Pokaz kopii fresku „Sąd Ostateczny” Michała Anioła

Muzeum Narodowe w Krakowie zaprasza 10 – 20 marca 2005 r. na pokaz kopii fresku „Sąd Ostateczny” Michała Anioła.

Wielki fresk  o wymiarach 13, 70 x 12,20 m  z  przedstawieniem Sądu Ostatecznego  na ścianie ołtarzowej  Kaplicy Sykstyńskiej  w Watykanie   został wykonany  przez Michała  Anioła (1475 – 1564)  w latach 1536 – 1541 na zamówienie papieża  Klemensa VII .

Malowidło to przedstawia  ogromne zbiorowisko ludzkie, które Chrystus  gestem uniesionej ku górze ręki  dzieli na zbawionych i potępionych. Zbawieni unoszą się ku górze, potępieni  opadają w dół   z wykrzywionymi  strachem twarzami na widok otwierającej się przed nimi piekielnej otchłani, ku której wiedzie ich  mitologiczny przewoźnik dusz Charon.

Wokół Chrystusa zgromadzili się  Matka Boska i  święci , ponad którymi unoszą się aniołowie dźwigający  narzędzia męki  Pańskiej. Ta pełna napięcia i dramatyzmu kompozycja  zapowiada już wielkie sceny barokowe m.in. Rubensa.

Wielka ilość nagich ciał , umieszczonych na fresku znajdującym się w kościelnym wnętrzu, wzbudziła protest, zapoczątkowany  przez Pietra Aretina, i w roku 1564 na zlecenie papieża  Pawła III  Daniel da Volterra   domalował  szaty  nagim postaciom zyskując sobie  z tego powodu przydomek   Braghettone   (spodniarz).
O tym jak wyglądał fresk przed przemalowaniem  daje nam wyobrażenie najstarsza kopia tego dzieła  wykonana przez Marcello Venustiego (1512-1579)  dla kardynała Alessandro Farnese  w roku 1549, przechowywana w Museo Capodimonte  w Neapolu.
 
Kopia fresku Michała Anioła w Muzeum Książat Czartoryskich  została namalowana na płótnie  o wymiarach 279 x 211 cm  pod koniec wieku  XVIII lub na początku wieku XIX. Po raz pierwszy  pokazana została  publiczności w dniu 4 czerwca 2003 roku  w czasie spotkania „Wieczór włoski II – Spotkanie  w Kaplicy Sykstyńskiej. Poezje Michała Anioła i Jana Pawła II”,   w ramach cyklu „Na tropach Europy”.
 
Wykład towarzyszący pokazowi: 18 marca, piątek, godz. 16.30 – Kaplica Sykstyńska i Sąd Ostateczny Michała Anioła, Prowadzenie – Dorota Dec, Janusz Wałek.

Przebieg konserwacji obrazu:

Obraz  „Sąd Ostateczny” jest kopią fresku Michała Anioła z Kaplicy Sykstyńskiej w skali 1: 5,5 wykonany w technice emulsji olejno-kazeinowej na płótnie. Praca  nieznanego autora pochodzi prawdopodobnie z pocz. XIX wieku z terenów Niemiec.

Obiekt od grudnia 2003 do listopada 2004 roku poddany był kompleksowym zabiegom w Pracowni Konserwacji Malarstwa Muzeum Narodowego w Krakowie mieszczącej się w Muzeum  XX Czartoryskich. Prace były konieczne ze względu na stan zachowania, uniemożliwiający eksponowanie ciekawego obiektu.

Ze względu na liczne uszkodzenia i ubytki, obiekt był wcześniej konserwowany. Poprzednia konserwacja zestarzała się, tzn. klej uległ degradacji, dublaż stracił swoją wytrzymałość mechaniczną. Płótno uległo wielu deformacjom typu pofalowania, zagięcia, rozdarcia.

Na powierzchni obrazu widoczne było zabrudzenie i mocne pociemnienie werniksu, zmienione kolorystycznie retusze, wykruszenia malowidła i zaprawy.
Prowadzone przez ponad rok zabiegi, obejmowały szeroki wachlarz prac z zakresu konserwacji technicznej i estetycznej. Z powierzchni lica usunięto warstwę pociemniałego werniksu i stare retusze. Obraz rozdublowano, odczyszczono odwrocie z masy dublażowej, uzupełniono ubytki płótna i zaprawy. Obraz ponownie zdublowano i na nowe płótno lniane i klej Beva 371. W trakcie prac wykonano badania chemiczne spoiwa i pigmentów, które potwierdziły czas powstania kopii, a także sprecyzowały technikę wykonania obiektu
z użyciem spoiwa olejno-kazeinowego. Taka technika- wcześniej używana w średniowieczu- była powtórnie rozpowszechniona w XIX- wiecznej Europie.

Konserwacja estetyczna polegała na uzupełnieniu licznych ubytków warstwy malarskiej metodą scalającego punktowania z elementami rekonstrukcji. Lico zabezpieczono matowym werniksem końcowym.
Całości dopełniła nowa, profilowana rama, dopasowana kolorystycznie do obrazu i wystroju Muzeum.

Sąd Ostateczny” Michała Anioła, 10-20.03.2005 r., Arsenał Muzeum Książąt Czartoryskich – Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie
ul. Pijarska 8.