{"id":9803,"date":"2012-09-26T21:50:45","date_gmt":"2012-09-26T20:50:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=9803"},"modified":"2020-11-06T10:43:02","modified_gmt":"2020-11-06T09:43:02","slug":"katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito","title":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe"},"content":{"rendered":"<p>W 2007 roku Christian Kerez, s\u0142abo w Polsce znany szwajcarski architekt, wygra\u0142 mi\u0119dzynarodowy konkurs na gmach Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W \u017cyciu publicznym zawrza\u0142o. Zamiast wymarzonego klejnotu dla centrum stolicy wybrano bia\u0142e pude\u0142ko. Ruszy\u0142y protesty, spory, zmiany plan\u00f3w i narastaj\u0105ce problemy. Jednym s\u0142owem: skandal. Jego apogeum przypad\u0142o na koniec kwietnia 2012 roku: miasto Warszawa zerwa\u0142o umow\u0119 z architektem. Sprawa zosta\u0142a skierowana do s\u0105du.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9807\" aria-describedby=\"caption-attachment-9807\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-002\/\" rel=\"attachment wp-att-9807\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-9807\" title=\"Sala wystawowa, (The exhibition hall), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-002-540x302.jpg\" alt=\"Sala wystawowa, (The exhibition hall), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" width=\"540\" height=\"302\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9807\" class=\"wp-caption-text\">Sala wystawowa, (The exhibition hall), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej sto\u0142ecznej agorze usi\u0142uj\u0105 wznie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej kultury, jednak szalej\u0105ce tu wichry historii unicestwiaj\u0105 ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie romantyczne spojrzenie na niemoc towarzysz\u0105c\u0105 inwestycji cho\u0107 troch\u0119 os\u0142odzi pora\u017ck\u0119. Tyle \u017ce w\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad Warszawy pokazuje, i\u017c na historii mo\u017cna budowa\u0107. Stadion Dziesi\u0119ciolecia te\u017c by\u0142 symbolem i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nikt i nic nie przerwie jego kariery najwi\u0119kszego targowiska Europy. A jednak rozprawi\u0142o si\u0119 z nim Euro. Stadiony jednak to na drabinie priorytet\u00f3w w\u0142adz zupe\u0142nie inna liga.<\/p>\n<p>Dla przypomnienia. Muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w Warszawie mia\u0142o by\u0107 najwi\u0119kszym i najwa\u017cniejszym wydarzeniem budowlanym polskiej kultury po roku 1989. S\u0142owo \u201esymbol\u201d pojawia\u0142o si\u0119 w dyskursie publicznym niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 razy: symbol transformacji, symbol nowoczesnego my\u015blenia o kulturze, symbol nowoczesnej stolicy&#8230; Wybrano symboliczn\u0105 dzia\u0142k\u0119 pod budow\u0119 \u2013 tu\u017c przy Pa\u0142acu Kultury i Nauki, na placu Defilad, gdzie w okresie PRL-u odbywa\u0142y si\u0119 wielkie parady i marsze. Oczekiwano te\u017c oczywi\u015bcie symbolicznej architektury, kt\u00f3ra b\u0119dzie zachwyca\u0107, zadziwia\u0107 i przyci\u0105ga\u0107. W projekcie skumulowa\u0142y si\u0119 wszystkie pragnienia, przez dziesi\u0119ciolecia niespe\u0142nione nadzieje, \u017ce to jedno muzeum b\u0119dzie w stanie uczyni\u0107 z Warszawy metropoli\u0119 na miar\u0119 XXI wieku. Metropoli\u0119, kt\u00f3ra dzi\u0119ki wyj\u0105tkowej architekturze stanie si\u0119 celem turystycznych pielgrzymek.