{"id":8109,"date":"2012-03-21T18:00:06","date_gmt":"2012-03-21T17:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=8109"},"modified":"2012-03-21T15:33:24","modified_gmt":"2012-03-21T14:33:24","slug":"jakub-papuczys-ciemne-strony-antropologicznych-opowiesci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/jakub-papuczys-ciemne-strony-antropologicznych-opowiesci","title":{"rendered":"Ciemne strony antropologicznych opowie\u015bci"},"content":{"rendered":"

\u017bycie seksualne dzikich,<\/em> najnowszy spektakl Krzysztofa Garbaczewskiego, to podobnie jak jego poprzednie dzie\u0142o \u2013 opolska Odyseja \u2013<\/em> bardziej teatralny esej ni\u017c spektakl, nawet je\u015bli terminu tego u\u017cy\u0107 w jego nowoczesnym, \u201epostdramatycznym\u201d rozumieniu. Dzie\u0142a Garbaczewskiego to bowiem autorskie eksperymenty z pogranicza teatru, performansu i sztuk wizualnych. Tw\u00f3rca p\u0142ynnie przekracza granice mi\u0119dzy dyscyplinami, ograniczaj\u0105c autonomi\u0119 re\u017cysera na rzecz interdyscyplinarnego otwarcia (tekst Marcina Cecko oraz instalacja Aleksandry Wasilkowskiej). Garbaczewski nieustannie rozbija wszelkie zarysy teatralnej struktury, prze\u0142amuj\u0105c tradycyjne percepcyjne schematy i my\u015blowe nawyki. Tworzy spektakle chaotyczne, rozbite, w kt\u00f3rych centrum i o\u015b \u00a0rozumienia s\u0105 nieustannie przesuwane, \u017ceby widz sam je stworzy\u0142 i umiejscowi\u0142.<\/p>\n

\"fot.<\/a>
fot. Magda Hueckel \/ Nowy Teatr (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe teatru)<\/figcaption><\/figure>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego s\u0142owo esej wydaje si\u0119 by\u0107 tutaj odpowiednie. Esej jak pisa\u0142 Adorno: \u201ejednoczy my\u015blowo to, co jednocze\u015bnie znajduje si\u0119 w swobodnie wybranym przedmiocie, nie upiera si\u0119 przy czym\u015b, co z zewn\u0105trz, warunkuje jego eksplikacj\u0119; uk\u0142ada konfiguracje poza wszelk\u0105 hierarchi\u0105; wytwarza argumenty, nie rezygnuj\u0105c ze swojej fascynacji wytworem; mierzy swoj\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 tym, w jakim stopniu wnika w rzecz; nie obawia si\u0119 nieci\u0105g\u0142o\u015bci, poniewa\u017c dostrzega w niej rodzaj wstrzymanej dialektyki; odmawia sobie konkluzji, a mimo to potrafi w wybranym czy napotkanym cz\u0105stkowym rysie, ukaza\u0107 przeb\u0142ysk totalno\u015bci\u201d. [1]<\/sup><\/a> Jest to wi\u0119c forma, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy bardziej wprawianiu my\u015bli w ruch ni\u017c zastygni\u0119ciu w gotowych interpretacjach czy przekazywaniu jakiejkolwiek wiedzy. Esej \u0142\u0105czy ze sob\u0105 my\u015bli pozornie oddalone i sprzeczne, rozbija utarte schematy i stereotypy, wychodzi poza oczywisto\u015bci i stara si\u0119 otworzy\u0107 wci\u0105\u017c nowe perspektywy patrzenia na ujawniony w nim problem. I przede wszystkim wymaga od czytelnika dope\u0142nienia, zaanga\u017cowanej wsp\u00f3\u0142obecno\u015bci.<\/p>\n

