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce trzeba \u015bwiatem potrz\u0105sn\u0105\u0107, zburzy\u0107 go, przez do\u015bwiadczenia ognia, ryzykuj\u0105c, \u017ce si\u0119 spali; za\u015b obecnie jestem Verlainem, kt\u00f3ry by chcia\u0142, ale nie do ko\u0144ca mo\u017ce, boi si\u0119, chcia\u0142by p\u00f3j\u015b\u0107 dalej, ale tego nie zrobi, chcia\u0142by mie\u0107 wszystko naraz: i wygod\u0119, i szale\u0144stwo, w sumie jest takim zrozpaczonym i \u017ca\u0142osnym konformist\u0105. Mia\u0142am wi\u0119c wra\u017cenie, \u017ce to jest bardzo pokoleniowy film, w kt\u00f3rym spotykaj\u0105 si\u0119 w spersonifikowanym konflikcie dwa bieguny naszego \u017cycia: zbuntowana m\u0142odo\u015b\u0107 i filisterski wiek dojrza\u0142y.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Czy pani t\u0119skni do buntu? Nie \u017ceby pani si\u0119 buntowa\u0142a, tylko \u017ceby\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Dlaczego nie?<\/strong><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Nie \u015bmiem tak pyta\u0107, osobi\u015bcie, ale\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce w jakim\u015b sensie t\u0119skni\u0119. Niezale\u017cnie od wszystkiego ten bunt by\u0142 czym\u015b spektakularnym i bardzo ludycznym. Oczywi\u015bcie, prowadzi\u0142 cz\u0119sto do samozniszczenia, ale jednocze\u015bnie brak mi ludzi zbuntowanych. Na przyk\u0142ad, jak je\u017cd\u017c\u0119 do szk\u00f3\u0142 filmowych na spotkania ze studentami i pokazuj\u0119 im chocia\u017cby moje ostatnie filmy, to niepokoi mnie, \u017ce oni s\u0105 tak grzeczni, \u017ce przyjmuj\u0105 to tak \u017cyczliwie i \u0142agodnie. Patrz\u0105c na nich, my\u015bl\u0119 \u2013 jak ci m\u0142odzi ludzie mog\u0105 potem zrobi\u0107 co\u015b swojego, je\u017celi nie przeciwstawiaj\u0105 si\u0119, je\u017celi nie ma w nich mo\u017ce irytuj\u0105cej i nieprzyjemnej, ale i tw\u00f3rczej agresji?<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> By\u0107 mo\u017ce z t\u0119sknoty za buntem wybiera pani takich, a nie innych bohater\u00f3w: ksi\u0105dz, rewolucjoni\u015bci, poeci, czyli ci, kt\u00f3rzy bardzo wysoko ustawiaj\u0105 sobie t\u0119 poprzeczk\u0119 oczekiwa\u0144 w \u017cyciu. To s\u0105 w jakim\u015b sensie odmie\u0144cy, ale te\u017c strace\u0144cy w swoim maksymalistycznej postawie wobec \u017cycia. Dlaczego przez w\u0142a\u015bnie takich bohater\u00f3w zmaga si\u0119 pani z r\u00f3\u017cnymi problemami czy wymiarami egzystencji?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Nie chcia\u0142abym \u017ceby powsta\u0142o wra\u017cenie, \u017ce to s\u0105 wy\u0142\u0105czni bohaterowie moich film\u00f3w. Dobieram ich na zasadzie p\u0142odozmianu. Inn\u0105 kategori\u0119 bohater\u00f3w moich film\u00f3w tworz\u0105 ludzie bardzo zwykli, jak \u201cKobieta samotna\u201d, jak bohaterowie \u201cNiedzielnych dzieci\u201d, bohaterowie \u201cOlivier, Olivier\u201d, nawet jak \u201cAktorzy prowincjonalni\u201d. Tam g\u0142\u00f3wny bohater chcia\u0142by by\u0107 dobrym aktorem i zrobi\u0107 co\u015b dobrego, ale jednocze\u015bnie wida\u0107, \u017ce jemu chodzi nie tyle o bunt, ile o elementarne poczucie sensu w tym swoim ma\u0142ym \u015bwiecie. \u201cKobieta samotna\u201d jest chyba takim najbardziej brutalnym obrazem, ale\u2026<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ale na pewno buntownicy pani\u0105 te\u017c poci\u0105gaj\u0105.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. Pami\u0119tam, jak zapragn\u0119\u0142am zrobi\u0107 film \u201e<em>Gor\u0105czka\u201d<\/em> \u2013 wtedy wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce to jest zupe\u0142nie niemo\u017cliwe. Trafi\u0142am na scenariusz, Toeplitz zrobi\u0142 adaptacj\u0119, przygotowany materia\u0142 le\u017ca\u0142 w <em>Zespole<\/em><em><\/em>, ja to przeczyta\u0142am i powiedzia\u0142am sobie: chcia\u0142abym to zrobi\u0107. Nie wierzy\u0142am zreszt\u0105 (i nikt nie wierzy\u0142 w <em>Zespole<\/em><em>)<\/em>, \u017ce to przejdzie przez cenzur\u0119 i zostanie zatwierdzone. By\u0142 1979 rok i ten scenariusz wydawa\u0142 si\u0119 w \u00f3wczesnym kontek\u015bcie politycznym zupe\u0142nie niecenzuralny, ale szcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci, przy pomocy upicia ministra kultury na festiwalu w Gda\u0144sku, uda\u0142o nam si\u0119 uzyska\u0107 skierowanie do produkcji i to posz\u0142o. Uda\u0142o nam si\u0119 zrealizowa\u0107 ten film.<\/p>\n<p>Sk\u0105d si\u0119 we mnie wzi\u0119\u0142a taka ch\u0119\u0107 pokazania tego \u015bwiata \u2013 \u015bwiata buntownik\u00f3w, terroryst\u00f3w w kostiumie polskich socjalist\u00f3w z pocz\u0105tku wieku? Przedtem zrobi\u0142am dwa czy trzy filmy m\u00f3wi\u0105ce o takiej szamotaninie, o takich prostych i niezbyt m\u0105drych ludziach z \u201eNiedzielnych dzieci\u201d, kt\u00f3rzy chcieliby mie\u0107 dziecko; zrobi\u0142am \u201e<em>Aktor\u00f3w<\/em><em> <\/em><em>prowincjonalnych<\/em><em>\u201d,<\/em> gdzie kamera sta\u0142a ci\u0105gle w bardzo ciasnym mieszkaniu, mi\u0119dzy kuchni\u0105 i \u0142azienk\u0105. I pomy\u015bla\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce ju\u017c po prostu nie mam czym oddycha\u0107, \u017ce zwyczajno\u015b\u0107 tego \u015bwiata mnie zadusza. Na zasadzie kontrastu potrzebowa\u0142am czego\u015b zupe\u0142nie innego. Chodzi mi o tak\u0105 czysto psychologiczn\u0105 reakcj\u0119 na obcowanie z moimi bohaterami. Na przyk\u0142ad bohater \u201cEuropy, Europy\u201d jest w gruncie rzeczy <em>everymanem<\/em>, zwyczajnym cz\u0142owiekiem w niezwyczajnej sytuacji, postawionym wobec niezwyczajnych wybor\u00f3w.<\/p>\n<p>Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie wiem, czy bardziej interesuje mnie buntownik, czy zwyczajny cz\u0142owiek postawiony wobec niezwyczajnych wybor\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 moich buntownik\u00f3w (poza Rimbaudem, kt\u00f3ry w za\u0142o\u017ceniu ma by\u0107 geniuszem) dokonuje tego wyboru na zasadzie przypadkowych zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci. Ale faktem jest, \u017ce istniej\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy dokonuj\u0105 takich wybor\u00f3w \u015bwiadomie i potem czuj\u0105 si\u0119 zobowi\u0105zani do wierno\u015bci. Takie skrajne postawy s\u0105 wed\u0142ug mnie papierkiem lakmusowym \u015bwiata \u2013 je\u017celi si\u0119 takich bohater\u00f3w wybiera, w jakim\u015b sensie mo\u017cna pokaza\u0107 \u015bwiat ostrzej, chocia\u017cby na zasadzie kontrastu.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Mam wra\u017cenie, \u017ce buntownik to nie jest dobre s\u0142owo. Mnie chodzi\u0142o o ludzi, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na co\u015b maksymalnego, chc\u0105 zbudowa\u0107 wizj\u0119 niemal r\u00f3wn\u0105 wizji boskiej, a potem z tego swojego piedesta\u0142u spadaj\u0105 z wielkim hukiem, mo\u017ce nawet z wi\u0119kszym, ni\u017c ci zwyczajni bohaterowie. Pani pokazuje totaln\u0105 kl\u0119sk\u0119, upadek, z kt\u00f3rego ju\u017c w\u0142a\u015bciwie trudno si\u0119 podnie\u015b\u0107. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego oni s\u0105 poci\u0105gaj\u0105cy: \u017ce taki upadek si\u0119 mocniej artyku\u0142uje.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong><strong>Im w<\/strong>y\u017cej si\u0119 cz\u0142owiek wdrapuje, tym g\u0142\u0119biej spada. Jest w <em>Dybuku<\/em>\u2026 pie\u015b\u0144, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie o tym m\u00f3wi. Ch\u0119\u0107 dor\u00f3wnania Bogu zostaje ukarana\u2026<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>\u0179le si\u0119 ko\u0144czy.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. My\u015bl\u0119, \u017ce takie zainteresowanie tym zjawiskiem wynika zar\u00f3wno z momentu historycznego, w jakim \u017cyjemy, jak r\u00f3wnie\u017c z osobistego do\u015bwiadczenia . W XX wieku cz\u0142owiek podj\u0105\u0142 dwie wielkie pr\u00f3by (pierwsze na tak wielk\u0105 skal\u0119 w historii ludzko\u015bci), \u017ceby zabi\u0107 Boga i zast\u0105pi\u0107 go cz\u0142owiekiem: komunizm i faszyzm. Obie te pr\u00f3by sko\u0144czy\u0142y si\u0119 globaln\u0105 katastrof\u0105. O ile faszyzm jest swego rodzaju rakiem na umy\u015ble, o tyle komunizm jest znacznie bardziej ambiwalentny w swych pocz\u0105tkach. Ludzie, kt\u00f3rzy wchodzili w t\u0119 ideologi\u0119 i stawali si\u0119 jej or\u0119downikami i dzia\u0142aczami, przynajmniej w pierwszym pokoleniu, niew\u0105tpliwie kierowali si\u0119 potrzeb\u0105, a\u017ceby pom\u00f3c ludzko\u015bci, uczyni\u0107 j\u0105 lepsz\u0105 i da\u0107 jej co\u015b dobrego. W przeciwie\u0144stwie do faszyzmu, kt\u00f3ry by\u0142 bardzo redukcyjny, komunizm mia\u0142 w sobie co\u015b z katolicyzmu, to znaczy, \u017ce on jest dla wszystkich. Oczywi\u015bcie p\u00f3\u017aniej wy\u0142\u0105czono z tego klas\u0119 posiadaczy, nie wszyscy to w ten spos\u00f3b widzieli. To by\u0142a taka utopia, kt\u00f3ra moim zdaniem mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/p>\n<p><strong>Katarzyna Janowska:<\/strong><strong> <\/strong><strong>Porozmawiajmy jeszcze o zwyk\u0142ych bohaterach i <\/strong><em><strong>Aktorach prowincjonalnych<\/strong><\/em><strong>. Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce obejrza\u0142am te film na nowo i jestem pod ogromnym wra\u017ceniem\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak?<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> \u2026 jak prawdziwie i aktualnie on brzmi, bez kostiumu czasu i polityki. Pani powiedzia\u0142a, \u017ce ci bohaterowie s\u0105 niedojrzali, a ja mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce w tym filmie oni w\u0142a\u015bnie brutalnie dojrzewaj\u0105. Bohater do\u015bwiadcza pasma rezygnacji, konformizm\u00f3w, krok\u00f3w w ty\u0142 wobec w\u0142asnych oczekiwa\u0144. Bardzo pi\u0119knie z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 to z filmem \u201eCa\u0142kowite za\u0107mienie\u201d, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142am p\u00f3\u017aniej, w kt\u00f3rym bohater m\u00f3wi, \u017ce jedyn\u0105 niezno\u015bna my\u015bl\u0105 w \u017cyciu jest to, \u017ce wszystko mo\u017cna znie\u015b\u0107. To jest definicja podej\u015bcia do \u017cycia, kt\u00f3r\u0105 wyczyta\u0142am z pani film\u00f3w. Czy rzeczywi\u015bcie tak to pani widzi? \u017be mo\u017cna si\u0119 i cofa\u0107 w swoich oczekiwaniach?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>U\u017cy\u0142a pani wa\u017cnego s\u0142owa \u2013 rezygnacja. Je\u017celi rezygnacja jest synonimem dojrza\u0142o\u015bci, to ja nie chc\u0119 dojrza\u0142o\u015bci. Bohaterowie \u201eAktor\u00f3w prowincjonalnych\u201d dojrzewaj\u0105 w\u0142a\u015bnie do rezygnowania ze swoich marze\u0144, aspiracji, oczekiwa\u0144. To nie jest dojrza\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra doprowadza do spe\u0142nienia, ale raczej do zaakceptowania, nie tyle drugiego cz\u0142owieka, ale ogranicze\u0144 swego losu. To jest na pewno pozytywne. Przecie\u017c nie mo\u017cemy si\u0119 szarpa\u0107 bez przerwy jak robaki nadziane na szpilk\u0119. Ale ci, kt\u00f3rzy tego odmawiaj\u0105, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na tak\u0105 rezygnacj\u0119 (jak na przyk\u0142ad Rimbaud), mimo \u017ce p\u0142ac\u0105 ogromn\u0105 cen\u0119, jednocze\u015bnie otwieraj\u0105 nam okno do jakiego\u015b innego wymiaru.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Kiedy pani m\u00f3wi\u0142a o niedojrza\u0142o\u015bci swoich bohater\u00f3w, czu\u0142am potrzeb\u0119, by wzi\u0105\u0107 w obron\u0119 to s\u0142owo. Niedojrza\u0142o\u015b\u0107 bardzo cz\u0119sto nadaje sens temu, co robimy. Kiedy dojrzewamy, ko\u0144czymy na czym\u015b mia\u0142kim, zwyk\u0142ym i potocznym.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ale z drugiej strony najlepiej by\u0142oby znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bnie w tej codzienno\u015bci i potoczno\u015bci prawdziwy sens.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>To by by\u0142o to spe\u0142nienie, o kt\u00f3rym pr\u00f3bujemy porozmawia\u0107.<\/strong><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Kiedy m\u00f3wimy o buntownikach czy o ideologiach, to mamy poczucie, \u017ce ideologie stworzyli m\u0119\u017cczy\u017ani. Mam wra\u017cenie, \u017ce w pani filmach kobieta i m\u0119\u017cczyzna (m\u00f3wili\u015bmy o tym na pocz\u0105tku) to s\u0105 dwa \u015bwiaty. Kobieta jest szans\u0105 na normalno\u015b\u0107 i na \u017cycie, a m\u0119\u017cczyzna jest na to \u015blepy i nie potrafi skorzysta\u0107 z tej szansy. Uwiedziony na przyk\u0142ad jak\u0105\u015b ideologi\u0105, nie potrafi dotkn\u0105\u0107 \u017cycia. Przepraszam za takie pytanie: czym si\u0119 r\u00f3\u017cni wra\u017cliwo\u015b\u0107 kobiety od wra\u017cliwo\u015bci m\u0119\u017cczyzny? Bo r\u00f3\u017cni si\u0119 radykalnie, to wiemy z pani film\u00f3w.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Fizjologowie si\u0119 tym zajmuj\u0105. Jest kilka publikacji, kt\u00f3re analizuj\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 na poziomie biologiczno-fizjologiczno-genetycznym. M\u00f3zg kobiety funkcjonuje inaczej ni\u017c m\u00f3zg m\u0119\u017cczyzny. Tej r\u00f3\u017cnicy nie determinuje jedynie funkcja kulturowa czy spo\u0142eczna, ale to biologia u\u0142o\u017cy\u0142a role, kt\u00f3re te dwie p\u0142ci graj\u0105 czy w rodzinie czy w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7993\" aria-describedby=\"caption-attachment-7993\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-018\/\" rel=\"attachment wp-att-7993\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7993\" title=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-018-540x405.jpg\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" width=\"540\" height=\"405\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7993\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wi\u0119c pytanie \u2013 czy taki stan rzeczy mo\u017ce si\u0119 zmieni\u0107, skoro jest po prostu niezbywaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka? Fakt, \u017ce on jest m\u0119\u017cczyzn\u0105, determinuje go w spos\u00f3b ca\u0142kowity, a to, \u017ce kobieta jest kobiet\u0105, r\u00f3wnie\u017c okre\u015bla j\u0105 raz na zawsze. Oczywi\u015bcie bywaj\u0105 ludzie, u kt\u00f3rych geny i chemia organizmu s\u0105 niejako zak\u0142\u00f3cone: m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy maj\u0105 bardzo silny element kobieco\u015bci czy kobiety, kt\u00f3re s\u0105, jak to si\u0119 m\u00f3wi, bardzo m\u0119skie. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce w takim planie historycznym, spo\u0142ecznym dochodzimy do pewnego przesilenia, zak\u0142\u00f3cenia tych r\u00f3l, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y w tradycyjnym uk\u0142adzie spo\u0142ecznym: m\u0119\u017cczyzna by\u0142 my\u015bliwym, czyli kim\u015b takim, kto musia\u0142 zapewni\u0107 byt, a kobieta po prostu troszczy\u0142a si\u0119 o ochron\u0119 reprodukcji. Funkcja m\u0119\u017cczyzny jako my\u015bliwego zosta\u0142a szalenie nadwer\u0119\u017cona przez rozw\u00f3j cywilizacyjny. Wydaje mi si\u0119, \u017ce brutalno\u015b\u0107 i powszechno\u015b\u0107 wojen w ostatnim wieku by\u0142a mi\u0119dzy innymi spowodowana bardzo siln\u0105 potrzeb\u0105 m\u0119\u017cczyzny, \u017ceby obroni\u0107 w\u0142a\u015bnie t\u0119 rol\u0119 my\u015bliwego, czy \u2013 je\u017celi bycie my\u015bliwym jest niemo\u017cliwe \u2013 rol\u0119 wojownika. W ten spos\u00f3b odczytywa\u0142am zawsze wojn\u0119 w Jugos\u0142awii: \u017ce to jest wojna przera\u017conych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 obroni\u0107 swoje role, zar\u00f3wno spo\u0142eczne, jak i seksualne.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ogl\u0105daj\u0105c pani filmy, odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce kobiety maj\u0105 jaki\u015b specyficzny s\u0142uch egzystencjalny, bardziej czu\u0142y ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani. To one, szczeg\u00f3lnie w tych wczesnych filmach, podejmuj\u0105 ryzyko, zostawiaj\u0105 m\u0119\u017cczyzn, s\u0105 bardziej wyczulone na pozorno\u015b\u0107 \u017cycia i maj\u0105 wi\u0119cej odwagi, \u017ceby z t\u0105 pozorno\u015bci\u0105 zerwa\u0107. Nie wiem, czy s\u0105 silniejsze, czy po prostu bardziej wra\u017cliwe?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce jedno i drugie. Kobiety s\u0105 silniejsze, d\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105, jak pokazuje nam biologia. Je\u017celi d\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105, to znaczy, \u017ce jest w nich wi\u0119cej si\u0142y, \u017ceby zmierzy\u0107 si\u0119 z przeciwie\u0144stwami \u017cycia i nie dopuszcza\u0107 do samo destrukcji organizmu. Nie chcia\u0142abym tu znowu m\u00f3wi\u0107 bana\u0142\u00f3w, bo to s\u0105 rzeczy do\u015b\u0107 oczywiste.