{"id":8294,"date":"2012-04-04T02:00:38","date_gmt":"2012-04-04T01:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=8294"},"modified":"2020-11-09T15:35:09","modified_gmt":"2020-11-09T14:35:09","slug":"kamila-lesniak-manowce-uwrazliwiania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/kamila-lesniak-manowce-uwrazliwiania","title":{"rendered":"Manowce uwra\u017cliwiania"},"content":{"rendered":"

Czy jakakolwiek symulacja totalitaryzmu jest mo\u017cliwa? Oczywi\u015bcie nie. Wiedz\u0105 o tym najlepiej pokolenia ludzi \u017cyj\u0105cych w autorytarnych systemach, znaj\u0105cy ich koszmar i absurdalno\u015b\u0107 nie tylko z opowie\u015bci. Symulator totalitaryzmu<\/em> wystawiany w Galerii Propaganda totalitaryzmu nie powo\u0142uje \u2013 naturalnie nie jest w stanie nawet na chwil\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107 odbiorcy jarzma re\u017cimu ani wywo\u0142a\u0107 cierpienia, jaki prze\u017cywaj\u0105 ofiary takich system\u00f3w. Tw\u00f3rca wystawy, Pawe\u0142 Kowalewski, zwraca uwag\u0119 na inny rodzaj zagro\u017cenia, kt\u00f3ry rozkwita wtedy, gdy wszystko wolno: oboj\u0119tno\u015b\u0107.<\/p>\n

\"Pawe\u0142<\/a>
Pawe\u0142 Kowalewski, \u201eEuropeans Only\u201d, 2012, lightbox, fot. materia\u0142y organizatora, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii Propaganda<\/figcaption><\/figure>\n

Centralna realizacja wystawy to zaciemniona komora z wy\u015bwietlan\u0105 w jej wn\u0119trzu projekcj\u0105 multimedialn\u0105, w kt\u00f3rej pomi\u0119dzy monochromatycznymi fotografiami ofiar, oprawc\u00f3w i ludzi oboj\u0119tnych wobec dwudziestowiecznych zbrodni, pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nasze czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie, wykonane tu\u017c po zaj\u0119ciu miejsca w wygodnym, bia\u0142ym fotelu. Za ka\u017cdym razem w \u015brodku tego niepokoj\u0105cego wehiku\u0142u mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 tylko jedna osoba, kt\u00f3ra staje twarz\u0105 w twarz z mrocznym dziedzictwem europejskich nienawi\u015bci: faszyzmu, nazizmu, stalinizmu. Co wi\u0119cej, ta wizualna operacja na sumieniu odbywa si\u0119 w takt koj\u0105cej, niemal relaksacyjnej muzyki. Podczas ogl\u0105dania projekcji towarzyszy nam ca\u0142y wachlarz r\u00f3\u017cnorodnych emocji, nie wiemy bowiem w kt\u00f3r\u0105 z r\u00f3l \u2013 ofiary, oprawcy czy mo\u017ce oboj\u0119tnego widza \u2013 weszliby\u015bmy, gdyby przysz\u0142o nam \u017cy\u0107 w r\u00f3wnie potwornych czasach.<\/p>\n

Katalog wizualnych wypowiedzi wymierzonych przeciwko nienawi\u015bci i nieczu\u0142o\u015bci jest bogaty, a wype\u0142niaj\u0105 go zw\u0142aszcza fotografie. Wystarczy si\u0119gn\u0105\u0107 po realizacje, kt\u00f3re \u2013 prezentuj\u0105c najbardziej drastyczne obrazy wojny \u2013 stara\u0142y si\u0119 wzbudzi\u0107 w odbiorcach g\u0142\u0119bok\u0105 odraz\u0119 wobec wszelkiej przemocy, pocz\u0105wszy od albumu Krieg dem Kriege!<\/em> autorstwa niemieckiego pacyfisty Ernsta Friedericha. Oczywi\u015bcie tego typu dzia\u0142ania okaza\u0142y si\u0119 nieskuteczne \u2013 dzi\u015b nikt ju\u017c nie wierzy w ratunek niesiony przez fotografie, a kanoniczn\u0105 lektur\u0105 dotycz\u0105c\u0105 tej niemocy jest dobrze znany esej Widok cudzego cierpienia<\/em> autorstwa Susan Sontag. Obraz nie wydaje si\u0119 jednak kompletnie bezsilny. Wyobra\u017cenie sobie sytuacji, w kt\u00f3rej fotografie ofiar Holocaustu nigdy nie zosta\u0142yby poznane wprawia w konfuzj\u0119, a nawet rodzi op\u00f3r (tak jakby\u015bmy bez tych obraz\u00f3w mieli nie by\u0107 tymi, kt\u00f3rymi jeste\u015bmy), chocia\u017c oczywi\u015bcie sam fakt ogl\u0105dania wizerunk\u00f3w skrajnego upodlenia poci\u0105ga ze sob\u0105 ca\u0142y szereg moralnych dylemat\u00f3w.<\/p>\n