{"id":9853,"date":"2012-10-09T20:00:34","date_gmt":"2012-10-09T19:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=9853"},"modified":"2020-11-06T10:42:17","modified_gmt":"2020-11-06T09:42:17","slug":"marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta","title":{"rendered":"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Jestem przekonany, \u017ce artysta to rodzaj perfidnego szalbierza, wrzodu spo\u0142ecznego, kt\u00f3rego witalno\u015bci\u0105 jest w\u0142a\u015bnie manipulacja na w\u0142asne konto jako wyraz samoobrony przed unicestwieniem czyli publiczn\u0105 akceptacj\u0105 i uznaniem.<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p><\/blockquote>\n<figure id=\"attachment_9854\" aria-describedby=\"caption-attachment-9854\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/jozef-robakowski-autoportret-przestrzenny-1969-2012-08-28\/\" rel=\"attachment wp-att-9854\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-9854\" title=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eAutoportret przestrzenny\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-autoportret-przestrzenny-1969-2012-08-28-540x587.jpg\" alt=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eAutoportret przestrzenny\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"587\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9854\" class=\"wp-caption-text\">J\u00f3zef Robakowski, \u201eAutoportret przestrzenny\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Druga po\u0142owa 2012 roku pod wzgl\u0119dem wystawienniczym zdecydowanie nale\u017cy do J\u00f3zefa Robakowskiego \u2013 artysty, historyka sztuki, kuratora, wyk\u0142adowcy akademickiego, autora film\u00f3w, prac video, rysunk\u00f3w, instalacji, obiekt\u00f3w, projekt\u00f3w konceptualnych i niezliczonych akcji artystycznych tworzonych pocz\u0105wszy od wczesnych lat 1960-tych do chwili obecnej. Rezultatem wielomiesi\u0119cznych stara\u0144 oddzia\u0142u sztuki nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gda\u0144sku, w oliwskim Pa\u0142acu Opat\u00f3w zago\u015bci\u0142a na okres 08.09 &#8211; 03.11.12 r. wyj\u0105tkowa wystawa pt.: \u201eIstota idei\u201d, stanowi\u0105ca kompleksowy przegl\u0105d tw\u00f3rczo\u015bci J\u00f3zefa Robakowskiego, oparty na przekrojowej prezentacji prac reprezentatywnych dla licznych idei i tendencji modeluj\u0105cych \u015bcie\u017ck\u0119 artystyczn\u0105 tego jak\u017ce wszechstronnego i p\u0142odnego tw\u00f3rcy. R\u00f3wnolegle w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie trwa wystawa prac tego\u017c artysty pt.: \u201eMoje w\u0142asne kino\u201d, kt\u00f3rej kuratorem jest Bo\u017cena Czubak. Pokaz ten pod koniec pa\u017adziernika pow\u0119druje do toru\u0144skiego CSW Znaki Czasu, gdy\u017c jest on w za\u0142o\u017ceniu projektem objazdowym, kt\u00f3rego celem jest zapoznanie publiczno\u015bci krajowej i zagranicznej z \u201ewielk\u0105 i dojrza\u0142\u0105\u201d tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 artysty.<\/p>\n<p>Mimo, \u017ce od ponad 50 lat Robakowski \u201ez trudem, ale konsekwentnie udaje artyst\u0119\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>, wy\u017cej wspomnianym retrospektywom nie towarzyszy \u017caden oficjalny jubileusz czy te\u017c specjalna okazja, kt\u00f3ra da\u0142aby przyczynek do tak wzmo\u017conego i skomasowanego zainteresowania artyst\u0105. Czy zatem, parafrazuj\u0105c s\u0142owa napisane przez Robakowskiego w mini-manife\u015bcie \u201eManipuluj\u0119\u201d, artysta ten, uzyskawszy publiczn\u0105 akceptacj\u0119 i uznanie, nieuchronnie zmierza ku unicestwieniu? Czy te\u017c przyzwolenie na instytucjonalne honory i powszechn\u0105 