<\/p>\n<p>Urz\u0119dnicy, publicy\u015bci, muzealnicy szafowali przy tym s\u0142owem wytrychem: Bilbao. Sukces stolicy kraju Bask\u00f3w staraj\u0105 si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 dziesi\u0105tki (je\u015bli nie setki) miast na ca\u0142ym \u015bwiecie, jednak wyobra\u017ania inwestor\u00f3w zazwyczaj ogranicza si\u0119 do bajkowego gmachu wzniesionego przez znanego architekta, kt\u00f3ry sam w sobie mia\u0142by prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na sukces wizerunkowy i frekwencyjny. Akurat Warszawie daleko do takiego kompleksowego my\u015blenia i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania wszystkich poziom\u00f3w w\u0142adz publicznych i podmiot\u00f3w prywatnych, jakie mia\u0142y miejsce w Bilbao. Otrze\u017awieniem dla wielu by\u0142 werdykt jury konkursu architektonicznego, kt\u00f3re pierwsz\u0105 nagrod\u0119 przyzna\u0142o minimalistycznemu, stonowanemu projektowi Szwajcara. Wybrano projekt, kt\u00f3ry nie stara\u0142 si\u0119 wizualnie zburzy\u0107 Pa\u0142acu Kultury, lecz stworzy\u0107 dla niego postulowany w regulaminie konkursu kontrapunkt.<\/p>\n<p>Mimo protest\u00f3w wielu \u015brodowisk, mimo rezygnacji ze stanowiska dyrektora, mimo samorozwi\u0105zania rady programowej projekt zosta\u0142 przyj\u0119ty do realizacji. Najpierw jednak architekt musia\u0142 wprowadzi\u0107 w nim zmiany postulowane przez jury i inwestora, czyli ograniczy\u0107 powierzchni\u0119 komercyjn\u0105 na parterze budynku na rzecz przestrzeni galeryjnej. Nast\u0119pnie, we wrze\u015bniu 2008 roku, prace projektowe zosta\u0142y na p\u00f3\u0142 roku wstrzymane, poniewa\u017c w Urz\u0119dzie Miasta pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja zlokalizowania pod jednym dachem muzeum i teatru. Tym sposobem data otwarcia gmachu zacz\u0119\u0142a si\u0119 oddala\u0107. Najbardziej optymistyczna prognoza przewidywa\u0142a, \u017ce ceremonia otwarcia przypadnie na rok 2009. Gdy impas zosta\u0142 prze\u0142amany i osi\u0105gni\u0119to konsensus odno\u015bnie do liczby kondygnacji (cz\u0119\u015b\u0107 gmachu mia\u0142a by\u0107 dwu-, a cz\u0119\u015b\u0107 trzypoziomowa), architekt zaproponowa\u0142 w 2010 roku zupe\u0142nie nowy, muzealno-teatralny projekt, jedynie utrzymany w konkursowej stylistyce, kt\u00f3ry zdawa\u0142 si\u0119 zadowala\u0107 wszystkich. Wtedy jednak kazano mu zmierzy\u0107 si\u0119 z problemami, kt\u00f3rym nie by\u0142 ju\u017c w stanie sprosta\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-9803 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-001'><img width=\"384\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-001.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wizualizacja budynku muzeum, widok od strony parku, (A visualisation of the museum building, a view from the park), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9806\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9806'>\n\t\t\t\tWizualizacja budynku muzeum, widok od strony parku, (A visualisation of the museum building, a view from the park), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-002'><img width=\"400\" height=\"224\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-002.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Sala wystawowa, (The exhibition hall), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9807\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9807'>\n\t\t\t\tSala wystawowa, (The exhibition hall), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-003'><img width=\"384\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-003.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Wizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9808\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9808'>\n\t\t\t\tWizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-004'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-004-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ostateczny projekt muzeum, przekr\u00f3j budynku (The final design of the museum, section of the building), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9809\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9809'>\n\t\t\t\tOstateczny projekt muzeum, przekr\u00f3j budynku (The final design of the museum, section of the building), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce miasto nie jest w\u0142a\u015bcicielem ca\u0142ej dzia\u0142ki, na kt\u00f3rej ma zosta\u0107 wzniesione muzeum. Kerez o\u015bwiadcza, \u017ce nie mo\u017ce dostarczy\u0107 ca\u0142ej dokumentacji projektowej bez dokument\u00f3w aktu w\u0142asno\u015bci, miasto natomiast stoi na stanowisku, \u017ce do z\u0142o\u017cenia gotowego projektu architekt ich nie potrzebuje. Tego trwaj\u0105cego p\u00f3\u0142tora roku impasu ju\u017c nie uda\u0142o si\u0119 prze\u0142ama\u0107. Miasto wypowiedzia\u0142o architektowi umow\u0119, domagaj\u0105c si\u0119 sp\u0142aty milionowych kar<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Architekt twierdzi, \u017ce jeszcze w 2010 roku z\u0142o\u017cy\u0142 pe\u0142n\u0105 dokumentacj\u0119 potrzebn\u0105 do uzyskania zezwolenia na budow\u0119 i \u017ce to miasto go oszuka\u0142o<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Zapowiedzia\u0142 skierowanie sprawy do s\u0105du. Prasa, nie tylko warszawska, po raz kolejny zawrza\u0142a.<\/p>\n<p class=\"size-medium wp-image-9808\" title=\"Wizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view) [fot] Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\">Stanowisko miasta przeciwko stanowisku architekta. Sprawa w s\u0105dzie toczy\u0107 si\u0119 zapewne b\u0119dzie przez d\u0142ugie lata. Kerez muzeum nie wybuduje. Projekt p\u00f3jdzie do kosza. Mo\u017cna by d\u0142ugo dywagowa\u0107 dlaczego, cho\u0107 sprawa wydaje si\u0119 w miar\u0119 oczywista. Skoro projekt mia\u0142 niedoci\u0105gni\u0119cia, a architekt zg\u0142asza\u0142 problemy, to inwestor powinien interweniowa\u0107, oferuj\u0105c mediacj\u0119 i wsparcie. Wniosek: miastu na tym projekcie po prostu nie zale\u017cy. Micha\u0142 Borowski, by\u0142y naczelny architekt Warszawy, stwierdzi\u0142 na \u0142amach \u201e\u017bycia Warszawy\u201d: \u201eUrz\u0119dnicy mog\u0105 by\u0107 nieudolni, a architekt mo\u017ce by\u0107 niechlujny. Ale i tak o powodzeniu przedsi\u0119wzi\u0119cia decyduje tylko wola polityczna. Nie oszukujmy si\u0119, je\u015bli prezydent Warszawy chce co\u015b zrobi\u0107, to zrobi, a je\u015bli nie \u2013 ko\u0144czy si\u0119 w\u0142a\u015bnie tak jak z projektem Kereza\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>. Post\u0119powanie w\u0142adz stolicy przypomina strategi\u0119 \u201ena przeczekanie\u201d. Obarczanie Kereza win\u0105 to taktyczny zabieg na \u201edyplomatyczne\u201d wycofanie si\u0119 z niechcianej inwestycji. Jak m\u00f3wi Piotr Piotrowski: \u201eSam by\u0142em przeciw temu projektowi jako cz\u0142onek Rady Doradc\u00f3w oraz obserwator kultury. Ale powsta\u0142 wok\u00f3\u0142 projektu konsensus spo\u0142eczny i \u2013 jak si\u0119 wydawa\u0142o \u2013 polityczny. W\u0142adze miasta zdecydowa\u0142y si\u0119 go realizowa\u0107. Ich wycofanie si\u0119 okre\u015bli\u0142bym jako \u017cenuj\u0105ce. [\u2026] Wielu z nas, w tym tak\u017ce ja, protestowali\u015bmy przeciwko tej decyzji. Jak \u2013 niestety \u2013 nale\u017ca\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107, spo\u0142eczne protesty, tym razem m\u00f3wi\u0105ce jednym g\u0142osem, nie odnios\u0142y \u017cadnego skutku. [\u2026] Warszawa ma pecha do w\u0142adzy lokalnej, kt\u00f3ra w spos\u00f3b konsekwentny ignoruje kultur\u0119 i nie widzi w niej \u017cadnej warto\u015bci\u201d. W magistracie co prawda padaj\u0105 deklaracje rozpisania nowego konkursu, co\u015b jednak trzeba wszystkim pytaj\u0105cym \u201eco dalej?\u201d odpowiedzie\u0107.