Od 4 kwietnia 2008 r. w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego można oglądać historyczną wystawę multimedialną poświęconą eugenice, zwanej higieną rasy.
Po raz pierwszy w Polsce zostały zaprezentowane — dotychczas nigdy nie pokazywane — materiały dotyczące funkcjonowania naukowego rasizmu w II Rzeczpospolitej. Na wystawie można obejrzeć blisko 200 zdjęć, kilkaset dokumentów archiwalnych, kilkadziesiąt plakatów oraz eksponatów (m.in. oryginalnych przyrządów antropologicznych i kart pomiarowych z badań rasowo-antropologicznych z lat międzywojennych), a także filmów dokumentalnych i fabularnych. Wydarzeniu towarzyszy międzynarodowa konferencja dotycząca eugeniki w Europie Środkowo-Wschodniej.
Eugenika była formą naukowego rasizmu. Na podstawie biologicznych kryteriów dzieliła życie ludzkie na wartościowe czyli takie, które należy chronić oraz bezwartościowe – można je zniszczyć. Dostarczyła nazistom naukowego uzasadnienia dla ludobójstwa w latach II wojny światowej – eskterminacji ludzi chorych, niepełnosprawnych, Żydów, Cyganów i Słowian. Stała ona u podstaw ideologii hitlerowskiej, której celem było stworzenie czystej rasy germańskiej. Kwestia eugeniki w Polsce była do niedawna tematem tabu, wystawa Eugenika – walka ze zwyrodnieniem rasy przełamuje to milczenie.
Ekspozycja prezentowana w BUW została podzielona na 7 części, gdzie każda z nich stanowi zamkniętą całość. Są to:
- Geneza eugeniki: postęp i degeneracja
- Działalność eugeników w latach międzywojennych
- Eugenika i ruch na rzecz kontroli urodzeń
- Eugenika jako nauka
- Eugenika jako polityka. Dążenie do prawnej dyskryminacji ludzi niepełnosprawnych w latach 30. na podstawie wskazań higieny rasowej
- Eugenika nazistowska w latach II wojny światowej
- Po wojnie
Wiele materiałów prezentowanych na wystawie po raz pierwszy będzie pokazywanych publicznie. Znaczna część z nich pochodzi z prywatnych kolekcji, zarówno z Polski jak i z zagranicy. Wiele zdjęć pochodzi ze słynnego amerykańskiego Holocaust Memorial Museum.
Ekspozycja Eugenika – walka ze zwyrodnieniem rasy będzie dostępna dla zwiedzających w sali wystawowej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego do 28 kwietnia 2008 r.