atencj\u0119 jest kolejn\u0105 form\u0105 manipulacji ze strony samego artysty, kt\u00f3ry narz\u0119dziem tym pos\u0142uguje si\u0119 w swej tw\u00f3rczo\u015bci nies\u0142ychanie konsekwentnie od wielu lat? Nie by\u0142oby w tym wszak\u017ce nic dziwnego, bowiem korzenie artystyczne Robakowskiego silnie tkwi\u0105 w kulturze buntu, polegaj\u0105cej na opozycjonizmie, a wr\u0119cz niekiedy artystycznym anarchizmie. Poczynaj\u0105c od wczesnych lat 60-tych ubieg\u0142ego wieku Robakowski udziela\u0142 si\u0119 aktywnie w naznaczonej idealistyczno-poetyckimi tendencjami toru\u0144skiej grupie \u201eZero-61\u201d oraz w dzia\u0142aniach interdyscyplinarnego stowarzyszenia \u201eKr\u0105g\u201d, polegaj\u0105cych na tworzeniu romantycznych fotogram\u00f3w oraz interwencji w przestrzeni publicznej, opartych na m\u0142odopolskim ha\u015ble \u201esztuka dla sztuki\u201d, znajduj\u0105cym si\u0119 w opozycji do tendencji panuj\u0105cych w oficjalnym nurcie artystycznym zgodnym z \u00f3wczesnym systemem politycznym. Lata 70-te to z kolei okres zwi\u0105zk\u00f3w Robakowskiego z \u0142\u00f3dzk\u0105 film\u00f3wk\u0105, eksperyment\u00f3w z r\u00f3\u017cnymi formami filmowymi (artysta by\u0142 pionierem stosowania m.in. tak obecnie popularnej techniki found footage), okres dzia\u0142alno\u015bci zespo\u0142u badawczo-tw\u00f3rczego pod nazw\u0105 Warsztat Formy Filmowej, s\u0142u\u017c\u0105cemu przede wszystkim \u201ekomunikacji mi\u0119dzyludzkiej i wymianie my\u015bli\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>. Kolejne lata przynosi\u0142y kolejne odkrycia i eksperymenty, m.in.: Kino-laboratorium, czyli przegl\u0105d tzw. kina \u201erozszerzonego\u201d realizowany wsp\u00f3lnie z elbl\u0105sk\u0105 Galeri\u0105 EL w opozycji do pa\u0144stwowej kinematografii uznawanej przez oficjaln\u0105 krytyk\u0119 filmow\u0105; nast\u0119pnie Sztuk\u0119 Poczty polegaj\u0105c\u0105 na \u201epodziemnej\u201d wymianie ta\u015bm filmowych mi\u0119dzy artystami z Polski i zagranicy, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 rozpowszechnianie sztuki awangardowej i wymian\u0119 cennych do\u015bwiadcze\u0144 znajduj\u0105c si\u0119 poza oficjalnym obiegiem artystycznym; wreszcie zainicjowan\u0105 przez Robakowskiego \u0142\u00f3dzk\u0105 Galeri\u0119 Wymiany, stanowi\u0105c\u0105 cr\u00e8me de la cr\u00e8me kolekcji polskiej awangardy drugiej po\u0142owy ubieg\u0142ego wieku.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-9853 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/jozef-robakowski-autoportret-przestrzenny-1969-2012-08-28'><img width=\"221\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-autoportret-przestrzenny-1969-2012-08-28.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eAutoportret przestrzenny\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9854\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9854'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Robakowski, \u201eAutoportret przestrzenny\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/jozef-robakowski-sztuka-to-potega-1-1985-2012-08-28'><img width=\"362\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-sztuka-to-potega-1-1985-2012-08-28.