{"id":8641,"date":"2012-05-21T00:15:32","date_gmt":"2012-05-20T23:15:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=8641"},"modified":"2020-11-09T12:22:23","modified_gmt":"2020-11-09T11:22:23","slug":"patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile","title":{"rendered":"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny"},"content":{"rendered":"

Wciela si\u0119 w gwiazdy kina, polityk\u00f3w, bohater\u00f3w historycznych i postacie ze s\u0142awnych obraz\u00f3w. By\u0142 Liz\u0105 Minnelli, Marilyn Monroe, Vivien Leigh, Olim\u001fpi\u0105 z obrazu Maneta, Flor\u0105 z obrazu Rembrandta, Van Goghiem bez ucha, Frid\u0105 Kahlo, Che Guevar\u0105, Hitlerem, Mao Zedongiem. Sam robi ca\u0142\u0105 charak\u001fteryzacj\u0119 \u2013 bardzo starannie wykonuje makija\u017c i dobiera stroje. Jest r\u00f3wnie\u017c mistrzem komputero\u001fwej manipulacji. Yasumasa Morimura ci\u0105gle \u201estroi si\u0119 w cudze pi\u00f3rka\u201d. Wielu irytuj\u0105 te jego nieko\u0144\u001fcz\u0105ce si\u0119 przebieranki, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 sztuk\u0105 dla sztuki, przewidywaln\u0105 i do tego ma\u0142o oryginaln\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 dzia\u0142ania Cindy Sherman, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Marcelu Duchampie. W\u0142a\u015bciwie wszystkim krytykom nasuwaj\u0105 si\u0119 po\u001fr\u00f3wnania prac Morimury z seri\u0105 History Portraits<\/em> Sherman. W odpowiedzi artysta na\u015bladuje jedn\u0105 z jej prac, zajmuj\u0105c \u2013 na mocy prawa starsze\u0144stwa (czyli jako starszy brat) \u2013 miejsce artystki (To My Little Sister<\/em>: for Cindy Sherman, 1998). Podszywa si\u0119 tak\u017ce pod Rrose S\u00e9lavy, czyli kobiece alter ego<\/em> Duchampa.<\/p>\n

\"Yasumasa<\/a>
Yasumasa Morimura, Self Portrait. After Marilyn Monroe, 1996, The Contemporary Museum, Honolulu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n

Na pewno nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 japo\u0144skiemu arty\u015bcie umiej\u0119tno\u015bci mimikry \u2013 czasem a\u017c do z\u0142udzenia przypomina na\u015bladowane przez siebie postacie. Morimura to Pan Nikt, kt\u00f3ry mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 kimkolwiek zechce. Zacz\u0105\u0142 w la\u001ftach 80. W Japonii jego sztuka kojarzy\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkowo z teatrem Kabuki, gdzie wyst\u0119puj\u0105 tylko m\u0119\u017cczy\u017ani, tak\u017ce wtedy, gdy aktorom przy\u001fchodzi gra\u0107 kobiece role. W wywiadach artysta podkre\u015bla, \u017ce punktem wyj\u015bcia jego dzia\u0142a\u0144 jest refleksja nad cz\u0142owiekiem \u2013 dociekanie, jak prze\u001fr\u00f3\u017cne okoliczno\u015bci determinuj\u0105, kim si\u0119 stajemy. W rozmowie z Barbar\u0105 Oudiz m\u00f3wi: \u201eUrodzi\u0142em si\u0119 w 1951 roku, w po\u0142owie XX wieku. Kiedy my\u001f\u015bl\u0119 o w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach, my\u015bl\u0119 r\u00f3wnie\u017c o wp\u0142ywie, jaki mia\u0142y na mnie wydarzenia hi\u001fstoryczne, polityczne i spo\u0142eczne. Ukszta\u0142towa\u0142y mnie czasy, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142em\u201d[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Wed\u0142ug Morimury XX wiek by\u0142 kobiecy w obsza\u001frze fikcji: w kinie i literaturze, podczas gdy \u201epraw\u001fdziwy\u201d \u015bwiat \u2013 \u015bwiat polityki i historii \u2013 nale\u017ca\u0142 do m\u0119\u017cczyzn [2]<\/sup><\/a>. Jedna z ostatnich serii Morimury zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona wielkim postaciom histo\u001frycznym. Requiem for the 20th Century. Twilight of the Turbulent Gods<\/em> tworz\u0105 postacie wodz\u00f3w, naukowc\u00f3w, s\u0142awnych przest\u0119pc\u00f3w. Ten m\u0119ski \u015bwiat w\u0142adzy znajduje przeciwwag\u0119 w serii o de\u001fkad\u0119 wcze\u015bniejszej, gdzie ogl\u0105damy, jak japo\u0144ski artysta na\u015bladuje wielkie aktorki \u2013 gwiazdy sce\u001fny i ekranu. Przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy kr\u00f3lestwem rozryw\u001fki i polityki okazuje si\u0119 jednak pozorna. Histori\u0119 redukuje bowiem Morimura do obraz\u00f3w historii \u2013 odgrywa sceny z film\u00f3w i fotografii znalezio\u001fnych w prasie. To wizerunki wypad\u0142e z osi czasu, nie za\u015b wydarzenia same w sobie, okazuj\u0105 si\u0119 mie\u0107 si\u0142\u0119 kszta\u0142towania mas i jednostek.<\/p>\n