<\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em niech\u0119ci by\u0142 od samego pocz\u0105tku przede wszystkim kszta\u0142t budynku. Nie lokalizacja (cho\u0107 newralgiczna), nie sam Kerez (cho\u0107 nieotoczony nimbem s\u0142awy), ale w\u0142a\u015bnie architektura, kt\u00f3ra zamiast zachwyca\u0107 i czarowa\u0107 jakim\u015b fiku\u015bnym kszta\u0142tem, grzecznie wpisa\u0142aby si\u0119 w otaczaj\u0105c\u0105 zabudow\u0119, nie burz\u0105c jednocze\u015bnie najwi\u0119kszej (dos\u0142ownie i w przeno\u015bni) zagwozdki, jak\u0105 ca\u0142y czas jest Pa\u0142ac Kultury. Warto w tym miejscu wyja\u015bni\u0107, dlaczego zwyci\u0119ski projekt ma taki, nie inny (jak na przyk\u0142ad wyr\u00f3\u017cniony, przez wielu wskazywany jako zwyci\u0119zca ALA Architects Ltd \/ Grupa 5 Architekci \/ Jaros\u0142aw Kozakiewicz) kszta\u0142t: poniewa\u017c takie ograniczenia wprowadzi\u0142 regulamin konkursu. Wyraz architektoniczny gmachu jest wypadkow\u0105 kszta\u0142tu dzia\u0142ki, na kt\u00f3rej mia\u0142 stan\u0105\u0107. Ograniczona zosta\u0142a wysoko\u015b\u0107. Okre\u015blona kubatura. Z tych danych wysz\u0142o wysmakowane pude\u0142ko, kt\u00f3re architekt o\u017cywi\u0142 wspania\u0142ym dachem, urzekaj\u0105cym jednak nie z zewn\u0105trz, a z perspektywy sali wystawowej. R\u00f3wnie\u017c zapisany w regulaminie \u201ekontrapunkt\u201d dla rze\u017abiarskiego Pa\u0142acu nie pozwala\u0142 na projektowe szale\u0144stwo.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9806\" aria-describedby=\"caption-attachment-9806\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-001\/\" rel=\"attachment wp-att-9806\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-9806\" title=\"Wizualizacja budynku muzeum, widok od strony parku, (A visualisation of the museum building, a view from the park), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-001-540x337.jpg\" alt=\"Wizualizacja budynku muzeum, widok od strony parku, (A visualisation of the museum building, a view from the park), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" width=\"540\" height=\"337\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9806\" class=\"wp-caption-text\">Wizualizacja budynku muzeum, widok od strony parku, (A visualisation of the museum building, a view from the park), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W tym momencie najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce muzeum istnieje i dzia\u0142a. Realizuje ambitny program osadzony na historii sztuki Europy Wschodniej. Wsp\u00f3\u0142pracuje z presti\u017cowymi instytucjami sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej za granic\u0105. Jest rozpoznawalne i cenione. Ograniczenia skromnej siedziby tymczasowej przeku\u0142o w atut. Jednak w d\u0142u\u017cszej perspektywie dla powi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 kolekcji, by rozwin\u0105\u0107 skal\u0119 programu i dotrze\u0107 do osiemsettysi\u0119cznej publiczno\u015bci (takie s\u0105 docelowe prognozy), potrzeba stworzy\u0107 odpowiedni gmach \u201ena wymiar\u201d. Na najbli\u017csze lata ma nim by\u0107 pawilon meblowy \u201eEmilia\u201d, na kt\u00f3rego ty\u0142ach muzeum dzia\u0142a obecnie. Trudno jednak wyzby\u0107 si\u0119 obaw, \u017ce kolejna siedziba tymczasowa przerodzi si\u0119 w docelow\u0105, jak to si\u0119 sta\u0142o chocia\u017cby z blaszakami i parkingiem na placu Defilad. Gdy na pocz\u0105tku lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku stawiano w Los Angeles muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej (MoCA LA), w oczekiwaniu na nowy gmach otwarta zosta\u0142a jego tymczasowa siedziba o nazwie Temporary Contemporary (Tymczasowe Wsp\u00f3\u0142czesne). Powsta\u0142a ona w budynkach magazynowych, kt\u00f3re na cele wystawiennicze adaptowa\u0142 sam Frank Gehry. Budynek i realizowany w nim program zyska\u0142y tak\u0105 popularno\u015b\u0107, \u017ce po otwarciu nowego gmachu w\u0142adze muzeum zdecydowa\u0142y o jego utrzymaniu i przekszta\u0142ceniu w oddzia\u0142. Warszawie mo\u017cna \u017cyczy\u0107 tego samego. Chocia\u017c s\u0142owo \u201etymczasowy\u201d ju\u017c teraz bardziej odnosi si\u0119 do programu muzeum (bez sta\u0142ej wystawy kolekcji) ni\u017c do budynku.