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to pot\u0119ga 1\u201d, 1985 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9855\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9855'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to pot\u0119ga 1\u201d, 1985 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eTrzy pozy\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-9856\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-9856'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Robakowski, \u201eTrzy pozy\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119 swoj\u0105 karier\u0119 artystyczn\u0105 re\u017cyserowa\u0107, opatruj\u0105c kolejne realizacje sugestywnymi autorskimi komentarzami, ukierunkowuj\u0105cymi odbiorc\u0119 na po\u017c\u0105dane tory interpretacyjne, a tak\u017ce promuj\u0105cymi autorskie teorie i manifesty artystyczne (w\u015br\u00f3d nich m.in. \u201eBezj\u0119zykowa koncepcja semiologiczna filmu\u201d z 1975 roku, propaguj\u0105ca tzw. \u201eczyste kino\u201d pozbawione struktur narracyjnych, oddalone od wszelkich form literackiego przekazu). W\u015br\u00f3d autorytet\u00f3w wymienia uznane i wysoko cenione nazwiska zar\u00f3wno artyst\u00f3w (Katarzyna Kobro, W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski), jak i naukowc\u00f3w (Mieczys\u0142aw Por\u0119bski, Tymon Niesio\u0142owski, Stefan Nar\u0119bski, Jadwiga Puciata-Paw\u0142owska). Bryluje znajomo\u015bci\u0105 opracowa\u0144 zagranicznych tuz\u00f3w my\u015bli artystycznej (R. Barthes, Ch. Metz, R. Ingarden, R. Jacobson, C. Levi-Strauss) oraz kontaktami i wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z wielkimi nazwiskami \u015bwiatowej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej (M. Abramovic, Paul Sharits, Jiri Valoch, itd.). Przy okazji omawiania jego tw\u00f3rczo\u015bci, automatycznie pojawia si\u0119 lista czo\u0142\u00f3wki wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w polskich, z kt\u00f3rymi wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142, kt\u00f3rych inspirowa\u0142 czy uczy\u0142 (Pawe\u0142 Kwiek, Zbigniew Rybczy\u0144ski, Andrzej Partum, Jerzy Bere\u015b, itd., itd.), co niew\u0105tpliwie plasuje jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 w niekwestionowanej awangardzie tak pod wzgl\u0119dem tre\u015bciowym, jak i formalnym.<\/p>\n<p>Wystawa w Pa\u0142acu Opat\u00f3w dowodzi jak niezwykle \u015bwiadomym i dojrza\u0142ym tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 zawsze Robakowski. Pozwala ponadto wysun\u0105\u0107 tez\u0119, i\u017c ca\u0142a jego kariera uk\u0142ada si\u0119 w rodzaj artystycznego kompendium zawieraj\u0105cego swoist\u0105 histori\u0119 sztuki niepokornej i nowatorskiej, napisan\u0105 i stworzon\u0105 z perspektywy jednego niebywale wszechstronnego autora.<\/p>\n<p>\u201eDurszlak\u201d (1960) to jedna z najstarszych prac Robakowskiego prezentowana na gda\u0144skiej wystawie. Zainspirowany dadaizmem, stanowi dowcip wizualny, polegaj\u0105cy na stworzeniu optycznego z\u0142udzenia dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu fotografii zwyk\u0142ego blaszanego durszlaka, z gwo\u017adziem wbitym w obraz. Pierwsz\u0105 prezentacj\u0119 tego obiektu, kt\u00f3rego recepcja okaza\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 kontrowersyjna, artysta tak wspomina: \u201eKocha\u0142em psoty i sprzeniewierzenia, na pierwsz\u0105 wystaw\u0119 Grupy przygotowa\u0142em \u201eDurszlak\u201d, czyli zdj\u0119cie cedzaka, naklejone na grub\u0105 desk\u0119 z wbitym w ucho tego fotograficznego przedmiotu du\u017cym kilkucalowym gwo\u017adziem. Skandal by\u0142. Od czci i wiary ods\u0105dzili mnie \u2018profesjonalni fotograficy\u2019.\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Z kolei inspiracja konstruktywizmem i strukturalistami zaowocowa\u0142a wieloma niezwyk\u0142ymi obiektami, jak np. boksy \u015bwietlne opatrzone tytu\u0142em \u201eTest I\u201d, pochodz\u0105ce z serii filmowych modeli strukturalnych tworzonych w latach 1970-1976. Wiele fotografii z cyklu analityczno-konceptualnego (m.in. prezentowane na gda\u0144skiej wystawie \u201eOkulary\u201d czy \u201eFolioportret\u201d z 1969 roku) nosi silne znamiona nadrealizmu, kt\u00f3ry do Robakowskiego dotar\u0142 poprzez prace m.in. Henryka Hillera.