Punktem wyj\u015bcia dla spektaklu, czynnikiem, kt\u00f3ry wprawia owe my\u015bli w ruch jest najbardziej znane dzie\u0142o Bronis\u0142awa Malinowskiego oraz dziedzina, kt\u00f3ra przez polskiego badacza zosta\u0142a ufundowana, czyli antropologia kulturowa. Jednak Garbaczewski nie opowiada tak naprawd\u0119 o samym dziele ani o biografii jego tw\u00f3rcy. Stara si\u0119 natomiast, poprzez tworzenie odleg\u0142ych i cz\u0119sto zaskakuj\u0105cych analogii, spojrze\u0107 na konsekwencje, jakie z powstaniem nowej nauki si\u0119 wi\u0105za\u0142y. Garbaczewski w rozmaity spos\u00f3b miesza r\u00f3\u017cne czasowe porz\u0105dki i zestawia ze sob\u0105 poznawcze kategorie cz\u0119sto zupe\u0142nie do siebie nieprzystaj\u0105ce. Malinowski w jego spektaklu bowiem bada \u201edzikich\u201d z przysz\u0142o\u015bci, tubylc\u00f3w pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 takimi wyra\u017ceniami jak: \u201einterfejs\u201d, \u201eprzesy\u0142 danych\u201d, \u201eterytorium\u201d, \u201emapping\u201d itp. Dzicy ze spektaklu potrafi\u0105 przed Malinowskim odegra\u0107 form\u0119 prymitywnego rytua\u0142u, podda\u0107 si\u0119 jego antropologicznemu badaniu, a jednocze\u015bnie s\u0105 mieszka\u0144cami przysz\u0142o\u015bci, \u015bwietnie znaj\u0105cymi nowoczesn\u0105 technologi\u0119 i pos\u0142uguj\u0105cymi si\u0119 cybernetycznym \u017cargonem. Pokazuj\u0105, \u017ce ustanowiona przez badacza figura Innego \u2013 niegdy\u015b tubylca egzotycznych krain, kt\u00f3rego jeszcze sto lat temu zachodnia kultura uwa\u017ca\u0142a za istot\u0119 o ni\u017cszym cywilizacyjnym poziomie rozwoju, nadal przetrwa\u0142a i wciela si\u0119 w osoby pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 odmiennym \u00a0kulturowym kodem i j\u0119zykiem.<\/p>\n

W\u0105tek humanistycznej technologicznej ewolucji zostaje r\u00f3wnie\u017c przedstawiony poprzez umieszczenie w spektaklu historii cz\u0142owieka przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry do\u015bwiadcza jedynie tera\u017aniejszo\u015bci, gdy\u017c jego organizm pozbawiony zosta\u0142 jednostkowej pami\u0119ci. Zreszt\u0105 kwestii zwi\u0105zanych z rozwojem nauki i techniki oraz pojawieniem si\u0119 nowych sposob\u00f3w pojmowania i reprezentowania rzeczywisto\u015bci dotyka sama forma spektaklu. Bardzo du\u017ca liczba scen jest bowiem przedstawiana za pomoc\u0105 filmowych projekcji: albo w formie transmitowanych na \u017cywo obraz\u00f3w przesy\u0142anych z przestrzeni niewidocznych dla widz\u00f3w, albo pod postaci\u0105 projekcji nagranych wcze\u015bniej scen. W spektaklu przedstawione s\u0105 r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cania na temat narracji i j\u0119zyka: testowanie jak j\u0119zyk strukturyzuje nasz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, zmienia nasz spos\u00f3b patrzenia na \u015bwiat. Jak wraz ze zmianami technologii zmieniaj\u0105 si\u0119 narracje i j\u0119zyki, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142ugujemy. Dlaczego wi\u0119c taki tytu\u0142? Jaki mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zek mi\u0119dzy antropologicznym dzie\u0142em badaj\u0105cym obce, egzotyczne kultury a rozwa\u017caniami na temat technologii tej przysz\u0142ej i tej obecnej? Garbaczewski pokazuje, wbrew pozorom, wi\u0119cej ni\u017c mo\u017cna by\u0142oby przypuszcza\u0107 i dzi\u0119ki temu spojrzenie na osob\u0119 Malinowskiego i jego naukowy projekt zyskuje nowy, nieoczekiwany wymiar.<\/p>\n