{"id":9862,"date":"2012-10-10T16:52:05","date_gmt":"2012-10-10T15:52:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=9862"},"modified":"2021-01-13T10:10:45","modified_gmt":"2021-01-13T09:10:45","slug":"artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile","title":{"rendered":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny"},"content":{"rendered":"

Przedstawiciele przedwojennych klas posiadaj\u0105cych, a wi\u0119c arystokraci, bur\u017cuje, ziemianie i ku\u0142acy, po II wojnie \u015bwiatowej stracili prawo bytu, staj\u0105c si\u0119 ofiar\u0105 \u201esp\u0142aszczania\u201d struktury spo\u0142ecznej Polski do dw\u00f3ch tylko klas spo\u0142ecznych \u2013 robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w. Nowa w\u0142adza skutecznie odsun\u0119\u0142a przedwojennych pan\u00f3w z areny \u017cycia publicznego, odbieraj\u0105c im prawa oraz przywileje i przekazuj\u0105c je na rzecz ich dawnych podw\u0142adnych. Egzystencj\u0119 tych klas ograniczono do czterech \u015bcian mieszkania \u2013 najcz\u0119\u015bciej nawet nie swojego, tylko z przydzia\u0142u. To w\u0142a\u015bnie w nich ludzi tych skazano na powolne umieranie. Decyduj\u0105cym dekretem wymierzonym w opisywane warstwy spo\u0142eczne by\u0142a reforma rolna z 1944 roku[1]<\/sup><\/a>. Jej podstawowy zapis m\u00f3wi\u0142 o likwidacji maj\u0105tk\u00f3w ziemskich wi\u0119kszych ni\u017c 50 hektar\u00f3w. Zlikwidowano przy tym w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 \u015brodk\u00f3w produkcji, znikn\u0119\u0142y wi\u0119c klasy wy\u017csze: posiadacze ziemi i w\u0142a\u015bciciele \u015brodk\u00f3w produkcji. Likwidacja wolnego rynku spowodowa\u0142a niemal\u017ce zanik klasy \u015bredniej, dla kt\u00f3rej podstaw\u0105 \u017cycia by\u0142 handel i rzemios\u0142o. W efekcie parcelacji tak\u017ce ziemia\u0144stwo jako grupa spo\u0142eczna praktycznie przesta\u0142o istnie\u0107. Wszystkie pr\u00f3by uchronienia maj\u0105tk\u00f3w przed parcelacj\u0105 i zabiegi maj\u0105ce na celu odzyskanie reszt\u00f3wek spotyka\u0142y si\u0119 z ostr\u0105 reakcj\u0105. D\u0105\u017ceniom do utrzymania cz\u0119\u015bci utraconych d\u00f3br ostatecznie po\u0142o\u017cy\u0142o kres zarz\u0105dzenie Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 pa\u017adziernika 1947 roku zabraniaj\u0105ce przekazywania reszt\u00f3wek by\u0142ym w\u0142a\u015bcicielom, nawet w charakterze rekompensaty za nieprawnie rozparcelowane maj\u0105tki. Podczas przeprowadzania parcelacji cz\u0119sto mia\u0142a miejsce prywata i korupcja. Grabiono wyposa\u017cenie dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w, bezmy\u015blnie niszczono ksi\u0119gozbiory, archiwa i dzie\u0142a sztuki[2]<\/sup><\/a>. Strategie nowej w\u0142adzy, ku uciesze ludu, kt\u00f3ry w reformie rolnej dopatrywa\u0142 si\u0119 tak zwanej sprawiedliwo\u015bci dziejowej, mia\u0142y doprowadzi\u0107 do wymazania kultury przedwojennych klasach posiadaj\u0105cych i pami\u0119ci o niej. Dla niedobitk\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 miejsce na kinowym ekranie.<\/p>\n

\"Krzysztof<\/a>
Krzysztof Zanussi on February 13, 2010 at Krakauer Turm in Nuremberg (\u017cr\u00f3d\u0142o: Wikipedia. Wolna Encyklopedia)<\/figcaption><\/figure>\n

W s\u0142u\u017cbie propagandy<\/strong><\/p>\n

