{"id":9149,"date":"2012-07-10T10:35:44","date_gmt":"2012-07-10T09:35:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=9149"},"modified":"2012-12-27T16:24:19","modified_gmt":"2012-12-27T15:24:19","slug":"jakub-papuczys-tylko-czy-az-iluzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/jakub-papuczys-tylko-czy-az-iluzja","title":{"rendered":"Tylko czy a\u017c iluzja?"},"content":{"rendered":"

Nieprzypadkowo mottem swojego dramatu Iwan Wyrypajew uczyni\u0142 cytat z dzie\u0142a Pierra Corneilla Iluzja sceniczna<\/em>. To w\u0142a\u015bnie Corneille jako pierwszy praktycznie wykorzysta\u0142 i sproblematyzowa\u0142 fakt, \u017ce teatralne mimesis nigdy nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowite. Pe\u0142ni tej nie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 g\u0142\u00f3wnie przez to, \u017ce spektakl teatralny jest zawsze realnym wydarzeniem, spotkaniem w rzeczywistym czasie aktor\u00f3w z widzami. Publiczno\u015b\u0107 zwykle jest wi\u0119c poddawana z\u0142udzie, iluzji, kt\u00f3ra ma za zadanie najcz\u0119\u015bciej ten aspekt teatru ukry\u0107. Corneille, tworz\u0105c dramat, kt\u00f3ry dzieje si\u0119 w teatrze, i tak naprawd\u0119 jest przedstawieniem o dawaniu przedstawienia, ods\u0142ania cel tej iluzji. Paradoksalnie ten jeden z pierwszych w historii teatru metateatralnych chwyt\u00f3w pokaza\u0142, \u017ce to jawne ods\u0142oni\u0119cie tego, \u017ce jest si\u0119 w teatrze, rozbicie \u015bcis\u0142ego teatralnego i w\u0142a\u015bnie iluzyjnego \u015bwiata scenicznego potrafi du\u017co skuteczniej zaburzy\u0107 relacje mi\u0119dzy fikcj\u0105, a rzeczywisto\u015bci\u0105 oraz wytworzy\u0107 wra\u017cenie wi\u0119kszej realno\u015bci przedstawianych na scenie wydarze\u0144 ni\u017c w tradycyjnie budowanym teatralnym mimesis.<\/p>\n

\"\u201eIluzje\u201d,<\/a>
\u201eIluzje\u201d, re\u017c. Iwan Wyrypajew (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Wyrypajew w swoim tek\u015bcie i spektaklu wybiera podobn\u0105 zasad\u0119 konstrukcyjn\u0105, nieustannie ods\u0142ania teatralne szwy i p\u0119kni\u0119cia, po to \u017ceby widownia nie mia\u0142a nawet na chwil\u0119 z\u0142udze\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce znajduje si\u0119 w teatrze, a na scenie aktorzy opowiadaj\u0105 pewn\u0105 fikcyjn\u0105 histori\u0119. Jednak wydaje mi si\u0119, \u017ce jego spektakl nie pr\u00f3buje demaskowa\u0107 iluzji jako pewnego z\u0142udzenia, a wi\u0119c k\u0142amstwa. Pokazuje, \u017ce iluzja jest konstytutywnym elementem teatru i nigdy nie da si\u0119 jej ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107, mo\u017cna za to przeku\u0107 j\u0105 w narz\u0119dzie intelektualnej i artystycznej gry, a umiej\u0119tnie stosowana mo\u017ce przywr\u00f3ci\u0107 teatrowi jego magi\u0119 i moc.<\/p>\n