Ponowoczesna \u015bwiadomo\u015b\u0107 p\u0142ynnej to\u017csamo\u015bci i ponowoczesny \u201ekompleks Proteusza\u201d spotykaj\u0105 si\u0119 w pracach Morimury z figur\u0105 cz\u0142owieka-kame\u001fleona, kt\u00f3ry dla w\u0142asnej korzy\u015bci i wygody stapia si\u0119 z otoczeniem. Nieustanne przeobra\u017canie si\u0119 w kogo\u015b innego wydaje si\u0119 zatem gr\u0105 zawieszon\u0105 mi\u0119dzy dwoma skrajnymi biegunami: mi\u0119dzy ci\u0105g\u0142ym wymy\u015blaniem siebie na nowo, a wi\u0119c byciem panem sensu i stworzenia, oraz konformizmem, czyli uleg\u0142o\u015bci\u0105 wobec tego, co narzucaj\u0105 nam inni.<\/p>\n

Wci\u0105\u017c zmieniaj\u0105cy swoj\u0105 posta\u0107 mitologiczny Pro\u001fteusz by\u0142 bogiem metamorfozy. Nie przypadkiem patronuje ponowoczesno\u015bci, czasom, w kt\u00f3rych, jak pisze Zygmunt Bauman, osobowo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 zadaniem do wykonania, bo nasze miejsce w \u015bwiecie nie jest ju\u017c dok\u0142adnie okre\u015blone, a ka\u017c\u001fdorazowe wej\u015bcie w sfer\u0119 publiczn\u0105 wymaga za\u001f\u0142o\u017cenia innej maski. Porzuciwszy poszukiwanie istoty cz\u0142owieka jako takiego, traktujemy \u017cycie jako zbi\u00f3r epizod\u00f3w, niby nast\u0119puj\u0105cych po so\u001fbie, ale tak naprawd\u0119 pozbawionych ci\u0105g\u0142o\u015bci, bowiem ka\u017cdy epizod stanowi teraz ca\u0142o\u015b\u0107 sam\u0105 w sobie. Ponowoczesno\u015b\u0107 to kr\u00f3lestwo aktor\u00f3w i re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3rych ogranicza tylko horyzont ich wyobra\u017ani [3]<\/sup><\/a>. To zarazem raj dla oszust\u00f3w, czyli, jak zauwa\u017ca Krystyna Wilkoszewska, kraina iluzji i deziluzji, gdzie odrzucaj\u0105c skrajne bieguny, uzna\u001fje si\u0119 tylko stopniowalno\u015b\u0107 mi\u0119dzy prawd\u0105 i fa\u0142\u001fszem, rzeczywisto\u015bci\u0105 i pozorem [4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

