Muzeum Sztuki w Łodzi organizuje wystawę pod tytułem Poza zasadą rzeczywistości. Jest ona trzecim i ostatnim ze Szkiców do Kolekcji Sztuki XX i XXI wieku. Cykl ten stanowi zapowiedź stałej ekspozycji, która zostanie udostępniona publiczności w październiku tego roku w przestrzeniach ms2. W Szkicach prezentowane są zbiory muzeum w odniesieniu do trzech kluczowych dla historii sztuki dwudziestowiecznej i współczesnej kwestii: relacji dzieł sztuki ze sferą publiczną, formy jako aktywnego elementu kształtowania znaczenia oraz roli sztuki w przepracowywaniu przeżyć psychicznych.
Wiosną ubiegłego roku muzeum zaprezentowało Szkic 1: Sztuka i polityka, którego celem było przybliżenie złożonej sieci relacji pomiędzy sferą artystyczną a polityczną. Jesienią ubiegłego roku Szkic 2: Siła formalizmu ponownie postawił pytanie o formalne myślenie w sztuce dwudziestowiecznej oraz znaczenie jego współczesnych przejawów. Szkic 3 stanowi próbę ujęcia całej kolekcji w perspektywie psychoanalitycznej. Konstruując psychoanalityczne ujęcie, odwołuje się przede wszystkim do myśli Sigmunda Freuda, jak również do niektórych koncepcji jego wybitnych i samodzielnych kontynuatorów: Melanie Klein, Donalda W. Winnicotta oraz Jacquesa Lacana.
Sam tytuł Szkicu 3, stanowiąc parafrazę tytułu tyleż słynnego, co niejednoznacznego tekstu Freuda Poza zasadą rozkoszy, wskazuje na miejsce, w którym lokuje się sztuka jako szczególnie ważki wytwór fantazji. Poza zasadą rzeczywistości jest próbą stworzenia tego, co za Lacanem można by nazwać doświadczeniem psychoanalitycznym. Wystawa konfrontuje odbiorcę z tego rodzaju doznaniem w dwojaki sposób. W jednej części prezentowane są dzieła podejmujące kwestie, które jednocześnie stanowią ważniejsze zagadnienia dyskutowane przez psychoanalizę, jak na przykład różnica płciowa, miłość i pożądanie, kompleks Edypa czy narcyzm. Natomiast w drugiej części, dzieła poddane zostają, odkrytym przez Freuda, mechanizmom tworzenia się marzenia sennego, tak aby przejawiać się mogło działanie procesów nieświadomych, stanowiących istotną część aktywności psychicznej.