Wizerunek arystokraty, bur\u017cuja, ziemianina czy wreszcie ku\u0142aka sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w, w kt\u00f3re wymierzy\u0142a powojenna propaganda. Postaci te niezwykle ch\u0119tnie anektowano na ekran, czyni\u0105c z nich chciwych spekulant\u00f3w, kt\u00f3rzy w dzia\u0142aniu na szkod\u0119 nowej w\u0142adzy \u2013 a wi\u0119c tak naprawd\u0119 \u2013 ca\u0142ego kraju oraz krzywdzie i uciskaniu niewinnego ludu upatrywali sens egzystencji. Taki obraz dominowa\u0142 w filmach z okresu socrealizmu. Przepuszczenie pozytywnego wizerunku niech\u0142opa i nierobotnika przez sito komunistycznej cenzury nie wchodzi\u0142o w gr\u0119 ani wtedy, ani p\u00f3\u017aniej. Nie oznacza to jednak, \u017ce nie pr\u00f3bowano. Przedstawicieli przedwojennych elit ogl\u0105dano przecie\u017c w \u017cyciu codziennym, kwesti\u0105 czasu by\u0142 ich powr\u00f3t na kinowe ekrany. Renesansem przedwojennych klas spo\u0142ecznych by\u0142 okres polskiej szko\u0142y filmowej, kiedy kino tworzy\u0142a inteligencja z my\u015bl\u0105 g\u0142\u00f3wnie o inteligenckim widzu. Bohaterowie Po\u017cegna\u0144<\/em> (1958) Wojciecha Jerzego Hasa, Popio\u0142u i diamentu<\/em> (1958) Andrzeja Wajdy czy Eroiki<\/em> (1957) Andrzeja Munka mieli jasno zdefiniowan\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i klasow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107. To ich wewn\u0119trzne rozterki, jako pars pro toto ca\u0142ej warstwy spo\u0142ecznej, portretowano na tle powojennych przemian. Wraz z ko\u0144cem polskiej szko\u0142y filmowej datowanym do\u015b\u0107 umownie na po\u0142ow\u0119 lat 60. sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tak\u017ce bezkarne obrazowanie ludzi o \u201ez\u0142ym pochodzeniu\u201d jako pozytywnych bohater\u00f3w.<\/p>\n

Powolne dogorywanie<\/strong><\/p>\n

W dekadzie lat 60. polskie kino skupia\u0142o si\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. W czasach naszej ma\u0142ej stabilizacji na ekranach dominowa\u0142y niegro\u017ane komedyjki, ewentualnie \u201epoprawne\u201d opowie\u015bci o II wojnie \u015bwiatowej, w kt\u00f3rych oddawano \u201enale\u017cn\u0105\u201d cze\u015b\u0107 Armii Ludowej, umniejszaj\u0105c rol\u0119 Armii Krajowej. Sympatycy rodzimej kinematografii w kinie \u015bmiali si\u0119 z film\u00f3w Stanis\u0142awa Barei, a w domu, przed telewizorem, prze\u017cywali przygody Czterech pancernych i psa.<\/em> Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 po marcu 1968 roku. Wtedy to zduszono co prawda pr\u00f3by kontestacji student\u00f3w i inteligencji, jednak tej drugiej uda\u0142o si\u0119 zabra\u0107 g\u0142os w sztuce. Symbolem formacji kina M\u0142odej Kultury (tak historycy filmu nazywaj\u0105 okres pomi\u0119dzy Marcem a kinem moralnego niepokoju, kt\u00f3rego pocz\u0105tek datuje si\u0119 na 1975 rok) sta\u0142 si\u0119 Krzysztof Zanussi, znaj\u0105cy kilka j\u0119zyk\u00f3w m\u0142ody inteligent, najlepiej wykszta\u0142cony re\u017cyser w powojennej Polsce. To w\u0142a\u015bnie spod jego r\u0105k wyszed\u0142 jeden z najbardziej tragicznych obraz\u00f3w dogorywania przedwojennej bur\u017cuazji w komunistycznej Polsce. Zgodnie z pokoleniowym manifestem Adama Zagajewskiego Rzeczywisto\u015b\u0107 nieprzedstawiona w powojennej literaturze polskiej<\/em> (1972), \u201eistnie\u0107 to znaczy by\u0107 opisanym w kulturze\u201d. Dzi\u0119ki \u017byciu rodzinnemu<\/em> (1970, premiera 1971) zaistnia\u0142a wi\u0119c na nowo spo\u0142eczna warstwa wykl\u0119tych, kt\u00f3r\u0105 nowa w\u0142adza zaliczy\u0142a ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci. Rodzina przedwojennych fabrykant\u00f3w uchowa\u0142a si\u0119 w podwarszawskiej zrujnowanej willi, nadgryzionej przez z\u0105b czasu, niepami\u0119taj\u0105cej ju\u017c okresu swojej \u015bwietno\u015bci. Mi\u0119dzywojenna huta szk\u0142a, z kt\u00f3rej utrzymywa\u0142a si\u0119 kiedy\u015b rodzina, zasila\u0142a ju\u017c wy\u0142\u0105cznie skarb pa\u0144stwa. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 cz\u0142onkom tej familii: uzale\u017cnionemu od alkoholu ojcu (bezb\u0142\u0119dny Jan Kreczmar), ekstrawaganckiej c\u00f3rce Belli (znakomity debiut Mai Komorowskiej) i zdzicza\u0142ej ciotce (Halina Miko\u0142ajska), dostrze\u017cemy bol\u0105czki diagnozowane w kinie przez Luchino Viscontiego \u2013 gnij\u0105c\u0105 od \u015brodka rodzin\u0119, ekonomiczny upadek wielkiego rodu i jego moraln\u0105 degrengolad\u0119. W odr\u00f3\u017cnieniu od w\u0142oskiego mistrza Zanussi widzi jednak mimowoln\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pokole\u0144. W zako\u0144czeniu na twarzy chc\u0105cego odci\u0105\u0107 si\u0119 od tej rodziny Wita (Daniel Olbrychski) widzowie dostrzeg\u0105 ten sam tik, kt\u00f3ry w poprzedniej scenie wyst\u0105pi\u0142 u jego ojca. Ta symboliczna ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 przypomina, \u017ce cz\u0142owiek nie jest w stanie oderwa\u0107 si\u0119 od swoich korzeni. O rodzinnym i klasowym naznaczeniu m\u00f3wi\u0142 re\u017cyser tak\u017ce 14 lat p\u00f3\u017aniej, kiedy przypomnia\u0142 widzom tragiczne wydarzenia zwi\u0105zane z repatriacj\u0105 ziemia\u0144stwa z Kres\u00f3w Wschodnich na Ziemie Odzyskane. Fatalna akcja, kt\u00f3rej pierwsza faza odby\u0142a si\u0119 w latach 1944\u20131946, w Roku spokojnego s\u0142o\u0144ca<\/em> (1984) sta\u0142a si\u0119 pretekstem do pokazania trwa\u0142o\u015bci postaw i ziemia\u0144skiego etosu. Ten drugi nie przesta\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 nawet wtedy, kiedy wyznaj\u0105ca go klasa sta\u0142a si\u0119 klas\u0105 przegran\u0105[3]<\/sup><\/a>. To kolejny film Zanussiego, kt\u00f3ry mo\u017cna traktowa\u0107 jako ponur\u0105 audiowizualn\u0105 kart\u0119 z albumu o dwudziestowiecznych losach polskiego ziemia\u0144stwa. Kart\u0119 wype\u0142niaj\u0105c\u0105 w jakiej\u015b cz\u0119\u015bci bia\u0142\u0105 plam\u0119 w zbiorowej pami\u0119ci o trudnych powojennych przej\u015bciach warstwy \u201eBezet\u00f3w\u201d, jak sami siebie nazywali w PRL byli ziemianie sportretowani w filmie za po\u015brednictwem \u015bwietnych kreacji Hanny Skar\u017canki i Mai Komorowskiej[4]<\/sup><\/a>. Wykl\u0119ta warstwa zn\u00f3w trwa\u0142a mimo wszelkich przeciwno\u015bci.<\/p>\n

Umar\u0142 kr\u00f3l, niech \u017cyje kr\u00f3l<\/strong><\/p>\n

Nieco wcze\u015bniejszy okres historyczny, jeszcze wojennej rzeczywisto\u015bci, sportretowali Wojciech Marczewski w filmie Klucznik<\/em> (1979, adaptacja sztuki Wies\u0142awa My\u015bliwskiego pod tym samym tytu\u0142em) i Tadeusz Junak w swoim pe\u0142nometra\u017cowym debiucie fabularnym Pa\u0142ac<\/em> (1980, r\u00f3wnie\u017c adaptacja \u2013 tym razem powie\u015bci Wies\u0142awa My\u015bliwskiego). Akcja obu film\u00f3w rozgrywa si\u0119 w 1944 roku, kiedy za oknem szaleje reforma rolna. Obaj filmowcy skupiaj\u0105 si\u0119 na jej tragicznych dla przedwojennej arystokracji skutkach i niemal dos\u0142ownie pokazuj\u0105 \u015bmier\u0107 tej warstwy spo\u0142ecznej. Chocia\u017c tytu\u0142\u00f3w szlacheckich zakazano u\u017cywa\u0107 w Polsce ju\u017c w pierwszych latach dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego (dok\u0142adnie w 1921 roku, moc\u0105 konstytucji marcowej[5]<\/sup><\/a>), bohater Klucznika<\/em> jest wci\u0105\u017c \u201epanem (i) hrabi\u0105\u201d. Temu wyostrzeniu towarzysz\u0105 inne \u2013 kamera Jerzego Zieli\u0144skiego wielokrotnie podkre\u015bla dzier\u017cone przez arystokrat\u0119 insygnia w\u0142adzy, jak cho\u0107by spoczywaj\u0105c\u0105 u jego boku karabel\u0119, a tak\u017ce przepych