Spektakl rozpoczyna si\u0119 niezwykle minimalistycznie. Cztery zwyk\u0142e krzes\u0142a, na kt\u00f3rych za chwil\u0119 zasi\u0105d\u0105 aktorzy oraz nieco ju\u017c staromodna, ale niezwykle kunsztowna zielona teatralna kurtyna, z ozdobnymi z\u0142otymi fr\u0119dzlami, zas\u0142oni\u0119ta za nimi. Czw\u00f3rka aktor\u00f3w, kt\u00f3rzy wciel\u0105 si\u0119 w bohater\u00f3w dramatu Wyrypajewa ma zwyk\u0142e, codzienne ubrania. W \u017cadnym momencie Wyrypajew nie ukrywa, \u017ce jeste\u015bmy w teatrze, od razu podkre\u015bla, \u017ce bierzemy udzia\u0142 w zdarzeniu odbywaj\u0105cym si\u0119 tu i teraz. Po oko\u0142o po\u0142owie spektaklu wra\u017cenie to zostaje spot\u0119gowane, kiedy kurtyna si\u0119 ods\u0142oni, a w g\u0142\u0119bi sceny wida\u0107 scenografi\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z licznych rozmaitych elektronicznych urz\u0105dze\u0144 oraz du\u017cy elektroniczny zegar odmierzaj\u0105cy czas do zako\u0144czenia spektaklu. Dodatkowo re\u017cyser umieszcza na scenie posta\u0107 inspicjentki\/narratorki (Marta Mazurek), ubranej w str\u00f3j, noszony na co dzie\u0144 przez nastolatki, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c ma za zadanie zdystansowa\u0107 widz\u00f3w do samej odgrywanej na scenie historii, cho\u0107by przez ostentacyjne rozmawianie z panami technicznymi czy zadawanie pyta\u0144 aktorom.<\/p>\n

Opowiadana przez aktor\u00f3w historia skomplikowanych i z\u0142o\u017conych relacji czw\u00f3rki przyjaci\u00f3\u0142, dw\u00f3ch ma\u0142\u017ce\u0144skich par (Anna Dymna, Katarzyna Gniewkowska, Juliusz Chrz\u0105stowski, Krzysztof Globisz) jest r\u00f3wnie\u017c na tyle nieprawdopodobna, i\u017c nawet na chwil\u0119 nie pozwala nam zapomnie\u0107 o tym, \u017ce jest kreacj\u0105 fantazji dramatopisarza. Fabu\u0142a dramatu, kt\u00f3rej ze wzgl\u0119du na jej rozga\u0142\u0119zienie i skomplikowanie oraz ilo\u015b\u0107 niespodzianek czekaj\u0105cych na odbiorc\u00f3w, nie warto tutaj szczeg\u00f3\u0142owo zdradza\u0107, osnuta jest wok\u00f3\u0142 tematu mi\u0142o\u015bci. Zaczyna si\u0119 od tego, \u017ce jeden z bohater\u00f3w: Dany le\u017c\u0105c w s\u0119dziwym ju\u017c wieku na \u0142o\u017cu \u015bmierci wyg\u0142asza p\u0142omienny monolog o swojej bezgranicznej i ca\u0142kowitej mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie darzy\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119 Sandr\u0119. Sprowokowani tym wyznaniem pozostali bohaterowie wspominaj\u0105c w\u0142asne \u017cycie oraz odkrywaj\u0105c kolejne epizody swoich biografii pr\u00f3buj\u0105 zg\u0142\u0119bi\u0107 natur\u0119 w\u0142asnych wzajemnych uczu\u0107 i tak naprawd\u0119 okre\u015bli\u0107, kto kogo w tym czworok\u0105cie naprawd\u0119 kocha b\u0105d\u017a kocha\u0142.<\/p>\n

Sam wyb\u00f3r formy oraz tematu dramatu \u015bwiadczy o przewrotno\u015bci Wyrypajewa. Uda\u0142o mu si\u0119 z rzeczy tak ju\u017c wydawa\u0142oby si\u0119 zgranej i kulturowo przetworzonej na tysi\u0105ce sposob\u00f3w stworzy\u0107 pasjonuj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107. W jego dramacie mi\u0142o\u015b\u0107 jest zar\u00f3wno patetyczna, czy tragiczna niczym w melodramacie, jak i racjonalna oraz logicznie uzasadniana, za\u015b niekt\u00f3re monologi brzmi\u0105 jakby by\u0142y wyj\u0119te z chrze\u015bcija\u0144skich traktat\u00f3w. Skomplikowana siatka wzajemnych uczu\u0107 mi\u0119dzy bohaterami, mi\u0142osnych epizod\u00f3w, kolejnych wyzna\u0144, czy k\u0142amstw dotycz\u0105cych ich wzajemnych romans\u00f3w mo\u017ce przywodzi\u0107 na my\u015bl r\u00f3wnie\u017c gatunki bardziej popularne, jak komedia romantyczna, a nawet telenowela.<\/p>\n