<\/p>\n<p>Ironia, operowanie absurdem, zabawa tak form\u0105, jak i przekazem, dystans do siebie samego oraz do otaczaj\u0105cego \u015bwiata b\u0119d\u0105 towarzyszy\u0107 wielu realizacjom Robakowskiego. \u201eMoje videomasochizmy\u201d to film, kt\u00f3rego centraln\u0105 postaci\u0105 jest sam artysta wypr\u00f3bowuj\u0105cy na sobie tu\u017c przed obiektywem kamery coraz to bardziej okrutne formy tortur. Artysta, z min\u0105 zdeterminowanego szale\u0144ca, niczym w autodestrukcyjnym transie deformuje swoj\u0105 twarz przy u\u017cyciu rozmaitych narz\u0119dzi, takich jak d\u0142ugie ig\u0142y, kt\u00f3rymi usi\u0142uje nak\u0142uwa\u0107 policzki i \u017arenice, czy te\u017c grza\u0142ka, kt\u00f3r\u0105 wsuwa do ust. Ta makabryczna zabawa w udawanie samookaleczania stanowi krytyczny komentarz wobec popularnych w latach 70-tych radykalnych praktyk performerskich, polegaj\u0105cych na zadawaniu b\u00f3lu i testowaniu limit\u00f3w wytrzyma\u0142o\u015bci w\u0142asnego cia\u0142a.<\/p>\n<p>Autotematyzm i pog\u0142\u0119biona autoobserwacja da\u0142y przyczynek do powstania takich prac, jak \u201eO palcach\u201d, gdzie artysta prezentuj\u0105c w kadrze filmowym swoj\u0105 d\u0142o\u0144, kolejno opowiada o ka\u017cdym ze swoich palc\u00f3w, traktuj\u0105c je jako indywidualnych bohater\u00f3w niezwykle frapuj\u0105cych historii. Banalne? Bynajmniej. Robakowski bowiem najprostsze i najbardziej oczywiste sprawy potrafi ukaza\u0107 jako tematy niezwykle poruszaj\u0105ce w swej szlachetnej prostocie, parafrazuj\u0105c niemieckiego historyka sztuki Johanna Joachima Winkelmanna.<\/p>\n<p>By\u0107 mo\u017ce ograniczono\u015b\u0107 rekwizyt\u00f3w stosowanych w kolejnych realizacjach wzi\u0119\u0142a si\u0119 ze specyfiki czas\u00f3w, w kt\u00f3rych wszystkiego brakowa\u0142o. To przecie\u017c w ubogich i gorzkich realiach PRL-u powsta\u0142y tak kultowe prace, jak konceptualny film \u201eRynek\u201d wykonany metod\u0105 poklatkow\u0105, czy \u201eZ mojego okna\u201d, b\u0119d\u0105cy swoist\u0105 epopej\u0105 kr\u0119con\u0105 przez 20 lat obserwacji s\u0105siad\u00f3w na podw\u00f3rzu \u0142\u00f3dzkiego wie\u017cowca, kronik\u0105 codziennych prostych wydarze\u0144 i gest\u00f3w (jak droga do pracy i z pracy, wyprowadzanie psa, czy pochody pierwszomajowe), oprawion\u0105 anegdotycznym komentarzem artysty podgl\u0105daj\u0105cego \u015bwiat zza firanki w\u0142asnego okna.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c skutkiem ogranicze\u0144 re\u017cimu jest seria film\u00f3w w filmie (por\u00f3wnywalnych do znanego z historii sztuki zabiegu umieszczania obrazu z obrazie), a w\u015br\u00f3d nich praca pt.: \u201eSztuka to pot\u0119ga\u201d. Artysta po trosze z konieczno\u015bci uwi\u0119ziony we w\u0142asnym domu, boj\u0105c si\u0119 konfiskaty sprz\u0119tu na ulicy, zacz\u0105\u0142 filmowa\u0107 transmisje telewizyjne podnios\u0142ych wydarze\u0144, defilad, obchod\u00f3w, podk\u0142adaj\u0105c do stworzonych obraz\u00f3w wybrane przez siebie \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowe, kreuj\u0105c rodzaj \u201etrzeciej rzeczywisto\u015bci\u201d z jednej strony b\u0119d\u0105cej odbiciem \u00f3wczesnych reali\u00f3w, z drugiej jednak przetworzonej i zmodyfikowanej za spraw\u0105 ingerencji artystycznej. W konsekwencji tego zabiegu, pierwotnie \u017cartobliwy eksperyment wykonany troch\u0119 dla hecy, a troch\u0119 z nud\u00f3w, przyni\u00f3s\u0142 niezwykle silne wizualne i emocjonalne efekty.