{"id":8756,"date":"2012-05-29T15:11:20","date_gmt":"2012-05-29T14:11:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=8756"},"modified":"2013-01-15T16:52:54","modified_gmt":"2013-01-15T15:52:54","slug":"rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra","title":{"rendered":"Kultura i pieni\u0105dze"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mariusz Urbanek: Aktywne uczestnictwo w kulturze deklaruje dzi\u015b tylko trzy procent Polak\u00f3w. Jak to zmieni\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Bogdan Zdrojewski: Zmiany musz\u0105 nast\u0105pi\u0107 a\u017c w sze\u015bciu obszarach. Pojedyncze poprawki niczego nie za\u0142atwi\u0105. Po pierwsze musi poprawi\u0107 si\u0119 infrastruktura, a wi\u0119c wszystko to, co s\u0142u\u017cy s\u0142uchaniu muzyki, ogl\u0105daniu spektakli teatralnych czy operowych, ogl\u0105daniu wystaw, czyli m\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, co umo\u017cliwia i u\u0142atwia uczestniczenie w kulturze. Po drugie, musi si\u0119 poprawi\u0107 edukacja kulturalna i informacja o kulturze w mediach. Trzeci wa\u017cny element to konieczno\u015b\u0107 otwarcia si\u0119 instytucji kulturalnych na ludzi, aktywne pozyskiwanie widz\u00f3w zamiast biernego oczekiwania, a\u017c sami przyjd\u0105. Po czwarte musi podnie\u015b\u0107 si\u0119 gotowo\u015b\u0107 uczestnictwa w kulturze samych Polak\u00f3w, bo ta gotowo\u015b\u0107 mierzona wysoko\u015bci\u0105 deklarowanych \u015brodk\u00f3w przeznaczanych na kultur\u0119, jest w Polsce jedn\u0105 z najni\u017cszych w Europie. Sprawa pi\u0105ta to edukacja dzieci w szko\u0142ach publicznych, co ju\u017c robimy, ale po 10 latach, kiedy ta edukacja nie funkcjonowa\u0142a w og\u00f3le, obecny wy\u017c demograficzny nie rozumie kultury w og\u00f3le, albo rozumie s\u0142abo. Wreszcie po sz\u00f3ste musi si\u0119 poprawi\u0107 finansowanie wydarze\u0144 artystycznych. Oczywi\u015bcie tego wszystkiego nie da si\u0119 zrobi\u0107 czy odrobi\u0107 w ci\u0105gu roku czy dw\u00f3ch.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8789\" aria-describedby=\"caption-attachment-8789\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-03\/\" rel=\"attachment wp-att-8789\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8789\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-03-540x359.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"359\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8789\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Zacznijmy po kolei. Infrastruktura.<\/strong><\/p>\n<p>Wydamy w tym roku ponad 800 milion\u00f3w z\u0142otych na blisko 200 inwestycji finansowanych ze \u015brodk\u00f3w ministerstwa kultury i \u015brodk\u00f3w europejskich. To absolutny rekord w powojennej historii Polski, a co najwa\u017cniejsze jest to infrastruktura zr\u00f3\u017cnicowana, obejmuj\u0105ca r\u00f3\u017cne dziedziny i rozlokowana w ca\u0142ej Polsce, a nie tylko w kilku tradycyjnie najwa\u017cniejszych o\u015brodkach kulturalnych.<\/p>\n<p><strong><em>Na przyk\u0142ad.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>To przede wszystkim pi\u0119\u0107 wielkich projekt\u00f3w: Opera Podlaska w Bia\u0142ymstoku, Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, Narodowe Forum Muzyki we Wroc\u0142awiu, sala koncertowa Orkiestry Polskiego Radia w Katowicach oraz Europejskie Centrum Solidarno\u015bci w Gda\u0144sku. Polska jest pierwszym pa\u0144stwem przeprowadzaj\u0105cym projekty powy\u017cej 50 mln euro przez komisj\u0119 europejsk\u0105.\u00a0 Do tego dochodz\u0105 przedsi\u0119wzi\u0119cia takie jak Teatr Szekspirowski w Gda\u0144sku, Amfiteatr Opolski, Filharmonia \u015awi\u0119tokrzyska, Opera Le\u015bna w Sopocie, Teatr Gardzienice, Filharmonia Cz\u0119stochowska, Teatr Stary w Lublinie, Biblioteka Raczy\u0144skich w Poznaniu, Filharmonia Opolska, Zamek Kr\u00f3lewski w Warszawie, finalny dziedziniec na\u00a0 Wawelu, scena teatralna w Zakopanem , dwa projekty w Wilanowie czy np. prace przy Operze Narodowej w Warszawie.\u00a0 A opr\u00f3cz tego inwestycje uczelniane: ASP w Gda\u0144sku, Warszawie, \u0141odzi czy Wroc\u0142awiu, inwestycje w Akademii Muzycznej w \u0141odzi, we Wroc\u0142awiu i np. Szkole Filmowej w \u0141odzi. Szko\u0142y muzyczne I i II stopnia, m.in. w Suwa\u0142kach, Bia\u0142ymstoku, Bielsku-Bia\u0142ej, Krakowie, Wroc\u0142awiu\u00a0 czy Radomiu. To inwestycje o ogromnym znaczeniu dla poprawy infrastruktury kultury w Polsce i dla edukacji m\u0142odego pokolenia. To element przechodzenia od kultury archaicznej, m\u00f3wi\u0105c metaforycznie \u2013 drewnianej, do kultury nowoczesnej \u2013 murowanej, dobrze sformatowanej i prawid\u0142owo adresowanej.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-8756 gallery-columns-6 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-14'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-14.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8799\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8799'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-13'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-13.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8798\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8798'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-12'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-12.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8797\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8797'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-11'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-11.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8796\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8796'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-10'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-10.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8795\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8795'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-08'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-08.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8794\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8794'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-07'><img width=\"376\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-07.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8793\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8793'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-06'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-06-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8792\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8792'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-05'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-05.