W tek\u015bcie O zjawisku oszukiwania. Przyk\u0142ad Ody\u001fseusza<\/em> Wilkoszewska analizuje zjawisko decepcji, kt\u00f3rej kwintesencj\u0105 wydaje si\u0119 sztuka Morimury. Artysta uwodzi widza zawsze pod inn\u0105 postaci\u0105, zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy realno\u015bci\u0105 a fikcj\u0105 \u2013 symu\u001fluje. Jean Baudrillard pyta\u0142 kiedy\u015b, czy kogo\u015b, kto symuluje wariata \u2013 kogo\u015b, kto gra wariata tak do\u001fbrze, \u017ce wprowadza innych w b\u0142\u0105d \u2013 mo\u017cna uzna\u0107 za niewariata [5]<\/sup><\/a>? Gdy Morimura wchodzi w sk\u00f3r\u0119 Marleny Dietrich czy Grety Garbo, jego to\u017csamo\u015b\u0107 ulega analogicznemu rozszczepieniu. Dwuwarto\u015bciowe opozycje (w tym opozycja ja\/inny) ule\u001fgaj\u0105 zniesieniu poprzez zwielokrotnienie gradacji, niuansowanie i zr\u00f3\u017cnicowanie. To w\u0142a\u015bnie stop\u001fniowanie i rozproszenie, jak podkre\u015bla Wilkoszew\u001fska, naruszaj\u0105 naturalny stan rzeczy, otwieraj\u0105c pole dla decepcji [6]<\/sup><\/a>. Rozszerza si\u0119 ono dzisiaj na wszelkie aspekty \u017cycia, ingeruje nawet w cia\u0142o.<\/p>\n

Nikogo ju\u017c dzisiaj nie obchodzi, czy pi\u0119kna twarz na ekranie telewizora jest prawdziwa, czy chirur\u001fgicznie poprawiana \u2013 liczy si\u0119 efekt i spektakl. Wszak to on pozwala osi\u0105gn\u0105\u0107 nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, nawet je\u015bli cen\u0105 jest zredukowanie to\u017csamo\u015bci do formy. Morimura, mistrz makija\u017cu i charak\u001fteryzacji, dokonuje jednak bezkrwawych ope\u001fracji. Nie k\u0142adzie si\u0119 pod n\u00f3\u017c chirurga plastyka (jak cho\u0107by francuska artystka Orlan). Decepcja, kt\u00f3r\u0105 uprawia, jest sztuk\u0105 powierzchni w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa \u2013 maskarad\u0105. Niemniej warto wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce coraz to nowe twarze Morimury s\u0105 do pewnego stopnia odpowiedzi\u0105 na rozw\u00f3j chirurgii plastycznej i medycyny este\u001ftycznej. Ale nie tylko, bo na rosn\u0105c\u0105 popularno\u015b\u0107 japo\u0144skiego artysty sk\u0142ada si\u0119 zapewne tak\u017ce popkulturowa fascynacja coraz cz\u0119stszym ro\u001fdzajem przest\u0119pstwa, jakim jest kradzie\u017c cudzej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Irma Kozina, pisz\u0105c o kompleksie Proteusza i roz\u001fchwianej to\u017csamo\u015bci Morimury, uwa\u017ca natomiast, \u017ce ich pod\u0142o\u017ce stanowi konflikt mi\u0119dzy dwiema kulturami: Wschodu i Zachodu, kt\u00f3re w r\u00f3wnym stopniu ukszta\u0142towa\u0142y artyst\u0119 (urodzony w Osace Morimura studiowa\u0142 w Kioto, Filadelfii i Nowym Jorku). Kozina za Normanem Brysonem widzi w dzie\u0142ach Morimury satyr\u0119 wy\u015bmiewaj\u0105c\u0105 Ja\u001fpo\u0144czyka XX i XXI wieku, kt\u00f3ry na pot\u0119g\u0119 konsu\u001fmuje zachodni\u0105 kultur\u0119, ch\u0142on\u0105c obrazy ze \u015bwiata sztuki, mody i filmu [7]<\/sup><\/a>. Je\u015bli jednak sztuka Morimury jest satyr\u0105, to raczej na globalne spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym wszyscy cierpi\u0105 na niedookre\u015blenie for\u001fmy i ka\u017cdy, kto chce \u201emie\u0107 swoje pi\u0119\u0107 minut\u201d, za\u001fczyna od \u015bpiewania cover\u00f3w.<\/p>\n