<\/p>\n<p>Mimo wszystko wierz\u0119, \u017ce gmach muzeum w ko\u0144cu powstanie. W ko\u0144cu te\u017c rozwi\u0105zana zostanie kwestia w\u0142asno\u015bci dzia\u0142ek otaczaj\u0105cych Pa\u0142ac Kultury, dzi\u0119ki czemu plac Defilad przestanie by\u0107 czarn\u0105 dziur\u0105 i przekszta\u0142ci si\u0119 w prawdziw\u0105 agor\u0119. Rozpisany zostanie nowy konkurs architektoniczny, w kt\u00f3rym zwyci\u0119\u017cy gmach b\u0119d\u0105cy odpryskiem Muzeum Guggenheima z Bilbao lub innych szale\u0144stw starchitekt\u00f3w, zapewne \u2013 jak prorokuje Piotrowski \u2013 zaprojektowany przez lokalnego architekta, gdy\u017c \u201epierwszoligowi \u015bwiatowi architekci do trzeciego konkursu nie przyst\u0105pi\u0105\u201d. Albo by zyska\u0107 na czasie w obliczu przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119 spor\u00f3w o w\u0142asno\u015b\u0107 dzia\u0142ek, wybrana zostanie nowa lokalizacja \u2013 na uboczu, w modnym dzisiaj industrialnym kostiumie, by nowoczesno\u015bci\u0105 i sztuk\u0105 zbytnio w centrum nie epatowa\u0107.<\/p>\n<p>Lokalizacja wydaje si\u0119 mniej wa\u017cna od pal\u0105cej potrzeby budowy samego gmachu, chocia\u017c muzeum sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej w \u015bcis\u0142ym centrum miasta to by dopiero by\u0142o co\u015b. Niewiele europejskich stolic mo\u017ce si\u0119 takimi poszczyci\u0107. Sama dyrektor MSN Joanna Mytkowska podkre\u015bla\u0142a: \u201ePubliczne muzeum sztuki nowoczesnej w takim miejscu to przede wszystkim znak, \u017ce kultura wsp\u00f3\u0142czesna ma znaczenie. To by bardzo pomog\u0142o w budowaniu nowoczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3rego nie da si\u0119 tworzy\u0107 wy\u0142\u0105cznie na fantazjach narodowych i kulcie historii\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Jak tu jednak wzi\u0105\u0107 rozbrat z histori\u0105, skoro wybrano tak \u201ehistoryczne\u201d miejsce. A pocieszeniem wcale nie jest fakt, \u017ce gmach Muzeum Historii Polski te\u017c jako\u015b powsta\u0107 nie mo\u017ce.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>O komentarz w sprawie MSN poprosili\u015bmy prof. Piotra Piotrowskiego i Jaros\u0142awa Suchana<\/strong><\/p>\n<p><strong>Piotr Piotrowski<\/strong><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>: Polska sztuka zyska\u0142a niezwyk\u0142e uznanie na \u015bwiecie w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku i do tej pory jest postrzegana jako znakomita. Polscy arty\u015bci s\u0105 dzisiaj cenieni w \u015bwiecie jak nigdy dot\u0105d. W zasadzie nie ma precedensu w historii sztuki polskiej, aby polska sztuka zaistnia\u0142a tak wyra\u017anie na arenie mi\u0119dzynarodowej. Polsce konstruktywi\u015bci (w zasadzie tylko Kobro i Strzemi\u0144ski) byli wyj\u0105tkiem; teraz mamy co\u015b wi\u0119cej \u2013 zjawisko, a nawet tendencj\u0119, kt\u00f3r\u0105 Pawe\u0142 Leszkowicz nazwa\u0142 \u201em\u0142od\u0105 sztuk\u0105 z Polski\u201d, jakkolwiek cz\u0119\u015b\u0107 tych artyst\u00f3w i artystek m\u0142odymi ju\u017c nie s\u0105\u2026 Niemniej jednak (a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego) s\u0105 cenieni na \u015bwiecie. Tymczasem kto\u015b, kto przyje\u017cd\u017ca do Warszawy, nie znajdzie muzeum sztuki nowoczesnej&nbsp;\/&nbsp;wsp\u00f3\u0142czesnej z prawdziwego zdarzenia, podobnego cho\u0107by do tych w innych stolicach Europy postkomunistycznej (w Pradze, Lublanie, Zagrzebiu\u2026); znajdzie jedynie tymczasow\u0105 siedzib\u0119 w dawnym salonie sprzeda\u017cy mebli. To kompromitacja i strata dla nas wszystkich.