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8791\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8791'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-04'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-04.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8790\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8790'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-03'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-03.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8789\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8789'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-02'><img width=\"360\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-02.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-8788\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-8788'>\n\t\t\t\tEuropejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>B\u0119dziemy wi\u0119c mieli dobr\u0105 infrastruktur\u0119 kulturaln\u0105, ale jak nam\u00f3wi\u0107 ludzi, \u017ceby chcieli z niej korzysta\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Infrastruktura musi by\u0107 atrakcyjna, bo to ona przyci\u0105ga ludzi. Mo\u017cna by\u0142o przekona\u0107 si\u0119 o tym podczas marcowego otwarcia Teatru Starego w Lublinie, kt\u00f3ry nie funkcjonowa\u0142 od kilkudziesi\u0119ciu lat. Jego otwarcie, a jest teraz obiektem bardzo atrakcyjnym, wzbudzi\u0142o gigantyczne zainteresowanie ludzi. Tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy do tej pory omijali kultur\u0119 szerokim \u0142ukiem. Oczywi\u015bcie sama satysfakcja z dobrej infrastruktury to jeszcze za ma\u0142o. Druga rzecz, to zagwarantowanie instytucjom kultury mo\u017cliwo\u015bci funkcjonowania w satysfakcjonuj\u0105cych warunkach ekonomicznych. Niestety wiele wniosk\u00f3w o dofinansowanie nowych inwestycji musia\u0142em odrzuci\u0107, bo by\u0142y \u017ale sformatowane i niedobrze usytuowane. W efekcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy poch\u0142ania\u0142oby samo utrzymywanie tych instytucji, a nie ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 merytoryczna. Takich projekt\u00f3w by\u0142o bardzo du\u017co. Cho\u0107by miasteczko filmowe w Nowym Mie\u015bcie nad Pilic\u0105, kt\u00f3re mia\u0142o kosztowa\u0107 p\u00f3\u0142 miliarda z\u0142otych, a jego utrzymanie blisko 100 mln z\u0142otych rocznie. We Wroc\u0142awiu by\u0142 projekt skromniejszy, ale te\u017c \u017ale przygotowany i \u017ale zlokalizowany, mianowicie Muzeum Ziem Zachodnich, co zagra\u017ca\u0142o w og\u00f3le utrat\u0105 ewentualnie przyznanych \u015brodk\u00f3w finansowych.<\/p>\n<p><strong>Ale idea Muzeum Ziem Zachodnich ci\u0105gle powraca.<\/strong><\/p>\n<p>Zosta\u0142 zmieniona lokalizacja, to dobrze, cho\u0107 zbyt p\u00f3\u017ano,\u00a0 ale projekt nadal nie jest gotowy. Cenna inicjatywa upami\u0119tnienia dorobku wsp\u00f3\u0142czesnych wroc\u0142awian zamieniona zosta\u0142a w projekt propagandowy. Szkoda.<\/p>\n<p><strong><em>Kolejna rzecz wymagaj\u0105ca zmian to edukacja w instytucjach kultury. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ka\u017cda instytucja publiczna, albo korzystaj\u0105ca ze \u015brodk\u00f3w publicznych, albo te\u017c aspiruj\u0105ca do nich w przysz\u0142o\u015bci, musi mie\u0107 przygotowan\u0105 ofert\u0119 adresowan\u0105 do dzieci. Nie mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na dzia\u0142ania skierowane wy\u0142\u0105cznie do tej publiczno\u015bci, kt\u00f3ra ju\u017c zagl\u0105da do teatr\u00f3w i do galerii. Bez nowych odbiorc\u00f3w b\u0119dzie to droga donik\u0105d. W latach 1995-2005 og\u00f3lna liczba os\u00f3b bior\u0105cych udzia\u0142 w \u017cyciu kulturalnym si\u0119 zmniejszy\u0142a, cho\u0107 w przypadku cz\u0119\u015bci z tych os\u00f3b wzros\u0142a intensywno\u015b\u0107 tego uczestnictwa.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8793\" aria-describedby=\"caption-attachment-8793\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-07\/\" rel=\"attachment wp-att-8793\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8793\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-07-540x344.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"344\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8793\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Z bada\u0144 wynika, \u017ce ludzie m\u0142odzi &#8211; do 24 roku \u017cycia, to zaledwie 13 procent spo\u015br\u00f3d tych 3 procent uczestnicz\u0105cych w kulturze. To znaczy, \u017ce b\u0119dzie jeszcze gorzej?<\/strong><\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o dramatu mia\u0142o miejsce kilkana\u015bcie lat temu, kiedy zacz\u0119\u0142y dorasta\u0107 dzieci z wy\u017cu demograficznego pierwszej po\u0142owy lat 80.. To w\u0142a\u015bnie t\u0119 grup\u0119 pozbawiono edukacji kulturalnej w szko\u0142ach. Wtedy nagle usuni\u0119to ze szk\u00f3\u0142 muzyk\u0119 i plastyk\u0119, a wraz z usuni\u0119ciem przedmiot\u00f3w pozbyto si\u0119 tak\u017ce nauczycieli, kt\u00f3rzy nie tylko realizowali program szkolny, ale tak\u017ce dostarczali m\u0142odzie\u017cy informacji o dzia\u0142alno\u015bci teatr\u00f3w, filharmonii, biur wystaw artystycznych i namawiali, \u017ceby je odwiedza\u0107. To by\u0142a pierwsza strata, drug\u0105 by\u0142o ustabilizowanie na bardzo niskim poziomie dotacji podmiotowych do instytucji artystycznych i zmuszenie ich do zarabiania cho\u0107by na wynajmie sal. To powodowa\u0142o, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczna by\u0142a wypychana przez r\u00f3\u017cnego rodzaju tzw. eventy przynosz\u0105ce doch\u00f3d: jubileusze podmiot\u00f3w gospodarczych, spotkania itd. Kolejnym b\u0142\u0119dem by\u0142o centralizowanie \u015brodk\u00f3w na kultur\u0119 w najwi\u0119kszych o\u015brodkach w Polsce, przez co ma\u0142e i \u015brednie, nawet bardzo ambitne inicjatywy, pozbawione dofinansowania, przesta\u0142y by\u0107 naturalnym zapleczem dla kultury. Komercjalizacja spowodowa\u0142a tak\u017ce likwidacj\u0119 kin w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach i zamykanie kin studyjnych w wi\u0119kszych.