Georg Simmel powi\u0105za\u0142 kiedy\u015b na\u015bladowanie z przeniesieniem odpowiedzialno\u015bci za dzia\u0142anie na kogo\u015b innego, poczuciem ulgi, \u017ce pozby\u0142o si\u0119 k\u0142opotu poszukiwania, i zadowoleniem, \u017ce stano\u001fwi si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 grupy. Na\u015bladowanie zdefiniowa\u0142 jako \u201edzieci\u0119 my\u015bli\u201d. \u201eOferuje ono \u2013 pisa\u0142 \u2013 brzemien\u001fn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 sta\u0142ego rozszerzania najwi\u0119kszych zdobyczy ludzkiego ducha, bez pomocy si\u0142, kt\u00f3re zrazu stanowi\u0142y warunek ich narodzin\u201d [8]<\/sup><\/a>. Podszy\u001fwaj\u0105c si\u0119 pod postaci ze znanych dzie\u0142 sztuki, Morimura tylko pozornie realizuje opisany przez Simmela scenariusz. Niejednokrotnie pozwala so\u001fbie na parodi\u0119, imituje z przymru\u017ceniem oka i przy okazji wydobywa ukryte tre\u015bci orygina\u0142\u00f3w, jak cho\u0107by wtedy, gdy jako Olimpia z p\u0142\u00f3tna Maneta kusi m\u0119skimi wdzi\u0119kami i wprawia w konsterna\u001fcj\u0119 \u201em\u0119skie spojrzenie\u201d, dla kt\u00f3rego przyjemno\u015bci obraz zosta\u0142 namalowany.<\/p>\n

Japo\u0144ski artysta z \u0142atwo\u015bci\u0105 zmienia gender, zmie\u001fnia ras\u0119, \u201epodr\u00f3\u017cuje w czasie\u201d. Jego fascynacja gwiazdami kina da\u0142a pocz\u0105tek czarno-bia\u0142ym au\u001ftoportretom wzorowanym na wizerunkach Grety Garbo, Lizy Minnelli, Audrey Hepburn czy Ingrid Bergman \u2013 patrzymy na Morimur\u0119 i widzimy esen\u001fcj\u0119 kobieco\u015bci, by ju\u017c za chwil\u0119 u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce jest ona tylko kostiumem, rol\u0105 do odegrania.<\/p>\n

Kim jest Morimura? \u201eNaczyniem tre\u015bci spo\u0142ecz\u001fnych\u201d, jak nazwa\u0142 na\u015bladowc\u0119 Simmel [9]<\/sup><\/a>? Je\u015bli tak \u2013 je\u015bli to jego g\u0142\u00f3wna rola \u2013 to patrzymy na naczy\u001fnie przepe\u0142nione a\u017c po brzegi, tak jak przepe\u0142nio\u001fna jest kultura, kt\u00f3ra skonstatowa\u0142a, \u017ce wszystko ju\u017c by\u0142o. Czy japo\u0144ski artysta jest tej kultury kryty\u001fkiem, czy raczej przejawem?<\/p>\n