<\/p>\n<p>Kobieta nosi dziecko w sobie i przez dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy musi wykaza\u0107 si\u0119 poczuciem odpowiedzialno\u015bci i cierpliwo\u015bci, \u017ceby ten nowy byt wyhodowa\u0107. Potem te\u017c g\u0142\u00f3wnie do niej nale\u017cy ochrona dziecka, kiedy ono jest najbardziej bezradne. To wszystko powoduje, \u017ce kobieta ma inny ogl\u0105d \u017cycia, inaczej patrzy na \u015bwiat, inne rzeczy s\u0105 dla niej wa\u017cne. Dlatego te\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce dobrze by\u0142oby powr\u00f3ci\u0107 do matriarchatu, kt\u00f3ry przecie\u017c istnieje gdzie\u015b w planie rodzinnym w wielu krajach czy w wielu kr\u0119gach cywilizacyjnych, czy spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> W\u0142a\u015bnie, co\u015b si\u0119 chyba dzieje. M\u00f3wimy o tym, \u017ce pewne formy spo\u0142ecznego przypisania si\u0119 wyczerpuj\u0105. To te\u017c wida\u0107 w pani kinie. We wczesnych filmach pani poniek\u0105d przekre\u015bla\u0142a rodzin\u0119 czy uwa\u017ca\u0142a, \u017ce rodzina nie jest konieczna cz\u0142owiekowi do funkcjonowania w spo\u0142ecze\u0144stwie. Takim filmem, kt\u00f3ry chyba zaczyna dowarto\u015bciowywa\u0107 rodzin\u0119, jest \u201eOlivier, Olivier\u201d: nagle okazuje si\u0119, \u017ce mi\u0119dzy tymi lud\u017ami w\u0142a\u015bnie co\u015b wa\u017cnego dzieje si\u0119 w zwi\u0105zku. Jak pani czuje, czy jest to efekt tego, co dzieje si\u0119 na \u015bwiecie? \u017be jednak rodzina zaczyna mie\u0107 znowu znaczenie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Chyba tak. To zawsze jest u mnie ambiwalentne. Rodzina jest azylem, ale jednocze\u015bnie jest\u2026<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: \u2026m<strong>o\u017ce by\u0107\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland:<\/strong>\u2026 miejscem, gdzie ludzie najbardziej si\u0119 rani\u0105.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Pani wywodzi si\u0119 z tego pokolenia, kt\u00f3re rodzin\u0119 w pewien spos\u00f3b odrzuca\u0142o, a teraz jednak czu\u0107 w powietrzu, \u017ce rodzina mo\u017ce na nowo odegra\u0107 rol\u0119 w tym, co si\u0119 dzieje w \u015bwiecie.<\/strong><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ja mo\u017ce jako m\u0119\u017cczyzna my\u015bl\u0119 inaczej. Mam poczucie, \u017ce mo\u017ce w \u015bwiecie dzieje si\u0119 co\u015b innego, stety albo niestety. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ale co?<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> No, z t\u0105 rodzin\u0105. Nie jestem pewien. Szczeg\u00f3lnie w Ameryce albo\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>W Ameryce rodzina ci\u0105gle funkcjonuje na bardzo tradycyjnej bazie. Troch\u0119 socjologizuj\u0105c, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce funkcja rodziny jako pewnej podstawowej kom\u00f3rki spo\u0142ecznej, zosta\u0142a ukszta\u0142towana przez r\u00f3\u017cne potrzeby. Na pewno przez potrzeb\u0119 egzystencjaln\u0105. Poza tym \u2013 reprodukcja: z jednej strony cz\u0142owiek \u017ale znosi samotno\u015b\u0107, a z drugiej strony wzgl\u0119dy reprodukcji wymagaj\u0105 tych funkcji, powo\u0142ania do \u017cycia i potem ochrony bytu tego nowo pocz\u0119tego czy potem dojrzewaj\u0105cego dziecka. Drugim takim g\u0142\u00f3wnym wzgl\u0119dem by\u0142y wzgl\u0119dy ekonomiczne \u2013 \u017ceby utrzymywa\u0107 i mno\u017cy\u0107 dobra, rodzina by\u0142a niemal\u017ce niezb\u0119dna. Bardzo jasno okre\u015blano, kto dziedziczy, kto potem te dobra przenosi do przysz\u0142o\u015bci. Te funkcje s\u0105 w tej chwili lekko zachwiane. Mo\u017cna ju\u017c funkcjonowa\u0107 ekonomicznie bez rodziny. Tak naprawd\u0119 ju\u017c za par\u0119 lat si\u0119 oka\u017ce, \u017ce m\u0119\u017cczyzna nie jest potrzebny ani do reprodukcji, bo mo\u017cna klonowa\u0107, ani do tego, \u017ceby zarobi\u0107 na ten byt. W tych krajach rozwini\u0119tych jest coraz wi\u0119ksza liczba samotnych matek, kt\u00f3re s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 dziecko i zapewni\u0107 mu rozw\u00f3j.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> To straszne, co s\u0142ysz\u0119.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Mnie to te\u017c si\u0119 nie podoba, wie pan. Ale tak to wygl\u0105da.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ale tak jest. Kasia przywo\u0142a\u0142a przedtem film \u201eOlivier, Olivier\u201d. Mam wra\u017cenie, \u017ce podejmuje tam pani jeszcze jeden ze swoich wielkich temat\u00f3w, wielkich w tym sensie, \u017ce przewijaj\u0105 si\u0119 przez wszystkie pani filmy. Temat ten zosta\u0142 postawiony w radykalny spos\u00f3b. Bardzo cz\u0119sto pyta pani o to\u017csamo\u015b\u0107, pani bohaterowie pytaj\u0105, kim s\u0105. Po obejrzeniu \u201eOliviera\u2026\u201d mo\u017cna by w\u0142a\u015bciwie wysun\u0105\u0107 wniosek, \u017ce nie ma to\u017csamo\u015bci, s\u0105 role: syn, kt\u00f3ry ginie, mo\u017ce zosta\u0107 zast\u0105piony kim\u015b, kto tym synem staje si\u0119 w stopniu r\u00f3wnie realnym jak tamten, mimo \u017ce nim nie jest.<\/strong><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>No, nie wiadomo czy nim jest, czy nie jest.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Nie, no, raczej wiadomo, \u017ce nim nie jest.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Wiadomo\u2026 raczej wiadomo\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>\u2026 i tak nie jest powiedziane, ale nie ma powodu w\u0105tpi\u0107 w zeznanie tego mordercy.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Tak. Nie odwa\u017cy\u0142em si\u0119 o tym pomy\u015ble\u0107 a\u017c tak, ale kiedy\u015b przeczyta\u0142em wywiad z pani\u0105, gdzie pad\u0142o takie niezobowi\u0105zuj\u0105ce zdanie\u2026 Pani powiedzia\u0142a tam, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie do ko\u0144ca jest przekonana, czy istnieje co\u015b takiego jak \u2018ja\u2019 trwa\u0142e, to\u017csame, \u017ce by\u0107 mo\u017ce tego nie ma.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To jest takie pytanie, kt\u00f3re sobie nieustannie zadaj\u0119: czy istnieje co\u015b takiego jak g\u0142\u0119bokie \u2018ja\u2019, co\u015b, co si\u0119 nie poddaje zmianom r\u00f3l czy igraszkom losu i jest niezmienn\u0105 warto\u015bci\u0105? Bo rzeczywi\u015bcie, w \u201eOlivier, Olivier\u201d, w jakim\u015b sensie w \u201ePlacu Waszyngtona\u201d i na pewno w \u201eEuropie, Europie\u201d \u2013 zadaj\u0119 troch\u0119 takie gombrowiczowskie pytania: czy istniejemy rzeczywi\u015bcie, czy mo\u017ce jeste\u015bmy projekcj\u0105 odbioru oczekiwa\u0144 innych ludzi. Czy zmiana r\u00f3l zmienia wszystko, czy te\u017c jest to pewien rodzaj maski i pod t\u0105 mask\u0105 istnieje co\u015b takiego jak prawdziwa to\u017csamo\u015b\u0107? Ja w\u0142a\u015bciwie nie wiem. Gdybym wiedzia\u0142a, \u017ce nie, zrobi\u0142abym jeden film na ten temat i ju\u017c bym do tego nie wraca\u0142a.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Czyli to pani\u0105 dr\u0119czy, nie formu\u0142uje nam pani ostatecznej odpowiedzi na to, tak?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. Zadaj\u0119 sobie sama takie pytanie\u2026<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>To jest jedno z najwa\u017cniejszych pyta\u0144..<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Zadaj\u0119 sobie r\u00f3wnie\u017c pytania na temat moich w\u0142asnych wybor\u00f3w, czy mo\u017ce nie: wybor\u00f3w, ale uwarunkowa\u0144, kt\u00f3re spowodowa\u0142y, \u017ce moja droga \u017cyciowa posz\u0142a w t\u0119, a nie inn\u0105 stron\u0119. Mia\u0142am par\u0119 dramatycznych moment\u00f3w w \u017cyciu, gdzie m\u00f3j wyb\u00f3r zdeterminowa\u0142 zupe\u0142nie inny rozw\u00f3j losu. Takim g\u0142\u00f3wnym kluczowym momentem by\u0142a decyzja w grudniu 1981 roku, \u017ceby nie wraca\u0107 do Polski, ale zosta\u0107 na Zachodzie. Decyzja ta mia\u0142a konsekwencje dla mojego \u017cycia prywatnego i na pewno du\u017ce konsekwencje dla mojego \u017cycia zawodowego czy tw\u00f3rczego.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Zastanawia\u0142a si\u0119 pani \u2013 czy to ci\u0105gle ja?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Zastanawia\u0142am si\u0119 g\u0142\u00f3wnie nad tym, kim bym by\u0142a, gdybym wybra\u0142a co\u015b innego. Czy by\u0142abym dalej sob\u0105, czy te\u017c ta decyzja zewn\u0119trzna spowodowa\u0142a, \u017ce powsta\u0142a zupe\u0142nie inna Agnieszka Holland.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> Fakt emigracji chyba sprzyja takim pytaniom. Jest si\u0119 w zupe\u0142nie nowym \u015brodowisku, trzeba zaistnie\u0107 w zupe\u0142nie nowych kontekstach. Tam chyba silniej, tak?