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9855\" aria-describedby=\"caption-attachment-9855\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/jozef-robakowski-sztuka-to-potega-1-1985-2012-08-28\/\" rel=\"attachment wp-att-9855\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-9855\" title=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to pot\u0119ga 1\u201d, 1985 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-sztuka-to-potega-1-1985-2012-08-28-540x358.jpg\" alt=\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to pot\u0119ga 1\u201d, 1985 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"358\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9855\" class=\"wp-caption-text\">J\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to pot\u0119ga 1\u201d, 1985 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eSztuka musi by\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>, \u201esztuka jest pot\u0119g\u0105\u201d, sztuka jest te\u017c fetyszem, np. w postaci nadmuchanej g\u0142owy z w\u0142asnym wizerunkiem, kt\u00f3r\u0105 artysta dumnie dzier\u017cy pod pach\u0105 jak trofeum. W ko\u0144cu &#8211; sztuka jest religi\u0105, przybieraj\u0105c posta\u0107 fotografii wotywnej, na kt\u00f3rej artysta fotografuje si\u0119 na tle odbiornika telewizyjnego w \u201etowarzystwie\u201d g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w wydarze\u0144 prze\u0142omowych lat 80-tych (m.in. gen. Jaruzelski, papie\u017c Jan Pawe\u0142 II).<\/p>\n<p>W opozycji do monumentalnych wizualizacji przygn\u0119biaj\u0105cego totalitaryzmu, a tak\u017ce (paradoksalnie w kontek\u015bcie omawiania postawy tw\u00f3rczej Robakowskiego) na przek\u00f3r konceptualizmowi, pozostaj\u0105 poszukiwania artysty na granicy rzeczywisto\u015bci i magii. W szarzy\u017anie PRL-u bowiem Robakowski kieruj\u0105c si\u0119 sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 intuicj\u0105 i poetyck\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 odnajduje w architekturze starych miejskich podw\u00f3rek magiczne \u201eK\u0105ty energetyczne\u201d oraz tajemnicze \u201eCzelu\u015bcie\u201d, b\u0119d\u0105ce odzwierciedleniem brak\u00f3w obrazu fotograficznego wobec postrzeganej przez artyst\u0119 rzeczywisto\u015bci. Nie bez powodu Susan Sontag onegdaj wysun\u0119\u0142a stwierdzenie, i\u017c \u201eKa\u017cda fotografia jest wieloznaczna: zobaczy\u0107 na niej co\u015b \u2013 to znaczy znale\u017a\u0107 potencjalny przedmiot fascynacji\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> . Robakowskiego potrafi\u0105 fascynowa\u0107 zar\u00f3wno rzeczy wielkie, jaki i proste bana\u0142y (np. \u201eFotografia niczego\u201d z cyklu \u201eNiebo czasu domy\u015blnego\u201d, przedstawiaj\u0105ca widok lekko zachmurzonego nieba), w kt\u00f3rych dostrzega tzw. obrazy energetyczne, pozwalaj\u0105ce na wyj\u015bcie \u201epoza cz\u0142owiecze wyobra\u017cenie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>. Poprzez t\u0119 praktyk\u0119 artysta wydaje si\u0119 zmaga\u0107 z ograniczeniami w\u0142asnej percepcji, pr\u00f3buj\u0105c dosi\u0119gn\u0105\u0107 absolutu w formie najczystszej i jednocze\u015bnie najprostszej. Natomiast w cyklu fotografii astralnej, artysta idzie o krok dalej, uwieczniaj\u0105c na kliszy tzw. fluidy \u017cycia, czyli rodzaj promiennej aury, otaczaj\u0105cej ka\u017cdego cz\u0142owieka w kszta\u0142cie zale\u017cnym od nat\u0119\u017cenia jego my\u015bli i emocji. Artysta niczym mag lub demiurg, dostrzega to, co niewidzialne, czyni\u0105c oczy oknami duszy na wz\u00f3r tw\u00f3rc\u00f3w renesansowych.