Przegl\u0105daj\u0105c si\u0119 w tym, co pobudza masow\u0105 wyobra\u017a\u001fni\u0119, Morimura w swoich dzia\u001f\u0142aniach przypomina kogo\u015b jeszcze, cho\u0107 pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 tej postaci na zdj\u0119ciach artysty. Chodzi o Leonarda Zeliga z filmu Woody\u2019ego Allena z 1983 roku, Zeliga (zwanego jaszczurk\u0105), kt\u00f3ry upodabnia\u0142 si\u0119 fizycznie do ka\u017cdego napotkanego cz\u0142owieka i wtapia\u0142 si\u0119 w t\u0142um, na\u015bladuj\u0105c zachowania swo\u001fich rozm\u00f3wc\u00f3w. By\u0142 got\u00f3w przystosowa\u0107 si\u0119 do ka\u017cdych okoliczno\u015bci i za ka\u017cdym razem zmienia\u0142 si\u0119 nie do poznania. Przeci\u0119tniak, cz\u0142owiek bez w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u2013 Zelig nie filtrowa\u0142 \u017cadnych bod\u017a\u001fc\u00f3w i niczym g\u0105bka ch\u0142on\u0105\u0142 wszystko, co kultura mia\u0142a do zaoferowania. Jego osobliwy przypadek zainteresowa\u0142 nie tylko policj\u0119 i psychiatr\u00f3w, ale tak\u017ce mass media, kt\u00f3re z Zeliga uczyni\u0142y gwiaz\u001fd\u0119. W mgnieniu oka sta\u0142 si\u0119 kim\u015b, cho\u0107 nie wia\u001fdomo kim by\u0142, ale w \u015bwiecie kultu celebryt\u00f3w jako Nikt, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 kimkolwiek, zas\u0142ugiwa\u0142 na s\u0142aw\u0119 bardziej ni\u017c kto\u015b, komu dzi\u0119ki pracy i talentowi uda\u0142o si\u0119 zosta\u0107 Kim\u015b. Woody Allen fenomenalnie rozprawia\u0142 si\u0119 z kultur\u0105, kt\u00f3ra nie tylko przesta\u0142a rozr\u00f3\u017cnia\u0107 mi\u0119dzy orygina\u0142em a podr\u00f3bk\u0105, ale odwr\u00f3ci\u0142a hierarchi\u0119 warto\u015bci i z podr\u00f3bki uczyni\u0142a gor\u0105cy towar. Na rynku po\u001fjawiaj\u0105 si\u0119 lalki Leonard Zelig, gry Leonard Zelig. Ka\u017cdy chce by\u0107 Leonardem Zeligiem. Morimura odnosi si\u0119 do tego samego fenomenu co Woody Allen i pokazuje, jak konsumpcja zmienia kultur\u0119 w karykatur\u0119.<\/p>\n

<\/p>\n

By zatrzyma\u0107 widz\u00f3w przed ekranem, wci\u0105\u017c po\u001ftrzeba nowych twarzy i w\u0142a\u015bnie dlatego \u017cycie Zeliga wydaje si\u0119 doskonale sformatowane na potrzeby prasy i telewizji. Ma wprawdzie jedno cia\u0142o, ale jest to cia\u0142o absolutnie plastyczne; Ze\u001flig mo\u017ce wi\u0119c gra\u0107 coraz to inn\u0105 rol\u0119 i za ka\u017cdym razem znika\u0107 bezpowrotnie, bo kolejna jego re\u001finkarnacja to przecie\u017c zupe\u0142nie nowa to\u017csamo\u015b\u0107. Zelig to \u201epowierzchnia bez g\u0142\u0119bi\u201d, m\u00f3wi\u0105c s\u0142owa\u001fmi Baumana[10]<\/sup><\/a>. Szukaj\u0105c swojego miejsca i bez\u001fpiecze\u0144stwa w t\u0142umie, przy\u0142\u0105cza si\u0119 nawet do zwolennik\u00f3w Hitlera, cho\u0107 innym razem, udaj\u0105c pilota, Zelig-jaszczurka dokonuje czyn\u00f3w hero\u001ficznych, jakich nikt \u015bwiadomy swoich mocnych i s\u0142abych stron \u2013 pewien tego, kim jest \u2013 nie by\u0142\u001fby w stanie dokona\u0107. \u017bywot w sam raz na sce\u001fnariusz filmowy. I rzeczywi\u015bcie, prawa do ekra\u001fnizacji losu cz\u0142owieka, kt\u00f3ry dryfowa\u0142 od obrazu do obrazu, od roli do roli, ku\u001fpuj\u0105 producenci z Hollywood. I zn\u00f3w ka\u017cdy pragnie zosta\u0107 Leonardem Zeligiem.<\/p>\n

\"Yasumasa<\/a>
Yasumasa Morimura, An Inner Dialogue with Frida Kahlo (Skull Ring), fot. Y. Morimura (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n