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Oczywi\u015bcie. Jest wyrwanym z pewnej oczywisto\u015bci. Je\u017celi nawet za\u0142o\u017cymy, \u017ce jeste\u015bmy projekcj\u0105, a wi\u0119c odpowiadamy na projekcj\u0119 oczekiwa\u0144 innych, to we w\u0142asnym kraju to jest do\u015b\u0107 jasne. Gramy pewne role czy te\u017c funkcjonujemy bez zadawania sobie pewnych takich podstawowych pyta\u0144 typu kim jeste\u015bmy, dok\u0105d idziemy. Emigracja jest takim trz\u0119sieniem ziemi, wyrwaniem z naturalnego kontekstu, jest odci\u0119ciem od korzeni. Wtedy powstaje pytanie, czy to odci\u0119te od korzeni drzewko mo\u017ce zapu\u015bci\u0107 korzenie gdzie indziej?<\/p>\n<p><strong>Katarzyna Janowska:<\/strong><strong> <\/strong>Pani zapu\u015bci\u0142a korzenie, tak?<\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Trudno mi powiedzie\u0107. Nie do ko\u0144ca.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: Czy <strong> bycie emigrantem bywa\u0142o rozpaczliwym do\u015bwiadczeniem?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To jest w og\u00f3le bardzo ci\u0119\u017ckie do\u015bwiadczenie. Wiele os\u00f3b tego nie prze\u017cywa, nie jest w stanie przej\u015b\u0107 przez to bez jakiej\u015b szalonej straty. Wiele by\u0142o wypadk\u00f3w samob\u00f3jstw w\u015br\u00f3d emigrant\u00f3w, na przyk\u0142ad Wierzy\u0144skiego czy innych. Niekt\u00f3rzy nie s\u0105 po prostu w stanie funkcjonowa\u0107 czy \u017cy\u0107 na emigracji. S\u0105 te\u017c emigranci, kt\u00f3rzy dokonali wyboru \u2013 w ko\u0144cu z Polski wiele os\u00f3b wyjecha\u0142o na zasadzie zupe\u0142nie \u015bwiadomego, wolnego wyboru i wielu z nich funkcjonuje bardzo dobrze w innych krajach.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>A mo\u017ce pani powiedzie\u0107, co to da\u0142o?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To zmienia perspektyw\u0119. Po pierwsze, w planie czysto praktycznym \u2013 inaczej si\u0119 widzi sw\u00f3j nar\u00f3d, kraj, jego miejsce w \u015bwiecie. W Polsce irytuj\u0105cy, jest totalny polonocentryzm, kiedy wydaje si\u0119 nam, \u017ce wszystko, co wa\u017cne, si\u0119 odbywa tylko tutaj. Wiele o tym pisano, ju\u017c od romantyzmu, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tutaj specjalnie nad tym rozwodzi\u0107. Je\u017celi jest si\u0119 w miar\u0119 \u015bwiadomym i nie buduje si\u0119 jakiej\u015b fikcji czy mitologii, kt\u00f3re zast\u0119puj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, to emigracja okazuje si\u0119 do\u015b\u0107 brutalnym wytr\u0105ceniem z takiego ogl\u0105du \u015bwiata. Nagle widzimy, \u017ce to, co wydawa\u0142o nam si\u0119 polskie, istnieje wsz\u0119dzie w innych krajach jako mutacja.<\/p>\n<p>W moim wypadku to by\u0142o do\u015b\u0107 silne poczucie, \u017ce jestem najpierw cz\u0142owiekiem i obywatelem \u015bwiata. Interesuj\u0105 mnie kraje afryka\u0144skie czy jak \u017cyj\u0105 Azjaci, Amerykanie, Francuzi i uwa\u017cam, \u017ce nie jest to mniej wa\u017cne. Na pemigracji inaczej si\u0119 widzi siebie i \u015bwiat, zmienia si\u0119 perspektywa, punkt widzenia, system warto\u015bciowania. To jest w sumie pozytywne do\u015bwiadczenie, niew\u0105tpliwe wzbogacaj\u0105ce.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ludzi si\u0119 widzi jako ludzi, a nie jako Polak\u00f3w, tak?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. Widzenie \u015bwiata si\u0119 robi bardziej uniwersalne, mniej partykularne. Co nie oznacza, \u017ce niknie pewien rodzaj emocji, \u017ce si\u0119 wpada w zupe\u0142ny kosmopolityzm (to s\u0142owo sta\u0142o w pewnym momencie szalenie negatywne). Ale jednocze\u015bnie znam wielu Polak\u00f3w, szczeg\u00f3lnie emigrant\u00f3w, niedawnych b\u0105d\u017a dawniejszych, kt\u00f3rzy broni\u0105 si\u0119 przed takim rozszerzeniem wizji, buduj\u0105 w sobie silne mury i bariery rasizmu, nietolerancji, poniewa\u017c nie s\u0105 w stanie skonfrontowa\u0107 si\u0119 z tym \u015bwiatem, nie zatracaj\u0105c tego, co im si\u0119 wydaje ich g\u0142\u00f3wn\u0105 warto\u015bci\u0105. Wynika to na og\u00f3\u0142 z kompleksu ni\u017cszo\u015bci, kt\u00f3ry t\u0142umaczy si\u0119 na polsk\u0105 za\u015bciankowo\u015b\u0107, ksenofobi\u0119, rasizm, brak tolerancji, itd. Niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 emigracji polskiej, na przyk\u0142ad w Stanach Zjednoczonych, to w\u0142a\u015bnie tego typu ludzie. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy, ale my\u015bl\u0119, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Arty\u015bci emigranci cz\u0119sto pisz\u0105 o tym, \u017ce pierwsze lata emigracji to utrata zmys\u0142\u00f3w, to znaczy wyczulenia na zapachy, ch\u0142\u00f3d, sceny \u017cyciowe, kt\u00f3re zna si\u0119 z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, z w\u0142asnego kraju. Czy pani, jako filmowiec, do\u015bwiadczy\u0142a czego\u015b takiego w pierwszych latach emigracji?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Do\u015bwiadczy\u0142am czego\u015b zupe\u0142nie odwrotnego. Pierwszy okres emigracji sp\u0119dzi\u0142am we Francji, po stanie wojennym. By\u0142 to okres do\u015b\u0107 rozpaczliwy\u2026 Z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce m\u00f3j \u015bwiat, moje \u017cycie si\u0119 rozpad\u0142o i \u017ce musz\u0119 zaczyna\u0107 co\u015b zupe\u0142nie nowego. Wtedy by\u0142am do\u015b\u0107 d\u0142ugo rozdzielona z dzieckiem, c\u00f3rka by\u0142a wtedy ma\u0142a, wi\u0119c ze wzgl\u0119d\u00f3w osobistych by\u0142 to okres bardzo trudny dla mnie.<\/p>\n<p>Ale pami\u0119tam z niego intensywno\u015b\u0107 ogl\u0105du \u015bwiata. Zapachy paryskie, \u015bwiat\u0142o\u2026 Chodzi\u0142am, pami\u0119tam, zrozpaczona po tym mie\u015bcie i odbiera\u0142am go a\u017c bole\u015bnie sensualnie. Potem to si\u0119 zatraci\u0142o. Pierwsz\u0105 emigracj\u0119, jak ju\u017c w ko\u0144cu przyblad\u0142y wspomnienia tego, co by\u0142o negatywne czy tego, co by\u0142o przykre, zapami\u0119ta\u0142am w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b. Wspominam j\u0105 troch\u0119 jak dzieci\u0144stwo, znalezienie si\u0119 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry wysy\u0142a do mnie szalenie sensualne sygna\u0142y.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>A czy to przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na j\u0119zyk filmu? To znaczy \u2013 czy pani \u0142atwo by\u0142o opowiada\u0107 tym j\u0119zykiem, tymi zapachami, tymi kolorami, tym smakiem?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Wtedy akurat nie mog\u0142am robi\u0107 film\u00f3w. Dopiero o to walczy\u0142am. To postrzeganie trwa\u0142o jakie\u015b cztery lata, potem znikn\u0119\u0142o. I czasem wraca jako wspomnienie, jak taka Proustowska magdalenka. Podobnie jak dzieci\u0144stwo. Pami\u0119tam dok\u0142adnie trzy okresy: dzieci\u0144stwo \u2013 wiadomo, jest si\u0119 pierwszy raz na \u015bwiecie; potem mia\u0142am bardzo podobne odczucia przez pierwszy rok w Pradze, kiedy znalaz\u0142am tam na studiach. Zreszt\u0105 ten czas by\u0142 ci\u0119\u017cki pod wzgl\u0119dem psychologicznym, ale da\u0142 mi intensywno\u015b\u0107 odbioru \u015bwiata. I potem ten pierwszy paryski rok. W Ameryce, jak pojecha\u0142am, ju\u017c nie mia\u0142am takich odczu\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7979\" aria-describedby=\"caption-attachment-7979\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-004\/\" rel=\"attachment wp-att-7979\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7979\" title=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-004-540x406.jpg\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" width=\"540\" height=\"406\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7979\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus<\/figcaption><\/figure>\n<p>Piotr Mucharski: <strong> Mam wra\u017cenie, \u017ce nigdy nie zapytano tak pani\u0105 o dzieci\u0144stwo, rzadko pani o nim opowiada.<\/strong> <strong>Czy \u201eTajemniczy ogr\u00f3d\u201d by\u0142 ogrodem dzieci\u0144stwa? Czy robi\u0105c ten film, my\u015bla\u0142a pani o magicznym \u015bwiecie zmys\u0142\u00f3w, kolor\u00f3w, barw, kt\u00f3ry zostawiamy za sob\u0105 gdzie\u015b tam, bezpowrotnie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>W jaki\u015b sensie to by\u0142a pr\u00f3ba powrotu do dzieci\u0144stwa na u\u017cytek innych dzieci, czyli dzieci\u0119cych widz\u00f3w. Ja mia\u0142am w dzieci\u0144stwie swoj\u0105 pami\u0119\u0107 odbioru \u015bwiata i silne poczucie emocjonalne symboliki \u015bwiata, ale bardzo rzadko widuj\u0119 to w jakichkolwiek filmach dla dzieci. Chcia\u0142am to w nich wywo\u0142a\u0107 i pobudzi\u0107. Ale oczywi\u015bcie musia\u0142am przeby\u0107 drog\u0119 wstecz, a wi\u0119c przypomnie\u0107 sobie nie tylko moje wra\u017cenia z lektury ksi\u0105\u017cki (kt\u00f3re by\u0142y bardzo silne, bo to by\u0142a jedna z moich ulubionych ksi\u0105\u017cek wczesnego dzieci\u0144stwa), jak i to, co we mnie wtedy wywo\u0142ywa\u0142o te emocje. Nie wszystko wysz\u0142o tak, jak sobie wyobra\u017ca\u0142am, powiedzmy, \u017ce uda\u0142o si\u0119 to na osiemdziesi\u0105t procent.