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9808\" aria-describedby=\"caption-attachment-9808\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/jagodzinska-2012-09-26-003\/\" rel=\"attachment wp-att-9808\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-9808\" title=\"Wizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-003-540x337.jpg\" alt=\"Wizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\" width=\"540\" height=\"337\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9808\" class=\"wp-caption-text\">Wizualizacja muzeum, widok noc\u0105, (The visualisation of the museum, a night view), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Muzea pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 nie tylko reprezentacyjn\u0105, nie tylko pokazuj\u0105 to, co by\u0142o i co jest, ale te\u017c dynamizuj\u0105 kultur\u0119 artystyczn\u0105 . Brak tego Muzeum pozbawia nas wszystkich (w Warszawie, w Polsce, ale te\u017c \u2013 last but not least \u2013 na \u015bwiecie) wa\u017cnego aktora kszta\u0142tuj\u0105cego scen\u0119 artystyczn\u0105. Co wi\u0119cej: motorem kultury jest sp\u00f3r. Mo\u017cna wi\u0119c (a nawet powinno) spiera\u0107 si\u0119 o program muzeum i o sztuk\u0119 w nim pokazywan\u0105. Jednak brak muzeum uniemo\u017cliwia ten sp\u00f3r. O co si\u0119 mamy spiera\u0107, skoro nie mamy w czym ? Ponadto muzeum jest miejscem debaty nie tylko o tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, ale \u2013 przede wszystkim \u2013 o \u015bwiecie. Muzeum, zw\u0142aszcza muzeum sztuki nowoczesnej\/ wsp\u00f3\u0142czesnej, to forum, na kt\u00f3rym krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne opinie; to miejsce kultury krytycznej, refleksji, edukacji nakierowanej na rozumienie z\u0142o\u017conej rzeczywisto\u015bci. Muzeum jest miejscem kszta\u0142towania si\u0119 demokratycznego my\u015blenia. Wspomniany przyk\u0142ad Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Lublanie (MSUM), jednej z najciekawszych plac\u00f3wek muzealnych w postkomunistycznej Europie, pokazuje, \u017ce taki projekt mo\u017ce odnie\u015b\u0107 znaczny i znacz\u0105cy sukces nie tylko w lokalnym kontek\u015bcie, ale i mi\u0119dzynarodowym. Nie maj\u0105c muzeum, jeste\u015bmy takiej szansy pozbawiani.<\/p>\n<p>Id\u0105c jeszcze g\u0142\u0119biej w tych rozwa\u017caniach, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce cho\u0107 nie mamy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, to mamy Stadion Narodowy, kt\u00f3ry kosztowa\u0142 wi\u0119cej ni\u017c przewiduje bud\u017cet MSN. Nie mam nic przeciwko budowie stadionu. Stadion wybudowano r\u00f3wnie\u017c we Wroc\u0142awiu, ale muzeum te\u017c tam wkr\u00f3tce powstanie. Z drugiej strony \u2013 wymuszona sytuacj\u0105 budowa tego stadionu \u2013 ma znaczenie symboliczne. Powsta\u0142 on na terenie jednego z najbardziej kosmopolitycznych miejsc w Warszawie. Kosmopolityczny Stadion Dziesi\u0119ciolecia zosta\u0142 zamieniony na Stadion Narodowy. Muzeum Sztuki Nowoczesnej natomiast, kosmopolityczne z za\u0142o\u017cenia, nie powsta\u0142o i nie wida\u0107 woli politycznej, aby powsta\u0142o. Czy\u017cby w\u0142adze Sto\u0142ecznego Miasta Warszawy nacjonalizowa\u0142y miasto? Oto paradoks: najbardziej kosmopolityczne miasto w Polsce ulega nacjonalizacji, a wybudowany Stadion Narodowy oraz zaniechanie budowy muzeum mi\u0119dzynarodowego s\u0105 tego przejawem. By\u0107 mo\u017ce jest to celowa strategia w\u0142adz miasta.<\/p>\n<p><strong>Jaros\u0142aw Suchan<\/strong><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>: Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce sytuacja Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie jest dla mnie coraz mniej przejrzysta. Do niedawna by\u0142em przekonany, \u017ce zwlekanie z rozpocz\u0119ciem budowy gmachu Muzeum wi\u0105\u017ce si\u0119 z zaanga\u017cowaniem w\u0142adz miasta w inwestycje realizowane w ramach przygotowa\u0144 do Euro 2012, i zak\u0142ada\u0142em, \u017ce sprawa ruszy po zako\u0144czeniu mistrzostw. Po ostatnich decyzjach straci\u0142em orientacj\u0119. Mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce budowa muzeum w takim miejscu to organizacyjnie niezwykle trudne przedsi\u0119wzi\u0119cie. Mog\u0119 zrozumie\u0107, \u017ce architekt