{"id":8,"date":"2002-01-02T11:34:17","date_gmt":"2002-01-02T11:34:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/01\/02\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska\/"},"modified":"2012-12-12T16:12:54","modified_gmt":"2012-12-12T15:12:54","slug":"manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska","title":{"rendered":"Magiczna szko\u0142a widzenia"},"content":{"rendered":"

(Esej do katalogu Kinga Dunikowska – All the critics will love you in New York, Der Tempel des Ra – oder – The eyes of Doctor T. J. Eckleburg<\/em>, Wewerka Pavillon, M\u00fcnster)<\/p>\n

W 1972 r. wyk\u0142adowca estetyki Bazon Brock zaproponowa\u0142 podczas documenta 5 szko\u0142\u0119 dla zwiedzaj\u0105cych. Wystawa mia\u0142a stanowi\u0107 \u201etrening postrzegania rzeczywisto\u015bci\u201d, podczas kt\u00f3rych widz wyr\u00f3\u017cnia i wyodr\u0119bnia warstwa po warstwie \u015bwiaty przedstawione pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia. Prawdziwie intelektualna przyjemno\u015b\u0107, w trakcie kt\u00f3rej sztuka zyskiwa\u0142a niepokoj\u0105cy dydaktyczny wymiar. To wezwanie odbiorcy do wsp\u00f3\u0142pracy wytyczy\u0142o szlak, kt\u00f3ry obecny jest w sztuce do dzi\u015b.<\/p>\n

Dlaczego powracamy do documenta 5 omawiaj\u0105c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 m\u0142odej artystki, kt\u00f3rej w 1972 r. nie by\u0142o nawet na \u015bwiecie? Czy dlatego, \u017ce Kinga Dunikowska, jak sama twierdzi, tak\u017ce przedstawia \u201er\u00f3\u017cne poziomy rzeczywisto\u015bci\u201d i umieszcza je w \u015bwiecie fikcji? Czy dlatego, \u017ce \u2013 nie\u015bwiadomie? \u2013 jej prace odzwierciedlaj\u0105 my\u015bl takich filozof\u00f3w jak Jean Baudrillard, sprowadzaj\u0105cych dzia\u0142ania dzisiejszego spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjnego do wsp\u00f3lnego mianownika symulacji \u2013 symulacji, w kt\u00f3rych widz\u0105 bardziej wyrazist\u0105 i namacaln\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107? Bez w\u0105tpienia prace Kingi Dunikowskiej r\u00f3wnie\u017c dotykaj\u0105 warstw po\u0142o\u017conych mi\u0119dzy fikcj\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n

Jej prace i inscenizacje s\u0105 czym\u015b innym ni\u017c dydaktyczne i filozoficzne wynurzenia. S\u0105 dzie\u0142em artystki wyros\u0142ej w \u015bwiecie, kt\u00f3rego nieod\u0142\u0105czny sk\u0142adnik stanowi\u0105 hollywoodzkie ba\u015bnie, komiksowe eksplozje, iluzja okien wystawowych i masowych przeboj\u00f3w, ale tak\u017ce Orwellowskie wizje. Artystka nie polemizuje z tymi \u201ek\u0142amstwami\u201d \u2013 przeciwnie, wykorzystuje obecne w nich ikony i dekoracje jako atrakcyjne tworzywo. Przejmuje z nich metafory i konwencje, kondensuj\u0105c je w pe\u0142nych wyrazu i uroku prezentacjach. Prace te pe\u0142ne s\u0105 rado\u015bci i ambiwalentnej fascynacji utopijn\u0105 fikcj\u0105. Kinga Dunikowska dokumentuje za pomoc\u0105 kamery wideo w\u0105tpliwej warto\u015bci folklor okien wystawowych, przepe\u0142nionych naiwn\u0105, kiczowat\u0105 dekoracj\u0105. Na wystawion\u0105 kanap\u0119 uszy\u0142a ju\u017c w 1997 roku \u201eRosa Fuehlobjekt\u201d.<\/p>\n