<\/p>\n<p>Moje dzieci\u0144stwo up\u0142yn\u0119\u0142o w Warszawie \u2013 wczesne dzieci\u0144stwo, sk\u0105d si\u0119 nie pami\u0119ta fakt\u00f3w, ale pami\u0119ta si\u0119 zapachy i jakie\u015b nastroje. To by\u0142y wczesne lata 50. Warszawa, z kt\u00f3rej pochodz\u0119, by\u0142a wtedy jeszcze miastem ruin. Odbudowa ju\u017c si\u0119 zacz\u0119\u0142a. Placami naszych dzieci\u0119cych zabaw by\u0142y ruiny obro\u015bni\u0119te niebywale bujn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105 krzew\u00f3w i pokrzyw. Kiedy wymy\u015blali\u015bmy scenografi\u0119 do \u201eTajemniczego ogrodu\u201d, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce ten ogr\u00f3d nie mo\u017ce zaistnie\u0107, p\u00f3ki tam nie ma ruin. Zbudowali\u015bmy wi\u0119c te ruiny. Zreszt\u0105 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ma to pewne uzasadnienie w rzeczywisto\u015bci angielskiej, poniewa\u017c dokumentuj\u0105c Yorkshire, trafi\u0142am na dwa czy trzy takie zrujnowane wielkie klasztory czy wielkie budowle ko\u015bcielne, i te ruiny by\u0142y w Anglii od wojen. Albo wegetacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 tam sama z siebie, albo ludzie zacz\u0119li tam urz\u0105dza\u0107 ogrody.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Czyli ta magiczno\u015b\u0107 \u015bwiata nie jest dla pani tylko bajeczna, ale jest tak\u017ce wspomnieniem czego\u015b realnego.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To jest moje ograniczenie i si\u0142a, ale ja rzeczywi\u015bcie jestem potworn\u0105 realistk\u0105. Prawie wszystkie moje inspiracje s\u0105 inspiracjami rzeczywisto\u015bci. Oczywi\u015bcie, potem je przetwarzam. Ale \u00f3w realizm ogranicza mnie w tak zwanej kreacyjno\u015bci, bo mog\u0119 zrobi\u0107 tylko to, co jest mo\u017cliwe. Je\u017celi zrobi\u0119 co\u015b, co jest niemo\u017cliwe, to zaczynam wierzy\u0107, \u017ce to jest mo\u017cliwe. Musz\u0119 dokona\u0107 takiego jakby oszustwa na samej sobie. Pami\u0119tam, jak spotka\u0142am si\u0119 z Czes\u0142awem Mi\u0142oszem, kt\u00f3ry w Stanach, jeszcze w Berkley w zimie, ogl\u0105da\u0142 film \u201eTrzeci cud\u201d. M\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce nie by\u0142 pewien niekt\u00f3rych fakt\u00f3w, poniewa\u017c one s\u0105 wyt\u0142umaczone w dialogu, a on troch\u0119 \u017ale s\u0142yszy i pyta\u0142 mnie o \u0142zy, krwawe \u0142zy na figurze Matki Boskiej. M\u00f3wi \u2013 ale ta krew nie jest prawdziwa? Ja m\u00f3wi\u0119 \u2013 wygl\u0105da na to, \u017ce jest. A on m\u00f3wi \u2013 to znaczy, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe? Ja m\u00f3wi\u0119 \u2013 no tak, wygl\u0105da na to, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe. Jest to novum w moim filmie, bo dotychczas to, co by\u0142o mo\u017cliwe, by\u0142o rzeczywi\u015bcie mo\u017cliwe.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>W\u0142a\u015bnie o to chcieli\u015bmy te\u017c pyta\u0107. By\u0142a pani blisko egzystencji, a ten film to jest jaki\u015b prze\u0142om. \u015awi\u0119to\u015b\u0107, otwarto\u015b\u0107 na cudowno\u015b\u0107 to jednocze\u015bnie otwarto\u015b\u0107 na metafizyk\u0119, na transcendencj\u0119, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 chyba po raz pierwszy w pani filmie?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak explicite \u2013 na pewno. My\u015bl\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych moich filmach istnieje dmuchni\u0119cie metafizyki. Najbardziej chyba w \u201cOlivier, Olivier\u201d, o kt\u00f3rym pani m\u00f3wi\u0142a, a kt\u00f3ry jest chyba ulubionym moim filmem, w ka\u017cdym razie z okresu pozapolskiego.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ale czy to znaczy, \u017ce pani zacz\u0119\u0142a dostrzega\u0107 nowy wymiar ludzkiej egzystencji? To jest jednak co\u015b, co nas wynosi poza dora\u017ano\u015b\u0107 i codzienno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Chyba tak. Albo te\u017c zaj\u0119\u0142am si\u0119 tym, poniewa\u017c chcia\u0142abym zacz\u0105\u0107 to dostrzega\u0107. Traktuj\u0119 robienie film\u00f3w jako pewien rodzaj autokierowania si\u0119 w jak\u0105\u015b stron\u0119 albo autoterapi\u0119. Mo\u017ce to wynika z tego znudzenia, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142am przedtem (jak po \u201cAktorach prowincjonalnych\u201d zaj\u0119\u0142am si\u0119 \u201cGor\u0105czk\u0105\u201d), pewnego znu\u017cenia ograniczeniami rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 musz\u0119 filmowa\u0107 tylko w taki, a nie inny spos\u00f3b, i tak\u0105 potrzeb\u0105, \u017ceby nagle otworzy\u0107 inne okna.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Skoro rozmawiamy o samorealizacji, to mo\u017ce uzna\u0142a pani, \u017ce otwarto\u015b\u0107 na metafizyk\u0119 i transcendencj\u0119 jest jedyn\u0105 drog\u0105 do tego, \u017ceby si\u0119 zrealizowa\u0107, \u017ce nie ma innego sposobu \u017ceby\u015bmy poczuli si\u0119 w pe\u0142ni\u2026?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Wie pani, ja nigdy nie by\u0142am tak\u0105 racjonalistk\u0105. Je\u015bli m\u00f3wi\u0119 o realizmie, to jest to pewna metoda czy te\u017c pewien styl, pewna umiej\u0119tno\u015b\u0107 inspirowania; to s\u0105 bod\u017ace, kt\u00f3re we mnie wywo\u0142uj\u0105 potrzeb\u0119 opowiadania czy pokazywania. Natomiast je\u015bli chodzi o otwarcie na wymiar transcendentny, to zawsze uwa\u017ca\u0142am, \u017ce on istnieje. Natomiast bardzo rzadko wyst\u0119puje u mnie zdolno\u015b\u0107 do obcowania z tym czy zdolno\u015b\u0107 do takiej bezsprzecznej wiary.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Pani, m\u00f3wi\u0105c o realizmie, ma na my\u015bli przede wszystkim materi\u0119, z kt\u00f3rej s\u0105 te filmy zbudowane. To, co uderza w \u201cTrzecim cudzie\u201d, jest realne\u2026 Je\u017celi nawet pani si\u0119 wycofuje, nie chce powiedzie\u0107, \u017ce jest tam zawarta ostateczna odpowied\u017a na ten temat \u2013 na przyk\u0142ad konkretno\u015b\u0107 krwawych \u0142ez, zwyczajno\u015b\u0107, w jaki spos\u00f3b si\u0119 opowiada o tym czym\u015b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>To mnie najbardziej urzek\u0142o w scenariuszu \u2013 \u017ce to jest realistyczny dramat psychologiczny z silnym i bardzo konkretnym t\u0142em spo\u0142ecznym, natomiast cuda czy rzeczy z innego \u015bwiata funkcjonuj\u0105 na tym samym poziomie realno\u015bci. To mnie te\u017c zreszt\u0105 urzek\u0142o w \u201eDybuku\u201d i w og\u00f3le w mistyce \u017cydowskiej, chasydzkiej: cuda, zjawy, duchy, tamten \u015bwiat funkcjonuje w\u0142a\u015bciwie na tym samym poziomie, jak nasze tutaj siedzenie przy stoliku i rozmawianie.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ale film \u201eTrzeci cud\u201d jest wa\u017cny nie tylko z tego powodu, \u017ce pani tak bezpo\u015brednio otwiera si\u0119 na metafizyk\u0119, ale pojawia si\u0119 te\u017c w\u0105tek mi\u0142o\u015bci, pokazanej tu w specyficzny spos\u00f3b, w ka\u017cdym razie inaczej ni\u017c do tej pory. Sceny erotyczne s\u0105 w tym filmie bardzo oszcz\u0119dne, ale mocno nasycone tak\u0105 ciep\u0142\u0105 zmys\u0142owo\u015bci\u0105, w\u0142a\u015bciwie nasycone mi\u0142o\u015bci\u0105. Niemal liryczne. <\/strong><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Aczkolwiek jest to relacja niezrealizowane.<\/strong><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce pani dostrzeg\u0142a pi\u0119kno tej strony relacji mi\u0119dzyludzkich?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Jak pan powiedzia\u0142 s\u0142usznie, one s\u0105 niemo\u017cliwe do zrealizowania. W ka\u017cdym razie si\u0119 nie realizuj\u0105. To taki model Romeo i Julii: mi\u0142o\u015b\u0107 rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 czym\u015b tak pi\u0119knym, je\u017celi jest w sprzeczno\u015bci z mo\u017cliwo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u015bwiat daje. Ale mo\u017ce te\u017c dojrza\u0142am do tego, nie wiem.