Do 16 listopada w warszawskiej Zachęcie potrwa wystawa Guy Ben-Ner Zgodnie z instrukcją. Guy Ben-Ner to jeden z najbardziej znanych na świecie współczesnych artystów z Izraela. Jego twórczość stała się szczególnie rozpoznawana i ceniona od czasu prezentacji instalacji Zestaw drzewodom/Treehouse Kit w pawilonie izraelskim na Biennale w Wenecji w 2005 roku.
W Zachęcie została otwarta indywidualna wystawa artysty pod tytułem Zgodnie z instrukcją/Instructions Included. Oprócz projektu znanego z Wenecji, artysta zaprezentuje dwie wcześniejsze prace: Elia (2003) i Dziki chłopiec/Wild Boy (2004), a także ukończoną w 2007 toku Kradnąc piękno/Stealing Beauty oraz najnowszy film – Druga natura/Second Nature, który tuż przed prezentacją w Zachęcie miał swoją premierę na Biennale w Liverpoolu. To wybór nieprzypadkowy. Artysta znany jest z powracania do interesujących go wątków tematycznych i rozwijania ich w kolejnych projektach, aż przybierają coraz bardziej dojrzałą postać.
W twórczości Guya Ben-Nera ważny jest element performatywny – w jego filmach czy instalacjach wideo występuje on sam i często członkowie najbliższej rodziny: żona – Nava, a także dzieci: Elia i Amir. Poszczególne dzieła formalnie nawiązują do różnych filmowych gatunków: filmu dokumentalnego (udająca film przyrodniczy z popołudniowego programu telewizji Elia); edukacyjnego (instruktaż filmowy towarzyszący instalacji przestrzennej Zestaw drzewodom); czy wreszcie różnych rodzajów filmu artystycznego – ze szczególnym uwzględnieniem tych z początków kina.
Niektóre dzieła artysty to wideoinstalacje, inne łączą medium filmowe z przestrzenną aranżacją (noszącą cechy instalacji rzeźbiarskiej i environment), zaś w filmie Elia występują, według słów samego autora, ożywione rzeźby. Wszystkie prace Ben-Nera sytuują się na pograniczu różnych gatunków i stylów, także w warstwie tematycznej. Mieszają humor z powagą, sceny z codziennego życia z cytatami z ulubionych dzieł literatury, filozofii, filmu czy sztuk wizualnych. Filmy Ben-Nera wyglądają nieraz jak zapis performance, a artysta celowo ujawnia tajniki swojego warsztatu, niedoskonałości montażu, taniość chałupniczo wykonanych dekoracji; buduje skomplikowane historię za pomocą kilku prostych rekwizytów, często przedmiotów codziennego użytku, które na czas filmu zmieniły swoją funkcję. Umowność, ironiczne zatarcie granic, zabawa służąca wydobyciu ukrytych, nie zawsze wesołych treści, celowe zakłócanie zasad tematycznego decorum to cechy właściwe całej dotychczasowej twórczości artysty.
Pytanie o konieczność stałego wpisywania się w ramy, postępowania zgodnie z instrukcją obowiązujących ról społecznych, norm moralnych czy oczekiwań w stosunku do siebie samego; tęsknota za wolnością i jednoczesne podawanie w wątpliwość, czy ucieczka z ram jest możliwa, wydają się być najważniejszym i stale obecnym wątkiem sztuki Guya Ben-Nera. W filmach artysty często ukazane są procesy instruowania, edukowania, dające czasem zaskakujące efekty.
Guy Ben-Ner w swoich dziełach obsadza się w różnych rolach: marynarza odtworzonego statku; Robinsona Crusoe – rozbitka na samotnej wyspie czy ojca uwięzionego przypadkowo pod łóżeczkiem malutkiego synka (metafora artysty szukającego twórczej samotności); pioniera i budowniczego, umiejącego zrobić wszystko z niczego (też ciekawa metafora twórcy); strusia – przewodnika stada (gatunek znany jest z tego, że pisklętami opiekują się również samce); przybranego ojca dzikiego chłopca – Bustera (imię po ulubionym artyście Ben-Nera – Busterze Keatonie); niebędącego wcieleniem cnót ojca udzielającego dzieciom życiowych rad na temat życia, ekonomii i prawdziwych wartości.
Oczywiście wszystkie opisywane projekty dotyczą różnych zagadnień, jednak wątek autobiograficzny – ciągle na nowo podejmowane próby spojrzenia na swoją egzystencjalną sytuację jako człowieka i artysty -występuje w mniej lub bardziej bezpośredni sposób we wszystkich dotychczasowych dziełach artysty. Komiczno-smutne prace Guya Ben-Nera skłaniają do zastanowienia i autorefleksji, unikając podsuwania diagnoz czy łatwych rozwiązań. Traktują o konieczności i przekleństwie stosowania się do instrukcji.
Ekspozycji towarzyszyć będzie katalog zawierający teksty krytyczne autorów z Izraela i Polski oraz reprodukcje dziel artysty. Publikacja dofinansowana przez Fundację Artis.
Wystawa zrealizowana przy wsparciu Ambasady Izraela i Instytutu Adama Mickiewicza w ramach Roku Polskiego w Izraelu.
Kurator Magda Kardasz