<\/p>\n<p><strong>Kultura coraz cz\u0119\u015bciej jest traktowana jako element rynku. Je\u015bli nie przynosi zysku, to znaczy \u017ce nie jest warta przetrwania. Nie ma r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy kultur\u0105, kt\u00f3ra nie poradzi sobie sama i rozrywk\u0105, kt\u00f3ra powinna na siebie zarobi\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Jestem przeciwnikiem sztywnego podzia\u0142u na kultur\u0119 wysok\u0105 i na rozrywk\u0119, cho\u0107 oczywi\u015bcie mamy z jednej strony imprezy o charakterze komercyjnym, kt\u00f3re powinny na siebie zarobi\u0107, a z drugiej opery, kt\u00f3re nigdzie na \u015bwiecie, poza N.Y, nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 same. W Polsce bilety do opery, kt\u00f3ra mia\u0142aby na siebie zarobi\u0107, musia\u0142by kosztowa\u0107 ok. 800-1000 z\u0142otych. To oczywi\u015bcie niewyobra\u017calne.\u00a0 Jestem jednak przeciwnikiem lekcewa\u017cenia kryteri\u00f3w rynkowych w dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej. To b\u0142\u0105d pope\u0142niany w wielu instytucjach kultury. Instytucje kultury, takie jak cho\u0107by teatr, musz\u0105 mie\u0107 ofert\u0119 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105.\u00a0 Wa\u017cne by w repertuarze obok ambitnej, klasycznej propozycji repertuarowej by\u0142y propozycje przyci\u0105gaj\u0105ce now\u0105 publiczno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Zadaniem teatru jest wype\u0142nienie ca\u0142ej przestrzeni, w kt\u00f3rej funkcjonuje. Je\u015bli kto\u015b chce prowadzi\u0107 teatr taki jak Laboratorium Jerzego Grotowskiego, to oczywi\u015bcie nie b\u0119dzie si\u0119 w stanie utrzyma\u0107 sam, ale z drugiej strony musi mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie potrzeba mu teatru z widowni\u0105 na 1500 os\u00f3b, wystarczy na 150. Trzeba po prostu w\u0142a\u015bciw\u0105 aktywno\u015b\u0107 organizowa\u0107 we w\u0142a\u015bciwej przestrzeni infrastrukturalnej. Do tego d\u0105\u017cymy.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong><em>Kto bardziej odpowiada za malej\u0105ce uczestnictwo Polak\u00f3w w kulturze. Lenistwo, brak potrzeby uczestnictwa w kulturze niewyedukowanych odbiorc\u00f3w, stawiaj\u0105cych na telewizyjn\u0105 papk\u0119, albo na internetow\u0105 samowystarczalno\u015b\u0107, czy arty\u015bci zaj\u0119ci sob\u0105, pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 hermetycznym j\u0119zykiem i g\u0142osz\u0105cy: my robimy sztuk\u0119, a wy macie nas podziwia\u0107. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Odpowiedzialno\u015b\u0107 jest tu podzielona. Owszem mamy sk\u0142onno\u015b\u0107 chodzenia na \u0142atwizn\u0119, nie jeste\u015bmy sk\u0142onni do wyrzecze\u0144, ale bez przesady. Pierwszym i podstawowym powodem \u2013 powt\u00f3rz\u0119 to \u2013 s\u0105 zaniedbania w edukacji kulturalnej w szko\u0142ach, kt\u00f3ra zosta\u0142a zepchni\u0119ta na kompletny margines. Staramy si\u0119 to nadrobi\u0107, przywr\u00f3cili\u015bmy ju\u017c w szko\u0142ach od klas czwartych muzyk\u0105 i plastyk\u0119. W tym roku b\u0119dziemy mieli edukowany rocznik 2003 i 2004 ,a w nast\u0119pnym ju\u017c w ca\u0142ym cyklu klasy czwart\u0105, pi\u0105t\u0105 i sz\u00f3st\u0105. Ale efekty tego b\u0119d\u0105 dopiero za ok. 8-10 lat. Nie martwi\u0119 si\u0119 tym. Wa\u017cne, \u017ce proces odwracania braku kompetencji uczestnictwa w kulturze zosta\u0142 rozpocz\u0119ty i to na dobre.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8791\" aria-describedby=\"caption-attachment-8791\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-05\/\" rel=\"attachment wp-att-8791\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8791\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-05-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8791\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Dzieci wreszcie rozr\u00f3\u017cni\u0105 Bacha od Pendereckiego, a impresjonizm od kubizmu?<\/strong><\/p>\n<p>To te\u017c, ale dowiedz\u0105 si\u0119 tak\u017ce jakie instytucje kultury dzia\u0142aj\u0105 w ich mie\u015bcie. Nauczyciele zaprowadz\u0105 uczni\u00f3w na wystawy i do teatru, wykszta\u0142c\u0105 nawyk bywania w muzeach i salach koncertowych, naucz\u0105 rozumienia sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, a nast\u0119pnie te dzieci podejm\u0105 si\u0119 reedukacji rodzic\u00f3w. Bo drug\u0105 grup\u0105 odpowiedzialn\u0105 za uczestnictwo w kulturze jest rodzina i kszta\u0142towane w niej nawyki, w pierwszej kolejno\u015bci nawyk czytania. Od czytania zaczyna si\u0119 wszystko, a czytelnictwo u nas pad\u0142o. Rok 2011 by\u0142 pierwszym rokiem, w kt\u00f3rym spadek czytelnictwa zosta\u0142 zatrzymany, ale zaledwie zatrzymany. Trzeba przywr\u00f3ci\u0107 podstawowe standardy w czytelnictwa, poczynaj\u0105c w\u0142a\u015bnie od rodziny. To z domu dziecko powinno wynosi\u0107 ciekawo\u015b\u0107 tego, co jest w ksi\u0105\u017cce. Wiem, \u017ce to trudne, bo rodzice s\u0105 dzi\u015b bardziej zaj\u0119ci ni\u017c kiedy\u015b, maj\u0105 mniej czasu, zrzucaj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za edukacj\u0119 na innych, ale akurat w tym nikt ich nie zast\u0105pi.<\/p>\n<p><strong>\u0141atwiej potem narzeka\u0107, \u017ce dzieci s\u0105 niedouczone<\/strong><\/p>\n<p>Tak bywa. Trzeci element, to same instytucje kulturalne, w kt\u00f3rych dziecko bywa cz\u0119sto traktowane jako najwi\u0119ksze nieszcz\u0119\u015bcie. To si\u0119 zmienia i na wyr\u00f3\u017cnienie zas\u0142uguj\u0105 tu muzea, w kt\u00f3rych jeszcze do niedawna pojawienie si\u0119 dziecka by\u0142o traktowane jak alarm o po\u017carze. Dzi\u015b wiele z nich uruchomi\u0142o programy edukacyjne dla dzieci i wida\u0107, \u017ce dzieci w wielu muzeach nie s\u0105 ju\u017c traktowane jak dopust bo\u017cy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jeszcze zbyt rzadko, ale trend zosta\u0142 odwr\u00f3cony i dzieje si\u0119 coraz wi\u0119cej dobrego.<\/p>\n<p><strong>Arty\u015bci naprawd\u0119 nie s\u0105 w og\u00f3le odpowiedzialni za to, \u017ce ludzie nie chc\u0105 ich sztuki?