<\/p>\n<p>W tym filmie jest nie tylko ta fizyka, o kt\u00f3rej m\u00f3wimy, nie tylko mi\u0142osne rzeczy, ale r\u00f3wnie\u017c otwarcie si\u0119 na kategorie \u015bwi\u0119to\u015bci jako mo\u017cliwy element naszego \u017cycia codziennego. Spr\u00f3bowa\u0142am to pokaza\u0107 w \u201eZabi\u0107 ksi\u0119dza\u201d, mia\u0142am wtedy takie poczucie, \u017ce nie umiem tego sfotografowa\u0107\u2026 Mo\u017ce to by\u0142a sprawa aktora, a mo\u017ce to raczej by\u0142a sprawa mojej nieumiej\u0119tno\u015bci, \u017ce ta posta\u0107 wysz\u0142a troch\u0119 papierowo.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Ja te\u017c mia\u0142em poczucie\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>M\u00f3wi\u0119 o ksi\u0119dzu.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Mam poczucie, \u017ce od czas\u00f3w \u201eZabi\u0107 ksi\u0119dza\u201d pojawi\u0142o si\u0119 w pani tw\u00f3rczo\u015bci co\u015b takiego jak ofiara czy te\u017c sens ofiary. G\u0142\u00f3wny bohater, ksi\u0105dz, ma szans\u0119, jak w \u201eOstatnim kuszeniu Chrystusa\u201d, zrealizowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu, znale\u017a\u0107 kobiet\u0119, kt\u00f3r\u0105 kocha i kt\u00f3ra kocha jego, ale wybiera \u015bwi\u0119to\u015b\u0107, kt\u00f3ra zawsze jest pod wielkim znakiem zapytania \u2013 nigdy nie wiemy, co jest nad nami. Pani nie zostawia go jako przegranego, ale jako kogo\u015b, kto wybra\u0142 co\u015b, co\u015b po\u015bwi\u0119caj\u0105c.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak, rzeczywi\u015bcie. Nie chcia\u0142am \u017ceby by\u0142 przegrany, chocia\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce aktor w ostatnim uj\u0119ciu w bardzo subtelny spos\u00f3b to pokazuje: \u015bwiadomo\u015b\u0107 utraty, pewien nostalgiczny \u017cal za tym, jak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 losu utraci\u0142.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Ofiara to jest bardzo niewsp\u00f3\u0142czesne poj\u0119cie. Ofiara. Rezygnacja, ale inna ni\u017c ta, o kt\u00f3rej Kasia m\u00f3wi\u0142a. Rezygnacja z czego\u015b mniejszego na rzecz czego\u015b wi\u0119kszego, czego\u015b zagadkowego.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ja my\u015bl\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bciwie jest te\u017c kategoria codzienna. Cz\u0119sto w \u017cyciu dokonujemy wybor\u00f3w. Potem mo\u017cna analizowa\u0107 motywacj\u0119 i ich czysto\u015b\u0107. Dokonujemy r\u00f3\u017cnych wybor\u00f3w dla dobra kogo\u015b innego. W relacji rodzice \u2013 dzieci jest to bardzo cz\u0119ste, r\u00f3wnie\u017c w relacjach partnerskich, spo\u0142ecznych. Oczywi\u015bcie nie s\u0105 to rzeczy banalne, bo nie spotyka si\u0119 ich tak cz\u0119sto, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 w naszej codzienno\u015bci takie sytuacje, jak oddanie komu\u015b swojego organu, nerki. Jest to ofiara. Ofiara z kawa\u0142ka swojej krwi i ko\u015bci. To nie jest tak, \u017ce konieczno\u015b\u0107 ofiary czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 ofiary nie jest wpisana w nasz\u0105 kultur\u0119.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Rozmawiamy ca\u0142y czas o mo\u017cliwo\u015bci spe\u0142nienia. My\u015bl\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciwie spe\u0142nienie jest mo\u017cliwe tylko wtedy, kiedy wiemy, kim jeste\u015bmy, kiedy potrafimy sobie odpowiedzie\u0107 na to pytanie o to\u017csamo\u015b\u0107, kt\u00f3re pani stawia we wszystkich filmach. Czy to, \u017ce pani bohaterowie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w pozostaj\u0105 niespe\u0142nieni, jest wynikiem tego, \u017ce oni nie wiedz\u0105, kim s\u0105?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak, na pewno. Ta dojrza\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wili\u015bmy, to jest wed\u0142ug mnie odwaga konfrontowania si\u0119 z samym sob\u0105, takim, jakim si\u0119 jest. Co nie oznacza, \u017ce wiemy do ko\u0144ca, kim jeste\u015bmy. Na przyk\u0142ad film \u201eEuropa, Europa\u201d m\u00f3wi o prawdziwym cz\u0142owieku, Szlomo Perel, kt\u00f3rego losy zosta\u0142y tylko lekko sfikcjonalizowane. Perel, jako jeden z niewielu m\u0119\u017cczyzn tego pokolenia, z ca\u0142kowit\u0105 jasno\u015bci\u0105 i brutalno\u015bci\u0105 stara si\u0119 spenetrowa\u0107 ciemne strony swojej przesz\u0142o\u015bci i swojej psyche. Ten film ma w sobie si\u0142\u0119, miedzy innymi dlatego, \u017ce zainspirowa\u0142a mnie uczciwo\u015b\u0107 Szlome.<\/p>\n<p>A znowu wracaj\u0105c do zagubionych m\u0119\u017cczyzn, to my\u015bl\u0119, \u017ce bardzo niewielu jest m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie znie\u015b\u0107 lustro, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie uczciwie sformu\u0142owa\u0107\u2026<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> Spojrze\u0107 sobie w oczy.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong><strong>Tak, s<\/strong>pojrze\u0107 sobie w oczy. Cz\u0119sto rol\u0105 kobiet, w rodzinie czy w zwi\u0105zku, jest utwierdzanie m\u0119\u017cczyzn w dobrym samopoczuciu.<\/p>\n<p><strong>Katarzyna Janowska: <\/strong>Niestety.<\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c g\u0142\u00f3wnie z m\u0119\u017cczyznami, obcuj\u0105c z nimi w r\u00f3\u017cnych sytuacjach czy rolach, odczuwam bardzo silnie ich potrzeb\u0119 dowarto\u015bciowania. Kieruj\u0119 czasami zespo\u0142em dwustu ludzi, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani, i zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce oni nie maj\u0105 si\u0142y, \u017ceby skonfrontowa\u0107 si\u0119 z pewnego typu stresem czy ewentualn\u0105 brutaln\u0105 samoocen\u0105. \u017beby oni mogli w og\u00f3le funkcjonowa\u0107 i da\u0107 z siebie co\u015b najlepszego, trzeba ich utwierdza\u0107 w poczuciu, \u017ce s\u0105 wspaniali. Poniewa\u017c nie s\u0105 tego pewni.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski<strong>: S\u0142ucham tego z b\u00f3lem.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Dlaczego? W\u0142a\u015bciwie jest w tym pewien wdzi\u0119k.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska:<strong> I nonszalancja. Czy mia\u0142a pani takie momenty, \u017ce w lustrze, w swoim odbiciu zobaczy\u0142a przed sob\u0105 kobiet\u0119 spe\u0142nion\u0105?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Nie. Kobiety spe\u0142nionej do ko\u0144ca chyba nie zobaczy\u0142am. Natomiast widz\u0119 czasami bardzo ciemne strony mojego \u2018ja\u2019 i pewne cechy, do kt\u00f3rych bym si\u0119 niech\u0119tnie sama przed sob\u0105 przyznawa\u0142a, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o publicznej spowiedzi.<\/p>\n<p><strong>Katarzyna Janowska: <\/strong><strong>Czyli nie by\u0142o jeszcze tego momentu spe\u0142nienia, tak?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak. Ale nie jest tak, \u017ce nie lubi\u0119 siebie. Czuj\u0119 lekk\u0105 irytacj\u0119 i rozczarowanie na temat tego, kim jestem i jak \u017cyj\u0119, nie w sensie zewn\u0119trznego sukcesu, ale raczej pewnej autentyczno\u015bci czy wytrwa\u0142o\u015bci w d\u0105\u017ceniu do takiego \u017cycia, jakie mi si\u0119 wydaje warte.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Bycia to\u017csamym.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>M\u00f3wimy filozoficznie, a potem to si\u0119 przek\u0142ada na jakie\u015b bardzo konkretne rzeczy. G\u0142\u00f3wn\u0105 reakcj\u0105 jest ucieczka \u2013 od wolno\u015bci, odpowiedzialno\u015bci, od siebie, nawet od rado\u015bci. To nie jest tak, \u017ce ja nie uciekam. Chcia\u0142abym nie ucieka\u0107, ale uciekam.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Kiedy\u015b pani bardzo \u0142adnie powiedzia\u0142a, \u017ce spe\u0142nione czasy to by\u0142y lata 60. Naszym czasom jest przypisane niespe\u0142nienie. Czy rzeczywi\u015bcie tak pani uwa\u017ca?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Nie, nie wydaje mi si\u0119 \u017ceby lata 60. by\u0142y spe\u0142nione, natomiast stworzy\u0142y ogromne nadzieje. Stworzy\u0142y szans\u0119 na spe\u0142nienie, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119 zreszt\u0105 iluzoryczna. W ka\u017cdym razie, w wymiarze naszego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Wspomnieli\u015bmy lata 60., lata pani m\u0142odo\u015bci, dojrzewania, fascynacji, lata fermentu, r\u00f3wnie\u017c w kinie. Co\u015b dziwnego sta\u0142o si\u0119 z kinem. Wszyscy maj\u0105 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 odpowied\u017a \u2013 co zwalaj\u0105 na amerykanizacj\u0119, telewizj\u0119, \u2018hoolywoodyzm\u2019 i r\u00f3\u017cne inne choroby. Ale jak to jest z pani punktu widzenia? Pani tkwi w samym \u015brodku tego \u015bwiata.