Teatr Lalki, Maski i Aktora i “Groteska” w Krakowie ma już 60 lat. Uroczystości jubileuszowe odbędą się 23 września 2005 r. (piątek).
W programie urodzinowym:
14:00-15:00 Rynek Główny: kolorowa parada postaci bajkowych i smoków latających
16:00 Teatr Groteska: „Bajka o pięknych kwiatkach i potworze” reż. Małgorzata Sienkiewicz, przedstawienie przygotowane we współpracy pomiędzy Szkołą Wokalno – Aktorską w Krakowie a Teatrem Groteska
19:00 Teatr Groteska: Wystawa „Wspomnień czar” (układ i wybór archiwalnych zdjęć i plakatów: Dominika Jamrozy ze zbiorów prywatnych Pani Zofii Jaremowej), „Kandyd czyli optymizm” reż. Paweł Aigner; uroczystości jubileuszowe
Konkursy z okazji Jubileuszu 60-lecia Teatru Groteska:
Konkurs pt. "Pocztówka z Groteski" – konkurs plastyczny dla dzieci na projekt pocztówki
Konkurs pt. "Wspomnień czar" – konkurs literacki dla dzieci, dorosłych i całych rodzin na wspomnienia z Teatru Groteska
O Grotesce:
Założony przez Zofię i Władysława Jaremów w 1945 roku powstał jako lalkowy teatr dziecięcy, ale działał również jako scena nowych form teatru maski i aktora dla dorosłej widowni. Zdewastowany w czasie wojny budynek przy ulicy Skrabowej 2 w Krakowie już 9 czerwca 1945 roku gościł pierwszych widzów na premierze „Cyrku Trabymba” w reżyserii Władysława Jaremy.
Wszyscy dyrektorzy sceny odcisnęli znamię swej osobowości artystycznej na Teatrze, poprzez repertuar, eksperymenty sceniczne, plastykę, ale w historii Groteski, a co za tym idzie w jej wizerunku artystycznym, zauważyć można trzy ważne etapy, które związane są z poszczególnymi dyrekcjami.
Dyrekcji Zofii Jaremowej patronował Konstanty Ildefons Gałczyński oraz Sławomir Mrożek, tak więc w teatrze przeważała współczesna poezja i polityczna metafora. Nurt teatru dla widzów dorosłych naznaczyły tak wybitne inscenizacje jak Męczeństwo Piotra Ohey’a Sławomira Mrożka (1959), Kartoteka Tadeusza Różewicza (1961) czy też Ubu król Alfreda Jarry’ego. Oczywiście obok tego nurtu realizowano widowiska dla dzieci i młodzieży.
Freda Leniewicz – dyrektor od 1975 roku – na nowo odkryła oblicze Groteski jako teatru dla dzieci. Pojawiła się klasyka literatury dziecięcej : Królewna Śnieżka, Kopciuszek, Królowa Śniegu czy Alicja w Krainie Czarów. Realizowano również przedstawienia dla dorosłych, jednak nie one stanowiły o świetności teatru.
Trzeci okres to dyrekcja Jana Polewki (ucznia Andrzeja Stopki), artysty świadomego magii teatru, łączącego swój autorski teatr z tradycjami poprzednich dokonań. W swoich plastycznych wizjach wykorzystuje Polewka m.in. maskę komedii dell’arte, kulturę Dalekiego Wschodu czy też swoje fascynacje malarstwem hiszpańskim co wyraża się również w doborze tekstów literackich. Pojawiają się teksty Włochów, Francuzów, Finów, Hiszpanów no i oczywiście Polaków.
Od 1998 roku dyrektorem Teatru Groteska jest Adolf Weltschek – reżyser. Program artystyczny Teatru Groteska jest kontynuacją i poszerzeniem programu zarysowanego z początkiem lat 90-tych. Jego założenia wynikają z faktu, iż Groteska to teatr Lalki, Maski i Aktora, a największą część jego publiczności stanowią dzieci i młodzież.
Program artystyczny „Groteski” tworzą trzy nurty tematyczne: bajki, baśnie i mity. Bajki to lalkowe przedstawienia dla najmłodszych, baśnie adresujemy do całych rodzin, a mity to przedstawienia dla młodzieży i dorosłych osnute wokół ksiąg mitów, przypowieści i przygód.