Tam, gdzie brakuje drogowskaz\u00f3w i hierarchii, \u017cy\u001fcie zmienia si\u0119 w karnawa\u0142, tylko \u017ce dzisiaj jego kr\u00f3l coraz kr\u00f3cej zasiada na tronie: \u201ew tym \u015bwie\u001fcie \u2013 dodaje Bauman \u2013 \u00abistnie\u0107\u00bb to tyle, co by\u0107 zauwa\u017conym\u201d, trzeba przyku\u0107 uwag\u0119 i pogodzi\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce scen\u0119 opuszcza si\u0119 szybciej, ni\u017c na ni\u0105 wchodzi[11]<\/sup><\/a>. Publiczno\u015b\u0107 wci\u0105\u017c si\u0119 nudzi \u2013 zosta\u0107 d\u0142u\u017cej w \u015bwietle reflektor\u00f3w mo\u017ce tylko ten, kto ci\u0105gle zmienia maski. Skoro jednak wszystko ju\u017c by\u0142o, to i maski bior\u0105 si\u0119 z second handu. Efekt? Kultura epigon\u00f3w, gdzie na oczach t\u0142um\u00f3w po\u001fwiela si\u0119 pomys\u0142y tych, kt\u00f3rzy kiedy\u015b wy\u015bnili sw\u00f3j \u201eameryka\u0144ski sen\u201d. \u015alepo i powierzchownie wpa\u001ftrzony w obrazy wsp\u00f3\u0142czesny Zelig to konformista, kt\u00f3ry szuka kultury tam, gdzie pozosta\u0142a ju\u017c tylko konsumpcja udaj\u0105ca kultur\u0119. Rodzaj zniewolenia, kt\u00f3re staje si\u0119 jego udzia\u0142em, to \u201ezniewolenie mi\u0119kkie\u201d, jak nazywa je Bauman, bowiem w cza\u001fsach ponowoczesnych pos\u0142usze\u0144stwo osi\u0105ga si\u0119 nie za pomoc\u0105 przymusu, ale pokus[12]<\/sup><\/a> \u2013 iluzji i de\u001fcepcji. Nie potrzeba charyzmatycznych dyktator\u00f3w, wystarczy odrobina makija\u017cu. Ponowoczesna mi\u001fstyfikacja, kt\u00f3r\u0105 ujawnia sztuka Morimury, to po\u001fwiedzie\u0107 ludziom, by stworzyli swoj\u0105 rol\u0119 (wszak nic ich nie kr\u0119puje), a nast\u0119pnie na ich drodze ku wolno\u015bci podstawi\u0107 im pod nos katalog r\u00f3l osca\u001frowych.<\/p>\n