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Mnie si\u0119 zdaje, \u017ce kino poprzez spos\u00f3b, w jaki jest uzale\u017cnione od odbioru spo\u0142ecznego i od finans\u00f3w, odbija bezpo\u015brednio stan spo\u0142ecze\u0144stw, stan \u015bwiata. My\u015bl\u0119, \u017ce je\u017celi kino jest dzisiaj nudne, filisterskie\u2026<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>A jest.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>A jest. Cho\u0107 oczywi\u015bcie s\u0105 wyj\u0105tki. Ale generalnie rzecz bior\u0105c, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie kino nie zadaje pyta\u0144, nie dr\u0105\u017cy, nie szuka, nie ryzykuje, nie prowokuje. A to dlatego, \u017ce ludzie \u017cyj\u0105 w takim stanie konfuzji i przera\u017cenia, musz\u0105 budowa\u0107 sobie kokony takiego samozadowolenia, \u017ce mam, \u017ce jestem taki, jaki jestem. Nie chc\u0105 si\u0119 konfrontowa\u0107 z innym wymiarem, nie chc\u0105 si\u0119 nawet zbytnio konfrontowa\u0107 z drugim cz\u0142owiekiem. St\u0105d w kinie jest coraz mniej postaci prawdziwych. Te postacie s\u0105 na og\u00f3\u0142 plastikowe, idealizowane, bardzo typizowane. Z\u0142e jest z\u0142e, dobre jest dobre, czarne jest czarne, bia\u0142e jest bia\u0142e (jak, zdaje si\u0119, pewne has\u0142o wyborczym tutaj w Polsce).<\/p>\n<figure id=\"attachment_7978\" aria-describedby=\"caption-attachment-7978\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-003\/\" rel=\"attachment wp-att-7978\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-7978\" title=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-003-540x386.jpg\" alt=\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\" width=\"540\" height=\"386\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-7978\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus<\/figcaption><\/figure>\n<p>I nie ma ciekawo\u015bci innego. St\u0105d na przyk\u0142ad brak kr\u0105\u017cenia tych film\u00f3w narodowych po \u015bwiecie. Sukces w danym kraju, na przyk\u0142ad w Polsce, odnosz\u0105 filmy ameryka\u0144skie, kt\u00f3re stanowi\u0105 najbardziej uniwersaln\u0105 rozrywk\u0119 na technicznie najbardziej sprawnym poziomie; poza tym rodzime komedie albo ekranizacje wielkiej literatury, czyli co\u015b, co znamy i czego potrzebujemy, \u017ceby si\u0119 utwierdzi\u0107 w naszym byciu tutaj. A ju\u017c na przyk\u0142ad Francuz\u00f3w nie obchodz\u0105 filmy w\u0142oskie, W\u0142och\u00f3w nie obchodz\u0105 filmy brazylijskie itd. Ten wysi\u0142ek, kt\u00f3ry nale\u017cy zawsze pokona\u0107, \u017ceby si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107 i troch\u0119 potrz\u0105sn\u0105\u0107 swoim, tym najbardziej elementarnym, obrazem \u015bwiata, jest praktycznie niemo\u017cliwy. Ludzie si\u0119 tego boj\u0105. To nie jest tylko tak, \u017ce oni s\u0105 leniwi. Moim zdaniem oni s\u0105 pogubieni i przestraszeni.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>W\u0142a\u015bnie zastanawiam si\u0119, czy tu tylko chodzi o ludzi, kt\u00f3rzy ogl\u0105daj\u0105 filmy, czy jednak r\u00f3wnie\u017c o filmowc\u00f3w. Ci\u0105gle wracam do ogl\u0105danych dzisiaj \u201eAktor\u00f3w prowincjonalnych\u201d. W tym filmie padaj\u0105 prawdziwe pytania, kt\u00f3re nas dotycz\u0105. Jak by\u0107 z drugim cz\u0142owiekiem? Na ile mo\u017cna posun\u0105\u0107 si\u0119 w swoim konformizmie, na ile mo\u017cna ust\u0105pi\u0107? Co zrobi\u0107 ze swoim \u017cyciem? Do tego surowa, bardzo oszcz\u0119dna forma i prawdziwo\u015b\u0107 tych twarzy, niezamienionych w maski, niezamienionych w konwencjonalne gesty, ruchy, sposoby grania \u2013 to te\u017c jest spos\u00f3b, w jaki filmowiec nam opowiada o \u015bwiecie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ale filmowiec jest takim samym cz\u0142owiekiem, jak jego widz.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ja my\u015bl\u0119, \u017ce jest troch\u0119 wra\u017cliwszy ni\u017c widz, a przynajmniej powinien by\u0107.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland:<\/strong> Jest paru wra\u017cliwszych. Ale, generalnie rzecz bior\u0105c, ten cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dzisiaj zdecyduje si\u0119 robi\u0107 filmy, jest produktem spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym wyr\u00f3s\u0142. To nie jest tak, \u017ce przychodz\u0105 filmowcy jak prorocy, co\u015b m\u00f3wi\u0105 i ludzie nagle si\u0119 budz\u0105 i za tym id\u0105. Nie wierz\u0119 w profetyczn\u0105 funkcj\u0119 kina \u2013 w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na jego ograniczenia, z jednej strony eschatologiczne, a z drugiej strony r\u00f3wnie\u017c techniczne. Kino to nie jest narz\u0119dzie, kt\u00f3re jest tak gi\u0119tkie, \u017ce mo\u017cna nim opowiedzie\u0107 wszystko, w jakikolwiek spos\u00f3b. Ta brutalno\u015b\u0107 konkretno\u015bci w filmie w jakim\u015b sensie ogranicza mo\u017cliwo\u015b\u0107 gry.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Ale filmowcy z pokolenia kina moralnego niepokoju, wychowali si\u0119, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, w spo\u0142ecze\u0144stwie ograniczonym do ma\u0142ej stabilizacji, a mimo to potrz\u0105sali i pr\u00f3bowali r\u00f3\u017cnych stron i granic. Mieli\u015bcie pa\u0144stwo odwag\u0119, \u017ceby wyj\u015b\u0107 z tego kokonu ma\u0142ych mieszka\u0144, spraw, kolejek itd.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ale widownia tego od nas oczekiwa\u0142a. Te filmy, do\u015b\u0107 trudne i nieatrakcyjne (w sensie fajerwerk\u00f3w fabu\u0142 i zdarze\u0144), mia\u0142y stosunkowo ogromn\u0105 widowni\u0119. Je\u017celi dzisiaj jakikolwiek polski film osi\u0105ga zbli\u017con\u0105 widowni\u0119, to m\u00f3wi si\u0119 o niebywa\u0142ym sukcesie. A wtedy nawet filmy mniej nag\u0142o\u015bnione mia\u0142y bardzo du\u017c\u0105 widowni\u0119. W ludziach by\u0142a ta potrzeba. To nie by\u0142o tak, \u017ce my\u015bmy byli prorokami.<\/p>\n<p>Potem przysz\u0142a \u2018Solidarno\u015b\u0107\u2019, ten ruch gda\u0144ski by\u0142 dla wszystkich zaskoczeniem i my po prostu reagowali\u015bmy\u2026 Wi\u0119ksza wra\u017cliwo\u015b\u0107 filmowca polega by\u0107 mo\u017ce na tym, \u017ce on reaguje na potrzeby jeszcze u\u015bwiadomione, niesformu\u0142owane, ale kt\u00f3re gdzie\u015b funkcjonuj\u0105. Potem nagle uda si\u0119, zrobi si\u0119 taki film i to si\u0119 spotyka z publiczno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce nie jest w og\u00f3le tym zainteresowana. Ale widocznie ona wysy\u0142a jakie\u015b fale.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Czy<\/strong><strong> to znaczy, \u017ce dzisiaj nie ma tego \u017cycia ukrytego pod powierzchni\u0105 i dlatego filmowcy nie s\u0105 w stanie nic wychwyci\u0107, nie ma tej fazy latentnej, o kt\u00f3rej pani m\u00f3wi?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Prawdopodobnie. Zreszt\u0105 \u2013 s\u0105 filmy, kt\u00f3re maj\u0105 niebywa\u0142e powodzenie wbrew wszelkiej logice rynku, w ka\u017cdym razie takiego, jak go znaj\u0105 i opisuj\u0105 specjali\u015bci od marketingu i dystrybucji. Na przyk\u0142ad \u201eAmerican Beauty\u201d by\u0142o takim zaskoczeniem, \u017ce czarna i bardzo nieprzyjemna komedia spo\u0142eczna, mo\u017ce nagle ludzi tak rozentuzjazmowa\u0107 i pobudzi\u0107. W innej zupe\u0142nie kategorii \u2013 film \u201eSz\u00f3sty zmys\u0142\u201d, co do kt\u00f3rego dystrybutorzy absolutnie nie wierzyli, \u017ce mo\u017ce odnie\u015b\u0107 sukces, bo jest to rzeczywi\u015bcie bajka czy film w konwencji horroru, czy nie wiem jak to okre\u015bli\u0107 \u2013 takich film\u00f3w by\u0142o troch\u0119 i odnios\u0142y sukces. Ale \u201eSz\u00f3sty zmys\u0142\u201d jest znacznie bardziej depresyjny, nieprzyjemny. Widownia by\u0142a zupe\u0142nie niebywa\u0142a, szczeg\u00f3lnie w Stanach. Ten film odni\u00f3s\u0142 zupe\u0142nie kolosalny sukces, ludzie chodzili na ten film po kilka razy. Pami\u0119tam, jak by\u0142am na sali, nigdy nie widzia\u0142am tak heterogenicznej widowni. Byli tam i m\u0142odzi, i starzy, i czarni, i biali, i wszyscy reagowali bardzo podobnie. Wi\u0119c ten film obudzi\u0142 prawdopodobnie jak\u0105\u015b pod\u015bwiadom\u0105 potrzeb\u0119, potr\u0105ci\u0142 jak\u0105\u015b strun\u0119. Nie mo\u017cna tylko wyt\u0142umaczy\u0107 rozrywkowo\u015bci\u0105 czy atrakcyjno\u015bci\u0105 fabu\u0142y.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> A czy nie jest tak, \u017ce wy w tych strasznych, socjalistycznych czasach funkcjonowali\u015bcie poza dyktatem rynku, straszliw\u0105 machin\u0105, takim perpetum mobile, kt\u00f3re nie potrzebuje zaskocze\u0144 i dlatego mogli\u015bcie robi\u0107 film poza dyktatem oczekiwa\u0144 producent\u00f3w, specjalist\u00f3w od marketingu, kt\u00f3rzy wiedz\u0105 lepiej, czego oczekuje publiczno\u015b\u0107 i \u017c\u0105daj\u0105 tego od was; mogli\u015bcie m\u00f3wi\u0107 za siebie, po prostu?