Ch\u0119tnie czerpie inspiracj\u0119 z iluzorycznych sztucznych \u015bwiat\u00f3w, idyllicznych pla\u017c niczym z turystycznego folderu, z nak\u0142adanych, montowanych \u201erajskich ogrod\u00f3w\u201d, z \u201eegipskich\u201d, przera\u017caj\u0105cych oczu. Kinga Dunikowska ka\u017ce rozbrzmiewa\u0107 hitowi \u201eBaby you can drive my car\u201d z r\u00f3\u017cowego tekturowego samochodu, rozwiesza przy nim r\u00f3\u017cnokolorowe T-shirty i onomatopeiczne cytaty z komiks\u00f3w: fa\u0142szywa idylla w skr\u00f3cie, zawieszona w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy romantyzmem dla nastolatk\u00f3w a legend\u0105 \u201eBonny and Clyde\u201d.<\/p>\n

\u015ani swoje w\u0142asne sny i z pasj\u0105 zestawia je w dziele sztuki. Urz\u0105dza Jamesowi Bondowi wyszukane Designerstudio \u2013 i sama si\u0119 nim uczestniczy. R\u00f3wnie\u017c dlatego wymy\u015bla zakonspirowan\u0105 organizacj\u0119 \u201eOrakel\u201d pod przewodnictwem nieobliczalnej kobiety \u201enazwiskiem Kinga D., okre\u015blaj\u0105cej swe machinacje mianem sztuki\u201d \u2013 artystka na styku fikcji i rzeczywisto\u015bci, z kt\u00f3rych tworzy w\u0119ze\u0142 nie do rozpl\u0105tania. Przedstawia sztuczne \u015bwiaty serio, a zarazem je demaskuje. \u201eMagic Garden\u201d, d\u017cungla plastikowych kwiat\u00f3w, prezentuje na ekranie w\u0142asn\u0105 instrukcj\u0119 monta\u017cu. S\u0142o\u0144ce i szum fal obok pla\u017cowej martwej natury z le\u017cakiem, parasolem, palm\u0105 i piaskiem, wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z konserwy.<\/p>\n

Bez w\u0105tpienia ka\u017cdy z widz\u00f3w mo\u017ce tu \u0107wiczy\u0107 \u201epostrzeganie rzeczywisto\u015bci\u201d w rozumieniu Bazona Brocka. Mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 w sytuacji \u201eLittle Sister\u201d przemierzaj\u0105cej w\u0142asne mieszkanie z zawieszon\u0105 na szyi kamer\u0105 wideo, kt\u00f3ra filmuje przechadzk\u0119 po znajomych \u201eczterech k\u0105tach\u201d. Perspektywa obrazu jest bliska naocznej obserwacji. Prawie, lecz nie do ko\u0144ca ta sama.<\/p>\n

Niewielka r\u00f3\u017cnica k\u0105ta widzenia wystarcza, by zmieni\u0107 dobrze znane mieszkanie. \u015arodek przekazu tak silnie stapia si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105, \u017ce tworzy w\u0142asny \u015bwiat. Fikcja i rzeczywisto\u015b\u0107 mog\u0105 by\u0107 to\u017csame wy\u0142\u0105cznie za cen\u0119 rezygnacji z w\u0142asnej swoisto\u015bci. Kinga Dunikowska przyznaje fikcji \u2013 kt\u00f3r\u0105 przedstawia jako niby-rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 wiele zwi\u0105zk\u00f3w z realnym \u015bwiatem. Tak skomplikowana mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 zwyk\u0142a przechadzka po mieszkaniu.<\/p>\n

Mo\u017cna te\u017c przyj\u0105\u0107 dyskursywn\u0105, ironiczn\u0105 konsekwencj\u0119 tych scen jako ca\u0142o\u015bci. Demistyfikacja mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u2013 na innej p\u0142aszczy\u017anie \u2013 mistyfikacj\u0105. Odarcie ze z\u0142udze\u0144 nie demaskuje, lecz dope\u0142nia. Nie wynika z niego krytycznopoznawcze excercitium ani tym bardziej krytyka kultury. Artystka inscenizuje artystyczny dramat. Na wskro\u015b przejrza\u0142a \u015bwiat iluzji, ale zarzuty wobec niego (je\u017celi takie wysuwa) okrywa \u0142agodn\u0105 ironi\u0105.<\/p>\n