nie by\u0142 \u0142atwym partnerem, \u017ce m\u00f3g\u0142 si\u0119 gubi\u0107 w g\u0105szczu polskiej, nieprawdopodobnie rozbudowanej i cz\u0119sto absurdalnej biurokracji. Sprawa jednak ci\u0105gnie si\u0119 od lat; czasu, aby porozumie\u0107 si\u0119 z architektem i rozwi\u0105za\u0107 administracyjne \u0142amig\u0142\u00f3wki, by\u0142o a\u017c nadto. Wygl\u0105da jednak na to, \u017ce zabrak\u0142o politycznej woli i przekonania, \u017ce jest to naprawd\u0119 wa\u017cny projekt. Gdy por\u00f3wnamy determinacj\u0119, z jak\u0105 w\u0142adza pokonywa\u0142a biurokratyczne przeszkody \u2013 posuwaj\u0105c si\u0119 wr\u0119cz do zmiany prawa \u2013 po to tylko, by zd\u0105\u017cy\u0107 z autostradami i stadionami na otwarcie Euro 2012, z bezradno\u015bci\u0105 oraz inercj\u0105 towarzysz\u0105cym budowie MSN, kontrast jest uderzaj\u0105cy i przygn\u0119biaj\u0105cy. To pokazuje miejsce, jakie kultura zajmuje w pa\u0144stwowej polityce. Mimo licznych pi\u0119knie brzmi\u0105cych deklaracji i hojnego finansowania fajerwerkowych imprez w rodzaju koncertu inauguruj\u0105cego polsk\u0105 prezydencj\u0119 w UE, na horyzoncie \u201epowa\u017cnej\u201d polityki kultura nie istnieje. Nie jest czym\u015b, o co warto z determinacj\u0105 walczy\u0107\u2013 wystarczy pojawienie si\u0119 pierwszych trudno\u015bci i decydenci trac\u0105 ochot\u0119, by si\u0119 ni\u0105 zajmowa\u0107.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Jacek Wojciechowicz, zast\u0119pca prezydenta Warszawy: \u201eSiedmiokrotnie wyd\u0142u\u017cyli\u015bmy termin na z\u0142o\u017cenie projektu budowlanego i niestety pomimo tego nie otrzymali\u015bmy zako\u0144czonego projektu budowlanego. [\u2026] 25 kwietnia 2012 roku \u2013 otrzymali\u015bmy pismo od projektanta Christiana Kereza, w kt\u00f3rym wycofuje si\u0119 ze wszystkich poczynionych przez te dodatkowe dwadzie\u015bcia jeden miesi\u0119cy uzgodnie\u0144. Po otrzymaniu tego pisma, kt\u00f3re zanegowa\u0142o nasze ustalenia i nie dawa\u0142o \u017cadnych nadziei, \u017ce architekt b\u0119dzie chcia\u0142 kontynuowa\u0107 swoj\u0105 prac\u0119, podj\u0119li\u015bmy decyzj\u0119 o z\u0142o\u017ceniu pozwu do S\u0105du Okr\u0119gowego w Warszawie o zap\u0142at\u0119 kar umownych naliczonych z tytu\u0142u zw\u0142oki w dostarczeniu dokumentacji wraz z odsetkami w \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci 1,6 mln z\u0142. i jednocze\u015bnie z\u0142o\u017cyli\u015bmy o\u015bwiadczenie o odst\u0105pieniu od umowy z winy architekta wraz z wezwaniem do zap\u0142aty kar z tego tytu\u0142u na kwot\u0119 5,4 mln z\u0142otych\u201d. Informacja Miasta Sto\u0142ecznego Warszawa, <em>Muzeum Sztuki Nowoczesnej powstanie na pl. Defilad<\/em>, 10.05.2012, http:\/\/www.um.warszawa.pl\/aktualnosci\/muzeum-sztuki-nowoczesnej-powstanie-na-pl-defilad (10 VII 2012).<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Christian Kerez: \u201eWszystkie na\u0142o\u017cone na mnie kary naliczone s\u0105 na podstawie op\u00f3\u017anienia, ale nie wiem, o jak\u0105 zw\u0142ok\u0119 chodzi. Przecie\u017c ca\u0142y harmonogram prac przesuni\u0119to o dwa lata \u2013 w zwi\u0105zku z decyzj\u0105 o zako\u0144czeniu prac nad budow\u0105 metra przed przyst\u0105pieniem do budowy muzeum. Sam ten fakt spowodowa\u0142 zw\u0142ok\u0119\u201d. PAP,<em> List naukowc\u00f3w ws. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie<\/em>, wiadomo\u015bci.wp.pl 22.05.2012, http:\/\/wiadomosci.wp.pl\/kat,8311,title,List-naukowcow-ws-Muzeum-Sztuki-Nowoczesnej-w-Warszawie,wid,14506770,wiadomosc.html (10 VII 2012).<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">I. Kraj, <em>Muzeum Sztuki od nowa<\/em>, \u201e\u017bycie Warszawy\u201d, 10.05.2012 http:\/\/www.zw.com.pl\/artykul\/655922.html (10 VII 2012).