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Ma pan racj\u0119. Na pewno paradoksalnie mieli\u015bmy wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015b\u0107 w tym zniewoleniu. Prawd\u0105 jest, \u017ce znacznie trudniej jest u\u017cywa\u0107 wolno\u015bci w momencie, kiedy jej granice s\u0105 p\u0142ynne i otwarte. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ludzie w og\u00f3le nie s\u0105 specjalnie stworzeni do wolno\u015bci, \u017ce ten idea\u0142, r\u00f3wnie\u017c chrze\u015bcija\u0144ski, wolnej woli, wolnego wyboru jest trudny do zrealizowania \u2013 ludzie przed tym uciekaj\u0105.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>W co uciekaj\u0105?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Na przyk\u0142ad w podporz\u0105dkowanie si\u0119 grupom, stereotypom, rzeczom. Generalnie rzecz bior\u0105c, wszystkie ruchy stadne, masowo\u015b\u0107, identyfikowanie si\u0119 poprzez przynale\u017cno\u015b\u0107 do rodziny, narodu, czy do religii itd. \u2013 jest to w jakim\u015b sensie ucieczka od wolno\u015bci. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce gdyby w latach 70. istnia\u0142 niezale\u017cny mechanizm rynkowy, gdyby ludzie, kt\u00f3rzy kierowali w\u00f3wczas filmy do produkcji czy dawali na nie pieni\u0105dze, kierowali si\u0119 wzgl\u0119dami komercyjnymi, to i tak by\u015bmy te filmy mogli robi\u0107, poniewa\u017c widownia by\u0142a na co\u015b takiego w\u00f3wczas otwarta.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Wy r\u00f3wnie\u017c<\/strong><strong> byli\u015bcie na to otwarci, jaki\u015b rodzaj do\u015bwiadczenia pokoleniowego sprawia\u0142, \u017ce wy byli\u015bcie troszk\u0119 innymi lud\u017ami ni\u017c ci, kt\u00f3rzy dzisiaj filmy robi\u0105.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Na pewno fakt, \u017ce byli\u015bmy dzie\u0107mi 1968 roku, a co za tym idzie \u2013 do\u015bwiadczenie kontestacji, nowej sztuki, nowej muzyki, nowej filozofii, jak r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto brutalne do\u015bwiadczenia polityczne \u2013 to wszystko powodowa\u0142o, \u017ce byli\u015bmy lud\u017ami bardziej poszukuj\u0105cymi. Naszym celem nie by\u0142 zewn\u0119trzny czy materialny sukces, ale poszukiwanie sensu, prawdy,cho\u0107 oczywi\u015bcie w ograniczeniach, kt\u00f3re istnia\u0142y na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>I nieufno\u015b\u0107 wobec zastanego \u015bwiata?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Tak, to te\u017c odczuwali\u015bmy. Mieli\u015bmy poczucie, \u017ce generacja naszych rodzic\u00f3w w jakim\u015b sensie przegra\u0142a ten \u015bwiat, co dawa\u0142o nam z kolei pewne poczucie nadmiernej w\u0142asnej wa\u017cno\u015bci czy warto\u015bci, kt\u00f3re zreszt\u0105 p\u00f3\u017aniej si\u0119 rozpad\u0142o, skonfrontowane ze znacznie bardziej skomplikowan\u0105 siatk\u0105 \u015bwiata.<\/p>\n<p>Mo\u017cna by si\u0119 zastanawia\u0107 nad tym, dlaczego moje pokolenie, kt\u00f3re w Polsce i w innych krajach tak dobrze si\u0119 zapowiada\u0142o, dlaczego, zamiast rozwija\u0107 si\u0119 dalej, si\u0119 zwin\u0119\u0142o. I to cz\u0119sto bardzo paradoksalnie. Ogl\u0105damy polskie kino, czeskie czy rosyjskie, ogl\u0105damy r\u00f3\u017cne inne formy sztuki i widzimy, \u017ce w momencie zadekretowania wolno\u015bci, zamiast korzystania z niej, rozwijania si\u0119 \u2013 my\u015bmy si\u0119 cofn\u0119li, zatrzymali\u015bmy si\u0119. Rynek jako d\u0142awi\u0105ca maska przyszed\u0142 troch\u0119 p\u00f3\u017aniej. By\u0142o par\u0119 lat, kiedy w\u0142a\u015bciwie mogli\u015bmy robi\u0107, co\u015bmy chcieli i w tym czasie nie powsta\u0142o nic ciekawego. W ka\u017cdym razie bardzo niewiele.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski:<strong> By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to l\u0119k przed wolno\u015bci\u0105?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>Jestem pewna, \u017ce moje pokolenie wbrew deklaracjom, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142o we wczesnej m\u0142odo\u015bci, nie by\u0142o przygotowane do wolno\u015bci. W jakim\u015b sensie w tym zniewoleniu wymo\u015bcili\u015bmy sobie do\u015b\u0107 wygodne nisze. Te granice wolno\u015bci by\u0142y bardzo ostro zdefiniowane i nasz\u0105 ambicj\u0105 by\u0142o je troch\u0119 rozszerza\u0107. Wszystko by\u0142o widoczne. To jest troch\u0119 tak, jak sprz\u0105tanie, kiedy si\u0119 przychodzi do zupe\u0142nie czystego mieszkania, cz\u0142owiek nie wie dok\u0142adnie, za co si\u0119 wzi\u0105\u0107.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>G\u0142upieje.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>G\u0142upieje i nie ma te\u017c specjalnej satysfakcji. Jak przychodzi i wsz\u0119dzie jest pe\u0142no brudu na ziemi, to pozamiata i ma wra\u017cenie, \u017ce co\u015b zrobi\u0142.<\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Czyli granice s\u0105 konieczne cz\u0142owiekowi do samookre\u015blenia si\u0119.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Agnieszka Holland: <\/strong>My\u015bl\u0119, \u017ce takim idea\u0142em jest to, \u017ce nie trzeba tych granic, \u017ce ta wola jest naprawd\u0119 wolna, \u017ce ona nie jest refleksj\u0105 na zastane ograniczenia.<\/p>\n<p>Piotr Mucharski: <strong>Jest reaktywna.<\/strong><\/p>\n<p>Katarzyna Janowska: <strong>Dzi\u0119kujemy bardzo.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozmowa z Agnieszk\u0105 Holland przeprowadzona przez Katarzyn\u0119 Janowsk\u0105 i Piotra Mucharskiego, w ramach cyklu <em>Rozmowy na nowy wiek<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"author":139,"featured_media":7976,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[1233,377,7279,7280,1182,1248],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[982,983],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026 \u2013 rozmowa przeprowadzona przez Katarzyn\u0119 Janowsk\u0105 i Piotra Mucharskiego, w ramach cyklu...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001.jpg\",\"width\":1000,\"height\":653,\"caption\":\"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\",\"name\":\"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-04-17T23:00:52+00:00\",\"dateModified\":\"2013-03-08T16:40:40+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/13e31c150f22cfd7508be21dc11ec019\"},\"description\":\"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026 \u2013 rozmowa przeprowadzona przez Katarzyn\u0119 Janowsk\u0105 i Piotra Mucharskiego, w ramach cyklu...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/13e31c150f22cfd7508be21dc11ec019\",\"name\":\"Katarzyna Janowska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-janowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026","description":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026 \u2013 rozmowa przeprowadzona przez Katarzyn\u0119 Janowsk\u0105 i Piotra Mucharskiego, w ramach cyklu...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/agnieszka-holland-rozmowy-na-koniec-wieku-opl-001.jpg","width":1000,"height":653,"caption":"Kadr z filmu \u201eRozmowy na koniec wieku\u201d, Agnieszka Holland, \u00a9 O.pl\/Modulus"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok","name":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#primaryimage"},"datePublished":"2012-04-17T23:00:52+00:00","dateModified":"2013-03-08T16:40:40+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/13e31c150f22cfd7508be21dc11ec019"},"description":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026 \u2013 rozmowa przeprowadzona przez Katarzyn\u0119 Janowsk\u0105 i Piotra Mucharskiego, w ramach cyklu...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowy-na-nowy-wiek-agnieszka-holland-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-2000-rok#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Agnieszka Holland o filmie, mi\u0142o\u015bci i spe\u0142nieniu\u2026"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/13e31c150f22cfd7508be21dc11ec019","name":"Katarzyna Janowska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-janowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/139"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7974"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7974\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7974"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=7974"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}