<\/strong><\/p>\n<p>Artyst\u00f3w t\u0142umaczy w jakim\u015b stopniu to, co prze\u017cyli w ci\u0105gu ostatnich kilkunastu lat, a zostali jako \u015brodowisko poturbowani bardzo mocno. Po pierwsze przez otwarcie granic i wej\u015bcie konkurencji, na kt\u00f3r\u0105 nie byli przygotowani, po drugie przez komercjalizacj\u0119 kultury i powa\u017cne obni\u017cenie nak\u0142ad\u00f3w bud\u017cetowych, po\u0142\u0105czone z gigantycznym wzrostem koszt\u00f3w utrzymania instytucji kultury, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y by\u0107 traktowane w spos\u00f3b rynkowy. To wszystko powoduje, \u017ce i tak patrz\u0119 na naszych artyst\u00f3w z podziwem. Poradzili sobie z tymi ograniczeniami \u015bwietnie, cho\u0107 jak powiedzia\u0142 Janusz G\u0142owacki, poprzez likwidacj\u0119 bloku sowieckiego zyskali\u015bmy na wolno\u015bci, a stracili\u015bmy na atrakcyjno\u015bci. W zwi\u0105zku z tym Wilhelm Sasnal, Miros\u0142aw Ba\u0142ka, czy inni musz\u0105 walczy\u0107 na zachodnich rynkach ju\u017c nie na specjalnych prawach, bo s\u0105 zza \u017celaznej kurtyny, tylko jak r\u00f3wny z r\u00f3wnym. I radz\u0105 sobie. Polskie teatry musz\u0105 walczy\u0107 w Europie z teatrami o znacznie d\u0142u\u017cszej tradycji i wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bciach repertuarowych i nie przegrywaj\u0105 tej walki. Grzegorz Jarzyna, Krzysztof\u00a0 Warlikowski , Jan Klata, Agnieszka Gli\u0144ska czy te\u017c re\u017cyserzy starszego pokolenia tacy jak Jerzy Jarocki, czy Krystian Lupa\u00a0 s\u0105 w Europie obecni i cenieni. I to nasz najwi\u0119kszy sukces ostatnich 20 lat.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8795\" aria-describedby=\"caption-attachment-8795\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-10\/\" rel=\"attachment wp-att-8795\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8795\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-10-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8795\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Wymienia Pan artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy poradziliby sobie niezale\u017cnie od ustroju.<\/strong><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie: Czes\u0142aw Mi\u0142osz dosta\u0142 Nobla przed 1980 rokiem, Wis\u0142awa Szymborska po, i prawdopodobnie dosta\u0142aby nawet gdyby nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Krzysztof Penderecki, Miko\u0142aj G\u00f3recki, Wojciech Kilar te\u017c daliby sobie rad\u0119 niezale\u017cnie od ustroju. Natomiast otwarcie granic by\u0142o zagro\u017ceniem dla pokole\u0144 m\u0142odszych, takich jak cho\u0107by w\u0142a\u015bnie Ba\u0142ka, Sasnal czy w teatrze Klata. Poradzili sobie. R\u00f3wnie\u017c je\u015bli chodzi o opiek\u0119 na artystami wiele zmieni\u0142o si\u0119 na lepsze. W latach 1950-1989 nie by\u0142o ani jednej wielkiej \u015bwiatowej wystawy polskiego malarstwa czy polskiej sztuki. Ostatnio mieli\u015bmy trzy du\u017ce wystawy (Berlin, Moskwa, Londyn) , a lada moment b\u0119dziemy mieli kolejne: w Ermita\u017cu, w Muzeum Narodowym w Pekinie, Aliny Szapocznikow w N.Y (pierwsza polska wystawa monograficzna w MoMie), czy te\u017c Delhi i Pary\u017cu.<\/p>\n<p><strong>Polak\u00f3w wida\u0107 w \u015bwiecie, arty\u015bci radz\u0105 sobie mimo trudno\u015bci, ale jednocze\u015bnie odbiorcy ich sztuki skar\u017c\u0105 si\u0119, \u017ce jej nie rozumiej\u0105. Odwracaj\u0105 si\u0119 od kultury, a tw\u00f3rcy nie zamierzaj\u0105 wyj\u015b\u0107 im naprzeciw. To ma si\u0119 nijak do zagospodarowywania przestrzeni w jakiej funkcjonuj\u0105.<\/strong><\/p>\n<p>To wygl\u0105da r\u00f3\u017cnie w r\u00f3\u017cnych dziedzinach, Je\u017celi por\u00f3wnamy frekwencj\u0119 na wystawach sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w roku 1991 i 2011, to liczba widz\u00f3w znacznie wzros\u0142a. Natomiast liczba widz\u00f3w w teatrach niestety nieznacznie si\u0119 zmniejszy\u0142a.<\/p>\n<p><strong>Dlaczego?<\/strong><\/p>\n<p>Teatr kt\u00f3ry obecnie dominuje jest w znacznym stopniu teatrem eksperymentuj\u0105cym, nowoczesnym, w zwi\u0105zku z tym dla starszego pokolenia widz\u00f3w trudnym do przyj\u0119cia. Cz\u0119sto jestem \u015bwiadkiem jak osoby z tego pokolenia opuszczaj\u0105 teatr w trakcie trwania spektaklu, tego zjawiska dawniej nie by\u0142o. Natomiast wskutek brak\u00f3w edukacyjnych, teatr z trudem radzi sobie z pozyskiwaniem nowych widz\u00f3w. Dzi\u015b prowokacja, ekshibicjonizm, wulgaryzm, przesta\u0142 by\u0107 magnesem wystarczaj\u0105cym, a dla sporej cz\u0119\u015bci publiczno\u015bci sta\u0142 si\u0119 znakiem rozpoznawczym upadku. Nies\u0142usznie, co do okre\u015blonych ofert, s\u0142usznie co do nadu\u017cywanej regu\u0142y.<\/p>\n<p><strong>Nie jest problemem, \u017ce istnieje teatr eksperymentalny, kt\u00f3rego nie rozumie starsze pokolenie, i na kt\u00f3ry nie chodz\u0105 m\u0142odzi, ale problemem jest, kiedy jest to teatr jedyny.<\/strong><\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie sta\u0142o si\u0119 tak \u2013 musz\u0119 powiedzie\u0107 niestety \u2013 \u017ce teatr awangardowy, eksperymentuj\u0105cy, poszukuj\u0105cy , cz\u0119sto niezwykle lewicowy, wypar\u0142 repertuar klasyczny, adresowany do nieco konserwatywnej publiczno\u015bci. Sta\u0142o si\u0119 to tak\u017ce w efekcie braku ofert tradycyjnych, realizowanych w spos\u00f3b \u015bwie\u017cy , nowatorski, adekwatny do spor\u00f3w toczonych w debatach publicznych poza sam\u0105 kultur\u0105. Po prostu w pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 luk\u0119\u00a0 wesz\u0142o ca\u0142e m\u0142ode pokolenie wi\u0119kszych i mniejszych rewolucjonist\u00f3w. Ale prawd\u0105 jest tak\u017ce, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 20 lat zmniejszy\u0142o si\u0119 zapotrzebowanie na teatr pami\u0119tany z poniedzia\u0142kowych prezentacji teatru telewizji. Dwadzie\u015bcia lat temu mieli\u015bmy tylko dwa programy TVP, mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowania trwa\u0142ych nawyk\u00f3w i minimaln\u0105 konkurencj\u0119. Rozbudowana oferta telewizji, po\u0142\u0105czona z naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 ludzi do wybierania rzeczy \u0142atwiejszych spowodowa\u0142o, \u017ce przestali cz\u0119\u015b\u0107 z nich przesta\u0142a odczuwa\u0107 potrzeb\u0119 bycia w teatrze<\/p>\n<p><strong>Nie maj\u0105 ju\u017c takiej potrzeby?<\/strong><\/p>\n<p>W badaniach wysz\u0142a rzecz bardzo ciekawa: polska oferta kulturalna bardzo cz\u0119sto oceniana jest przez ludzi jako dobra i wystarczaj\u0105ca. Mimo to nie uczestnicz\u0105 w niej, a na pytanie, dlaczego, najcz\u0119\u015bciej odpowiadaj\u0105: &#8211; Bo nie mam czasu. Drugi pow\u00f3d, do kt\u00f3rego ju\u017c nie tak ch\u0119tnie si\u0119 przyznaj\u0105, to brak kompetencji pozwalaj\u0105cych na w\u0142a\u015bciwy odbi\u00f3r sztuki wymagaj\u0105cej przygotowania, wiedzy, oczytania.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Kompleksy?<\/strong><\/p>\n<p>Raczej brak stosownego wykszta\u0142cenia. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wys\u0142uchanie w filharmonii koncertu Mozarta, Ravela czy Beethovena nie wymaga specjalnego przygotowania, cho\u0107 dla wielu os\u00f3b nie jest to takie oczywiste, ale ju\u017c tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Debussy\u2019ego, Sibeliusa, czy Mahlera z racji obco\u015bci nazwisk wymaga pokonania pewnej bariery i minimalnego przygotowania. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Pendereckim czy nawet tw\u00f3rcach m\u0142odszego pokolenia, takich jak Pawe\u0142 Mykietyn. Natomiast dla teatru pojawi\u0142a si\u0119 ogromna konkurencja w postaci telenowel, kt\u00f3re zaspokajaj\u0105 potrzeb\u0119 ludzi uczestniczenia w widowiskach, spektaklach odwzorowuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107, a tak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0142y niegdy\u015b w teatrze repertuar klasyczny, pozwalaj\u0105cy oderwa\u0107 si\u0119 od rzeczywisto\u015bci w\u0142asnego dnia codziennego i przenie\u015b\u0107 si\u0119 w cudzy \u015bwiat. Co wi\u0119cej, trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce dzisiejsza rzeczywisto\u015b\u0107 jest du\u017co atrakcyjniejsza ni\u017c ta w latach 60, wi\u0119c potrzeba ucieczki te\u017c sta\u0142a si\u0119 mniejsza.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8796\" aria-describedby=\"caption-attachment-8796\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-11\/\" rel=\"attachment wp-att-8796\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8796\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-11-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8796\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Czy to oznacza, \u017ce teatr klasyczny sko\u0144czy si\u0119 w og\u00f3le?<\/strong><\/p>\n<p>Nie. Zdecydowanie nie. Tacy tw\u00f3rcy jak Szekspir, Czechow, Molier, Kafka, Brecht nie znikn\u0105. To giganci. Do tego dochodzi ostatnio lekcewa\u017cona tradycja teatry antycznego. Jeste\u015bmy te\u017c ju\u017c poza sporami o znaczenie tw\u00f3rc\u00f3w takich jak Grotowski, Eugenio Barba czy Peter Brook. Teatr sam stopniowo, ale konsekwentnie b\u0119dzie musia\u0142 si\u0119 reformowa\u0107, szukaj\u0105c rozmaitych profili i kompetencji. B\u0119dzie teatr repertuarowy, klasyczny, utrzymywany przez pa\u0144stwo, kt\u00f3rego rol\u0105 b\u0119dzie spe\u0142nianie tak\u017ce funkcji edukacyjnej. Ale b\u0119dzie te\u017c teatr, w kt\u00f3rym b\u0119d\u0105 dominowa\u0142y eksperymenty i awangarda, tak\u017ce wspomagany, ale ju\u017c grantami.\u00a0 B\u0119dzie to teatr adresowany zar\u00f3wno do m\u0142odego widza, jak i do widz\u00f3w wyrobionych, i to w\u0142a\u015bnie tam przenios\u0105 si\u0119 spektakle, cz\u0119sto na pograniczu teatru, \u0142\u0105cz\u0105ce r\u00f3\u017cne dziedziny sztuki, kt\u00f3rych jest dzi\u015b tak wiele. Ale efektem reformy b\u0119dzie powstanie jeszcze trzeciego rodzaju instytucji teatralnych. B\u0119d\u0105 to teatry impresaryjne, przestrze\u0144 do wynaj\u0119cia, \u0142atwa do zagospodarowania i niezbyt kosztowna, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna b\u0119dzie wynaj\u0105\u0107 na jeden spektakl , na sezon albo dwa. Powstanie takich instytucji to dzi\u015b najwa\u017cniejsze wyznawanie dla wsp\u00f3\u0142czesnego teatru. Stworzenie warunk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci rozwoju zar\u00f3wno dla teatru eksperymentalnego, jak i konserwatywnego, sprawdzania oczekiwa\u0144 publiczno\u015bci, rozwi\u0105za\u0144 mened\u017cerskich, pijarowskich i wszelkich innych.<\/p>\n<p><strong>Wykszta\u0142cimy odbiorc\u00f3w, zbudujemy instytucje i system finansowania kultury, ale pozostaje jeszcze kwestia hierarchii w kulturze, tego, co w niej dobre, a co z\u0142e. Krytyka kulturalna jest dzi\u015b albo koteryjna i \u0142atwo przewidzie\u0107 co kt\u00f3ry krytyk o kt\u00f3rym arty\u015bcie napisze, albo zamieni\u0142a si\u0119 w rynek us\u0142ug promocyjnych na kt\u00f3rym i Szymborska i debiutuj\u0105cy grafoman w recenzji wynaj\u0119tego krytyka bywaj\u0105 r\u00f3wnie genialni. A odbiorca jest jak dziecko we mgle.<\/strong><\/p>\n<p>Kiedy m\u00f3wimy o kryzysie w kulturze, to najg\u0142\u0119bszy kryzys jest w\u0142a\u015bnie w krytyce. Krytyka si\u0119 oczywi\u015bcie nie sko\u0144czy\u0142a, a recenzenci nie wygin\u0119li, ale stali si\u0119 najmniej wa\u017cnym elementem rynku medialnego. Marzy\u0142bym o sytuacji, aby ilo\u015b\u0107 miejsca po\u015bwi\u0119canego kulturze i pi\u0142ce no\u017cnej na \u0142amach polskich gazet czy w telewizji by\u0142a adekwatna do odnoszonych w tych dziedzinach sukces\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Bardzo Pan minister z\u0142o\u015bliwy.<\/strong><\/p>\n<p>Troszeczk\u0119. Poniewa\u017c tak nie jest, wi\u0119c krytyka si\u0119 nie rozwija. Recenzje staj\u0105 si\u0119 przewidywalne, cz\u0119sto wy\u0142\u0105cznie kurtuazyjne i banalne. Ale jestem po powa\u017cnych rozmowach z w\u0142adzami telewizji, uzgodnili\u015bmy, \u017ce w TV b\u0119dzie znacznie wi\u0119cej program\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze, recenzji i dyskusji, w kt\u00f3rych wreszcie nie b\u0119dzie oceniane wy\u0142\u0105cznie \u017cycie polityczne, ale tak\u017ce kulturalne. My\u015bl\u0119, \u017ce to, co b\u0119dzie dzia\u0142o si\u0119 w telewizji odbije si\u0119 w innych mediach: elektronicznych i w gazetach.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8797\" aria-describedby=\"caption-attachment-8797\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-12\/\" rel=\"attachment wp-att-8797\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8797\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-12-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8797\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Powiedzia\u0142 Pan, \u017ce nie chce dokonywa\u0107 podzia\u0142u na kultur\u0119 wysok\u0105 i rozrywk\u0119. Ale w kt\u00f3rym miejscu zaczyna si\u0119 kultura, kt\u00f3ra podlega zainteresowaniu pana ministerstwa?<\/strong><\/p>\n<p>W ka\u017cdej dziedzinie jest troch\u0119 inaczej i trudno o jedn\u0105 definicj\u0119. Kultur\u0119 definiuj\u0119 w spos\u00f3b, w jaki czyni\u0142 to prof. Stanis\u0142aw Pietraszko (sfera aksjosemiotyczna) , a w wymiarze \u201epraktycznym\u201d , jak Jerzy Grotowski.\u00a0 Opr\u00f3cz talentu, kt\u00f3ry jest walorem bardzo subiektywnym i trudno uchwytnym, drugim czynnikiem, kt\u00f3ry pozwala oceni\u0107 warto\u015b\u0107 dzie\u0142a sztuki, jest w\u0142o\u017cona w nie praca. To, co nie wymaga wysi\u0142ku, jest proste i \u0142atwe, mo\u017ce si\u0119 samo sfinansowa\u0107. To, co wymaga wysi\u0142ku, warsztatu, nak\u0142ad\u00f3w, potrzebuje wspomagania pa\u0144stwa. Z podziwem patrz\u0119 na artyst\u00f3w i na to jak wiele potrafi\u0105 zainwestowa\u0107 w sw\u00f3j warsztat pracy i w proces tworzenia dzie\u0142a, z kt\u00f3rym id\u0105 potem na niepewny rynek. Ryzykuj\u0105 strasznie, a jednak daj\u0105 rad\u0119.