Teatr „Groteska” nie jest teatrem w klasycznym rozumieniu tego słowa. Ze względu na szeroką działalność wychodzącą daleko poza produkcję i prezentację przedstawień, „Groteska” jest dzisiaj nowoczesnym ośrodkiem teatru i twórczości scenicznej. Podstawową działalnością Teatru pozostaje prezentacja spektakli dla dzieci i młodzieży, ale od kilku sezonów działa również Scena dla dorosłych, która jest miejscem prezentacji własnych realizacji teatru oraz awangardowych poszukiwań artystycznych w zakresie szeroko pojętej groteski.
Otwarcie Sceny dla dorosłych jest powrotem do bogatej tradycji lalkowych, maskowych i aktorskich przedstawień dla dorosłych, z których „Groteska” słynęła w latach 50. i 60. Na naszej scenie odbyły się premiery utworów m.in. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Sławomira Mrożka, Tadeusza Różewicza, Bertolda Brechta czy Moliera.
Pierwszą premierą Sceny dla dorosłych był „Golem” w reżyserii Krystiana Kobyłki (26 września 2003). Jest to historia o sztucznym człowieku opowiedziana bez słów, uniwersalnym językiem teatru lalek. Kolejną była premiera „Parad” (8 listopada 2003) Jana Potockiego w reżyserii Wiesława Czołpińskiego, który w swoim przedstawieniu uwspółcześnił konwencję komedii dell arte wykorzystując elementy rewii i pokazał, że lalki mogą przekraczać granice nieosiągalne dla aktora. Trzecią premierą było satyryczne przedstawienie pt. „Koniec świata” (22 listopada 2003) na podstawie utworów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w reżyserii Ziuty Zającówny. Na scenie pojawiła się galeria groteskowych indywiduów, których niepokojące podobieństwo do rzeczywistych postaci przekonuje, iż koniec świata jest już blisko. Czwartą premierą, doskonale przyjętą przez krakowską i festiwalową publiczność „Kandyd czyli Optymizm” (18 grudnia 2004) Voltaire w adaptacji Krzysztofa Orzechowskiego i Macieja Wojtyszko, w reżyserii Pawła Aignera. Fabułą jest podróż głównego bohatera, podczas której demaskuje on naturę człowieka, normy społeczne, obyczaje, prawa moralne i systemy władzy. Opowieść o awanturniczych przygodach Kandyda ubarwia wątek miłosny: ciągłe rozstania i nieoczekiwane spotkania z ukochaną Kunegundą. Przedstawienie nawiązuje do tradycji ulicznego teatru jarmarcznego. Efektowne teatralne koncepty, barwne elementy scenograficzne i kostiumy, efekty parodystyczne, żart słowny i sytuacyjny oraz dynamiczna gra aktorów są źródłem żywiołowości i zabawnego charakteru przedstawienia. Ostatnią premierą w ubiegłym sezonie była „Balladyna” (26 lutego 2005) Juliusza Słowackiego w reżyserii Bogdana Cioska, gdzie w oryginalnej, "Groteskowej" interpretacji "Balladyny" Juliusza Słowackiego dwupoziomowość świata przedstawionego utworu (świat elfów i świat ludzi) została przełożona na świat aktorów i świat lalek.
W ciągu ostatnich lat „Groteska” znacznie poszerzyła zakres swych działań artystycznych. Jej specjalnością stała się organizacja plenerowych imprez teatralnych, takich jak Wielka Parada Smoków, Chochoł Stulecia czy Teatr Żywy, adresowanych do bardzo szerokiej i zróżnicowanej widowni.
Od 1999 roku w „Grotesce” działa Scena OF Groteska prezentująca najlepsze zespoły teatralne i kabaretowe młodego pokolenia. Scena ta gromadzi przede wszystkim młodzież licealną i studencką.
Teatr „Groteska” angażuje się również w działania edukacyjne, których celem jest przybliżenie dzieciom i młodzieży sztuki teatru oraz pomoc nauczycielom w prowadzeniu edukacji teatralnej. W ramach programu „Teatr bliżej szkoły” „Groteska” organizuje przeglądy twórczości dziecięcej, konkursy plastyczne, wiedzy o teatrze i literackie. „Groteska” prowadzi również warsztaty dla nauczycieli dotyczące m. in. dramy, teatru szkolnego i edukacji teatralnej.
Najbliższa Premiera: 8 października 2005: „Skarb pirata Cynamona” Waldemara Wolańskiego
scenariusz i reżyseria: Waldemar Wolański, scenografia: Joanna Hrk, muzyka: Bogdan Dowlasz