pa\u0142acowych komnat. Podobnie zreszt\u0105 jest w filmie Junaka. Co prawda sportretowany tam pa\u0142ac jest ju\u017c po exodusie prawowitych mieszka\u0144c\u00f3w, jednak\u017ce wchodz\u0105cy do jego wn\u0119trza pastuch Jakub (Janusz Micha\u0142owski) mo\u017ce obcowa\u0107 z pozostawionymi przez nich sprz\u0119tami, jeszcze \u201egor\u0105cymi\u201d. Ten dysonans (w Kluczniku<\/em> najpe\u0142niej wybrzmiewa on w ostatniej scenie, w kt\u00f3rej ra\u017cony atakiem serca hrabia pada za plecami klucznika odzianego w szlacheckie szaty i dzier\u017c\u0105cego w r\u0119ku dzwonek, kt\u00f3rym przyzywa s\u0142u\u017cb\u0119) objawi\u0142 \u017ca\u0142osno\u015b\u0107 polskiej rewolucji. Nast\u0119puj\u0105ca wtedy wymiana elit \u2013 zar\u00f3wno Jakub, jak i klucznik staj\u0105 si\u0119 swoimi w\u0142asnymi panami \u2013 wykorzystuj\u0105c napi\u0119te stosunki pomi\u0119dzy reprezentantami g\u00f3rnych i dolnych warstw spo\u0142ecznej drabiny, sztucznie odci\u0119\u0142a jej czubek (ku rado\u015bci \u201edo\u0142u\u201d), po czym przyst\u0105pi\u0142a do wymazywania wielowiekowych dokona\u0144 i zas\u0142ug os\u00f3b przynale\u017c\u0105cych do tych klas. Naznaczone przez w\u0142adz\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142y sta\u0107 si\u0119 one odpadami wyrzuconymi na \u015bmietnik Historii. Ich resuscytacj\u0105 zaj\u0119li si\u0119 jednak filmowcy ze swoj\u0105 s\u0142abo\u015bci\u0105 do wyrzutk\u00f3w. Pobudki tych tw\u00f3rc\u00f3w najlepiej t\u0142umacz\u0105 s\u0142owa Janusza Majewskiego o pracy nad filmem Zazdro\u015b\u0107 i medycyna<\/em> (1973), adaptacji powie\u015bci Micha\u0142a Choroma\u0144skiego z 1932 roku, w kt\u00f3rej sportretowa\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo przedwojennych przemys\u0142owc\u00f3w w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym: \u201eRobi\u0105c Zazdro\u015b\u0107 i medycyn\u0119, zrozumia\u0142em, \u017ce nareszcie wr\u00f3ci\u0142em do swoich \u017ar\u00f3de\u0142, \u017ce odnalaz\u0142em swoje korzenie, \u017ce odkry\u0142em co\u015b, co tkwi\u0142o we mnie za spraw\u0105 gen\u00f3w i dzi\u0119ki wychowaniu: \u015bwiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny\u201d[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Por. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 wrze\u015bnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, http:\/\/isap.sejm.gov.pl\/Download;jsessionid=B8B01C11 7BFE5E0E4DFD42F40259A61A?id=WDU19440040017&type=2 (data dost\u0119pu: 06.08.2012).\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Por. M. \u017bukow-Karczewski, Za kulisami reformy rolnej, \u201eGazeta Krakowska\u201c, 20.11.1992, nr 271 (13580).\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Por. T. Lubelski, Historia kina polskiego. Tw\u00f3rcy, filmy, kontekst, Katowice 2009, s. 480.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. A . Morstin-Pop\u0142awska, Ziemie Odzyskane \u2013 \u017cycie utracone. O Roku spokojnego s\u0142o\u0144ca Krzysztofa Zanussiego, w: M. Guzek, D. Mazur, P. Zwierzchowski (red.), Kino polskie wobec II wojny \u015bwiatowej, Bydgoszcz 2011.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. \u201eRzeczpospolita Polska nie uznaje przywilej\u00f3w rodowych ani stanowych, jak r\u00f3wnie\u017c \u017cadnych herb\u00f3w, tytu\u0142\u00f3w rodowych i innych z wyj\u0105tkiem naukowych, urz\u0119dowych i zawodowych\u201c (Art. 96, zdanie drugie), Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, http:\/\/isap.sejm.gov.pl\/Download?id=WDU19210440267&type=2 (data dost\u0119pu: 09.08.2012).