\u00a0 Tam wi\u0119c, gdzie mamy do czynienia z du\u017cym wysi\u0142kiem, gdzie wida\u0107, jak wiele dane dzie\u0142o wymaga\u0142o pracy, i jak jest jednocze\u015bnie niepowtarzalne, tam potrzebne jest wsparcie. Dlatego \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce takich rzeczy jest ci\u0105gle za ma\u0142o nawet jak na \u015brodki finansowe, kt\u00f3rymi dysponuje ministerstwo.<\/p>\n<p><strong>Brzmi to do\u015b\u0107 dziwnie. Ma Pan pieni\u0105dze i nie ma Pan na co je wyda\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie brzmi to dziwnie, ale rzeczy z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki, najbardziej interesuj\u0105cych, nie ma wcale du\u017co, a na pewno mog\u0142oby by\u0107 wi\u0119cej. A poniewa\u017c ich nie ma, finansujemy niejednokrotnie rzeczy \u015brednie. Nie oznacza to, \u017ce nieambitne, ale powtarzalne i raczej bez szans na podbicie \u015bwiata.<\/p>\n<p><strong>Ju\u017c widz\u0119, jak po przeczytaniu tych s\u0142\u00f3w arty\u015bci zasypi\u0105 ministerstwo projektami w ich przekonaniu niepowtarzalnymi i genialnymi. No bo skoro minister m\u00f3wi, \u017ce ma za du\u017co pieni\u0119dzy\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Pieni\u0119dzy jest za ma\u0142o, \u017ceby obs\u0142u\u017cy\u0107 wszystkie projekty, na kt\u00f3re sk\u0142adane s\u0105 wnioski, ale wola\u0142bym , \u017ceby by\u0142o to projekty zdecydowanie lepsze. Nie marnujemy pieni\u0119dzy, ale te\u017c oczekuje zdecydowanie wy\u017cszej jako\u015bci.<\/p>\n<p><strong>Pogubi\u0142em si\u0119. Powinni\u015bmy wydawa\u0107 wi\u0119cej, ale mamy za ma\u0142o pieni\u0119dzy, a jednocze\u015bnie to, co wydajemy &#8211; wydajemy nie najlepiej, bo na rzeczy nie najwy\u017cszej jako\u015bci, tak?<\/strong><\/p>\n<p>Fundusz Promocji Kultury to fundusz przeznaczony na wspieranie r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w i wydarze\u0144 artystycznych. Niestety jako\u015b\u0107 wniosk\u00f3w, kt\u00f3re otrzymujemy, jest \u015brednia. Mimo to powinny by\u0107 wspierane przez ministerstwo, bo s\u0105 elementem tej aktywno\u015bci, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna dla rozwoju sztuki. Chcia\u0142bym jednak, \u017ceby by\u0142y to projekty lepsze, ambitniejsze, bardziej zr\u00f3\u017cnicowane. Wiele z nich z za\u0142o\u017cenia jest adresowana do szerokiej publiczno\u015bci , a to oznacza zawieranie kompromis\u00f3w artystycznych. Wola\u0142bym aby dominowa\u0142y projekty pozyskuj\u0105ce du\u017c\u0105 publiczno\u015b\u0107 dla projekt\u00f3w o wysokich kompetencjach kulturowych.<\/p>\n<p><strong>A od czego zale\u017cy, \u017ceby tych pieni\u0119dzy na wa\u017cne projekty artystyczne nie brakowa\u0142o?<\/strong><\/p>\n<p>Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em finansowania kultury jest bud\u017cet pa\u0144stwa i bud\u017cety samorz\u0105dowe. Ale tak naprawd\u0119 o tym, jaka b\u0119dzie finansowa przysz\u0142o\u015b\u0107 kultury, przekonamy si\u0119 w roku 2014. Bo jeszcze ten rok i rok 2013 to czas, kiedy ogromne kwoty wydawane s\u0105 na budow\u0119 i odtwarzanie infrastruktury. To w sumie oko\u0142o 12,8 miliard\u00f3w z\u0142otych, przeznaczane obecnie na kultur\u0119, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 pa\u0144stwo, samorz\u0105dy i np. telewizja publiczna. S\u0105 wojew\u00f3dztwa, kt\u00f3re w tym roku wydadz\u0105 na infrastruktur\u0119\u00a0 blisko 600 mln z\u0142. To absolutny rekord. Je\u015bli po 2014 r. cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107, np. 25 % obecnych nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych przejdzie na koszty dzia\u0142alno\u015bci artystycznej w nowo tworzonych przestrzeniach, b\u0119dziemy mieli efekt imponuj\u0105cy. To dotyczy prawie ca\u0142ego pa\u0144stwa. Rok 2014 b\u0119dzie najwa\u017cniejszym weryfikatorem: pomniki infrastruktury kulturalnej czy \u017cywe centra kultury klasy europejskiej. Nieco upraszczam, ale w ci\u0105gu kilkunastu miesi\u0119cy wejdziemy w okres weryfikacji intencji ale tak\u017ce sprawdzania imponderabili\u00f3w. Nie b\u0119dzie to\u00a0 \u0142atwy czas, ale niezwykle cenny.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>A co z mecenatem prywatnym w kulturze?<\/strong><\/p>\n<p>Prywatny mecenat nie\u017ale rozwija\u0142 si\u0119 w drugiej po\u0142owie lat 90. zesz\u0142ego wieku. Wydatki podmiot\u00f3w i os\u00f3b\u00a0 prywatnych na kultur\u0119 wynosi\u0142y wtedy 1,5 miliarda z\u0142otych rocznie, a nawet troch\u0119 wi\u0119cej. W kultur\u0119 inwestowa\u0142y banki, du\u017ce firmy, ludzie z listy stu najbogatszych, a co najwa\u017cniejsze, czyni\u0142o to tak\u017ce wielu lokalnych przedsi\u0119biorc\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Sko\u0144czy\u0142o si\u0119?<\/strong><\/p>\n<p>Zmniejszy\u0142o. Na pocz\u0105tku XXI wieku, a wi\u0119c zaledwie kilka lat p\u00f3\u017aniej, na skutek atak\u00f3w na biznes, postponowania przedsi\u0119biorc\u00f3w, firmy zacz\u0119\u0142y w znacznym stopniu wycofywa\u0107 si\u0119 z finansowania imprez kulturalnych, podobnie zreszt\u0105 jak sportowych. Od 2008 roku obserwujemy powr\u00f3t biznesu do kultury, ale jest on jeszcze bardzo wolny. Kiedy zaczyna\u0142em swoj\u0105 kadencj\u0119 w ministerstwie, zaanga\u017cowanie \u015brodk\u00f3w prywatnych w kulturze wynosi\u0142o ok. 800 mln, a wi\u0119c o po\u0142ow\u0119 mniej ni\u017c dekad\u0119 wcze\u015bniej. W 2012 roku deklarowane nak\u0142ady biznesu na kultur\u0119 wynios\u0105 ok. 1200 milion\u00f3w, a wi\u0119c tendencja jest wzrostowa, ale ci\u0105gle daleko nam do wydatk\u00f3w sprzed lat. Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka jest znacznie cenniejsza.<\/p>\n<figure id=\"attachment_8798\" aria-describedby=\"caption-attachment-8798\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-13\/\" rel=\"attachment wp-att-8798\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8798\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-13-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8798\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Biznes nauczy\u0142 si\u0119 ju\u017c, \u017ce na kulturze si\u0119 nie zarabia? \u017be mo\u017cna ewentualnie \u201euszlachetni\u0107\u201d sw\u00f3j wizerunek, natomiast trudno liczy\u0107 na zyski?