Morimura w kolejnych swoich ods\u0142onach to Dop\u001fpelg\u00e4nger \u2013 \u201epodw\u00f3jny w\u0119drowiec\u201d, \u201educh bli\u017a\u001fniak\u201d, cie\u0144, sobowt\u00f3r [13]<\/sup><\/a>. Jak g\u0142osz\u0105 liczne mitolo\u001fgiczne wierzenia, konfrontacja z w\u0142asnym cieniem zwiastuje nieszcz\u0119\u015bcie lub \u015bmier\u0107. Jak zatem wi\u001fdzie\u0107 karnawa\u0142owy danse macabre<\/em> sobowt\u00f3r\u00f3w, na kt\u00f3ry zaprasza nas japo\u0144ski artysta? Czy jako \u201epr\u00f3\u001fb\u0119 generaln\u0105 \u015bmierci\u201d \u2013 \u015bmierci, kt\u00f3ra w czasach ponowoczesnych sta\u0142a si\u0119 \u201eepizodem bez trwa\u0142ych konsekwencji\u201d [14]<\/sup><\/a>? Patrz\u0105c na prace japo\u0144skiego artysty, widzimy parad\u0119 przebiera\u0144c\u00f3w, ale ka\u017c\u001fdy kostium zosta\u0142 po\u017cyczony. Rzeczywisto\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 p\u0142aska jak ekran telewizora, z kt\u00f3rego artysta wyp11o\u017cycza obrazy. To\u017csamo\u015b\u0107 okazuje si\u0119 kwesti\u0105 dekoracji, stroju, makija\u017cu \u2013 jednym s\u0142owem: po\u001fwierzchni, w kt\u00f3rej wn\u0119trzu kryje si\u0119 pustka. Ka\u017c\u001fdorazowa autoekspresja zostaje uj\u0119ta w cudzy\u001fs\u0142\u00f3w. Dzia\u0142ania Morimury \u2013 rodzaj sztuki mo\u017cliwy tylko w spo\u0142ecze\u0144stwach dobrobytu \u2013 obna\u017caj\u0105 w\u0142a\u015bciwe ponowoczesno\u015bci przekonanie o \u201eniedo\u001fstateczno\u015bci przemijania\u201d (zn\u00f3w Bauman) \u2013 rzeczy, ludzie i ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 znikaj\u0105, by ust\u0105pi\u0107 miejsca r\u00f3wnie chwilowym jak one, nowym fenomenom, ale nic nie przemija na zawsze, bo w ka\u017cdej chwili mo\u017cna si\u0119gn\u0105\u0107 do lamusa, przymierzy\u0107 i przewie\u001ftrzy\u0107 czyj\u0105\u015b s\u0142aw\u0119. I tak wszystko \u201estaje si\u0119 nieco na niby; byt jest czym\u015b pomi\u0119dzy parad\u0105 przebie\u001fra\u0144c\u00f3w a zabaw\u0105 w chowanego. Nic, co si\u0119 zaczy\u001fna, nie b\u0119dzie trwa\u0142o wiecznie, ale i nic nie ko\u0144czy si\u0119 tak naprawd\u0119 bezapelacyjnie. Nie trzeba wi\u0119c tego, co si\u0119 czyni, traktowa\u0107 zbyt serio\u201d[15]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Nierzadko w odniesieniu do prac Morimury pada s\u0142owo \u201ekicz\u201d. Artysta podkre\u015bla, \u017ce nie rozumie sk\u0105d ta etykietka i por\u00f3wnuje swoje przebieran\u001fki do zabaw dziecka, kt\u00f3re na\u015bladuj\u0105c starszych, stara si\u0119 dorosn\u0105\u0107[16]<\/sup><\/a>. Nie zaprzecza, \u017ce chce roz\u001f\u015bmieszy\u0107 widza, zdetonowa\u0107 powag\u0119 kultury wy\u001fsokiej, bo przecie\u017c ludzko\u015b\u0107 ze swoimi ambicjami, w ca\u0142ym swoim nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 dorastaniu, wydaje si\u0119 arcykomiczna. Komedia ludzka w po\u001fnowoczesnym wydaniu, gdzie niczego (ze \u015bmier\u001fci\u0105 w\u0142\u0105cznie) \u201elepiej nie traktowa\u0107 zbyt serio\u201d, musi budzi\u0107 jednak raczej gorzki u\u015bmiech. Trudno o inn\u0105 reakcj\u0119, je\u015bli na ka\u017cdym kroku jako rozkosz estetyczn\u0105 sprzedaje nam si\u0119 \u0142adnie opakowan\u0105 pustk\u0119 i porozumiewawczo mruga okiem.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Y. Morimura, Requiem for the 20th Century. Twilight of the Turbulent Gods<\/em>, \u201eEyemazing\u201d 2008, Issue 03, s. 11.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Tam\u017ce, s. 11.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Z. Bauman, Ponowoczesne wzory osobowe,<\/em> \u201eStudia Socjolo\u001fgiczne\u201d 1993, nr 2, s. 7-9, 18-19.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. K. Wilkoszewska, O zjawisku oszukiwania. Przyk\u0142ad Odyseu\u001fsza<\/em>, \u201eKultura Wsp\u00f3\u0142czesna\u201d 2003, nr 1-2, s. 132, 136.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. Tam\u017ce, s. 136.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. Tam\u017ce.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. I. Kozina, Palimpsest w dzia\u0142aniach wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jako metoda interpretacji \u201ewielkich dzie\u0142\u201d<\/em>, w: M. Poprz\u0119cka (red.), Wielkie dzie\u0142a \u2013 wielkie interpretacje, Stowarzyszenie Historyk\u00f3w Sztuki, Warszawa 2007, s. 285-287.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. G. Simmel, Filozofia mody<\/em>, prze\u0142. S. Magala, w: S. Magala, Simmel, Wiedza Powszechna, Warszawa 1980, s. 181.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. Tam\u017ce.\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. Z. Bauman, dz. cyt., s. 18.\u21b5<\/a><\/li>\n
