23 października nastąpi otwarcie wystawy zatytułowanej: "Napoleon i Polacy" zorganizowanej przez Muzeum Narodowe w Krakowie oraz Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Wystawa potrwa do 16 stycznia 2005 roku.
Jeden z wybitnych historyków francuskich stwierdził, że Polska "jest bardziej napoleońska niż Francja". Choć ta uwaga wydaje się paradoksalna i przesadna, to przecież jedynie Polacy śpiewają o Bonapartem w hymnie narodowym.
Postać Napoleona budziła spory, a ocena jego działań, stosunku do Polski i Polaków, to nadal temat dyskusji – od pełnego uwielbienia, do ostrych słów krytyki. Niezależnie od tych sporów, największą i najważniejszą zasługą Napoleona było wprowadzenie kwestii polskiej do polityki europejskiej. Najpełniej wyraził to, niechętny Napoleonowi, Wiktor Heltman, główny autor Wielkiego Manifestu Towarzystwa Demokratycznego Polskiego w 1836 roku:
"W nim jednym utopiły się nadzieje nasze, od niego oczekiwaliśmy zbawienia. Zażądał on krwi polskiej i cała emigracja pod bronią stanęła. Na głos jej z głębi ujarzmionego kraju, z szeregów nieprzyjacielskich tłumami zbiegli się prawi synowie ojczyzny i krwią swoją obleli wszystkie świata strony. Ludy ujrzały wśród siebie nową żyjącą Polskę, która ich cudami waleczności w zdumienie wprawiła i imię swoje nowym blaskiem otoczyła".
Tych kilka lat istnienia Księstwa Warszawskiego, a następnie utworzenie autonomicznego Królestwa Polskiego połączonego unią personalna z Rosją, odrodziło i uformował polską świadomość na długi okres utraty państwowości. To legenda napoleońska, w której żołnierz polski miał tak istotny i chwalebny udział, pomogła w następnych latach umocnić tę świadomość, skutecznie przeciwdziałać germanizacji i rusyfikacji, wychowywać nowe pokolenia bojowników o niepodległość.
Wystawa "Napoleon i Polacy" ma wyrażać szacunek dla legendy i tradycji, w roku jubileuszu dwustulecia koronacji cesarza Napoleona I. Był to fakt niesłychanie ważny, zamykający okres rewolucji francuskiej, otwierający drogę śmiałym, zmieniający oblicze Europy planom Bonapartego. Wystawa jest wspólnym przedsięwzięciem Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Po raz pierwszy udało się zestawić tak różnorodny, pełny i bogaty zbiór najwspanialszych pamiątek krajowych. Wykorzystano zbiory Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, wraz z Muzeum i Biblioteką Książąt Czartoryskich. Wypożyczono obrazy z Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Galerii Pałacu w Wilanowie, Muzeum Narodowego w Poznaniu, oraz archiwalia z Państwowego Archiwum Akt Dawnych w Warszawie.
Na wystawie zbiory puławskie znajdują swoje szczególne miejsce. Mimo, że Czartoryscy należeli raczej do przeciwników Napoleona, księżna Izabela Czartoryska doceniała wielkość czynu patriotycznego Polaków w służbie Cesarza. Właśnie w zbiorach Czartoryskich znajdują się pamiątki po Henryku Dąbrowskim, Karolu Kniaziewiczu i po księciu Józefie Poniatowskim – te najważniejsze, związane z jego śmiercią na polach bitwy pod Lipskiem. Polscy oficerowie sami wzbogacali puławskie muzeum swoimi darowiznami, także trofeami przywiezionymi z różnych pól bitewnych.
W ostatnich latach widoczny jest wzrost zainteresowania okresem napoleońskim, wyrażany tak w wystawach i publikacjach zagranicznych, jak i krajowych. Na polach bitew inscenizowane są historyczne widowiska z udziałem setek uczestników przebranych w historyczne mundury, często z różnych krajów. Popularne są gry komputerowe oparte, na historycznych opisach bitew.
Wystawa ma być także przypomnieniem naszych historycznych związków z Francją. Przez wieki byliśmy ważnym partnerem jej polityki. Silnie na nas oddziaływała francuska nauka, literatura i sztuka. We Francji szukały schronienia rzesze wychodźców po powstaniach narodowych. Na pomoc Francji liczyliśmy w czasach wojen światowych XX wieku. Wprawdzie nie zawsze nasze nadzieje były spełniane, ale związki kulturalne i emocjonalne były silne.
Wystawa ta jest okazją do przypomnienia pojęć tak żywych w czasach napoleońskich, patriotyzmu i honoru – wielokrotnie potwierdzanych przelewaną krwią.
Ekspozycja w sali Arsenału Muzeum Książąt Czartoryskich zostanie urządzona według kryteriów chronologicznych i podzielona na części tematyczne. Przy pomocy obrazów i rycin pochodzących z epoki, zostaną zilustrowane najważniejsze wydarzenia, obok głównych bohaterów – Napoleona Bonaparte i księcia Józefa Poniatowskiego – pokazane znaczące w tamtych czasach postacie Polaków, zachowane po nich mundury, broń, odznaczenia, pamiątki osobiste, dokumenty a nawet listy, zostanie przedstawione odrodzone wojsko polskie, jego broń i piękno mundurów oraz pamiątki i trofea z kolejnych kampanii.
Tomasz Kusion
Wystawa: "Napoleon i Polacy"
23 października 2004 – 16 stycznia 2005
Arsenał Muzeum Książąt Czartoryskich – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie
ul. Pijarska 8