<\/strong><\/p>\n<p>Bra\u0142em udzia\u0142 w spotkaniu najwi\u0119kszych mened\u017cer\u00f3w z obszaru kultury i przedstawicieli najwi\u0119kszych firm w Polsce wielokrotnie. By\u0142em \u015bwiadkiem wielu star\u0107 niezwykle ostrych. Pami\u0119tam, jak na jednym z nich \u201ebiznes\u201d pyta\u0142: \u201eA w\u0142a\u015bciwie dlaczego mamy wam dawa\u0107 pieni\u0105dze?\u201d, na co przedstawiciele kultury odpowiadali: \u201eNie pytajcie, bo to oczywiste; kultura jest sfer\u0105 autoteliczn\u0105 (warto\u015bci samych w sobie), wi\u0119c dajcie nam pieni\u0105dze, a my je dobrze wydamy\u201d.\u00a0 Przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy obu stronami by\u0142a tak wielka, jak to tylko by\u0142o mo\u017cliwe. Wida\u0107 to by\u0142o tak\u017ce podczas kongresu kultury w 2009 roku w Krakowie, gdzie zderzenie Balcerowicza ze \u015bwiatem kultury by\u0142o niezwykle bolesne dla obu stron. Mam \u017cal do Waldemara D\u0105browskiego, \u017ce w\u00f3wczas szans\u0119 na wzajemny szacunek obu stron, swoim wyst\u0105pieniem nieco oddali\u0142. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce porozumienie jest niemo\u017cliwe, ale w nast\u0119pnych latach, poczynaj\u0105c od roku 2010, powoli nast\u0119powa\u0142o pewne zbli\u017cenie i\u00a0 wiele zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmienia\u0107. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 instytucji kultury zacz\u0119\u0142a rozumie\u0107 spos\u00f3b my\u015blenia biznesu, i r\u00f3wnie du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 biznesu przesta\u0142a patrze\u0107 na kultur\u0119 wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat \u201eefektywno\u015bci\u00a0 ekonomicznej\u201d.<\/p>\n<p><strong>Obie strony s\u0105 r\u00f3wnie gotowe do kompromisu? Arty\u015bci zrezygnuj\u0105 z autonomii?<\/strong><\/p>\n<p>To wymaga czasu, ale wida\u0107 zmiany w strategii post\u0119powania wielu instytucji, kt\u00f3re wcze\u015bniej wykazywa\u0142y wy\u0142\u0105cznie postawy roszczeniowe. S\u0105 przygotowywane oferty dla biznesu, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 kontakt i rozmowy. W efekcie mamy coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 wydarze\u0144 muzycznych, a tak\u017ce teatralnych, kt\u00f3re znajduj\u0105 sponsor\u00f3w zewn\u0119trznych , wystarczy wymieni\u0107 cho\u0107by Teatr Kamienica Emiliana Kami\u0144skiego , czy Teatr Polonia Krystyny Jandy w Warszawie.\u00a0 Potrzeby s\u0105 zdecydowanie wi\u0119ksze, ale\u00a0 w \u015bwiecie np. muzyki, i to nie tylko rozrywkowej, post\u0119p wida\u0107 go\u0142ym okiem.<\/p>\n<p><strong>Ten mecenat prywatny polega na tym, \u017ce wykupuje si\u0119 spektakl czy koncert orkiestry kameralnej dla pracownik\u00f3w korporacji, czy raczej na dawaniu pieni\u0119dzy w zamian za logo na programie i reklam\u0119 przy okazji wydarzenia?<\/strong><\/p>\n<p>Jedno i drugie. Zale\u017cy od sponsora, wydarzenia, pretekstu. S\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 w z\u0142ym tego s\u0142owa znaczeniu maleje. Ale cz\u0119\u015bciej mam informacj\u0119 o takich formach sponsoringu, w kt\u00f3rym wolno\u015b\u0107 i swoboda artystyczna jest nienaruszaln\u0105 warto\u015bci\u0105<\/p>\n<figure id=\"attachment_8799\" aria-describedby=\"caption-attachment-8799\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/europejski-kongres-kultury-14\/\" rel=\"attachment wp-att-8799\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-8799\" title=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-14-540x360.jpg\" alt=\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\" width=\"540\" height=\"360\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-8799\" class=\"wp-caption-text\">Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Wymieni\u0142 pan Teatr Polonia i Teatr Kamienica. To kierunek w kt\u00f3rym zmierza kultura? Prywatne teatry, prywatne sale koncertowe?<\/strong><\/p>\n<p>Nie, to ca\u0142y czas wyj\u0105tki i my\u015bl\u0119, \u017ce takimi wyj\u0105tkami pozostan\u0105. To po prostu bardzo trudne wyzwanie. To, \u017ce Krystynie Jandzie udaje si\u0119 utrzyma\u0107 ca\u0142y czas teatr na dobrym poziomie, to zas\u0142uga jej talentu, nazwiska, operatywno\u015bci, wielkiej pracy, a tak\u017ce lokalizacji jej teatru. My\u015bl\u0119, \u017ce niewiele jest os\u00f3b, kt\u00f3rym to by si\u0119 uda\u0142o.<\/p>\n<p><strong>Jest miejsce na takie teatry w o\u015brodkach dwu-trzykrotnie mniejszych ni\u017c Warszawa, jak cho\u0107by Wroc\u0142aw, Pozna\u0144 czy Krak\u00f3w?<\/strong><\/p>\n<p>Tak, ale skala trudno\u015bci ro\u015bnie. Jest miejsce na teatry dzia\u0142aj\u0105cych na zasadach podobnych, na jakich dzia\u0142a \u201eKamienica\u201d, a wi\u0119c z ofert\u0105 mieszan\u0105: teatralno-klubow\u0105-edukacyjn\u0105.\u00a0 Jest jednak tak, i\u017c im dalej od wielkiego biznesu, stolicy, wielkich o\u015brodk\u00f3w artystycznych tym wi\u0119cej oczekiwa\u0144 klasycznie konsumpcyjnych.<\/p>\n<p><strong>Teatr do kotleta?<\/strong><\/p>\n<p>Nie. Po\u0142\u0105czenie teatru z restauracj\u0105, a wi\u0119c miejsce gdzie wychodzi si\u0119, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w wydarzeniu kulturalnym w po\u0142\u0105czeniu z obiadem przed spektaklem, albo kolacj\u0105 po przedstawieniu, deserem i kaw\u0105 w pierwszym antrakcie, i szampanem w drugim, czy wr\u0119cz zjedzenie przystawki przed spektaklem, a g\u0142\u00f3wnego dania po zako\u0144czeniu. To dzia\u0142a w wielu najpowa\u017cniejszych instytucjach kultury na \u015bwiecie, tak\u017ce w operach i filharmoniach\u00a0 . Taki przyk\u0142ad to wr\u0119cz obecny model funkcjonowania konglomeratu operowo-filharmonicznego N.Y. Nie ma w tym nic z\u0142ego. Wa\u017cne s\u0105 proporcje i poziom oferowanych us\u0142ug.<\/p>\n<p><strong>By\u0142 pan zadowolony z ubieg\u0142orocznego Kongresu Kultury Europejskiej we Wroc\u0142awiu?<\/strong><\/p>\n<p>Tak, by\u0142em zadowolony. Nie wszystko mi si\u0119 podoba\u0142o, ale dominuj\u0105ce wra\u017cenie by\u0142o dobre.<\/p>\n<p><strong>Kongres by\u0142 paradoksalnym potwierdzeniem tezy Zygmunta Baumana o fast-foodyzacji wsp\u00f3\u0142czesnej kultury, czyli zachwianiu proporcji mi\u0119dzy kultur\u0105 a rozrywk\u0105. Bauman ubolewa\u0142, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej konsumujemy sztuk\u0119 bezrefleksyjnie, jak jedzenie w fast-foodzie, a kongres \u201eozdabia\u0142y\u201d wydarzenia, kt\u00f3re by\u0142y tego mimowoln\u0105 ilustracj\u0105: teatr sztucznych ogni, laserowe obrazki na fontannie, itd. I to one tak naprawd\u0119 zrobi\u0142y frekwencje kongresu.