  11. Por. tam\u017ce, s. 15.\u21b5<\/a><\/li>\n
  12. Tam\u017ce, s. 22.\u21b5<\/a><\/li>\n
  13. Por. np. W. Kopali\u0144ski, S\u0142ownik mit\u00f3w i tradycji kultury<\/em>, Pa\u0144\u001fstwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2000, s. 1082.\u21b5<\/a><\/li>\n
  14. Z. Bauman, dz. cyt., s. 15.\u21b5<\/a><\/li>\n
  15. Tam\u017ce, s. 15-16.\u21b5<\/a><\/li>\n
  16. Y. Morimura, Requiem for the 20th Century,<\/em> dz. cyt., s. 16.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Nikogo ju\u017c dzisiaj nie obchodzi, czy pi\u0119kna twarz na ekranie telewizora jest prawdziwa, czy chirur\u001fgicznie poprawiana \u2013 liczy si\u0119 efekt i spektakl. Wszak to on pozwala osi\u0105gn\u0105\u0107 nie\u015bmiertelno\u015b\u0107, nawet je\u015bli cen\u0105 jest zredukowanie to\u017csamo\u015bci do formy. Morimura, mistrz makija\u017cu i charak\u001fteryzacji, dokonuje jednak bezkrwawych ope\u001fracji. Nie k\u0142adzie si\u0119 pod n\u00f3\u017c chirurga plastyka (jak cho\u0107by francuska artystka Orlan). Decepcja, kt\u00f3r\u0105 uprawia, jest sztuk\u0105 powierzchni w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa \u2013 maskarad\u0105. <\/p>\n","protected":false},"author":194,"featured_media":8646,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7300,1272,849,1273],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14267],"yoast_head":"\nYasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Yasumasa Morimura by\u0142 Liz\u0105 Minnelli, Marilyn Monroe, Vivien Leigh, Olim\u001fpi\u0105 z obrazu Maneta, Flor\u0105 z obrazu Rembrandta, Van Goghiem bez ucha\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/yasumasa-morimura-self-portrait-monroe-2012-05-18.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/yasumasa-morimura-self-portrait-monroe-2012-05-18.jpg\",\"width\":297,\"height\":380,\"caption\":\"Yasumasa Morimura, Self Portrait. After Marilyn Monroe, 1996, The Contemporary Museum, Honolulu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile\",\"name\":\"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-05-20T23:15:32+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-09T11:22:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7a6fd1c05234a3ed077577b706ffba75\"},\"description\":\"Yasumasa Morimura by\u0142 Liz\u0105 Minnelli, Marilyn Monroe, Vivien Leigh, Olim\\u001fpi\u0105 z obrazu Maneta, Flor\u0105 z obrazu Rembrandta, Van Goghiem bez ucha\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7a6fd1c05234a3ed077577b706ffba75\",\"name\":\"Patrycja Cembrzy\u0144ska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/patrycja-cembrzynska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny","description":"Yasumasa Morimura by\u0142 Liz\u0105 Minnelli, Marilyn Monroe, Vivien Leigh, Olim\u001fpi\u0105 z obrazu Maneta, Flor\u0105 z obrazu Rembrandta, Van Goghiem bez ucha","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/yasumasa-morimura-self-portrait-monroe-2012-05-18.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/yasumasa-morimura-self-portrait-monroe-2012-05-18.jpg","width":297,"height":380,"caption":"Yasumasa Morimura, Self Portrait. After Marilyn Monroe, 1996, The Contemporary Museum, Honolulu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile","name":"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#primaryimage"},"datePublished":"2012-05-20T23:15:32+00:00","dateModified":"2020-11-09T11:22:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7a6fd1c05234a3ed077577b706ffba75"},"description":"Yasumasa Morimura by\u0142 Liz\u0105 Minnelli, Marilyn Monroe, Vivien Leigh, Olim\u001fpi\u0105 z obrazu Maneta, Flor\u0105 z obrazu Rembrandta, Van Goghiem bez ucha","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/patrycja-cembrzynska-yasumasa-morimura-czyli-ktos-inny-fragile#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Yasumasa Morimura, czyli kto\u015b inny"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7a6fd1c05234a3ed077577b706ffba75","name":"Patrycja Cembrzy\u0144ska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/patrycja-cembrzynska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/194"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8641"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48964,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8641\/revisions\/48964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8641"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=8641"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}