<\/p>\n<p>Sztuka wed\u0142ug Robakowskiego to przede wszystkim \u201eprzekazywanie energii\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>, poddanie si\u0119 jej obezw\u0142adniaj\u0105cej sile, odnalezienie wsp\u00f3lnego kodu porozumienia, kt\u00f3ry raczej ni\u017c na narracji, opiera si\u0119 na emocjach i wra\u017ceniach, oddzia\u0142uj\u0105c zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie biologicznej, jak r\u00f3wnie\u017c intelektualnej. St\u0105d te\u017c pomys\u0142 na realizacj\u0119 tzw. \u201eKina w\u0142asnego\u201d, czyli serii film\u00f3w b\u0119d\u0105cych rodzajem \u201ebezpo\u015bredniej projekcji my\u015bli filmuj\u0105cego\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>, zwierciad\u0142em jego mi\u0142o\u015bci, pasji, zmaga\u0144 i wra\u017ce\u0144. W filmie \u201eId\u0119\u201d kamera przejmuje cz\u0119\u015bciowo funkcje oka artysty, stanowi\u0105c rodzaj mechanicznej protezy zespaja si\u0119 z cia\u0142em artysty, aby sta\u0107 si\u0119 jego integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105, czu\u0142\u0105 na reakcje psychofizyczne zachodz\u0105ce podczas pokonywania przez niego dwustu schod\u00f3w wie\u017cy widokowej.<\/p>\n<p>Postawa badawcza tak charakterystyczna dla tw\u00f3rczo\u015bci eksperymentalnej Robakowskiego obejmuje zar\u00f3wno zapisy bio-mechaniczne dotycz\u0105ce zagadnienia cielesno\u015bci, ale tak\u017ce dotyka obszar\u00f3w bardziej rozleg\u0142ych, odnosz\u0105cych si\u0119 do bada\u0144 nad rzeczywisto\u015bci\u0105, spo\u0142ecze\u0144stwem, pozycj\u0105 artysty, autorefleksj\u0105 tak tw\u00f3rcz\u0105, jak i zwyczajnie ludzk\u0105. Wsz\u0119dobylskie macki sztuki Robakowskiego docieraj\u0105ce do licznych sfer \u017cycia, z jednej strony krytycznie pi\u0119tnuj\u0105 jego niedogodno\u015bci, z drugiej za\u015b strony idealistycznie uwypuklaj\u0105 jego atuty. Sztuka staje si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 codzienno\u015bci, nie daj\u0105c si\u0119 zmarginalizowa\u0107 i zredukowa\u0107 do zestawu niemych obiekt\u00f3w w zamkni\u0119tym muzealnym white cubie. Jest ostoj\u0105 wolno\u015bci wypowiedzi, odskoczni\u0105, zabaw\u0105, ale te\u017c analiz\u0105 i krytycznym komentarzem zastanych reali\u00f3w, \u201eci\u0105g\u0142ym zderzaniem si\u0119 z \u017cyciem\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>. Zreszt\u0105, parafrazuj\u0105c s\u0142owa samego artysty zaczerpni\u0119te z manifestu \u201eKultura Zrzuty\u201d z 1984 roku: \u201eWszystko, co si\u0119 powie o sztuce, to prawda\u201d.<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">J\u00f3zef Robakowski, \u201eManipuluj\u0119!\u201d, Ulotka J\u00f3zefa Robakowskiego, Zaproszenie na wystaw\u0119 \u201eK\u0105ty energetyczne\u201d, Ma\u0142a Galeria, Warszawa 1988, www.robakowski.net<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">J\u00f3zef Robakowski, \u201eKultura Zrzuty\u201d, wyd. \u201eNieme Kino\u201d, \u0141\u00f3d\u017a 1984, www.robakowski.net<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">J\u00f3zef Robakowski, \u201eSztuka to Pot\u0119ga!\u201d, 2005, www.robakowski.net<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Katalog wystawy \u201eIstota idei. J\u00f3zef Robakowski\u201d, Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku, Gda\u0144sk 2012, s. 74<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">J. Robakowski, \u201eKultura Zrzuty\u201d, op.cit.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Susan Sontag, \u201eO fotografii\u201d, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1986, s. 26.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Anarchista z ducha\u201d, z J\u00f3zefem Robakowskim rozmawia Aleksandra Wi\u0119cka, www.robakowski.net<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Ibidem.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Ibidem.