<\/strong><\/p>\n<p>Kongres sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z trzech segment\u00f3w, i jego cz\u0119\u015b\u0107 oficjalna, spotkanie ministr\u00f3w kultury kraj\u00f3w unijnych, by\u0142a bardzo udana. Drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 by\u0142y wydarzenia artystyczne i tu, jak zwykle w takich wypadkach, by\u0142y wydarzenia wa\u017cne i zapadaj\u0105ce w pami\u0119\u0107, jak instalacja Ba\u0142ki czy wsp\u00f3lny koncert Krzysztofa Pendereckiego i Jony\u2019ego Greenwooda z Radiohead, oraz wydarzenia s\u0142abe, kt\u00f3re raczej do historii sztuki nie wejd\u0105. I by\u0142y debaty, kt\u00f3re po raz pierwszy zaj\u0119\u0142y si\u0119 wyzwaniami, jakie stan\u0119\u0142y przed kultur\u0105 w zwi\u0105zku z pojawieniem si\u0119 nowych technologii.<\/p>\n<p><strong>Krytycy zarzucili kongresowi, \u017ce to by\u0142a impreza lewicowych artyst\u00f3w adresowana do lewicowych odbiorc\u00f3w, dlatego by\u0142 jednowymiarowy i jednostronny. Zarzucono Panu, \u017ce \u015bwiadomie odda\u0142 pan kongres lewicy.<\/strong><\/p>\n<p>Gdyby ocenia\u0107 kongres wed\u0142ug takich kryteri\u00f3w, to nie zadowoli\u0142 nikogo. Dla artyst\u00f3w awangardowych by\u0142 awangardowy za ma\u0142o, a zdaniem artyst\u00f3w konserwatywnych jego awangardowo\u015b\u0107 przekroczy\u0142a granice rozs\u0105dku. Zarzut, \u017ce na kongresie reprezentowany by\u0142 w wi\u0119kszym stopniu jeden spos\u00f3b my\u015blenia jest prawdziwy, natomiast podstawy tego zarzutu prawdziwe ju\u017c nie s\u0105. Po prostu w obszarze kultury europejskiej prawica jest bardzo s\u0142aba, ma niewiele do zaoferowania, z trudem si\u0119 przebija i wr\u0119cz wymaga wspierania. W dodatku jest dla awangardy naturalnym przeciwnikiem, wi\u0119c mo\u017cna rzeczywi\u015bcie by\u0142o odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce kongres dla niekt\u00f3rych by\u0142 wymierzony w prawic\u0119. A naprawd\u0119 kongres tylko pokazywa\u0142 trendy we wsp\u00f3\u0142czesnej sztuce. Gdyby by\u0142 po\u015bwi\u0119cony zabytkom, muzeom, dziedzictwu kultury, nurt konserwatywny na pewno wypad\u0142by znacznie lepiej. A kongres we Wroc\u0142awiu nie by\u0142 przecie\u017c nawet po\u015bwi\u0119cony tera\u017aniejszo\u015bci, a by\u0142 zwr\u00f3cony ku przysz\u0142o\u015bci. Mieli\u015bmy do czynienia z wa\u017cn\u0105 debat\u0105 o trendach dominuj\u0105cych we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze, a je\u015bli nie wszyscy byli tym usatysfakcjonowani, to dlatego, \u017ce jeste\u015bmy w momencie prze\u0142omu, kiedy bardzo du\u017co i bardzo szybko si\u0119 dzieje.\u00a0 Trudno w takim momencie zauwa\u017cy\u0107 i sprawiedliwie oceni\u0107 wszystko.<\/p>\n<p><strong>Jaki wniosek z kongresu powinien wyci\u0105gn\u0105\u0107 Wroc\u0142aw przygotowuj\u0105c si\u0119 do roku 2016, kiedy b\u0119dzie Europejsk\u0105 Stolic\u0105 Kultury?<\/strong><\/p>\n<p>Wroc\u0142aw powinien w 2016 roku da\u0107 bardzo aktualne odpowiedzi, na to, co b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142o w europejskiej kulturze w ci\u0105gu najbli\u017cszych lat. Dzi\u015b jeszcze nie da si\u0119 tego przewidzie\u0107, bo zmiany nast\u0119puj\u0105 z dnia na dzie\u0144, ale kongresowe debaty pokaza\u0142y, jak szybko sztuka wchodzi do Internetu i zarazem jak go wykorzystuje.\u00a0 Dlatego trzeba by\u0107 przygotowanym do b\u0142yskawicznego reagowania. Na przyk\u0142ad tworz\u0105c w\u0142a\u015bnie we Wroc\u0142awiu miejsce, w kt\u00f3rym prezentowana by\u0142aby kultura w sieci. Wroc\u0142aw mia\u0142by wtedy szans\u0119 zaistnie\u0107 jako miejsce, gdzie tworzy si\u0119 w kulturze co\u015b nowego, a nie tylko rejestruje to, co ju\u017c przebrzmia\u0142o.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 2012 roku deklarowane nak\u0142ady biznesu na kultur\u0119 wynios\u0105 ok. 1200 milion\u00f3w, a wi\u0119c tendencja jest wzrostowa, ale ci\u0105gle daleko nam do wydatk\u00f3w sprzed lat. Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka jest znacznie cenniejsza.<\/p>\n","protected":false},"author":197,"featured_media":8792,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[279,7315,665],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1278],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>kultura i pieni\u0105dze<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Bogdan Zdrojewski: Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-06.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-06.jpg\",\"width\":600,\"height\":388,\"caption\":\"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\",\"name\":\"kultura i pieni\u0105dze\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-05-29T14:11:20+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-15T15:52:54+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/41c3e26b8bd74a0eab5f7fe7cfa3b56c\"},\"description\":\"Bogdan Zdrojewski: Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Kultura i pieni\u0105dze\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/41c3e26b8bd74a0eab5f7fe7cfa3b56c\",\"name\":\"Mariusz Urbanek\",\"sameAs\":[\"http:\/\/o.pl\/\"],\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mariusz-urbanek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"kultura i pieni\u0105dze","description":"Bogdan Zdrojewski: Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-06.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/05\/europejski-kongres-kultury-06.jpg","width":600,"height":388,"caption":"Europejski Kongres Kultury 2011, fot. MKiDN\/Danuta Matloch"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra","name":"kultura i pieni\u0105dze","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#primaryimage"},"datePublished":"2012-05-29T14:11:20+00:00","dateModified":"2013-01-15T15:52:54+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/41c3e26b8bd74a0eab5f7fe7cfa3b56c"},"description":"Bogdan Zdrojewski: Trzeba jednak doceni\u0107, \u017ce biznes w og\u00f3le got\u00f3w jest w kultur\u0119 inwestowa\u0107, zw\u0142aszcza w kryzysie, kiedy ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/rozmowa-bogdan-zdrojewski-kultura-i-pieniadze-odra#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Kultura i pieni\u0105dze"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/41c3e26b8bd74a0eab5f7fe7cfa3b56c","name":"Mariusz Urbanek","sameAs":["http:\/\/o.pl\/"],"url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/mariusz-urbanek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/197"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8756"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=8756"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}