\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. U. Lipi\u0144ska, Obs\u0142ugiwa\u0142em polskiego kr\u00f3la, http:\/\/www. stopklatka.pl\/wydarzenia\/wydarzenie.asp?wi=80882 (data dost\u0119pu: 09.08.2012).\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wizerunek arystokraty, bur\u017cuja, ziemianina czy wreszcie ku\u0142aka sta\u0142 si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w, w kt\u00f3re wymierzy\u0142a powojenna propaganda. Postaci te niezwykle ch\u0119tnie anektowano na ekran, czyni\u0105c z nich chciwych spekulant\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"author":214,"featured_media":9864,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1341,377,7300],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14102],"yoast_head":"\n\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny - o klasach wykluczonych w polskim kinie lat 70. i 80. pisze Artur Zaborski\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/krzysztof-zanussi-2012-10-10.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/krzysztof-zanussi-2012-10-10.jpg\",\"width\":398,\"height\":599,\"caption\":\"Krzysztof Zanussi on February 13, 2010 at Krakauer Turm in Nuremberg (\u017cr\u00f3d\u0142o: Wikipedia. Wolna Encyklopedia)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile\",\"name\":\"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2012-10-10T15:52:05+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-13T09:10:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0fc5e02bdcb3960aef38d2dc1daea61a\"},\"description\":\"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny - o klasach wykluczonych w polskim kinie lat 70. i 80. pisze Artur Zaborski\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0fc5e02bdcb3960aef38d2dc1daea61a\",\"name\":\"Artur Zaborski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/artur-zaborski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny","description":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny - o klasach wykluczonych w polskim kinie lat 70. i 80. pisze Artur Zaborski","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/krzysztof-zanussi-2012-10-10.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2012\/10\/krzysztof-zanussi-2012-10-10.jpg","width":398,"height":599,"caption":"Krzysztof Zanussi on February 13, 2010 at Krakauer Turm in Nuremberg (\u017cr\u00f3d\u0142o: Wikipedia. Wolna Encyklopedia)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile","name":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#primaryimage"},"datePublished":"2012-10-10T15:52:05+00:00","dateModified":"2021-01-13T09:10:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0fc5e02bdcb3960aef38d2dc1daea61a"},"description":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny - o klasach wykluczonych w polskim kinie lat 70. i 80. pisze Artur Zaborski","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2012\/artur-zaborski-swiat-na-pol-umarly-ale-wciaz-jeszcze-widzialny-fragile#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u015awiat na p\u00f3\u0142 umar\u0142y, ale wci\u0105\u017c jeszcze widzialny"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/0fc5e02bdcb3960aef38d2dc1daea61a","name":"Artur Zaborski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/artur-zaborski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49463,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9862\/revisions\/49463"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9862"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=9862"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=9862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}