Kinga Dunikowska pragnie sprawi\u0107, aby odbiorca \u201eczu\u0142 si\u0119 dobrze w stworzonym przez ni\u0105 \u015bwiecie, by pozwoli\u0142 mu si\u0119 ogarn\u0105\u0107\u201d. Sama zachowuje pewien dystans do swych prac, jednak \u2013 nieodrodne dziecko Baudrillardowskiej epoki symulacji \u2013 nie dystansuje si\u0119 od \u015bwiata, z kt\u00f3rego si\u0119 wywodz\u0105. Zdecydowanie jest to stan zawieszenia: zmienna perspektywa, kt\u00f3ra wybiega w otwart\u0105 przestrze\u0144. Pozwalamy si\u0119 ogarn\u0105\u0107 tchnieniu poezji, legendy Jamesa Bonda, list przeboj\u00f3w i sztucznych raj\u00f3w w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce zarazem przywo\u0142uj\u0105 one i odbieraj\u0105 iluzje.<\/p>\n

Ironiczna odpowied\u017a m\u0142odej generacji na sarkastyczne stwierdzenie Theodora Adorno dotycz\u0105ce przemys\u0142u kulturalnego?<\/p>\n

Munster, pa\u017adziernik, 2001<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1972 r. wyk\u0142adowca estetyki Bazon Brock zaproponowa\u0142 podczas documenta 5 szko\u0142\u0119 dla zwiedzaj\u0105cych. Wystawa mia\u0142a stanowi\u0107 \u201etrening postrzegania rzeczywisto\u015bci\u201d, podczas kt\u00f3rych widz wyr\u00f3\u017cnia i wyodr\u0119bnia warstwa po warstwie \u015bwiaty przedstawione pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia. Prawdziwie intelektualna przyjemno\u015b\u0107, w trakcie kt\u00f3rej sztuka zyskiwa\u0142a niepokoj\u0105cy dydaktyczny wymiar. To wezwanie odbiorcy do wsp\u00f3\u0142pracy wytyczy\u0142o szlak, kt\u00f3ry obecny jest w sztuce do dzi\u015b.<\/p>\n","protected":false},"author":95,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1414,7283,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[989],"yoast_head":"\nMagiczna szko\u0142a widzenia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Esej do katalogu Kinga Dunikowska - All the critics will love you in New York, Der Tempel des Ra - oder - The eyes of Doctor T. J. Eckleburg, Wewerka Pavillon, M\u00fcnster\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska\",\"name\":\"Magiczna szko\u0142a widzenia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"datePublished\":\"2002-01-02T11:34:17+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-12T15:12:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0618634438863d7b514593b640a6b49e\"},\"description\":\"Esej do katalogu Kinga Dunikowska - All the critics will love you in New York, Der Tempel des Ra - oder - The eyes of Doctor T. J. Eckleburg, Wewerka Pavillon, M\u00fcnster\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Magiczna szko\u0142a widzenia\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0618634438863d7b514593b640a6b49e\",\"name\":\"Manfred Schneckenburger\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/manfred-schneckenburger\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Magiczna szko\u0142a widzenia","description":"Esej do katalogu Kinga Dunikowska - All the critics will love you in New York, Der Tempel des Ra - oder - The eyes of Doctor T. J. Eckleburg, Wewerka Pavillon, M\u00fcnster","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska","name":"Magiczna szko\u0142a widzenia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"datePublished":"2002-01-02T11:34:17+00:00","dateModified":"2012-12-12T15:12:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0618634438863d7b514593b640a6b49e"},"description":"Esej do katalogu Kinga Dunikowska - All the critics will love you in New York, Der Tempel des Ra - oder - The eyes of Doctor T. J. Eckleburg, Wewerka Pavillon, M\u00fcnster","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2002\/manfred-schneckenburger-kinga-dunikowska#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Magiczna szko\u0142a widzenia"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0618634438863d7b514593b640a6b49e","name":"Manfred Schneckenburger","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/manfred-schneckenburger"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/95"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=8"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}