Zastanawiałeś się kiedyś nad kwestią prawdziwej wolności? Wolności od cudzych przekonań, a nawet od własnych? – zapytał Willarda pułkownik Kurtz. Cytat z Czasu Apokalipsy Francisa Forda Coppoli doskonale pasuje jako komentarz do najnowszego projektu Anny Okrasko.
Wybierając się do Wietnamu, do Muzeum Pamiątek Wojennych (dawniej Muzeum Chińskich i Amerykańskich Zbrodni Wojennych) w mieście Ho Chi Min, Okrasko musiała zabrać ze sobą cały bagaż przekonań, stereotypów, obrazów i skojarzeń właściwych człowiekowi wychowanemu w kręgu kultury zachodniej. Zwiedzając muzeum artystka nie starała się bynajmniej zrzucić tych specyficznych okularów filtrujących obraz wojny wietnamskiej, obraz przesączony przez pryzmat instytucji państwowej. Efektem tej wyprawy jest wystawa Choppers – rozbity i przetasowany obraz muzealnych wnętrz, dekoracji, elementów funkcjonalnych i eksponatów. Towarzyszą jej pocztówki wykonane na podstawie zdjęć muzealnych wnętrz – obrazy pozornie spójne, będące punktem wyjścia dla całej instalacji.
Najbardziej uporczywie w świadomości Okrasko powraca motyw śmigłowca Bell UH-1 Huey, wykorzystywanego przez amerykańskie wojska podczas desantów. Scena z Czasu Apokalipsy, w której niebo wypełniają roje Hueyów, jest jedną z najbardziej znanych w historii kina, a sam helikopter to chyba najbardziej wyrazista ikona tamtej wojny – szczególnie dla Amerykanów i Europejczyków.
Upał i zaduch muzealnych wnętrz próbują dzisiaj rozwiać zainstalowane w każdym kącie wiatraki. Niczym wirniki wrogich maszyn wprowadzają niepokój i przykuwają uwagę mocniej nawet niż przerażające eksponaty. Proste skojarzenie staje się lejtmotivem dla każdego turysty pragnącego zrozumieć, co tak naprawdę zdarzyło się pięćdziesiąt lat temu w Wietnamie.
Marcin Krasny
kurator: Marcin Krasny
wystawa trwa do 26 sierpnia
Galeria Okna, Warszawa
