W 2005 roku przypada 140. rocznica urodzin i 65. rocznica śmierci Olgi Boznańskiej (1865-1940) – „artystki artystów”. Z tej okazji Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie zorganizowała Rok jubileuszowy Olgi Boznańskiej „Boznańska Nieznana”, zainaugurowany wystawą „Olga Boznańska w Akademii” i seminarium „W pracowni”.
Obszerną wystawę artystki będzie można oglądać w warszawskiej Zachęcie, w dniach od 17 grudnia 2005 r. do 29 stycznia 2006 r.
Spuścizna Boznańskiej obejmuje ponad tysiąc dwieście dzieł – obrazów skończonych i szkiców. Zasadnicza jej część znajduje się w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą (w Europie, w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Ameryce Południowej i Japonii). Ostatnie lata ujawniły bardzo wiele nieznanych dotychczas dzieł, choć jest to zaledwie cząstka tego niezwykłego malarskiego oeuvre. Tymczasem polskie zbiory publiczne, z braku miejsca przechowywane w magazynach, pozostają niekiedy równie nieznane jak te za granicą.
Na wystawie „Boznańska nieznana” prezentowanych jest ponad 110 odnalezionych i nieznanych obrazów artystki, ilustrujących ważne dla jej twórczości motywy – portrety, wnętrza pracowni i martwe natury. Obrazy pochodzą z kolekcji prywatnych, fundacyjnych, bankowych i kościelnych (ponad 70 prac), oraz muzealnych (ponad 30). Specjalnie na wystawę zakonserwowano obraz W Wielki Piątek, własność Kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie, programowe dzieło Boznańskiej. W Zachęcie będzie eksponowany – zgodnie z intencją artystki – z kompozycją W oranżerii, której stanowi dopełnienie. Prezentowane są także prace nie eksponowane od śmierci artystki, a także takie, które nigdy dotąd nie były w Polsce pokazywane, m.in. specjalnie sprowadzony z Paryża obraz Macierzyństwo (1902), z kolekcji Marka Mielniczuka, Marzenie (Portret kobiety w niebieskim kimonie, 1902), który nieoczekiwanie pojawił się na aukcji we Francji i został zakupiony przez polskiego kolekcjonera oraz kompozycja Bretonka (1889).
Wśród portretów znajdują się prawdziwe arcydzieła, między innymi Portret Franciszka Siedleckiego (1867-1934), znanego grafika i krytyka sztuki, namalowany w Monachium w 1896 roku. W kolekcji Krzysztofa Musiała znajduje się także portret zaprzyjaźnionego z artystką amerykańskiego malarza Bernarda Harrisona, uchodzący do niedawna za zaginiony, z lat 1913-1914. Z kolei
z amerykańskiej kolekcji Toma Podla pochodzi Portret Eugène’a Gondona, zaprzyjaźnionego z artystką paryskiego bankiera. Przegląd portretów zamyka, jeden z ostatnich obrazów namalowanych przez Boznańską, Portret Ireny Stokowskiej, opiekunki społecznej, wspomagającej artystkę w trudnym okresie zapomnienia i osamotnienia. Na wystawie znajdują się także autoportrety, będące swoistym zapisem przeżyć artystki oraz portrety dzieci, które Boznańska malowała niemal przez całe życie.
Miejsce osobne w malarskim oeuvre Boznańskiej zajmują obrazy ukazujące jej pracownie– w Monachium, Krakowie i Paryżu – stanowiące najczulszy rejestr subtelnych zmian nastroju malarki. Obrazy te „odkryto” niedawno. Przedstawiamy trzy arcydzieła: rozbudowaną i wielowarstwową scenę W pracowni (ok. 1890), piękny i nastrojowy szkic Wnętrze pracowni (ok.1895), ukazujący mężczyznę czytającego książkę oraz W pracowni (1897).
Martwe natury, początkowo tworzone w przerwach pomiędzy zamówieniami, stanowią również ważną część jej twórczości. Głównym tematem są kwiaty – więdnące, zatracające intensywność barw.
Rok jubileuszowy zamknie prezentacja Manggha Boznańskiej ukazująca wątki japońskie w twórczości artystki oraz jej relacje z wybitnym kolekcjonerem Feliksem Mangghą-Jasieńskim (przygotowana przez Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie). Wystawie towarzyszy katalog prezentujący nieznaną część dorobku artystki, autorstwa Anny Król. Autorką idei Roku jubileuszowego Olgi Boznańskiej i towarzyszących mu wystaw jest Anna Król.
Osoby i Instytucje, które użyczyły dzieł na wystawę: Wojciech Borzobohaty z Paryża, Andrzej Boznański, Artur Michalak, Marek Mielniczuk z Paryża, Krzysztof Musiał, Tom Podl z Seattle, Piotr Maciej Przypkowski, Cezary Stypułkowski, Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (Kościół Mariacki), Deutsche Bank PBC S.A., Fundacja Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie, Fundacja Signum z Poznania, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, Muzeum Lubelskie w Lublinie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Śląskie w Katowicach, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum Okręgowe
w Sandomierzu, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze.
Fot.
Olga Boznańska, Autoportret