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">By\u0107 z J\u00f3zefem Robakowskim\u201d, Danuta \u0106wirko-Godycka, www.robakowski.net<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\">J. Robakowski, \u201eKultura Zrzuty\u201d, op.cit.<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119 swoj\u0105 karier\u0119 artystyczn\u0105 re\u017cyserowa\u0107, opatruj\u0105c kolejne realizacje sugestywnymi autorskimi komentarzami&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":201,"featured_media":9856,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1294,194,1291,1340,1348,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14221],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, J\u00f3zef Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28.jpg\",\"width\":708,\"height\":800,\"caption\":\"J\u00f3zef Robakowski, \u201eTrzy pozy\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\",\"name\":\"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-10-09T19:00:34+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-06T09:42:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1b4d2175e48a806272aadfd74aa4177a\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, J\u00f3zef Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1b4d2175e48a806272aadfd74aa4177a\",\"name\":\"Marta Wr\u00f3blewska\",\"description\":\"MARTA WR\u00d3BLEWSKA \u2013 historyk sztuki, filolog, menad\u017cer kultury, kurator, krytyk artystyczny. Wsp\u00f3\u0142pracuje m.in. z O.pl, Obiegiem, Arteonem, Artlukiem, Kwartalnikiem Fotografia, Kwartalnikiem Rze\u017aby ORO\u0143SKO. Mieszka i pracuje w Gda\u0144sku.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marta-wroblewska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?","description":"Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, J\u00f3zef Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/jozef-robakowski-trzy-pozy-1975-2012-08-28.jpg","width":708,"height":800,"caption":"J\u00f3zef Robakowski, \u201eTrzy pozy\u201d, 1975 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta","name":"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#primaryimage"},"datePublished":"2012-10-09T19:00:34+00:00","dateModified":"2020-11-06T09:42:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1b4d2175e48a806272aadfd74aa4177a"},"description":"Z wykszta\u0142cenia filmowiec, ale tak\u017ce przecie\u017c historyk sztuki i muzealnik, J\u00f3zef Robakowski od pocz\u0105tku niezwykle \u015bwiadomie zdaje si\u0119...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/marta-wroblewska-jozef-robakowski-perfidny-szalbierz-czy-romantyczny-poeta#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"J\u00f3zef Robakowski \u2013 perfidny szalbierz czy romantyczny poeta?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1b4d2175e48a806272aadfd74aa4177a","name":"Marta Wr\u00f3blewska","description":"MARTA WR\u00d3BLEWSKA \u2013 historyk sztuki, filolog, menad\u017cer kultury, kurator, krytyk artystyczny. Wsp\u00f3\u0142pracuje m.in. z O.pl, Obiegiem, Arteonem, Artlukiem, Kwartalnikiem Fotografia, Kwartalnikiem Rze\u017aby ORO\u0143SKO. Mieszka i pracuje w Gda\u0144sku.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marta-wroblewska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/201"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9853"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48808,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9853\/revisions\/48808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9853"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=9853"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}