<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">A. Kowalska, wywiad z J. Mytkowsk\u0105,<em> Warszawa prowincj\u0105 Europy. I bez muzeum ni\u0105 pozostanie,<\/em> \u201eGazeta Wyborcza \u2013 Warszawa\u201d, 14.05.2012, http:\/\/warszawa.gazeta.pl\/warszawa\/1,34889,11714285,Warszawa_prowincja_Europy__I_bez_muzeum_nia_pozostanie.html (10 VII 2012).<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Historyk sztuki specjalizuj\u0105cy si\u0119 w sztuce XX wieku Europy \u015arodkowo-Wschodniej, profesor zwyczajny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, by\u0142y dyrektor Instytutu Historii Sztuki UAM (1999\u20132008) oraz Muzeum Narodowego w Warszawie (2009\u20132010), wyk\u0142adowca na Uniwersytecie Humboldt\u00f3w w Berlinie (2011\/2012).<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Historyk sztuki specjalizuj\u0105cy si\u0119 w sztuce nowoczesnej i wsp\u00f3\u0142czesnej, krytyk sztuki, kurator, dyrektor Muzeum Sztuki w \u0141odzi.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej sto\u0142ecznej agorze usi\u0142uj\u0105 wznie\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnej kultury, jednak szalej\u0105ce tu wichry historii unicestwiaj\u0105 ka\u017cd\u0105 pr\u00f3b\u0119. <\/p>\n","protected":false},"author":151,"featured_media":9809,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[387,487,7260],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14171],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe. Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-004.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-004.jpg\",\"width\":1024,\"height\":397,\"caption\":\"Ostateczny projekt muzeum, przekr\u00f3j budynku (The final design of the museum, section of the building), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\",\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-09-26T20:50:45+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-06T09:43:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6\"},\"description\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe. Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6\",\"name\":\"Katarzyna Jagodzinska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-jagodzinska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe","description":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe. Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-004.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/09\/jagodzinska-2012-09-26-004.jpg","width":1024,"height":397,"caption":"Ostateczny projekt muzeum, przekr\u00f3j budynku (The final design of the museum, section of the building), fot. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142 prasowy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito","name":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#primaryimage"},"datePublished":"2012-09-26T20:50:45+00:00","dateModified":"2020-11-06T09:43:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6"},"description":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe. Historia muzeum w sercu Warszawy zaczyna obrasta\u0107 mitem, w kt\u00f3rym \u015bwiatli obywatele na presti\u017cowej...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/katarzyna-jagodzinska-wspolczesne-wciaz-tymczasowe-herito#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Wsp\u00f3\u0142czesne wci\u0105\u017c tymczasowe"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f164f8ccff893307700b7c2d9b5213e6","name":"Katarzyna Jagodzinska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-jagodzinska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9803"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/151"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9803"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48812,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9803\/revisions\/48812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9803"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=9803"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}